II FSK 1595/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia NSA Małgorzata Wolf – Kalamala, Sędzia WSA (del.) Cezary Koziński, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Rz 1208/15 w sprawie ze skargi Z. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 13 listopada 2015 r. nr [...], [...], [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2013-2015 oddala skargę kasacyjną. 1. Wyrokiem z 16 lutego 2016 r., I SA/Rz 1208/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 13 listopada 2015 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013, 2014 i 2015 r. 2. W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W oparciu o art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a"), autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie: I prawa materialnego a mianowicie: art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz. U. z 2014 r., poz.849 ze zm., dalej: "u.p.o.l.") przez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie a to: - brak poczynienia ustaleń co do posiadania samoistnego przez przedsiębiorcę górniczego przedmiotowego gruntu - gdyż grunt skarżącego nie leży w sąsiedztwie zakładu górniczego lecz zakład górniczy K.[...] Z. prowadzi działalność górniczą w granicach przestrzennych działki skarżącego. II przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. w wyniku braku ustalenia stanu faktycznego przez: - przyjęcie za wiążące danych z ewidencji gruntów i budynków - która była prowadzona w pełnym zakresie - zgodnie z przeprowadzoną modernizacją, której to dane nie mogą być brane pod uwagę ze względu na uchylenie postępowania w tym zakresie - przyjęcie, że ewidencja gruntów i budynków jest wiążąca bez przeprowadzenia żadnego dowodu wnioskowanego przez stronę. 2. art. 14 § pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 194 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015, poz. 613, dalej: "o.p.") - w wyniku naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania a to nieprzeprowadzenia dowodów z innych rejestrów publicznych a to danych Okręgowego Urzędu Górniczego w K. które pozostają w sprzeczności z danymi Ewidencji Gruntów i Budynków - w zakresie przeznaczenia gruntów, użytkowania, oraz Państwowego Instytutu Geologicznego w W. który prowadzi rejestr obszarów i terenów górniczych na obszarze Polski. 3. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. Należy wskazać ponadto, że elementy stanu faktycznego ustalonego przez organy a zaakceptowanego przez sąd administracyjny można zwalczać jedynie adekwatnymi zarzutami naruszenia przepisów postępowania, w ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej przepisem art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 sierpnia 2017 r., II OSK 2156/16). Ponadto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosi się, że niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12, LEX nr 1298298). Przyjmuje się, że w sytuacji, gdy autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należy ustosunkować się do zarzutów, które dotyczą naruszenia przez sąd tych ostatnich przepisów. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego. Odnosząc się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy wskazać, że zarzucono w pkt II ppkt 1 skargi kasacyjnej naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. Z uzasadnienia tego zarzutu wynika, że skarżący kwestionuje ustalony w sprawie przez organy podatkowe i zaaprobowany przez WSA stan faktyczny sprawy. W żaden natomiast sposób autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił na czym polegało, zarówno odrębnie jak i we wskazanym powiązaniu, naruszenie przytoczonych przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i jaki miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie wymienionych przepisów. Artykuł 141 § 1 p.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Powołane unormowanie reguluje jedynie obligatoryjne elementy uzasadnienia i do ich zbadania sprowadza się kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia. Uzasadnienie wyroku albo jest sporządzone według wzorca określonego w 141 § 4 p.p.s.a., albo nie jest. Zarzut naruszenia powyższego przepisu może stanowić podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się sąd pierwszej instancji podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Jeśli uzasadnienie nie spełnia przesłanek określonych w tym przepisie na tyle, że nie jest możliwa kontrola instancyjna, wówczas zaskarżony wyrok podlega uchyleniu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2017 r., I FSK 671/17). Za pomocą przepisu art. 141 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować ustaleń stanu faktycznego, czy wyrażonej w jego zakresie oceny sądu pierwszej instancji, jak też dokonanej przez ten sąd kontroli prawidłowości wykładni i zastosowania prawa materialnego przez działające w sprawie organy podatkowe. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2017 r., I FSK 2116/15). Art. 141 § 4 p.p.s.a. określa wymogi formalne, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku. Nakłada on na sąd obowiązek wskazania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia nie tylko poprzez przedstawienie w sposób zwięzły stanu sprawy (jej przebiegu, ustaleń faktycznych), ale także wyjaśnienia, jaki stan faktyczny sąd przyjął za podstawę orzekania. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może stanowić podstawy do kwestionowania ustaleń faktycznych. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2017 r., II FSK 1595/15). W odniesieniu do uzasadnienia wyroku sporządzonego przez Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie trzeba stwierdzić, że zawiera ono wszystkie ustawowo określone elementy, nadto jest sporządzone w taki sposób, że umożliwia instancyjną kontrolę. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przesłanka wskazująca na naruszenie przepisu art. 3 § 1 p.p.s.a. mogłaby wystąpić, gdyby WSA odmówił rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, nie przeprowadził kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych niż zgodność z prawem lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lipca 2017 r., II OSK 2905/15). Żadna ze wskazanych wyżej okoliczności uzasadniających zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Normę art. 134 p.p.s.a. można naruszyć tylko wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy okoliczności i dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu, którego dotyczy skarga, popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku. Nie jest dopuszczalne w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. kwestionowanie wyniku sądowej kontroli ustaleń faktycznych sformułowanych przez organy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 czerwca 2017 r., II FSK 1473/15). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej w żaden sposób nie wykazano naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. WSA rozstrzygał w granicach sprawy. W skardze kasacyjnej nie wskazano okoliczności i dowodów, które zostały pominięte a były na tyle istotne, że WSA powinien je uwzględnić z urzędu. Z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że skarżący kwestionuje prawidłowość oceny WSA w zakresie zastosowania w sprawie przez organy podatkowe art. 194 § 3 o.p. Rzecz w tym, że w realiach niniejszej sprawy skarżący nie wskazał żadnego dokumentu, który pozwalałby na obalenie domniemania prawdziwości danych wynikających z ewidencji gruntów kwestionowanych przez skarżącego. W skardze kasacyjnej skarżący ponownie ogólnie odwołał się do toczących się w przeszłości spraw sądowoadministracyjnych. Jak już trafnie w uzasadnieniu wyroku WSA zauważył, że w sprawach przytoczonych przez skarżącego rzeczywiście kwestionowano sposób postępowania przed [...] Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w zakresie modernizacji ewidencji gruntów i budynków, jednakowoż bezpośrednio działek ewidencyjnych będących przedmiotem opodatkowania w niniejszej sprawie nie dotyczą. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. należy stwierdzić, że nie jest on zasadny. Przepis ten stanowi, że podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych. Prawidłowo w tym zakresie organy podatkowe odwołały się do art. 21 ust. 1 p.g.k., który stanowi, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Wyjątkowo organy i sąd mogą odstąpić od obowiązku uwzględnienia danych z ewidencji gruntów, ale tylko wówczas, gdy na podstawie art. 194 § 3 o.p., dojdą do wniosku, że dane z nich wynikające są zdezaktualizowane a dokumenty, które są obligatoryjną podstawą wpisu do ewidencji gruntów zostały pominięte, pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej). (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 sierpnia 2017 r., II FSK 897/17). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie Sąd pierwszej instancji jak i organy podatkowe, stosownie do art. 3 ust. 1 u.p.o.l. i art. 3 ust. 1 u.p.r., uznały skarżącego za podatnika podatku od nieruchomości oraz rolnego w ramach łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013, 2014 i 2015 r. Skarżący jest bowiem właścicielem działek rolnych [...] i [...], a przedsiębiorca górniczy prowadzący zlokalizowany w sąsiedztwie tych działek K. [...] Z. nie nabył w stosunku do tego gruntu władztwa mającego postać posiadania samoistnego. Słusznie organy uznały więc skarżącego za podatnika podatku od nieruchomości oraz rolnego w ramach łącznego zobowiązania pieniężnego. Tego rodzaju podatki mają charakter podatku majątkowego, co oznacza że obowiązek ich zapłaty wiąże się z samym faktem własności lub posiadania samoistnego nieruchomości (gruntu) i nie ma znaczenia czy i jak nieruchomość (grunt) jest wykorzystywana przez właściciela, bo to może mieć znaczenie jedynie na wysokość wymiaru podatków, względnie na zwolnienie od podatków. Przywołane ustawy nie przewidują natomiast generalnego zwolnienia od tych podatków, związanego z usytuowaniem nieruchomości (gruntu) w sąsiedztwie zakładu górniczego, czy w jego strefie ochronnej. Na marginesie należy dodać, że ewentualne przeszkody czy ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości (gruntu), mogą być natomiast podstawą do dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Sądowi z urzędu przy tym wiadomo, że skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 16 kwietnia 2015 r., I SA/Rz 191/15, dotycząca ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego tych samych nieruchomości za lata 2007 – 2012, została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 października 2017 r., II FSK 3296/15. Podniesiono w niej, w tożsamym stanie faktycznym i prawnym, zarzuty niemalże identyczne jak w sprawie niniejszej.