VII SA/Wa 2835/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant specjalista Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi ze skargi D. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] października 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej skargę oddala Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] października 2014 r. ([...]), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. ([...]) stwierdzającą brak podstaw do stwierdzenia u D. K.i choroby zawodowej - astmy oskrzelowej. Organ wskazał, że 26 sierpnia 2010 r. wpłynęło skierowanie na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej. Następnie skarżąca dostarczyła m.in. 4 świadectwa pracy i zaświadczenie z Rejonowego Urzędu Pracy w [...], które dołączono do protokołu dochodzenia epidemiologicznego z dnia [...] września 2010 r. Po wszczęciu postępowania i dokonaniu oceny narażenia zawodowego z całego okresu zatrudnienia, w dniu 17 czerwca 2011 r. organ powiatowy przesłał całą dokumentację do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] Oddział w [...]. Jednostka orzecznicza I stopnia w dniu [...] września 2012 r. wydała orzeczenia lekarskie (nr [...]) o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej - astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. Rozpatrujący sprawę w trybie odwoławczym w dniu 7 czerwca 2013 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] przesłał do organu orzeczenie lekarskie z dnia [...] czerwca 2013 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz kartę wypisową z Kliniki Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...] maja 2013 r. W dniu 9 lipca 2013 r. skarżąca zapoznała się z całością materiału dowodowego (protokół z dochodzenie epidemiologicznego) i wniosła o udostępnienie kserokopii skierowania na badania i karty narażenia zawodowego z Z-du Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] w [...], które przekazano skarżącej, która nie wniosła uwag do protokołu. Organ powiatowy na podstawie orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] ([...]) oraz oceny narażenia zawodowego wydał w dniu [...] sierpnia 2013 r. decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej - astmy oskrzelowej, którą Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] października 2013 r. uchyli i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wobec konieczności ustalenia faktycznego stanu prawnego zakładów uznanych przez organ I instancji za zlikwidowane oraz o udokumentowanie podjętych czynności. Organ powiatowy po usunięciu braków wydał w dniu [...] sierpnia 2014 r. ww. decyzję. Organ wojewódzki stwierdził, iż decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o całokształt materiału dowodowego, ocenę narażenia zawodowego i prawidłowo uzupełnioną dokumentację oraz o nie budzące zastrzeżeń, spójne orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych I i II stopnia uprawnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych. Następnie, wyjaśniając pojęcie choroby zawodowej przytoczył art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.), Dalej stwierdził, iż przeprowadzona ocena narażenia z przebiegu zatrudnienia skarżącej była znana jednostkom orzeczniczym, które nie rozpoznały jednak astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. wskazano, że "całokształt obserwacji klinicznej, w tym wywiad chorobowy, dane z dostępnej dokumentacji lekarskiej, wyniki badań czynnościowych układu oddechowego, przeprowadzone testy alergologiczne, a w szczególności ujemne wyniki testów prowokacyjnych celowych z alergenami środowiska pracy nie dają podstaw do rozpoznania u badanej astmy oskrzelowej, w tym astmy pochodzenia zawodowego", co potwierdza opinię lekarską [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] wydanego w oparciu o badania konsultacyjne przeprowadzone w Instytucie Medycyny Pracy w [...]. Zdaniem organu, nie doszło do naruszenia art. 7, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Wobec powtórzonych w odwołaniu zarzutów dotyczących procedury diagnostyczno- orzeczniczej, braku wyjaśnień skarżącej pomimo zwrócenia się do niej w tej sprawie przez organ, gdy sprawa była rozpatrywana po raz pierwszy oraz braku uwag do protokołu z dochodzenia epidemiologicznego z dnia [...] maja 2014 r., przy ponownym rozpoznaniu spawy, kiedy strona zapoznała się z dokumentacją, organ wobec braku argumentów od skarżącej nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska. Powołując się wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 358/06, organ wyjaśnił, że organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie mogą samodzielnie oceniać dokumentacji lekarskiej. Organy są związane orzeczeniem lekarskim i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia strony kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 800/11). Organ podniósł, iż zarzut skarżącej, iż środki użyte do prowokacji, w jej odczuciu były źle przygotowane, bez przedstawienia kontrargumentów, również nie może mieć uzasadnienia w sprawie. Odnosząc się zaś do uwag odwołania, odnośnie procedury badań lekarskich i testów wziewnej prowokacji swoistej z środkami czyszczącymi wskazał – powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych - iż organy państwowej inspekcji sanitarnej nie mają prawa wnikać w sposób, tryb a nawet czas badań orzeczniczych, przeprowadzanych przez uprawnione jednostki służby zdrowia - zgodnie z § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367). Tryb i sposób przeprowadzenia tego postępowania określają ściśle przepisy ww. rozporządzenia. Z przepisów tych wynika, że lekarz właściwy do orzekania w zakresie chorób zawodowych, o którym mowa w § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Podsumowując organ stwierdził, iż będąc związany opinią lekarzy uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby to zdanie podważyć organ I instancji słusznie wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Ponownie zaznaczył, iż do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej niezbędne jest orzeczenie lekarskie, w którym jednostki orzecznicze potwierdzą występowanie choroby zawodowej mającą związek z wykonywaną pracą. Dodał, że prośba skarżącej o ponowne badanie w Instytucie nie znajduje uzasadnienia zwłaszcza, skoro orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych I i II są spójne i uzasadnione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości. Skargę na powyższą decyzję złożyła D. K.. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, zbadanie składu chemicznego próbek, zabezpieczonych na jej prośbę w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...]. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Polega ona na ocenie legalności, tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Do wyeliminowania aktu administracyjnego konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.). W świetle powołanych kryteriów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367). Za chorobę zawodową - jak stanowi art. 2351 Kodeksu pracy - uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zgodnie zaś z art. 2352 Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że dla uznania rozpoznanej choroby za chorobę zawodową konieczne jest wystąpienie dwóch przesłanek – po pierwsze, rozpoznane schorzenie musi figurować w wykazie chorób zawodowych, po drugie, ocena warunków pracy potwierdza związek przyczynowo-skutkowy między jego powstaniem, a tzw. "narażeniem zawodowym". Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek eliminuje możliwość stwierdzenia u badanego choroby zawodowej (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 918/11 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Choroby zawodowej nie można zatem utożsamiać jedynie ze schorzeniem figurującym w wykazie w wykazie chorób zawodowych, bowiem jest to pojęcie prawne, oznaczającym zachorowanie pozostające w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego względu choroby zawodowe są przewidywalne, a przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych (zob. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 145/12; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Procedurę związaną ze ustaleniem choroby zawodowej reguluje powołane na wstępie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Stosownie do § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych został szczegółowo uregulowany w przywołanym rozporządzeniu. W ocenie Sądu procedura ta w rozpatrywanej sprawie została zachowana. Po wszczęciu w dniu 24 września 2010 r. postępowania w sprawie ustalenia u D. K. choroby zawodowej organ powiatowy zwrócił się do skarżącej o złożenie wyjaśnień, dokonał oceny narażenia zawodowego z całego okresu zatrudnienia skarżącej oraz przesłał karty oceny narażenia zawodowego i protokoły przesłuchania stron wraz ze skierowaniem na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do wyznaczonego ośrodka medycyny pracy. Zarówno jednostka orzecznicza I stopnia (w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] września 2012 r.), jak i jednostka orzecznicza II stopnia – Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] (w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]) orzekły o braku postaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej – astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych). Stwierdzić należy, że orzeczenia lekarskie ww. jednostek orzeczniczych zostały wydane z uwzględnieniem § 6 ust. 1 rozporządzenia, tj. na podstawie wyników przeprowadzonych badań skarżącej, jej dokumentacji medycznej oraz karty oceny narażenia zawodowego. W ocenie Sądu orzeczenia lekarskie są przekonywujące, zgodne w swej treści i jednomyślnie stwierdzają brak podstaw do rozpoznania przedmiotowej choroby zawodowej u skarżącej. Z uzasadnień lekarzy orzeczników jednoznacznie wynika, że całokształt obserwacji klinicznej, w tym wywiad chorobowy, dane z dostępnej dokumentacji lekarskiej, wyniki badań czynnościowych układu oddechowego, przeprowadzone testy alergologiczne, a w szczególności ujemne wyniki testów prowokacyjnych celowanych z alergenami środowiska pracy nie dały podstaw do rozpoznania u skarżącej astmy oskrzelowej, w tym astmy pochodzenia zawodowego. Podkreślenia wymaga, jak słusznie wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, że orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (por. wyroki NSA: z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1872/13, z dnia z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 654/12; z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06; z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 335/10; z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2734/12; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z podanych przyczyn nie mogły zostać uwzględnione wnioski o ponowne zbadanie składu próbek użytych do prowokacji, które – zdaniem skarżącej – zostały rozcieńczone. Ocena ta wkraczałaby bowiem w prawidłowość merytorycznej oceny orzeczeń lekarskich, do której to oceny w podnoszonym zakresie ani organy administracji publicznej, ani sąd administracyjny nie są uprawnione. Organy obu instancji dokonały prawidłowej – w świetle art. 80 k.p.a. – oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Niewątpliwie nie było podstaw, by uzupełniać zebrany w sprawie materiał dowodowy, co więcej – argumentacja strony skarżącej zawarta w odwołaniu i powtórzona w skardze nie wskazywała, że materiał jest niekompletny. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.