VII SA/Wa 317/25
WyrokWSA w Warszawie2025-09-19
Skład orzekający: Mirosław Montowski, Tomasz Janeczko, Szczepan Borowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która jest właścicielem lokalu w budynku znajdującym się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji budowlanej, ma indywidualny interes prawny do udziału w postępowaniu o pozwolenie na budowę, odrębny od interesu wspólnoty mieszkaniowej?Ratio decidendi
Właściciel lokalu w budynku znajdującym się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji budowlanej nie posiada indywidualnego interesu prawnego do udziału w postępowaniu o pozwolenie na budowę, jeśli jego interes jest tożsamy z interesem wspólnoty mieszkaniowej. Legitymację do reprezentowania interesów zbiorowych właścicieli lokali ma wspólnota mieszkaniowa, a indywidualny udział członka wspólnoty jest możliwy tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy wykaże on swój własny, odrębny interes prawny, chroniony konkretnym przepisem prawa materialnego. Brak takiego wykazania uzasadnia umorzenie postępowania odwoławczego przez organ drugiej instancji.Stan faktyczny
Skarżąca M. S. wniosła skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego, która umorzyła postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta W. o pozwoleniu na budowę. Wojewoda umorzył postępowanie, uznając, że skarżąca nie wykazała swojego indywidualnego interesu prawnego do udziału w postępowaniu, a jej interes jest tożsamy z interesem wspólnoty mieszkaniowej, która została uznana za stronę. Skarżąca twierdziła, że jako właścicielka lokalu w sąsiednim budynku ma prawo do obrony swoich praw i że jej interes nie był należycie reprezentowany przez wspólnotę. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), asesor WSA Szczepan Borowski, , Protokolant: referent Radosław Fijałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 22 listopada 2024 r. nr 1515/OPO/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę
Wojewoda Mazowiecki (dalej "organ odwoławczy", "Wojewoda") decyzją z 22 listopada 2024 r. nr 1515/OPO/2024, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania M. S. ( dalej: "skarżąca"), od decyzji Prezydenta W. ( dalej: "Prezydent", "organ I instancji") Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2024 r., znak: [...] zatwierdzającej projekt zagospodarowania działki lub terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dla [...] S.A. w W. ( dalej: "inwestor"), obejmującego budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługą w parterze i garażem podziemnym na dz. nr ew. [...] i [...] z obr. [...] przy ul. [...] w W., umorzył postępowanie odwoławcze od ww. decyzji Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2024 r. Nr [...].
Powyższa decyzja, została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 10 lipca 2023 r. inwestor wystąpił z wnioskiem o pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługą w parterze i garażem podziemnym na dz. nr ew. [...] i [...] z obr. [...] przy ul. [...] w W..
Pismem z dnia 31 lipca 2024 r. organ I instancji zawiadomił strony o zebraniu materiału dowodowego w sprawie.
W toku postępowania przed organem I instancji tj. 1 września 2023 r., 20 września 2023 r., 10 i 20 listopada 2023 r. oraz 2 kwietnia 2024 r. wpłynęły wnioski mieszkańców budynku przy ul. [...] o uznanie za stronę postępowania.
Prezydent pismami z dnia 6 października 2023 r. i 23 kwietnia 2024 r. wezwał wnioskodawców do przedłożenia m.in.: dokumentów potwierdzających prawo własności (współwłasności), użytkowania wieczystego lub zarządu nieruchomości odnoszących się poszczególnych lokali mieszkalnych w budynku przy ul. [...], dokumentu potwierdzającego usytuowanie lokalu w budynku oraz dokumentu potwierdzającego oddziaływanie projektowanego budynku na lokal mieszkalny każdego z wnioskodawców, w szczególności w zakresie ograniczenia minimalnego czasu nasłonecznienia, o którym mowa w § 60 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 poz. 1225, dalej: "r.w.t."). Żaden z wnioskodawców nie wywiązał się z obowiązku nałożonego wezwaniem, w związku z powyższym Prezydent w pismach z 10 maja 2024 r. i 13 czerwca 2024 r. poinformował każdego z wnioskodawców o nieuznaniu za stronę postępowania.
