II SA/Gd 897/11
WyrokWSA w Gdańsku2012-01-18
Skład orzekający: Jolanta Górska, Wanda Antończyk, Katarzyna Krzysztofowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba podlegająca ubezpieczeniu społecznemu rolników, prowadząca gospodarstwo rolne, może być uznana za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, co uprawniałoby ją do świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że fakt podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników i prowadzenia gospodarstwa rolnego sam w sobie nie pozbawia osoby uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w definicji 'zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej' nie wymienia prowadzenia gospodarstwa rolnego, a katalog negatywnych przesłanek przyznania świadczenia jest zamknięty i nie obejmuje rolników. Dlatego organy błędnie rozszerzyły ustawowe przesłanki negatywne.Stan faktyczny
Skarżący S. D. ubiegał się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad ojcem, który jest inwalidą I grupy. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując m.in. na pozostawanie ojca w związku małżeńskim. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, argumentując, że skarżący, jako rolnik podlegający ubezpieczeniu w KRUS, nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżący podniósł w skardze, że posiada gospodarstwo rolne, ale jego uprawą zajmuje się brat, a on sam musi utrzymać sześcioosobową rodzinę.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Sekretarz Sądowy Izabela Adamowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 października 2011 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 29 września 2011 r., nr [...].
Wójt decyzją z 29 września 2011 r., powołując się na art. 2 pkt 2, art. 17, art. 17a, art. 20 ust. 3, art. 23 ust. 1 i 2, art. 23 ust. 4a, art. 24, art. 25 ust. 1, art. 25a ust. 1, 2, 3, art. 26 ust. 1 i 2, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, odmówił przyznania skarżącemu S. D. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad ojcem S. D.
W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że S. D. jest inwalidą I grupy i potrzebuje pomocy ze strony innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Żona S. D. nie jest w stanie się nim opiekować, ponieważ sama posiada orzeczenie lekarza orzecznika ZUS stwierdzające jej niezdolność do samodzielnej egzystencji i wymaga pomocy innej osoby. Wójt stwierdził nadto, że skarżący sprawuje stałą opiekę nad S. D., jednakże świadczenie pielęgnacyjne mu nie przysługuje, gdyż osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.
Po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 20 października 2011r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu w KRUS jako rolnik. Zdaniem Kolegium pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej określone w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie obejmuje swym zakresem osób prowadzących gospodarstwo rolne. Wobec tego skarżący nie spełnia zawartej w art. 17 ust. 1 ustawy przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, skutkiem czego bak jest możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wskazał na stan zdrowia rodziców, nad którymi sprawuje opiekę. Oświadczył także, że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 6,22 ha, którego uprawą zajmuje się jego brat. Skarżący stwierdził, że nie może sprzedać ziemi, gdyż ma na utrzymaniu sześcioosobową rodzinę.
Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że organ I instancji błędnie uznał, że sama okoliczność, iż wymagający pomocy innej osoby ojciec skarżącego pozostaje w związku małżeńskim, nie mogła stanowić podstawy do odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji swoje stanowisko oparł na brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 roku, nr 139, poz. 992 ze zm). Przepis ten w dacie orzekania przez ten organ stanowił, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Mieć jednak należy na uwadze, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym w stanie prawnym powstałym na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 roku, sygn. akt P 27/07 (OTK-A z 2008 roku, nr 6, poz. 107, Dz. U. z 2008 roku, nr 138, poz. 872), stwierdzającego niezgodność art. 17 ust. 1 ustawy z Konstytucją RP, okoliczność, iż osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne sprawuje opiekę nad pozostającym w związku małżeńskim rodzicem, nie stanowi samodzielnej podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem pozostawanie w związku małżeńskim będzie tyko wtedy przeszkodą w przyznaniu tego świadczenia, gdy małżonek osoby wymagającej opieki będzie w stanie skutecznie tą pomoc świadczyć (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 grudnia 2010 roku, sygn. akt II SA/Ke 761/10, Baza Orzeczeń LEX nr 753365).
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy musi być odczytywane przez pryzmat przepisu art. 17 ust. 1. Skoro zatem prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z istnienia obowiązku alimentacyjnego, to literalne odczytywanie normy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy niweczyłoby skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim, nad którymi opiekę sprawują inne osoby zobowiązane do alimentacji w przypadku gdy drugi małżonek nie może takiej opieki świadczyć z uwagi na własny stan zdrowia. Nieuprawniona jest zatem taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w związku z art. 17 ust. 1 ustawy, w myśl której osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 roku, nr 9, poz. 59 ze zm.), traci prawo do świadczenia z uwagi na fakt pozostawania osoby, nad którą sprawuje opiekę, w związku małżeńskim (por. powołany wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 grudnia 2010 roku, a także wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2009 roku, sygn. akt II SA/Ol 60/09, z dnia 11 marca 2009 roku, sygn. akt
II SA/Ol 61/09, z dnia 6 maja 2009 roku, sygn. akt II SA/Ol 386/09; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 marca 2010 roku, sygn. akt
III SA/Kr 1236/09; Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 roku, sygn. akt I OSK 722/09 oraz z dnia 7 grudnia 2009 roku, sygn. akt I OSK 723/09, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zajmując stanowisko przeciwne organ I instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w związku z art. 17 ust. 1 ustawy, a tym samym naruszył przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło natomiast, że za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie może być uznany rolnik, który prowadzi gospodarstwo rolne, nawet przy pomocy innych osób. Wskutek przyjętego stanowiska Kolegium uznało skarżącego, który podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, za osobę nieuprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego i w konsekwencji utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.
Wyrażając powyższy pogląd Kolegium powołało się na stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 maja 2011 roku, sygn. akt II SA/Bd 93/11 oraz w - oddalającym skargę kasacyjną od tegoż wyroku, orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 roku, sygn. akt I OSK 1987/10 (oba wyroki opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W powyższych wyrokach przyjęto, że osoba objęta ubezpieczeniem społecznym jako rolnik nie rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ponieważ musi przynajmniej część czasu przeznaczyć na prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego. Podkreślono, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zrekompensowanie uprawnionej osobie rezygnacji z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Przepisy dopuszczają sytuacje, gdy składki za taką osobę są odprowadzane z innego tytułu, ale nie znosi to warunku rezygnacji z aktywności zawodowej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został również pogląd przeciwny i ten pogląd Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela albowiem stanowisko przedstawione w ww. wyrokach nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie sposób pogodzić go z brzmieniem przepisów prawa znajdujących zastosowanie w przedmiotowej sprawie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 ustawy (wszystkie przepisy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny,
3) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Jak wynika z brzmienia powyższego przepisu, przesłankami pozytywnymi przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie określonych przesłanek podmiotowych przez wnioskodawcę i przez osobę wymagającą opieki oraz okoliczność niepodejmowania lub rezygnacji przez wnioskodawcę z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą jej wymagającą.
W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wskazując, że to sprawowana opieka powoduje, iż skarżący nie podejmuje zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej.
W sprawie bezspornym pozostawało, iż skarżący opiekuje się zarówno ojcem, jak i matką, która również wymaga stałej opieki. Skarżący podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, ponieważ jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni o powierzchni 6,22 ha przeliczeniowego.
W niniejszej sprawie organ odwoławczy ostatecznie utrzymał w mocy decyzję odmawiającą skarżącemu uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, stwierdzając, że skoro skarżący podlega ubezpieczeniu rolników, nie może być zatem traktowany jako osoba, która zrezygnowała z jakiejkolwiek pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy, ani też nie jest gotowa do podjęcia tak rozumianej pracy zarobkowej. W takim przypadku - zdaniem organu, nie można mówić o rezygnacji z zatrudnienia z powodu opieki nad osobą niepełnosprawną. Przede wszystkim osoba taka nie spełnia bowiem podstawowych kryteriów osoby bezrobotnej.
Rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy wymaga zatem odpowiedzi na pytanie, czy sam fakt pracy w gospodarstwie rolnym stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W tym celu należy zwrócić uwagę w pierwszej kolejności na definicję ustawową pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", zawartą w art. 3 pkt 22 ustawy, gdyż rezygnacja z tak określonej aktywności zawodowej jest wymogiem przyznania świadczenia, o jakim mowa
w art. 17 ust. 1 ustawy. Przepis ten stanowi, iż pod tym pojęciem należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o prace nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Z treści tego przepisu wynika wyraźnie, że ustawodawca w definicji legalnej "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" nie wymienił prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie, za wyjątkiem jej wykonywania w przypadkach ściśle określonych
w art. 3 ust. 22 ustawy, nie mających zastosowania w stanie faktycznym sprawy.
Dodatkowo podkreślić należy, że wyczerpujący katalog przesłanek wykluczających uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego zawarto w art. 17 ust. 5 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli:
1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;
2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;
3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko; 4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie;
4) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Zdaniem Sądu, ocena spełniania przesłanek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna odbywać się wyłącznie na gruncie terminów i pojęć ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z przepisów zawartych w art. 17 ust. 1 w związku
z art. 3 ust. 22 ustawy wynika, iż rolnik prowadzący gospodarstwo rolne - starający się o świadczenie pielęgnacyjne na zasadzie art. 17 ust. 1 ustawy, nie musi, dla wyczerpania przesłanek z tego przepisu, ani całkowicie rezygnować z pracy w gospodarstwie rolnym, ani wykazywać, że nie jest w stanie pracy w tym gospodarstwie podjąć. Również z treści przytoczonej powyżej art. 17 ust. 5 ustawy, zawierającego zamknięty katalog negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w którym nie wymieniono osób podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu jako rolnicy, wynika, iż co do zasady rolnicy mogą świadczenie pielęgnacyjne uzyskać. Z literalnego brzmienia ww. przepisów wynika bowiem, że osoba prowadząca gospodarstwo rolne może być traktowana jako osoba rezygnująca z zatrudnienia lub innej racy zarobkowej - zdefiniowanych w ustawie, w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
Wskazać w tym miejscu należy na częstą praktykę podejmowania przez właścicieli małych, niskodochodowych gospodarstw rolnych zatrudnienia poza sektorem rolniczym. W zależności bowiem od wielkości, czy struktury gospodarstwa rolnego, nie musi ono absorbować rolnika w takim zakresie, że nie jest on w stanie podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy. Obowiązek sprawowania pieczy nad osobą niepełnosprawną, co do której ciąży na rolniku obowiązek alimentacyjny, stoi na przeszkodzie, aby taka osoba podjęła tak rozumiane zatrudnienie lub inną pracę zarobkową. Wykonywanie opieki na osobą niepełnosprawną, ze wskazaniami opisanymi w art. 17 ust. 1, wymagającą wielu czynności pielęgnacyjnych o różnych porach dnia i nocy, nie jest bowiem możliwe w sytuacji, gdy opiekun pozostaje w zatrudnieniu, o jakim mowa w art. 3 pkt 22 ustawy. Taka sytuacja nie musi natomiast co do zasady zachodzić w przypadku opiekuna, który jest właścicielem gospodarstwa rolnego i jednocześnie nie jest zatrudniony poza rolnictwem, jeżeli okoliczność ta nie powoduje jego osobistego zaangażowania w pracę w gospodarstwie w takim wymiarze, który uniemożliwia mu sprawowanie bieżącej i stałej opieki na osobą niepełnosprawną (tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 28 września 2011 roku, sygn. akt II SA/Ke 554/11, wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przyjąć zatem należało, że okoliczność, iż starający się o świadczenie pielęgnacyjne jest właścicielem gospodarstwa rolnego, podlegającym obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i prowadzi gospodarstwo, nie pozbawia go samo przez się uprawnienia do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli tylko spełnione będą pozostałe przesłanki określone przepisem art. 17 ustawy. Pogląd taki wyrażony został także w orzeczeniach następujących sądów administracyjnych: prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 maja 2010 roku, sygn. akt III SA/Kr 96/10; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 września 2006 roku, sygn. akt IV SA/Po 755/05; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 listopada 2004 roku, sygn. akt II SA/Ol 602/04 i z dnia 15 października 2004 roku, sygn. akt II SA/Ol 577/04; oraz w nieprawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 września 2011 roku, sygn. akt II SA/Ke 554/11; z dnia 11 maja 2011 roku, sygn. akt II SA/Ke 229/11; z dnia 11 sierpnia 2011 roku, sygn. akt II SA/Ke 439/11; z dnia 8 września 2011 roku, sygn. akt II SA/Ke 465/11 i z dnia 29 września 2011 roku, sygn. akt II SA/Ke 518/11 (wszystkie wyroku dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powyższy pogląd zaakceptował również, w innym składzie, niż w wyroku powołanym przez Kolegium, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 30 maja 2011 roku, sygn. akt II SA/Bd 257/11 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1 i 5 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy, co stanowiło naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wykładnia powyższych przepisów doprowadziła bowiem do nieuprawnionego rozszerzenia wyczerpująco uregulowanych w ustawie przesłanek negatywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego o przesłankę polegającą na podleganiu przez wnioskodawcę ubezpieczeniu społecznemu rolników.
Organ odwoławczy, poprzestając na ustaleniu, że skarżący jest objęty ubezpieczeniem społecznym jako rolnik i stwierdzeniu, że okoliczność ta wyklucza możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie przeprowadził również w sposób wyczerpujący postępowania wyjaśniającego w sprawie. Ustaleniom faktycznym organu odwoławczego powinny bowiem były podlegać okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, to jest: okoliczność sprawowania przez skarżącego rzeczywistej opieki nad osobą wymagającą stałej pielęgnacji, okoliczność niepodejmowania z tego powodu zatrudnienia lub pracy zarobkowej w rozumieniu
art. 3 pkt 22 ustawy, okoliczność obowiązku alimentacyjnego wobec osoby wymagającej opieki. W następstwie niewłaściwej interpretacji ww. przepisów prawa materialnego organ odwoławczy, z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a., nie podjął czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy zarówno w zakresie rzeczywistego sprawowania przez skarżącego opieki nad ojcem S. D., jak i w odniesieniu do okoliczności, czy gdyby nie choroba ojca byłby on w stanie, mimo posiadania gospodarstwa rolnego, podjąć zatrudnienie w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy.
Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględniając skargę, orzekł o uchyleniu zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Wójta.
Sąd nie zamieścił w wyroku orzeczenia przewidzianego w art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem wstrzymaniu wykonania mogą podlegać tylko akty przyznające uprawnienie lub nakładające obowiązek, zaś zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odmawiały skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i jako takie nie nadawały się do wykonania.
Z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ I instancji, który winien uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło