V SA/Wa 2543/15

Starszy referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 28 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. G. C. Sp. z o.o. w O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... marca 2015 r. nr ... w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy. Spółka z o.o. F[...]z siedzibą w O. M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z dnia 27 kwietnia 2015 r., w której zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od całości wpisu sądowego. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2015 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Po rozpoznaniu sprzeciwu z dnia 27 lipca 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał w dniu 3 września 2015 r. postanowienie, którym odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka wystąpiła z zażaleniem na postanowienie z dnia 3 września 2015 r., które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 28 października 2015 r. o sygn. akt II GZ 637/15. W dniu 8 grudnia 2015 r. skarżąca uiściła wpis sądowy od skargi w wysokości 1.080 zł. Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Spółki z dnia 27 kwietnia 2015 r. W skardze kasacyjnej z dnia 19 sierpnia 2016 r. pełnomocnik skarżącej zawarł wniosek o przyznanie Spółce prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od całości wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Do skargi kasacyjnej załączono wniosek sporządzony na urzędowym formularzu PPPr z dnia 19 sierpnia 2016 r., zawierający żądanie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż złożony przy skardze kasacyjnej wniosek o prawo pomocy jest kolejnym takim wnioskiem złożonym przez skarżącą w niniejszej sprawie. Pierwszym wnioskiem, zawartym w skardze oraz sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr z dnia 28 kwietnia 2015 r. (vide: k. 45-48 akt), Spółka wystąpiła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. W kolejnym wniosku, zawartym w skardze kasacyjnej oraz sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr z dnia 19 sierpnia 2016 r. (k. 187-190 akt), który jest zarazem przedmiotem rozpoznawania w ramach niniejszego postępowania, Spółka wystąpiła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; zwanej dalej: "p.p.s.a."), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jednocześnie, w myśl art. 245 § 4 p.p.s.a., częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Mając zatem na uwadze zakres przedmiotowy obu wskazanych wniosków o prawo pomocy, jak również brzmienie powołanego art. 245 § 3 p.p.s.a., stwierdzić należy, iż są one tożsame, bowiem w obu przypadkach skarżąca żąda przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym kosztów sądowych. Rozpoznając zatem przedmiotowy wniosek, należy mieć na uwadze prawomocne już postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2015 r., zapadłe uprzednio w niniejszej sprawie, którym odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym, złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy w sprawie, w której uprzednio rozpoznawano już wniosek o tożsamym przedmiotowo zakresie i wydano prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy, powoduje konieczność dokonania jego oceny w trybie art. 165 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 8 maja 2007 r. o sygn. akt II FSK 649/06, LEX nr 927112; z dnia 3 lutego 2009 r. o sygn. akt I OZ 53/09, LEX nr 544984; z dnia 28 lipca 2009 r. o sygn. akt I FZ 252/09, LEX nr 552218 i z dnia 7 lutego 2011 r. o sygn. akt II FSK 2274/10, LEX nr 742349). Dokonując oceny wniosku o prawo pomocy w trybie art. 165 p.p.s.a. należy mieć na uwadze wypracowane już stanowisko judykatury, zgodnie z którym, sąd administracyjny jest związany prawomocną oceną sytuacji majątkowej wnioskodawcy zawartą w obowiązującym orzeczeniu, przez co kolejny wniosek odnoszący się do kwestii merytorycznej już wcześniej rozstrzygniętej musi być traktowany od strony formalnej jako wniosek o zmianę, w trybie art. 165 p.p.s.a., prawomocnego postanowienia sądu niekończącego postępowania w sprawie. Sądy administracyjne jednolicie przyjmują, że zawarta w przywołanym przepisie przesłanka zmiany postanowienia sądu, którym rozstrzygnięto kwestię prawa pomocy, polegająca na "zmianie okoliczności sprawy" odnoszona być musi do zmiany występującej zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie (por. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. o sygn. akt II FZ 106/08; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2007 r. o sygn. akt I GZ 44/07; postanowienie NSA z dnia 7listopada 2007 r. o sygn. akt I GZ 220/07). Okoliczności, o których mowa w art. 165 p.p.s.a., muszą jednakże mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, a więc dotyczyć okoliczności relewantnych dla kwestii, która stała się podstawą orzeczenia sądu mającego podlegać zmianie (por. postanowienie NSA z dnia 21 maja 2009 r. o sygn. akt I FZ 117/09; postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2009 r. o sygn. akt I OZ 330/09). W ślad za przyjętym w piśmiennictwie poglądem, wyrażane jest równocześnie stanowisko, że "zmianą okoliczności sprawy" nie może być odmienna ocena okoliczności, które stały się podstawą wcześniejszego rozstrzygnięcia, uznana w oparciu o kolejny wniosek o przyznanie prawo pomocy i zawarte w niej argumenty, za wadliwą (por. R. Sawuła, Glosa do postanowienia NSA OZ w Rzeszowie z dnia 7 czerwca 1995 r. o sygn. akt SA/Rz 461/95, ST 1996, nr 3, s. 72). Podstawą do zastosowania art. 165 p.p.s.a. jest zgłoszenie przez stronę wniosku o zmianę wcześniejszego postanowienia albo złożenie ponownego wniosku tożsamego przedmiotowo z wnioskiem już wcześniej przez sąd rozpatrzonym (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2008 r. o sygn. akt I FZ 431/08). Mając na uwadze okoliczność, iż rozpoznawany wniosek został złożony po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku oddalającego skargę, pamiętać także trzeba, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego znany jest pogląd, zgodnie z którym, za podstawę modyfikacji rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy w trybie art. 165 p.p.s.a., poza kwestiami dotyczącymi stricte sytuacji finansowej, może być również uważana zmiana sytuacji procesowej strony postępowania. Zmiana ta może być przejawem nałożenia na stronę obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika, bez którego wszczęcie postępowania kasacyjnego nie jest możliwe (por. postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2009 r. o sygn. akt II FZ 196/09), czy też pojawienia się "wynikającego z kolejnego etapu postępowania obowiązku strony poniesienia kolejnych kosztów sądowych" (por. postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2007 r. o sygn. akt II FZ 93/07). Wskazać zatem należy, iż skarżąca Spółka jest w niniejszej sprawie reprezentowana od samego początku przez profesjonalnego pełnomocnika, który zresztą podpisał i złożył jej skargę. Z kolei, w zakresie kosztów sądowych Spółka zobowiązana była do poniesienia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.080 zł, który uiściła w dniu 8 grudnia 2015 r. Na obecnym etapie postępowania sądowego, skarżąca wystąpiła ze skargą kasacyjną, którą sporządził reprezentujący ją profesjonalny pełnomocnik. Na Spółce ciąży natomiast wpis sądowy od skargi kasacyjnej, którego wysokość stanowi połowę wpisu sądowego od skargi. Zatem przedmiotem postępowania z wniosku o prawo pomocy jest częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości, co sprowadza się do oceny zasadności zwolnienia Spółki od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 540 zł. Oceniając zatem wniosek skarżącej w powyższym świetle, stwierdzić należy brak podstaw do zmiany oceny sytuacji majątkowej Spółki, dokonanej w prawomocnym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2015 r. Analizując podstawy odmowy udzielenia Spółce prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, wskazać należy, iż skarżąca jako osoba prawna prowadząca działalność gospodarczą i osiągająca znaczne przychody z tego tytułu, nie może powoływać się na stratę podatkową, bowiem strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. Oceniając przesłanki przyznania skarżącej prawa pomocy należy odnieść się przede wszystkim do osiąganego przez nią przychodu i rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej. Jak wynika z uzasadnienia do prawomocnego postanowienia z dnia 3 września 2015 r., skarżąca wykazała w rachunku zysków i strat za 2013 r. stratę na poziomie 149.368,31 zł, zaś w 2014 r. stratę w wysokości 167.360,10 zł. Natomiast w rachunku zysków i strat sporządzonym na dzień 30 kwietnia 2015 r. Spółka wykazała zysk w wysokości 91.406,56 zł uzyskując przychody netto w kwocie 867.268,28 zł. Dokonując porównania sytuacji materialnej skarżącej – w świetle oświadczeń złożonych na formularzu PPPr z dnia 19 sierpnia 2016 r. – stwierdzić należy, iż Spółka uzasadnia zasadność swojego wniosku poprzez eksponowanie tych samych przesłanek, które w jej ocenie przemawiają za udzieleniem jej prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W tym zakresie wskazać trzeba, iż skarżąca powołuje się na stratę podatkową, która – jak to już wielokrotnie wyjaśniano skarżącej – nie może przemawiać za uznaniem osoby prawnej za pozbawionej możliwości partycypacji w kosztach postępowania, w sytuacji gdy nie zawiesiła ona formalnie prowadzenia działalności gospodarczej, a co więcej w sytuacji gdy osiągała ona przychody znacznej wartości. Zauważyć przy tym należy, iż skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów, które pozwalałyby na weryfikację oświadczeń dotyczących jej aktualnej sytuacji majątkowej. W szczególności uwagę tę odnieść należy do braku dokumentów finansowych, które wskazywałyby na przychody Spółki osiągane w całym 2015 r., jak również w pierwszym półroczu 2016 r. Pamiętać przy tym trzeba, iż skarżąca – której wyłożone zostały już zasady postępowania w przedmiocie prawa pomocy, a co więcej, która jest w sprawie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – winna wykazać to, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, która w świetle oceny dokonanej w postanowieniu z dnia 3 września 2015 r., dawałaby podstawę do zmiany dotychczasowego stanowiska w zakresie możliwości poniesienia kosztów sądowych w sprawie (na obecnym etapie postępowania opłaty sądowej w wysokości 540 zł). Co więcej, zauważyć należy, iż w uzasadnieniu wniosku z dnia 19 sierpnia 2016 r. skarżąca powołuje się na sprawozdania finansowe za lata 2014 i 2015, które były już przedmiotem oceny w ramach wcześniejszego postępowania. Uzasadniając zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie polegające na umorzeniu postępowania z wniosku o prawo pomocy, wskazać należy na wypracowane ostatnio orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym, w sytuacji gdy strona skarżąca składa kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy oparty na identycznej argumentacji jak podnoszona w prawomocnie oddalonym już rozstrzygnięciu i który de facto ma na celu jedynie przedłużenie toczącego się postępowania sądowego, zastosowanie znaleźć powinien art. 249a p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się (por. postanowienia NSA: z dnia 31 maja 2016 r. o sygn. akt I GZ 351/16; z dnia 8 czerwca 2016 r. o sygn. akt I GZ 368/16; z dnia 15 lipca 2016 r. o sygn. akt I GZ 398/16; z dnia 4 sierpnia 2016 r. o sygn. akt II GZ 768/16; także postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 20 września 2016 r. o sygn. akt IV SA/Po 895/15). Dodatkowo wskazać trzeba, że również w literaturze podkreśla się, że art. 249a p.p.s.a. może znaleźć zastosowanie w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 p.p.s.a., a więc wówczas, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie, bądź domaga się – w drodze zmiany wcześniejszego postanowienia przyznającego stronie prawo pomocy – rozszerzenia jego zakresu ergo przyznania tego prawa w szerszym zakresie (R. Hauser, M Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2015, str. 989). Podzielając powyższy pogląd, zauważyć należy, iż w kwestii żądania częściowego zwolnienia od kosztów sądowych opartych na tożsamych okolicznościach i popieranych tożsamymi argumentami wypowiadał się już w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny, a także Naczelny Sąd Administracyjny. W konsekwencji, zajmowanie kolejny raz stanowiska w tym samym zakresie staje się zbędne i nieuzasadnione. Z tych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. art. 249a p.p.s.a., należało orzec, jak w sentencji postanowienia.