Prezydent decyzją z [...] sierpnia 2024 r. Nr [...], zatwierdził projekt zagospodarowania działki lub terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla inwestora, obejmującego budowę przedmiotowego budynku
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła skarżąca.
Wojewoda pismem z dnia 7 października 2024 r., wezwał skarżącą do wykazania indywidualnego interesu prawnego w niniejszym postępowaniu administracyjnym.
W dniu 7 listopada 2024 r. do organu wpłynęła odpowiedź skarżącej na ww. wezwanie Wojewody.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, Wojewoda wydał wspomniana na wstępie skarżoną decyzję z 22 listopada 2024 r. nr 1515/OPO/2024, umarzającą postępowanie odwoławcze decyzji Prezydenta z dnia [...] sierpnia 2024 r.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku, gdy osoba, która wniosła odwołanie nie jest stroną postępowania, obowiązany jest umorzyć, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. postępowanie odwoławcze.
Następnie Wojewoda wyjaśnił pojęcie strony na gruncie art. 28 k.p.a. oraz art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.) który jako przepis szczególny względem art. 28 k.p.a., ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Przez obszar oddziaływania obiektu budowlanego należy natomiast rozumieć, zgodnie z unormowaniem art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. W każdym przypadku obszar oddziaływania obiektu musi być określony w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Samo subiektywne odczucie określonego podmiotu, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość nie jest wystarczające do uznania, że nieruchomość ta jest usytuowana w obszarze oddziaływania danego przedsięwzięcia.
Wojewoda wskazał, że z akt sprawy wynika, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta z [...] sierpnia
2024 r. Nr [...], w przedmiocie pozwolenia na budowę.
Z uwagi na powyższe Wojewoda pismem z dnia 7 października
2024 r., wezwał skarżącą do wykazania interesu prawnego w postępowaniu, poprzez wykazanie indywidualnego interesu prawnego, odrębnego od interesu Wspólnoty Mieszkaniowej [...]. W wezwaniu Wojewoda wskazał, że w postępowaniu administracyjnym do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego - ogółu właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową - co do zasady legitymację ma wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni członkowie tej wspólnoty, co wynika z art. 6 ustawy z dnia 29 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2021r. poz. 1048). Tylko w wyjątkowych sytuacjach członek wspólnoty może samodzielnie, niezależnie od wspólnoty, wystąpić jako strona postępowania. Może to mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy wykaże on swój indywidualny, własny interes.
Organ odwoławczy zaznaczył, że skarżąca została poinformowana, iż niezastosowanie się do wezwania spowoduje rozpoznanie odwołania od decyzji Prezydenta z dnia [...] sierpnia 2024 r., w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w którym brak jest dokumentu wskazującego na przysługujący wnioskodawcy przymiot strony postępowania.
W dniu 7 listopada 2024 r. do organu wpłynęła odpowiedź skarżącej na powyższe wezwanie Wojewody. Skarżąca wskazała, że "budynek [...] usytuowany jest w taki sposób, że jedna klatka bezpośrednio granicy z działką [...]. Zarząd Wspólnoty mieszkaniowej [...], z jakiegoś powodu nie zdecydował się na aktywny udział w postępowaniu i zaskarżeniu decyzji, co nie może skutkować pozbawieniem je prawa do obrony swoich praw związanych z własnością lokalu".
