VII SA/Wa 2138/25
WyrokWSA w Warszawie2026-01-22
Skład orzekający: Iwona Ścieszka, Joanna Gierak-Podsiadły, Justyna Wtulich-Gruszczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nie była stroną postępowania o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, może posiadać interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności tej decyzji, jeśli inwestor istotnie odstąpił od warunków pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że choć w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na użytkowanie stroną jest wyłącznie inwestor, to w sytuacji istotnego odstąpienia od warunków pozwolenia na budowę, które może naruszać interesy innych osób, krąg stron postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji może być szerszy i obejmować osoby posiadające interes prawny. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał jednak istnienia takiego interesu prawnego, gdyż jego nieruchomości nie pozostają w obszarze oddziaływania oddanego do użytkowania obiektu, a twierdzenia o naruszeniu jego praw nie zostały poparte przepisami prawa powszechnie obowiązującego.Stan faktyczny
Skarżący A. J. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku gospodarczo-garażowego, zarzucając, że wybudowano budynek usługowy lub przemysłowy, a nie gospodarczo-garażowy. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając, że skarżący nie posiada interesu prawnego, ponieważ jego działki nie sąsiadują bezpośrednio z działką inwestycyjną, a budynek znajduje się w znacznej odległości od jego nieruchomości. Skarżący kwestionował ustalenia organów, wskazując na posiadanie działki bezpośrednio sąsiadującej z działką inwestycyjną oraz na istotne odstępstwa od projektu, które miały wpływać na jego interes prawny.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Iwona Ścieszka (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska, , Protokolant: referent Radosław Fijałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 czerwca 2025 r. znak: DOR.7100.96.2025.ABL w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 27 czerwca 2025 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania A. J. , utrzymał w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 31 marca 2025 r. o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.
z 24 stycznia 2020 r.
GINB wyjaśnił, że decyzją organu powiatowego z 24 stycznia 2020 r. udzielono B. i T. K. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczo-garażowego w S. przy ul. [...] , dz. nr [...] (kategoria obiektu III).
Pismem z 17 czerwca 2024 r. A. J. wystąpił m.in. o stwierdzenie nieważności pow. decyzji PINB w K. , zarzucając jej rażące naruszenie prawa. We wniosku podniesiono, że "Wybudowano budynek, który nie jest budynkiem gospodarczo - garażowym (kat. III), lecz budynkiem usługowym - warsztatem rzemieślniczym (kat. XVII), a nawet przemysłowym (kat. XVIII)".
Organ wojewódzki, powołując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 105 § 1 k.p.a., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB w K. z 24 stycznia 2020 r. stwierdzając, że wnioskodawca nie ma interesu prawnego w niniejszej sprawie.
Rozpatrując sprawę z odwołania wniesionego przez A. J. 2 GINB przychylił się do stanowiska organu I instancji. Organ odwoławczy zauważał, że zgodnie z decyzją z 24 lipca 2019 r. budynek gospodarczo-garażowy w m. S. ul. [...] , znajduje się na działce nr [...] . A. J. 2 jest współwłaścicielem działki nr [...] , która nie sąsiaduje bezpośrednio z działką nr [...] , zabudowaną budynkiem garażowo-gospodarczym. Działka ta jest oddzielona od działki skarżącego działką [...] , na której znajduje się budynek mieszkalny. Natomiast budynek garażowo-gospodarczy na działce nr [...] znajduje się w odległości ok. 40 m od granicy działki nr [...] .
Dalej GINB wskazywał, że w odwołaniu od decyzji wnioskodawca wskazał, że jest także właścicielem działki nr [...] , która bezpośrednio sąsiaduje z działką nr [...] . W ocenie organu, przedstawienie faktu posiadania prawa własności również do działki [...] , nie ma wpływu na występowanie po jego stronie interesu prawnego. Inwestycja zrealizowana na działce nr [...] , jest znacznie oddalona od działki nr [...] (przynajmniej o całą szerokość działki nr [...] ). Skarżący nie wykazał, że inwestycja wprowadza jakiekolwiek ograniczenia w zagospodarowaniu jego nieruchomości, ani w sposobie jej wykorzystywania. Status strony nie wynika bowiem z samego bezpośredniego sąsiedztwa z działką inwestycyjną, ale z przedstawienia dowodów na istnienie interesu prawnego wynikającego z normy prawa, czego wnioskodawca nie przedstawił.
Dalej GINB wyjaśniał, że jak wynika z akt sprawy A. J. nie był stroną postępowania zakończonego decyzją PINB w K. z 24 stycznia 2020 r. udzielającą pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczo-garażowego. Stronami przedmiotowego postępowania są jedynie B. i T. K. . Podmiot dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma zatem przymiotu strony w świetle art. 28 k.p.a., nie jest więc legitymowany do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego, czy też kwestionowania zapadłych w nim rozstrzygnięć. A. J. nie wykazał, że przysługuje mu, w przedmiotowym postępowaniu, interes prawny. Niewątpliwie jest on zainteresowany stwierdzeniem nieważności ww. decyzji organu powiatowego 24 stycznia 2020 r., nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania podjęcia czynności organu administracji, co wskazuje, że ma w sprawie wyłącznie interes faktyczny. Interes faktyczny - dający się nawet racjonalnie uzasadnić - nie powoduje jednak po stronie dysponującego nim podmiotu uzyskania statusu strony danego postępowania administracyjnego.
GINB nadmienił również, że badana decyzja dotyczy budynku gospodarczo - garażowego, a nie "usługowego - warsztatu rzemieślniczego czy też przemysłowego". Organ powiatowy w dniu 23 stycznia 2020 r. przeprowadził obowiązkową kontrolę, która potwierdziła wykonanie przedmiotowej inwestycji zgodnie z zatwierdzonym projektem architektoniczno-budowlanym.
W tej sytuacji, jak podkreślił GINB, wobec wszczętego postępowania nieważnościowego, należało utrzymać w mocy decyzję Wielkopolskiego WINB z 31 marca 2025 r. umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB w K. z 24 stycznia 2020 r.
Jednocześnie GINB nadmienił, że w sprawie o wznowienie postępowania w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego budynku gospodarczo-garażowego zapadł wyrok NSA z 12 września 2023 r., sygn. akt II OSK 1195/22, zgodnie którym "działka skarżącego nr [...] nie graniczy z działką nr [...] , na której znajduje się sporny budynek gospodarczo - garażowy, a jest od niej oddzielona działką nr [...] , na której znajduje się budynek mieszkalny". W ww. wyroku Sąd wskazał, że inwestycja na działce [...] nie wprowadzi żadnych ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości A. J. , ani w sposobie jej wykorzystywania.
Również WSA w Poznaniu w wyroku z 23 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Po 158/24, oddalającym skargę skarżącego na decyzję organu wojewódzkiego, w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji organu powiatowego nakładającej obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego) oraz WSA w Warszawie w wyroku z 14 maja 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 115/25 oddalającym skargę na decyzję GINB w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji obwiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego - potwierdzili i zaaprobowali powyższe stanowisko NSA.
Powołanie się na ewentualnie, mogące w przyszłości nastąpić ograniczenia w zagospodarowaniu terenu należącego do A. J. , których obecnie jeszcze nie może zidentyfikować i które, jego zdaniem, mogą nastąpić, nie można uznać, za wystarczające przesłanki do tego, że doszło do naruszenia interesu prawnego.
Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wywiódł A.J., reprezentowany przez radcę prawnego. W ocenie skargi, GINB błędnie ustalił stan faktyczny. Skarżący, wbrew stanowisku GINB, jest także właścicielem działki nr [...] , która bezpośrednio sąsiaduje z działką inwestycyjną nr [...] , co niewątpliwie powinno być dowodem posiadania legitymacji procesowej strony przez skarżącego. Zauważano, że GINB nie ustalił i nie wskazał z jakim w rzeczywistości budynkiem mamy do czynienia. Posiadanie interesu prawnego przez właściciela sąsiedniej nieruchomości ma niewątpliwie wpływ rodzaj i charakter inwestycji. Ustalenie rzeczywistej kategorii przedmiotowego obiektu budowlanego (budynku) ma kluczowe znaczenie dla określenia oddziaływania i tym samym stron postępowania oraz dokładnego ustalenia na czym polega interes prawny. Takiego ustalenia organy nie dokonały, a jedynie bezkrytycznie za PINB w K. powtarzają, że mamy do czynienia z niewielkim budynkiem kat. III, a tak oczywiście nie jest. A zatem brak takiego ustalenia uniemożliwia A. J. określenie konkretnego przepisu prawa materialnego, na podstawie którego mógłby domagać się podjęcia konkretnych czynności przez organy nadzoru budowlanego w celu ochrony swoich praw. GINB ocenił zaś interes prawny w kontekście pierwotnie pozornie zaplanowanego małego budynku gospodarczo-garażowego kat. III, a nie w kontekście budynku istniejącego w rzeczywistości tj. samowolnie wybudowanego budynku usługowo-handlowo-magazynowego (zakładu tapicerskiego, zakładu stolarskiego, lakierni itp.), tj. budynku całkowicie innego niż ten, na który inwestor pierwotnie uzyskał pozwolenie na budowę. Nie ulega wątpliwości, że inny jest np. hałas pochodzący z użytkowania budynku gospodarczo-garażowego, a inny z użytkowania stolami czy tartaku. Zdaniem skarżącego, w przedmiotowej sprawie skarżący ma on interes prawny w rozumieniu art. 38 k.p.a. w powiązaniu z przepisami prawa cywilnego, które gwarantuje właścicielowi prawo korzystania z przedmiotu własności, a także z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, który nakazuje poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę GINB wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, ze zm.), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze tak zakreślone granice kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Z uwagi na tryb, w jakim została wydana zaskarżona decyzja i treść rozstrzygnięcia wypada zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że jeżeli organ nadzoru uznaje, iż podmiot inicjujący postępowanie nadzorcze nie jest stroną, to zobowiązany jest, w zależności od okoliczności danej sprawy, albo wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. (jeżeli brak przymiotu strony jest oczywisty), albo wydać decyzję o umorzeniu postępowania wszczętego na wniosek na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (jeżeli rozstrzygnięcie kwestii statusu strony wymagało prowadzenia postępowania wyjaśniającego). – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1152/20, CBOSA
Postępowanie, którego dotyczy skarga zostało wszczęte z wniosku A. J. o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z 24 stycznia 2020 r. o udzieleniu inwestorom – B. i T. K. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczo-garażowego w S. przy ul. [...] (działka nr [...] ) – kategoria obiektu III, wybudowanego na podstawie decyzji PINB w K. z 24 lipca 2019 r. zatwierdzającej projekt budowlany zamienny i udzielającej pozwolenia na wznowienie robót budowlanych obejmujących budowę budynku gospodarczo-garażowego na ww. działce.
Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, przy czym stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Organ zobligowany jest zatem w pierwszej kolejności zbadać, czy wniosek w przedmiocie wszczęcia postępowania nieważnościowego pochodzi od podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony tj. od osoby, która ma legitymację procesową w rozumieniu art. 28 k.p.a. O tym czy jest się stroną postępowania administracyjnego nie decyduje sama wola czy subiektywne przekonanie danego podmiotu, ale okoliczność czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny". Interes prawny wyraża się w możliwości zastosowania normy prawa administracyjnego materialnego w konkretnej sytuacji zindywidualizowanego podmiotu prawa. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialno-prawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że zastosowanie tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Od tak pojmowanego interesu należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności organu administracji.
W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stroną jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji. Jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 2821/16 (Lex nr 2443026), nie zawsze musi zachodzić tożsamość pomiędzy stronami postępowania nadzwyczajnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności a stronami postępowania zwykłego, choć przedmiot decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności wyznacza krąg stron obu tych postępowań. Stroną postępowania nadzwyczajnego jest co do zasady nie tylko strona postępowania zwykłego, ale każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Podkreślić należy, iż tylko wówczas można mówić o posiadaniu interesu prawnego skarżącego we wszczęciu postępowania nadzorczego, którego celem będzie wykazanie, że powołany przez niego przepis rzeczywiście został przy wydawaniu kwestionowanej decyzji naruszony i to w sposób określony przez jedną z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
W ocenie Sądu, organ pierwszej i drugiej instancji prawidłowo przyjęły, że skarżącemu A. J. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB w K. z 24 stycznia 2020 r. w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie. Wskazać należy, iż skarżący zgłaszając żądanie wszczęcia postępowania nieważnościowego i wyeliminowania w tym trybie podważanej decyzji zezwalającej na użytkowanie budynku gospodarczo-garażowego wywodzi swój interes do bycia stroną postępowania z tytułu własności działki ewid. nr [...] oraz prawa własności do nabytej w dniu 30 września 2024 r. działki nr [...] .
W tym miejscu należy zaznaczyć, że w sprawach dotyczących udzielenia pozwolenia na użytkowanie zastosowanie znajduje art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, który przewiduje, że stroną w takim postępowaniu jest wyłącznie inwestor. Niewątpliwie oznacza to, że wolą ustawodawcy było, aby tylko do inwestora ograniczyć krąg podmiotów biorących udział w takim postępowaniu. Skoro ustawodawca w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, wyłączył inne podmioty, poza inwestorem z kręgu stron postępowania, to nie ma uzasadnionych przesłanek by w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego określać krąg stron postępowania w sposób odmienny, niż określono to w art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. (por. wyroki NSA z 18 sierpnia 2017 r., II OSK 1540/16; z 10 stycznia 2019 r., II OSK 626/18; z 20 lutego 2019 r., II OSK 780/17; z 28 maja 2021 r., II OSK 2580/18; z 23 kwietnia 2021 r., II OSK 2084/18; z 9 marca 2022 r., II OSK 762/21; CBOSA)
Powyższe nie stanowi jednakże wystarczającej podstawy do oddalenia skargi. Sąd zauważa bowiem, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się również, że w konkretnym stanie faktycznym sprawy może okazać się, iż osoba niebędąca stroną w postępowaniu w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie, może mieć interes prawny w podważeniu tej decyzji. Zawężenie kręgu podmiotów na etapie udzielenia pozwolenia na użytkowanie jest zasadne tylko wtedy, gdy inwestor, który uprzednio uzyskał pozwolenie na budowę realizuje następnie proces budowlany zgodnie z pozwoleniem. Tylko w takim przypadku można uznać, że interesy innych podmiotów, które były eksponowane i podlegały ocenie we wcześniejszych etapach szeroko pojmowanego procesu budowlanego, nie zostaną naruszone (por. wyroki NSA: z 14 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OSK 146/10; z 19 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 1201/09; z 8 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1698/15; z 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OSK 2953/15; CBOSA). W sytuacji, gdy inwestor istotnie odstąpił od warunków pozwolenia na budowę, to może naruszać interesy innych osób i wówczas krąg stron postępowania będzie szerszy – należy procesowo zagwarantować ochronę interesów tych stron. Tym samym przepis art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane nie dotyczy sytuacji, gdy nastąpiło odstąpienie od warunków pozwolenia na budowę, co w konsekwencji może naruszać interesy innych osób i dlatego potrzebna jest procesowa gwarancja ochrony tych interesów. (por. wyroki NSA: z 17 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 1130/10, z 11 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 2179/12, z 15 maja 2014 r. sygn. akt II OSK 2998/12; z 24 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 1384/20 - CBOSA; Prawo budowlane. Komentarz. red. A. Gliniecki, Lex/el. Komentarz do art. 59)
W rozpoznawanej sprawie wobec istotnego odstąpienia od projektu inwestor został zobowiązany do sporządzenia i przedstawienia projektu zamiennego, który po zatwierdzeniu przez organ powiatowy decyzją z 24 lipca 2019 r. stał się podstawą do realizacji inwestycji, która uzyskała podważaną w trybie nieważnościowym decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. W takim przypadku należy stwierdzić, że ustalanie kręgu stron postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego następuje na podstawie art. 28 k.p.a. W takim przypadku stroną postępowania w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Punktem odniesienia dla oceny legitymacji do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony będzie zatem przedmiot uprawnień lub obowiązków danego podmiotu, którym są wartości osobiste lub rzeczowe poddane działaniu prawa. W literaturze wskazuje się, że treścią pojęcia "interes prawny" jest prawo podmiotowe rozumiane, jako przyznanie przez przepis prawa konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym. Cechami tego interesu jest to, że jest on konkretny, indywidualny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. (A. Wrobel, Prawo podmiotowe publiczne. w: System Prawa Administracyjnego, t. 1, Instytucje prawa administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wrobel, Warszawa 2015, rozdział V). Jak wyżej wskazano, dla uzyskania legitymacji do bycia stroną w sprawie nie jest wystarczający interes faktyczny dający się racjonalnie uzasadnić, tj. stan, w którym określona osoba jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji, lecz interes prawny, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu (wyrok NSA z 21 marca 2025 r., sygn. akt II OSK 2046/22, LEX nr 3854740).
Okoliczności rozpoznawanej sprawy wymagają zauważenia, że skarżący nie próbował w żaden sposób wykazać posiadania interesu prawnego, wskazując, że niezbędne w tym zakresie jest w pierwszej kolejności ustalenie przez organ rzeczywistego rodzaju budynku, jego kategorii i wielkości. Skarżący w toku postępowania administracyjnego wywodził, że dopiero powyższe ustalenie pozwoli na wyznaczenie obszaru oddziaływania budynku, umożliwiając ustalenie kręgu stron postępowania. Z tego też względu organy rozważały jego status jako strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie mając na uwadze przysługujące skarżącemu prawo własności do działki nr [...] , jak i nabyte w toku postępowania prawo własności do niezabudowanej działki nr [...] . Powyższe ustalenie nie pozwoliło jednak na przyjęcie, że własność tych działek może stanowić podstawę do uznania istnienia interesu prawnego, ten bowiem wyznaczają przepisy prawa materialnego. Posiadanie przez dany podmiot statusu strony nie zależy od jego interesu faktycznego, ani od subiektywnej oceny tego podmiotu, że posiada interes prawny. Zasadnie w tym względzie organy analizując kopię mapy zasadniczej dostarczonej przez stronę, posiłkując się wydrukami z ogólnodostępnych baz informacji geodezyjnej wskazywały, że budynek gospodarczo - garażowy na działce nr ew. [...] w punkcie najbardziej wysuniętym w stronę działki [...] znajduje się w odległości 55 m od budynku zlokalizowanego na tej działce i w odległości ok. 40 m od granicy działki nr [...] . Natomiast odległość pomiędzy działką [...] a punktem przedmiotowego budynku wysuniętego najbliżej tej działki wynosi ok. 34 m. Zatem w przedmiotowej sprawie, ze względu na lokalizację oddanego do użytkowania budynku, który znajduje się w odległości wynoszącej ponad 50 m od budynku mieszkalnego wnioskodawcy oraz w znacznej odległości od niezbudowanej działki [...] , nie można uznać, że posiada on interes prawny w niniejszym postępowaniu. Sąd uznał zatem, że powyższe odległości przesądzają, że nieruchomości skarżącego nie pozostają w obszarze oddziaływania oddanego do użytkowania obiektu. Podzielić zatem należy ocenę organów, że skarżący nie wykazał, by oddanie do użytkowania inwestycji miało wpływ na jego sytuację prawną. Twierdzenie skarżącego, że sporny obiekt oddziałuje na jego nieruchomość nie zostało poparte przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mogącymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Stwierdzić zatem należy, że skarżący nie wykazał związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego a ww. decyzją o pozwoleniu na użytkowanie, co pozbawia słuszności zarzuty podniesione w skardze.
Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło