III SA/Wa 2636/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Marek Krawczak (sprawozdawca), sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi W. J. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę W dniu 2 grudnia 2013 r. W. J. (zwany dalej "Skarżącym" lub "Stroną") wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego znak: [...] z dnia 25 października 2013 r. wystawionego przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON") podnosząc, iż decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] września 2013 r. nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności w związku z czym obowiązek w niej określony nie był wymagalny w chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Prezes Zarządu PFRON w dniu [...] marca 2014 r. wydał postanowienie, w którym uznał za bezzasadny zarzut Strony w sprawie braku nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji będącej podstawą wydania tytułu wykonawczego. W zażaleniu na powyższe postanowienie W. J. podniósł, że doręczenie postanowienia Prezesa Zarządu PFRON z [...] października 2013 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] września 2013 r. nastąpiło w sposób nieprawidłowy. Prezesa Zarządu PFRON postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. rozpoznając zażalenie uznał za bezzasadny zarzut Strony dotyczący nieprawidłowego doręczenia postanowienia Prezesa Zarządu PFRON z [...] października 2013 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] września 2013 r. W uzasadnieniu powołał art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o rehabilitacji", art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn.zm.) zwanej dalej "O.p." wskazał, że w związku z nie wywiązaniem się Strony z obowiązku wpłat na PFRON. Prezes Zarządu PFRON postanowieniem z [...] lipca 2013 r. wszczął postępowanie w przedmiocie obowiązkowych wpłat mające na celu określenie wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON za okres od maja 2008 r. do sierpnia 2008 r. Następnie w dniu [...] września 2013 r. wydał decyzję znak: [...], w sentencji której określił wysokość zobowiązań W. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "M." z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za: maj 2008 r. - 1 768, zł, czerwiec 2008 r. 1.819 zł, lipiec 2008 1.892 zł, czerwiec 2008 - 1.819 zł. Od ww. decyzji Strona w dniu 30 września 2013 r. złożyła odwołanie do Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Do przedmiotowego odwołania zostało załączone pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu L. B. do reprezentowania w postępowaniu podatkowym dotyczącym decyzji Prezesa Zarządu PFRON znak: [...] oraz w postępowaniu drugoinstacyjnym. Z uwagi na fakt, iż ww. decyzja nie podlegała wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ze względu na złożone przez pełnomocnika odwołanie, Prezes Zarządu PFRON wydał w dniu [...] października 2013 r. postanowienie w sprawie nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Ponieważ ww. postanowienie było ściśle związane z postępowaniem podatkowym prowadzonym na podstawie decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] września 2013 r., dlatego też zostało ono doręczone pełnomocnikowi Strony w dniu 16 października 2013 r. Organ zaznaczył, iż na skutek złożenia przez Stronę odwołania od ww. decyzji organ drugiej instancji po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. zakończył postępowanie w tej sprawie utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W tej sytuacji podniesiony przez Skarżącego zarzut mówiący o nieprawidłowym doręczeniu postanowienia Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] października 2013 r. nie żadnego uzasadnienia, bowiem zarówno osoba adresata jak i adres doręczenia były prawidłowe. W skardze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) zwanej dalej "k.p.a." w zw. z art. 145 § 1 O.p., poprzez przyjęcie iż doręczenie postanowienia prezesa zarządu PFRON z [...] października 2013 r., nastąpiło w sposób prawidłowy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci braku uchylenia postanowienia organu wydanego w pierwszej instancji poprzez uznanie, iż doręczenie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nastąpiło w sposób prawidłowy. W odpowiedzi na skargę Prezesa Zarządu PFRON wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zasadniczym przedmiotem sporu, na aktualnym etapie postępowania, jest kwestia prawidłowości doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Prezes Zarządu PFRON doręczył to postanowienie pełnomocnikowi ustanowionemu w toku postępowania wymiarowego, a nie bezpośrednio stronie. Zdaniem pełnomocnika Skarżącego, postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej powinno zostać doręczone Stronie. Rozbieżności zatem zachodzą w zakresie tego, czy postępowanie o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji jest postępowaniem odrębnym, niezależnym, czy też jest w stosunku do postępowania wymiarowego postępowaniem incydentalnym, wpadkowym. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt I FSK 1776/13 powyższa kwestia rzeczywiście w okresie wcześniejszym wywoływała pewne wątpliwości w orzecznictwie. Przejawem tego były rozbieżne wypowiedzi judykatury. Stanowisko w zakresie odrębności postępowania w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia: 28 listopada 2013 r., sygn. akt II FSK 2989/11 oraz 29 stycznia 2014 r., sygn. akt I FSK 1891/13, sygn. akt I FSK 1891/13. W orzeczeniach tych wyrażono pogląd, że postępowanie w sprawie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, jest postępowaniem odrębnym od postępowania wymiarowego, w którym wydano decyzję nieostateczną, nakładającą na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Poczynając jednak od początku 2014 r. w orzecznictwie dominuje przeciwny pogląd, zgodnie z którym skuteczne umocowanie pełnomocnika w sprawie podatkowej legitymuje tego pełnomocnika do działania w postępowaniach prowadzonych w ramach przepisów Rozdziału 16a O.p. "Wykonanie decyzji". Należy tu wskazać na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 837/11, 26 września 2013 r., sygn. akt I FSK 1318/12, 3 października 2013 r., sygn. akt II FSK 862/12, 29 listopada 2013 r., sygn. akt I FSK 1562/12, 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 718/13; 12 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 1281/13, 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I GSK 1472/12, 13 czerwca 2013 r., sygn. akt II FSK 837/11, 2 lipca 2014 r., sygn. akt I FSK 197/14, 17 grudnia 1014 r., sygn. akt I FSK 2071/13, wszystkie orzeczenia dostępne w bazie CBOSA. Jak trafnie wskazał NSA w swym wyroku z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 718/13, postępowanie o nadanie analizowanego rygoru jest postępowaniem prowadzonym w czasie i w trakcie trwania postępowania podatkowego, a więc jest postępowaniem w zakresie załatwianej sprawy podatkowej – incydentalnym, wpadkowym i podporządkowanym przedmiotowemu celowi postępowania podatkowego. Związek postępowania podatkowego i postępowania nadającego decyzji kończącej nieostatecznie postępowanie podatkowe rygoru natychmiastowej wykonalności i wynikający z niego służebny charakter postępowania o nadanie rygoru wykonalności względem postępowania podatkowego prowadzą do wniosku, że: pełnomocnik strony postępowania w sprawie ustalenia lub określenia wysokości zobowiązania podatkowego jest także pełnomocnikiem w postępowaniu o nadanie decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności, o którym mowa w art. 239b O.p., chyba że treść udzielonego pełnomocnictwa możliwość taką wyłącza. Sąd w pełni akceptuje i podziela stanowisko prezentowane w aktualnie dominującej linii orzecznictwa, że strona reprezentowana przez ustanowionego w sprawie "wymiarowej" pełnomocnika, tak samo powinna być postrzegana w postępowaniu o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności, albowiem ma ono charakter wpadkowy, incydentalny i służebny względem postępowania "wymiarowego". Z tych też względów nie są trafne zarzuty skargi dotyczące wadliwości stanowiska organu administracji zawartego w zaskarżonym postanowieniu. Zdaniem Sądu, nawet gdyby uznać, że doręczenie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności pełnomocnikowi stanowi naruszenie przepisów postępowania, to uchybienie przepisów postępowania zarówno na gruncie procedury cywilnej jak i Kodeksu Postępowania Administracyjnego czy też Ordynacji podatkowej jest tego rodzaju uchybieniem, które nie zawsze musi mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku naruszenia zasady oficjalności wskutek niezgodności działania organu z przepisami o doręczeniach, czynność, której ono dotyczyło może być uznana za pozbawioną znaczenia, jednak ocena w tym zakresie wymaga indywidualizacji. W tym kontekście Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, iż okoliczność, że doręczenie postanowienia było wadliwe nie może być utożsamiane z brakiem doręczenia (por. np. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2008 r., sygn. akt I FSK 282/07, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1405/12). Uwzględniając powyższe należy przyjąć, że fakt terminowego złożenia zażalenia na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności oznacza, że postanowienie to dotarło do adresata. Złożenie zatem zażalenia przez pełnomocnika Skarżącego oznacza, że postanowienie to weszło do obrotu prawnego. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż pełnomocnik Skarżącego w dniu 23 października złożył zażalenie na postanowienia Prezesa Zarządu PFRON z dni [...] października 2013 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] września 2013 r., podnosząc brak prawidłowego uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji wymiarowej nie zostanie wykonane (k. 45-46 akt administracyjnych). Następnie w dniu [...] grudnia 2013 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej umorzył postepowanie odwoławcze z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania. W uzasadnieniu Minister Pracy i Polityki Społecznej zauważył, że w wyniku rozpatrzenia wniesionego przez Skarżącego odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. wydał decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Wydanie zatem przez organ odwoławczy ostatecznej w toku instancji decyzji spowodowało, że postanowienie w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji pierwszoinstancyjnej utraciło moc prawną. Utrata mocy prawnej tego postanowienia powoduje brak faktycznej i prawnej podstawy orzekania w postępowaniu zażaleniowym, stąd incydentalne postępowania w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności stało się bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej, co w niniejszej sprawie uczynił organ odwoławczy (zob. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. akt I GSK 161/11; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 90/11; dostępne w CBOSA). W realiach przedmiotowej sprawy zatem nawet gdyby uznać, iż doręczenie postanowienia pełnomocnikowi Skarżącego z pominięciem Strony było nieprawidłowe, to takie doręczenie może być uznane za skuteczne, gdyż nie wywołało dla Skarżącego negatywnych skutków. W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uznana za zasadną i po uwzględnieniu wszystkich przedstawionych wyżej okoliczności, uległa oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.