Wojewoda wskazał, że w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej interes właściciela lokalu jako członka wspólnoty mieszkaniowej jest chroniony przez wspólnotę mieszkaniową, działającą poprzez zarząd lub zarządcę ustanowionego w trybie art. 18 ust. 1 lub art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048, dalej "u.w.l."). Z treści art. 6 i art. 21 u.w.l. wynika ponadto, że rozstrzygnięcia administracyjne załatwiające sprawy dotyczące nieruchomości wspólnej, odnoszą się do praw i obowiązków wspólnoty mieszkaniowej. Oczywiście nie wyklucza to automatycznie udziału w tym postępowaniu poszczególnych członków wspólnoty samodzielnie, ale jest to sytuacja wyjątkowa i uzależniona od wykazania przede wszystkim swojego własnego, indywidualnego interesu prawnego.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.w.l. - zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz. W postępowaniu administracyjnym do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego - ogółu właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową - co do zasady legitymację ma wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni członkowie tej wspólnoty, co wynika z art. 6 u.w.l.
Odnosząc się do analizy przedstawionych przez skarżącą dokumentów, potwierdzających jej interes prawny w postępowaniu, organ wskazał, iż nie ulega wątpliwości, że jest ona właścicielką lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...], który to budynek usytuowany jest na dz. ew. nr [...] z obr. [...] znajdującej się w sąsiedztwie planowanej inwestycji. Budynek wielorodzinny przy ul. [...] znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji przy ul. [...] i w konsekwencji za stronę postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę została uznana Wspólnota Mieszkaniowa [...].
Niemniej jednak powyższe nie przesądza o posiadaniu indywidulanego interesu prawnego skarżącej, w związku z czym musiała wykazać skonkretyzowany przepisu prawa materialnego, z którego wywiodła swój interes prawny w postępowaniu, odrębny od interesu Wspólnoty.
Wspomniany własny, indywidualny, odrębny od wspólnoty mieszkaniowej interes prawny skarżącej, chroniony konkretnym przepisem prawa materialnego, powinien odnosić się do takich okoliczności, które wyróżniają jej sytuację prawną od sytuacji prawnej pozostałych właścicieli lokali, a których interesy prawne są chronione przez zapewnienie udziału w postępowaniu wspólnoty mieszkaniowej. Tylko bowiem w takich wyjątkowych przypadkach możliwe jest odstępstwo od ogólnych zasad reprezentowania w postępowaniu administracyjnym podmiotów prawnych o charakterze zbiorowym, takich jak wspólnoty mieszkaniowe czy spółdzielnie.
W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, organ stwierdził, że skarżąca nie przedstawiła dokumentów, które stanowiłyby materialno-prawną przesłankę do uznania jej za stronę indywidualnie względem Wspólnoty. W związku z czym skarżąca nie wykazała swojego własnego, indywidualnego interes prawnego w przedmiotowym postępowaniu.
Organ wskazał, że umorzenie postępowania odwoławczego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy organ II instancji stwierdzi, że zaszły okoliczności skutkujące bezprzedmiotowością tego postępowania, co ma miejsce wówczas, gdy w postępowaniu tym nastąpił brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego skutkujący brakiem podstaw do merytorycznego załatwienia sprawy co do jej istoty.
W niniejszej sprawie brak jest jednego z koniecznych elementów materialnego stosunku prawnego jakim jest przymiot strony postępowania, wobec czego organ nie może wydać rozstrzygnięcia co do istoty.
Skarżąca nie zgadzając się z decyzją Wojewody, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła powielenie błędu organu pierwszej instancji w postaci podtrzymywania błędnego twierdzenia o niezłożeniu stosownych dokumentów oraz dowolne uznanie, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego do udziału w postępowaniu. Ponadto organ nie wskazał podstawy prawnej, o co skarżąca wnosiła, na podstawie której za stronę uznał Wspólnotę mieszkaniową.
Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 k.p.a. ze względu na to, że strona, bez własnej winy, dopełniając wszystkich formalności nie brała udziału w postępowaniu, co powinno skutkować wznowieniem postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżąca zgłosiła się do udziału w postępowaniu administracyjnym jako strona, z uwagi na to, że jest właścicielem mieszkania będącego w bezpośrednim sąsiedztwie projektowanego budynku, którego dotyczyło postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę. Zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji, odmówił jej prawa udziału w postępowaniu tłumacząc to brakiem dokumentów i podstawy prawnej. Skarżąca wskazał, że żądane dokumenty złożyła i wynika z nich jednoznacznie, że jest właścicielem lokalu znajdującego się w bezpośrednim sąsiedztwie projektowanego obiektu i ma prawo bronić swoich praw wynikających z prawa własności lokalu. W postępowaniu organ za stronę uznał Wspólnoty mieszkaniowe, odmawiając skarżącej prawa udziału w postępowaniu jako strona. Wspólnota mieszkaniowa nie ma obowiązku obrony praw jednostkowych jako właściciela lokalu nr [...] i w związku z tym interesy skarżącej nie były należycie reprezentowane ani chronione.
Zarzuciła, że organ drugiej instancji dopuścił się nieprawidłowości:
- podobnie jak organ pierwszej instancji dowolnie przyjął, że akt notarialny oaz opinia biegłego sądowego z zakresu budownictwa nie są dokumentami poświadczającym usytuowanie jej lokalu w budynku.
- organ drugiej instancji dowolnie uznał, że prawo własności nie jest wystarczającą przesłanką interesu prawnego do udziału w postępowaniu administracyjnym o pozwolenie na budowę.
Skarżąca dodała, że w sprawie występują podstawy do wznowienia postępowania, ponieważ nie została dopuszczona do udziału w postępowaniu o pozwolenie na budowę, nie mogła należycie bronić swoich praw jako właściciel lokalu. Uniemożliwiono skarżącej udział w sprawie i dostęp do dokumentów i materiałów postępowania. Zarzuciła, że jej prawo do udziału w postępowaniu zostało naruszone.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Mając na uwadze powyższe kryteria, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Podstawę prawną decyzji organu odwoławczego stanowił art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. przewidujący jako jedną z decyzji wydanych w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.
Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie było ustalenie czy skarżącej w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji przysługuje status strony.
Pamiętać bowiem należy, że skarżąca wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji, zaś zgodnie z treścią art. 127 § 1 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji odwołanie przysługuje stronie.
Stosownie do treści art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalić według norm prawa materialnego, natomiast mieć interes prawny oznacza tyle, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 12 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1559/06, ( wszystkie powołane orzeczenia publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 2 czerwca 1998r., sygn. akt IV SA 2164/97). Koniecznymi cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 1998 r., sygn. akt II SA 1355/98; wyrok NSA w Warszawie z dnia 23 marca 1999 r., sygn. akt 1 SA 1189/98). Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1550/07).
W postępowaniu w sprawie dotyczącej decyzji o pozwoleniu na budowę, tak rozumiany interes prawny ustala się w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.), który jako przepis szczególny względem przywołanego wyżej art. 28 k.p.a., ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Przez obszar oddziaływania obiektu budowlanego należy natomiast rozumieć, zgodnie z unormowaniem art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Podkreślić należy, że w każdym przypadku obszar oddziaływania obiektu musi być określony w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Samo subiektywne odczucie określonego podmiotu, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość nie jest wystarczające do uznania, że nieruchomość ta jest usytuowana w obszarze oddziaływania danego przedsięwzięcia. Interes prawny, będący konieczną przesłanką do uznania danego podmiotu za stronę postępowania musi istnieć obiektywnie, a nie odnosić się do subiektywnych odczuć. Ocena interesu prawnego nie może być dokonywana również w oparciu o indywidualną wrażliwość zainteresowanego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1496/07). Tylko takie ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, które są związane z konkretnym przepisem prawa wprowadzającym je, dają właścicielowi, zarządcy lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości prawo do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Go 708/07).
Skarżąca jak wynika z akt sprawy, nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta z dnia [...] sierpnia 2024 r. w przedmiocie pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego.
Z uwagi na powyższe, Wojewoda pismem z dnia 7 października 2024 r., wezwał skarżącą do w niniejszym postępowaniu, indywidualnego interesu prawnego, odrębnego od interesu Wspólnoty Mieszkaniowej [...].
W wezwaniu wskazano, że w postępowaniu administracyjnym do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego - ogółu właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową - co do zasady legitymację ma wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni członkowie tej wspólnoty, co wynika z art. 6 ustawy z dnia 29 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2021r. poz. 1048, dalej: "u.w.l.").
W dniu 7 listopada 2024 r. do Wojewody wpłynęła odpowiedź skarżącej na powyższe wezwanie. Skarżąca wskazała, że "budynek [...] usytuowany jest w taki sposób, że jedna klatka bezpośrednio granicy z działką [...]. Zarząd Wspólnoty mieszkaniowej [...], z jakiegoś powodu nie zdecydował się na aktywny udział w postępowaniu i zaskarżeniu decyzji, co nie może skutkować pozbawieniem je prawa do obrony swoich praw związanych z własnością lokalu."
Jak wynika z przedłożonego przez skarżącą organowi I instancji aktu notarialnego z dnia 20 marca 2014 r. Repertorium A Nr -1950/2014, skarżąca jest właścicielką lokalu nr [...] położonego na VI piętrze w budynku przy ul. [...], z własnością którego wiąże się też udział wynoszący 155/0000 ( sto pięćdziesiąt pięć dziesięciotysięcznych) części w nieruchomości wspólnej, które stanowią prawo użytkowania wieczystego działki na której znajduje się budynek, części wspólne budynku oraz urządzenia, które nie służą do wyłącznego użytku właścicieli poszczególnych lokali.
Skarżąca na wezwanie Prezydenta z dnia 6 października 2023 r. przedłożyła’ Opinię techniczną dotyczącą oddziaływania planowanego do budowy budynku wielorodzinnego w W. przy ul. [...]" sporządzoną przez biegłego sądowego Sądu Okręgowego w W. z zakresu budownictwa lądowego mgr inż. R. Z.
Wyjaśnić należy, że budynek wielorodzinny przy ul. [...], w którym znajduje się lokal skarżącej, jest usytuowany jest na dz. ew. nr [...] z obr. [...] znajdującej się w sąsiedztwie planowanej inwestycji. Budynek ten jak słusznie uznały organy znajduje się zatem w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Zasadnie więc za stronę postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę została uznana Wspólnota Mieszkaniowa [...].
Położenie budynku, w którym znajduje się lokal skarżącej w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, nie przesądza jednak zdaniem Sądu o posiadaniu przez nią indywidulanego interesu prawnego.
Wyjaśnić należy, że w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej, interes właściciela lokalu jako członka wspólnoty mieszkaniowej jest chroniony przez wspólnotę mieszkaniową, działającą poprzez zarząd lub zarządcę ustanowionego w trybie art. 18 ust. 1 lub art. 18 ust. 3 u.w.l.
Jak wynika z treści art. 6 u.w.l., ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Z kolei z art. 21 u.w.l. wynika, że rozstrzygnięcia administracyjne załatwiające sprawy dotyczące nieruchomości wspólnej, odnoszą się do praw i obowiązków wspólnoty mieszkaniowej. Nie wyklucza to automatycznie udziału w tym postępowaniu poszczególnych członków wspólnoty samodzielnie, jednak jest to sytuacja wyjątkowa i uzależniona od wykazania przez członka wspólnoty swojego własnego, indywidualnego interesu prawnego.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.w.l. - zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz. W postępowaniu administracyjnym do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego - ogółu właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową - co do zasady legitymację ma wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni członkowie tej wspólnoty, co wynika z art. 6 u.w.l.
Tym samym uprawnienia związane z zarządem nieruchomością wspólną są wykonywane przez Wspólnotę, nie zaś przez właścicieli poszczególnych lokali w tym przez skarżącą.
Przyjmując stanowisko odmienne od zaprezentowanego wyżej, należałoby stwierdzić, że każdy członek wspólnoty, już z samego faktu posiadania prawa własności lokalu w budynku znajdującym się w obszarze odziaływania planowanej inwestycji i każdy współwłaściciel nieruchomości wspólnej byłby stroną wszystkich postępowań administracyjnych dotyczących pozwolenia na budowę dla tej inwestycji. Takiemu stanowisku przeczy ugruntowane w tym zakresie orzecznictwo sądowo-administracyjne, odnoszące się zarówno do członków spółdzielni mieszkaniowych, jak i do członków wspólnot mieszkaniowych, z którego wynika, że legitymacja procesowa w sprawach dotyczących pozwoleń na budowę obiektów znajdujących się w obszarze oddziaływania których znajduje się nieruchomość wspólna, przysługuje wyłącznie tym członkom spółdzielni którzy mają indywidualny interes prawny (zob. wyrok NSA z 4 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 419/10; wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 157/09; wyrok NSA z 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 650/07; wyrok NSA z 29 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 363/05; wyrok WSA w Warszawie z 4 października 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 809/07; wyrok WSA w Warszawie z 8 maja 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 254/06).
Tylko w wyjątkowych sytuacjach członek wspólnoty może samodzielnie, niezależnie od wspólnoty, wystąpić jako strona postępowania. Może to mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy wykaże on swój indywidualny, własny interes, (wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 583/12).
W ocenie Sądu, skarżąca nie przedstawiła dokumentów, które stanowiłyby materialno-prawną przesłankę do uznania ją za stronę odrębnie od Wspólnoty.
Skarżąca, jak wynika z przedłożonego aktu notarialnego, zamieszkuje w lokalu położonym na VI piętrze budynku przy ul. [...], zaś projektowany budynek ma 5 kondygnacji. W odniesieniu zatem do lokalu skarżącej, nie można mówić o szczególnych uciążliwościach zwłaszcza w zakresie ograniczenia minimalnego czasu nasłonecznienia, które uzasadniały by jej indywidualny interes prawny odrębny od interesu Wspólnoty.
Biegły R. Z., na str. 6 swojej opinii którego opinia dołączona została do akt przez skarżącą wskazuje w niej jedynie na duże prawdopodobieństwo naruszenia przez planowaną inwestycję norm przewidzianych w § 13, 57 i 60 r.w.t. Nie wskazuje on natomiast żadnych argumentów które mogłyby obalić wnioski płynące z dołączonej do projektu analizy nasłonecznienia i przesłaniania.
Podkreślić należy, że zgodnie z utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem, jeżeli organ odwoławczy ustali, że osoba, która wniosła odwołanie, nie jest stroną postępowania, obowiązany jest umorzyć, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., postępowanie odwoławcze (por. uchwala składu siedmiu sędziów NSA w Warszawie z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98, wyroki WSA w Warszawie z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 285/10, WSA w Poznaniu z dnia 12 sierpnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 386/09, WSA w Warszawie z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1228/08, WSA w Warszawie z dnia 3 października 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1375/08).
Wojewoda zatem, ustaliwszy wszystkie powyższe okoliczności, prawidłowo umorzył postępowanie w tej sprawie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Wskazany przepis nakazuje organowi wydanie decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze, a jak zgodnie przyjmuje się nauce przedmiotu, przesłanką wydania takiej decyzji jest bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego, która zasadniczo obejmuje dwie sytuacje: skuteczne cofnięcie odwołania oraz stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną. Sąd zgadza się jednocześnie z dominującym w judykaturze poglądem, że jeżeli zachodzi konieczność zbadania interesu prawnego odwołującego, to obowiązkiem organu jest zweryfikowanie tej okoliczności w toku postępowania odwoławczego, a w razie ustalenia, że strona nie ma interesu prawnego, organ powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego, a nie postanowienie na podstawie art. 134. W razie istnienia jakichkolwiek kwestii wymagających wyjaśnienia bądź gdy odwołujący twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, obowiązany jest wszcząć postępowanie odwoławcze i w razie stwierdzenia, że strona nie ma interesu prawnego, umarza postępowanie na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 (zob. wyroki NSA: z 24 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1774/11, z 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 855/12, z 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 942/05, tak też H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, Opublikowano: WKP 2023).
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło