I OSK 422/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-12-01
Skład orzekający: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska, Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz, Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Koło Łowieckie, jako podmiot niebędący typowym organem administracji publicznej, może uchylać się od obowiązku udostępnienia informacji publicznej, powołując się na brak fachowego aparatu lub inne standardy działania?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zastosował przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd I instancji, związany wykładnią NSA, prawidłowo ocenił, że informacje dotyczące liczby i gatunków odstrzelonych zwierząt, szkód i odszkodowań oraz dotacji państwowych stanowią informację publiczną, podczas gdy składki członkowskie nie są informacją publiczną. NSA podkreślił, że choć przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej mają zastosowanie, to sposób ich realizacji powinien być dopasowany do środków technicznych podmiotów innych niż typowe organy administracji, co nie oznacza jednak możliwości uchylania się od obowiązku.Stan faktyczny
Skarżący S.P. zwrócił się do Koła Łowieckiego o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej odstrzelonej zwierzyny, szkód od zwierzyny, wypłaconych odszkodowań, składek członkowskich oraz otrzymanych dotacji. Po bezczynności organu, S.P. wniósł skargę do WSA, który zobowiązał Koło do rozpoznania części wniosku i stwierdził bezczynność, ale nie uznał jej za rażącą. NSA uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. WSA ponownie rozpoznał sprawę, zobowiązując Koło do rozpoznania wniosku w zakresie szkód od zwierzyny, stwierdzając bezczynność, ale nie rażącą. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując m.in. niepełne udostępnienie informacji i brak stwierdzenia rażącej bezczynności. NSA oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant: st. asystent sędziego Anna Siwonia - Rybak po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 października 2016 r. sygn. akt II SAB/Lu 97/16 w sprawie ze skargi S.P. na bezczynność Koła Łowieckiego Nr [..] "[..]" w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt: II SAB/Lu 97/16 po rozpoznaniu skargi S.P. na bezczynność Koła Łowieckiego nr [..] "[..]" w K. - w punkcie pierwszym zobowiązał Koło Łowieckie nr [..] "[..]" w K. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 21 października 2013 r. w punkcie 3, w punkcie drugim stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w punkcie trzecim oddalił wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny, a w punkcie 4 przyznał wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
S.P. wnioskiem z dnia 21 października 2013 r. zwrócił się do Koła Łowieckiego Nr [..] "[..]" w K. o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:
1. Ile i jakich gatunków zwierzyny dzikiej drobnej odstrzeliło Koło Łowieckie na poszczególnych dzierżawionych obwodach łowieckich w roku gospodarczym 2011/2012?
2. Ile i jakich gatunków zwierzyny dzikiej grubej odstrzeliło Koło Łowieckie na poszczególnych dzierżawionych obwodach łowieckich w roku gospodarczym 2011/2012?
3. Na jakim obszarze upraw rolnych i w uprawach jakich roślin wystąpiły szkody od zwierzyny dzikiej w roku gospodarczym 2011/2012?
4. W jakiej wysokości (sumarycznie) koło wypłaciło odszkodowania za jak pkt 4 w poszczególnych dzierżawionych obwodach?
5. W jakiej wysokości składki członkowskie opłacali członkowie koła w roku gospodarczym 2011/2012?
6. Czy koło korzystało w roku gospodarczym 2011/2012 z dotacji państwowych, od władz samorządowych, dotacji unijnych i subwencji lub innych form wsparcia finansowego i w jakiej wysokości?
Wnioskodawca wskazał, iż domaga się udostępnienia powyższych informacji poprzez umożliwienie mu wglądu do stosownych dokumentów (i ewentualnego ich kopiowania) w siedzibie Koła Łowieckiego, ewentualnie przesłania mu żądanych informacji w formie wydruku.
W dniu 16 grudnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wpłynęła skarga S.P. z dnia 5 listopada 2013 r. na bezczynność Koła Łowieckiego Nr [..] "[..]" w K. w przedmiocie powyższego wniosku. Skarżący wniósł o nakazanie rozpatrzenia wniosku i udzielenia żądanych informacji, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania oraz wymierzenia przez Sąd grzywny.
W odpowiedzi na skargę Prezes Koła Łowieckiego Nr [..] "[..]" w K. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając skargę wyrokiem z dnia 10 lipca 2014 r., II SAB/Lu 718/13 stwierdził, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej mają zastosowanie, o ile nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. W konsekwencji samo zakwalifikowanie określonej informacji do zbioru informacji publicznych nie skutkuje automatycznie koniecznością zastosowania przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, jeżeli osoba zainteresowana ma zapewniony dostęp do żądanych informacji publicznych w innym trybie. Ponieważ S.P. jest pełnoprawnym członkiem Koła Łowieckiego "[..]", co zostało potwierdzone podczas rozprawy w dniu 1 lipca 2014 r., to do wszystkich informacji objętych wnioskiem ma zapewniony dostęp na podstawie art. 32 ust. 3 Prawa łowieckiego w związku z przepisami Statutu PZŁ, co zdaniem Sądu, w świetle normy kolizyjnej art. 1 ust. 2 u.d.i.p. wyłącza możliwość udostępnienia mu tych informacji w żądanej formie w trybie przepisów u.d.i.p. Tym samym Sąd uznał, że Kołu Łowieckiemu "[..]" nie można było zarzucić bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, ponieważ podmiot ten nie był zobowiązany do udostępnienia skarżącemu żądanych informacji w trybie tej ustawy.
Sąd wskazał, że Koło Łowieckie nie było również zobowiązane do wydania w takiej sytuacji na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. rozstrzygnięcia o odmowie udostępniania informacji publicznej. Organ miał wprawdzie obowiązek zawiadomić wnoszącego, że ze względu na odmienne tryby dostępu przepisy u.d.i.p. nie znajdują zastosowania co do jego wniosku, jednak uwzględnienie skargi z powodu niepodjęcia tej czynności byłoby całkowicie bezcelowe, skoro żądane informacje i tak nie mogą zostać udostępnione w trybie przepisów u.d.i.p., a konieczność poinformowania skarżącego o przysługującym mu innym trybie dostępu do żądanych informacji, wobec treści uzasadnienia niniejszego wyroku, wydaje się już nieaktualna.
Wyrok ten stał się przedmiotem skargi kasacyjnej S.P., który zarzucił Sądowi naruszenie art. 28 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 66 ust. 1 i 65 ust. 1 pkt 1 uchwały XXI Krajowego Zjazdu Delegatów PZŁ z dnia 21 lipca 2005 r. w sprawie uchwalenia Statutu Polskiego Związku Łowieckiego, naruszenie art. 49 § 1 w związku z art. 29 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 32 ust. 3 Prawa łowieckiego w związku z § 60 ust. 1 i 2 oraz § 67 uchwały XXI Krajowego Zjazdu Delegatów PZŁ z dnia 21 lipca 2005 r. w sprawie uchwalenia Statutu Polskiego Związku Łowieckiego.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2016 r., sygn. akt: I OSK 2762/14 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, przyznając rację postawionemu w skardze kasacyjnej zarzutowi naruszenia art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez błędną wykładnię prowadzącą do odmowy udzielenia informacji publicznej z uwagi na możliwość jej uzyskania w innym trybie określonym w regulacji podustawowej o charakterze wewnętrznym oraz wskazując, że materiał sprawy był niekompletny, co uniemożliwiało uwzględnienie żądania rozpoznania skargi w oparciu o art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. NSA przedstawił również wskazania co do dalszego postępowania przed Sądem I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyniku ponownego rozpoznania sprawy wyrokiem z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt: II SAB/Lu 97/16 zobowiązał Koło Łowieckie nr [..] "[..]" do rozpoznania wniosku S.P. z dnia 21 października 2013 r. w zakresie punktu trzeciego, stwierdzając, że bezczynność nie miała charakteru rażącego.
Uzasadniając rozstrzygnięcie i będąc związanym wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyżej powołanym wyroku Sąd stwierdził, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że nie każda informacja będąca w dyspozycji Polskiego Związku Łowieckiego bądź odnosząca się do jego funkcjonowania będzie informacją publiczną podlegającą udostępnieniu przez ten związek w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, lecz tylko ta, która odnosi się do wykonywania zadań publicznych lub gospodarowania mieniem publicznym. Oceniając żądanie objęte wnioskiem Sąd stwierdził, że wobec brzmienia art. 34 Prawa łowieckiego, informacje dotyczące liczby i gatunków odstrzelonych zwierząt przez Koło stanowią informację publiczną, mieszcząc się w pojęciu gospodarki łowieckiej rozumianej zgodnie z art. 4 ust.1 ustawy Prawo Łowieckie jako działalność w zakresie ochrony, hodowli i pozyskiwania zwierzyny. Informację publiczną stanowią także dane dotyczące kwestii szkód i odszkodowań za szkody wyrządzone przez zwierzęta dzikie, których szacowanie następuje w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2010 r. w sprawie sposobu postępowania przy szacowaniu szkód oraz wypłat odszkodowań za szkody w uprawach i płodach rolnych, wydanego na podstawie upoważnienia Ministra Środowiska zawartego w art. 49 ustawy Prawo łowieckie, a więc udzielenie informacji w tym zakresie stanowi według Sądu wypełnienie art. 34 pkt 12 ustawy Prawo łowieckie. Za oczywiste żądanie informacji publicznej Sąd uznał wniosek w zakresie informacji dotyczących uzyskania przez koło dotacji państwowych, samorządowych, unijnych, subwencji lub innych form wsparcia finansowego, o czym przesądza przepis art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d ustawy o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z którym udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o majątku publicznym, w tym o majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 lit a-c oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach. Jednocześnie Sąd podkreślił, że informacji publicznej nie stanowi informacja o składkach członkowskich, skoro nie została wymieniona w art. 34 ustawy Prawo łowieckie.
Sąd uznał, że Koło Łowieckie pozostawało w bezczynności przy rozpoznaniu wniosku z dnia 19 września 2013 r., ponieważ bezspornym jest, że po otrzymaniu wniosku nie tylko w ustawowym terminie nie udzieliło żądanej informacji, ale w tym czasie nie podjęło żadnych czynności zmierzających do jego załatwienia. Zdaniem Sądu istotne jednak jest, że żądane informacje zostały jednak w znacznej części skarżącemu udostępnione. Powyższy wniosek uzasadnia znajdujące się w aktach sprawy o sygn. akt: II SAB/Lu 94/16 pismo z dnia 19 stycznia 2014 r., z którego wynika, że w załączeniu przesłano odpowiedzi na wnioski o udostępnienie informacji publicznej m.in. z dnia 21 października 2013 r. Odpowiedź opatrzona jest datą 14 stycznia 2014 r. Wspomniane pismo z dnia 19 stycznia 2014 r. zostało nadane jako przesyłka priorytetowa w dniu 20 stycznia 2014 r. na adres skarżącego, który wprawdzie zaprzeczył aby je otrzymał, nie przedstawił jednak żadnego innego pisma, które w tej dacie nadane rzeczywiście zostało mu doręczone.
Według wspomnianego pisma Koło poinformowało skarżącego, że szkody występowały w uprawach kukurydzy, ziemniaków, zbóż, wypłacono [..] złotych odszkodowań łowieckich oraz otrzymało dopłaty z Agencji Restrukturyzacji I Modernizacji Rolnictwa w kwocie [..] złotych, wskazano wysokość składki członkowskiej oraz podano ilość i gatunki odstrzelonej zwierzyny w poszczególnych obwodach łowieckich: [..], [..] i [..]. Brak jest natomiast odpowiedzi odnoszącej się do obszarów upraw rolnych, na jakich wystąpiły szkody (pkt 3). Przesłanie żądanej informacji dopiero 20 stycznia 2014 r. było naruszeniem dyspozycji przepisu art. 13 ust.1 ustawy, jednakże w ocenie Sądu bezczynności nie można przypisać charakteru rażącego, wobec licznych wniosków o udzielenie informacji publicznej dotyczących Koła, co nie tylko wynika z akt sprawy, ale jest znane Sądowi z urzędu, a tym bardziej, że część żądanej informacji została już udzielona. Z tych samych powodów sąd nie uznał za uzasadnione wymierzenie grzywny z tytułu bezczynności.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł S.P. zaskarżając ten wyrok w punktach: I, II i III, wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie wraz z przyznaniem na rzecz pełnomocnika ustanowionego z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu za drugą instancję według norm prawem przepisanych oraz zarzucając:
a) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 149 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 roku o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) poprzez zobowiązanie Koła Łowieckiego nr [..] "[..]" w K. do załatwienia wniosku S.P. z dnia 21 października 2013 roku tylko w punkcie 3 w sytuacji, gdy analiza akt sprawy w szczególności przedstawionych przez organ odpowiedzi rzekomo przesłanych skarżącemu jednoznacznie wskazuje, że organ nie odpowiedział w pełni na pytanie skarżącego: "czy Koło korzystało w tym roku gospodarczym (2011/2012) z dotacji państwowych, od władz samorządowych, dotacji unijnych i subwencji lub innych form wsparcia finansowego i w jakiej wysokości." W rzekomo przesłanej odpowiedzi organ odpowiedział: "koło korzystało z dopłat z ARiMR w wysokości [..]" co w świetle treści pytania i zasad logiki należy uznać za odpowiedź niepełną;
b) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 149 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 roku o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) poprzez arbitralne stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, gdy organ rzekomo odpowiedział na pytania skarżącego zawarte we wniosku z dnia 21 października 2013 r. po upływie prawie 4 miesięcy, dopiero po wniesieniu przez skarżącego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Przedstawione przez organ pisma nie zawierają w swej treści numeru dziennika nadawczego oraz kolejnych numerów pism nadanych co jest powszechną praktyką stosowaną przy wysyłaniu korespondencji przez ten organ i ma istotne znaczenie, gdyż skarżący na rozprawie w dniu 28 czerwca 2016 roku zaprzeczył jakoby otrzymał od organu takową odpowiedź na swój wniosek z dnia 21 października 2013 roku;
c) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. (w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 roku o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) poprzez arbitralne stwierdzenie, że Koło Łowieckie nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej, który posiadałby fachowy aparat umożliwiający przygotowanie wnioskowanych informacji i w związku z tym nie zachodzi potrzeba, aby celowym było dyscyplinowanie Koła poprzez wymierzenie grzywny w sytuacji, gdy organ rzekomo odpowiedział na pytania skarżącego zawarte we wniosku z dnia 21 października 2013 r. po upływie prawie 4 miesięcy, dopiero po wniesieniu przez skarżącego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Natomiast z akt sprawy bezsprzecznie wynika, czego nie dostrzega Sąd I Instancji, że Koło Łowieckie mogło odpowiedzieć na pytania skarżącego w ustawowym terminie, gdyż dysponuje fachowym aparatem umożliwiającym mu dokonanie tej czynności. Niezaprzeczalnie organ dopuścił się rażącego opóźnienia w realizacji wniosku skarżącego a analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że brak działania ze strony organu pozbawione było jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia które winno skutkować nałożeniem grzywny przez Sąd I instancji, chociażby w symbolicznej kwocie mającej charakter prewencyjny.
d) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez jego błędną wykładnię językową i celowościową wyrażającą się w przyjęciu, że w stosunku do koła łowieckiego należy wziąć pod uwagę charakter i specyfikę Koła, które nie jest podmiotem dysponującym fachowym aparatem przygotowanym do opracowania i udostępniania informacji podczas gdy wykładnia językowa owego przepisu w żaden sposób nie może prowadzić do wniosku, że ustawodawca w tym przepisie wprowadza podmiotową gradację organów w zakresie wykonywania przez nie obowiązków wynikających ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej. Ustawodawca wprowadzając tę normę prawa wskazał jedynie na niemożliwość (całkowitą) udostępnienia informacji w sposób i w formie określonej we wniosku ze względu na brak środków technicznych, którymi dysponuje dany podmiot nie wskazał jednakże żadnej regulacji dotyczących określonych podmiotów. Celem ustawodawcy nie było wprowadzenie do porządku prawnego sui generis metody uchylania się od obowiązków ciążących na określonych podmiotach nałożonych ustawą o dostępie do informacji publicznej, a do takiego wniosku prowadzi wykładnia prezentowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oraz Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie albowiem jak określono w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2016 roku "stowarzyszenia, zrzeszenia czy inne nietypowe podmioty, do których można stosować inne bliżej nieokreślone standardy działania" będą mogły uchylać się od ciążących na nich z mocy ustawy obowiązków podając błahe powody. Przykładowo brak urządzenia do powielania dokumentów, które jak powszechnie wiadomo są ogólnie dostępne.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto argumentację na poparcie powyższych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113).
Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.
W pierwszej kolejności strona skarżąca kasacyjnie – w ramach zarzutów oznaczonych lit. a i b wsazuje na naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 149 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu sprzekd nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 roku o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przepis art. 149 § 1 p.p.s.a. w jego brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie stanowił, że "Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa".
Naruszenia powyższych przepisów strona skarżąca kasacyjnie upatruje w niezasadnym zobowiązaniu przez Sąd I instancji Koła Łowieckiego nr [..] "[..]" w K. do załatwienia wniosku z dnia 21 października 2013 r. jedynie w punkcie 3 w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany nie odpowiedział w sposób pełny i na inne pytania zawarte we wniosku, a także w arbitralnym stwierdzeniu, że bezczynność tego podmiotu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, gdy rzekoma jego odpowiedź – w dodatku niepełna – została udzielona dopiero po upływie 4 miesięcy od dnia złożenia wniosku.
Sformułowany w powyższy sposób zarzut naruszenia art. 149 § 1 p.p.s.a. nie mógł być uznany za uzasadniony. Sformułowanie przez autora skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 149 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że zarzuca on niewłaściwe zastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym sprawy poprzez wadliwe przyjęcie przez Sąd I instancji, że w realiach rozpoznawanej sprawy podmiot zobowiązany nie odpowiedział jedynie na pytanie sformułowane w punkcie 3 wniosku z dnia 21 października 2013 r., a bezczynność tego podmiotu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano wielokrotnie, że powyższy przepis ma charakter ogólny (blankietowy), podobnie jak art. 146 § 1, art. 147, art. 151, czy art. 145 § 1 p.p.s.a. Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Jeśli z wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa w bezczynności podmiotu zobowiązanego i stwierdził podstawy do zobowiązania tego podmiotu do załatwienia wniosku w określonym zakresie, to nie można Sądowi zobowiązującemu podmiot zobowiązany do załatwienia wniosku z dnia 21 października 2013 r. jedynie w tym właśnie zakresie i stwierdzającego, że bezczynność tego podmiotu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa zarzucić naruszenia omawianego przepisu, gdyż takie rozstrzygnięcie jest właśnie zgodne z dyspozycją zastosowanej przez Sąd I instancji normy prawnej. Naruszenie wymienionego przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym. Skarżący kasacyjnie wprawdzie powiązał zarzut naruszenia art. 149 § 1 p.p.s.a. z przepisem art. 3 § 1 p.p.s.a., jednakże przepis ten również nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.
Przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. jest przepisem ogólnym o charakterze tylko kompetencyjnym, stanowiącym, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Norma ta określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Przepis art. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych art. 3 cyt. ustawy nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2008 r., I OSK 266/08, LEX nr 490087). Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, nie oznacza naruszenia tego przepisu (zob. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 5 kwietnia 2012 r., I OSK 1636/11, LEX nr 1145065; z dnia 7 lipca 2011 r., II OSK 745/11, LEX nr 1083687). Jednakże, mimo że art. 3 § 1 p.p.s.a. ma zasadniczo charakter ustrojowo-procesowy i bezpośrednio nie podpada wprost pod żadną z dwóch podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a, to jednak z uwagi na fakt, że w wyniku działania danego organu w oparciu o przepisy prawa ustrojowego mogą powstać, ustać lub przekształcić się stosunki prawne, uprawnione jest przyjęcie, że zarzuty naruszenia przepisów ustrojowych mogą być powołane w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2012 r., I GSK 748/11, LEX nr 12439680), o ile zarzut naruszenia art. 3 p.p.s.a. powiązany jest z innymi przepisami procesowymi (por. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2009 r., II OSK 1375/09, LEX nr 582850, wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2008 r., I FSK 277/07, LEX nr 481336; wyrok NSA z dnia 11 maja 2012 r., I OSK 70/12, LEX nr 1166069). Skarga kasacyjna w zakresie, w jakim strona skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie przepisów, które osobno, jak i w powiązaniu nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, nie mogła zatem odnieść skutku. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem uprawniony do przypisywania skarżącemu zamiaru przytoczenia konkretnej podstawy kasacyjnej ani też poszukiwania takiej podstawy, która byłaby najbardziej skuteczna i adekwatna do prawdopodobnego zamysłu strony. Orzekanie w granicach skargi kasacyjnej wyklucza możliwość merytorycznej oceny tak wadliwie skonstruowanego zarzutu naruszenia art. 149 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2015 r., I OSK 1329/14) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a.
Z tych samych powodów nie mógł również odnieść skutku zarzut naruszenia art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. Przepisy art. 149 § 2 p.p.s.a. i art. 154 § 6 p.p.s.a., których naruszenia skarżący kasacyjnie upatruje również w ich niewłaściwym zastosowaniu w stanie faktycznym sprawy poprzez wadliwe przyjęcie przez Sąd I instancji, że Koło Łowieckie nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej, który posiadałby fachowy aparat umożliwiający przygotowanie wnioskowanych informacji i w związku z tym nie zachodzi potrzeba dyscyplinowania Koła poprzez wymierzenie grzywny, także mają bowiem charakter wynikowy, co sprawia, że nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, czego w realiach niniejszej sprawy nie zmienia fakt ich powiązania z zarzutem naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego przez Sąd I instancji, w ramach którego wskazano na dokonanie błędnej wykładni art. 14 ust. 1 u.d.i.p. podkreślić trzeba, że w rzeczywistości Sąd I instancji zobowiązując Koło Łowieckie nr [..] "[..]" w K. do rozpoznania punktu trzeciego wniosku S.P. z dnia 21 października 2013 r. w ogóle nie dokonywał wykładni powołanego przepisu wskazującego, że "udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku". Sąd I instancji na stronie 9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku nawiązał w tym zakresie do wiążącego z mocy art. 190 p.p.s.a. stanowiska NSA wyrażonego w zapadłym w granicach niniejszej sprawy wyroku z dnia 15 kwietnia 2016 r., I OSK 2762/14, zgodnie z którym "Sąd pierwszej instancji powinien zatem ponownie rozpoznać sprawę, przyjmując powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. Winien przy tym również mieć na względzie czynniki, które nakazują zindywidualizować ocenę postawy Koła Łowieckiego. (...) Nie można zarazem tracić z pola widzenia specyfiki podmiotu udostępniającego informację publiczną, w szczególności jego zasobów, determinujących zdolność do wykonania tego zadania. W efekcie do podmiotów, których główną rolą nie jest wykonywanie funkcji organów administracji publicznej, w tym udostępnianie informacji publicznej, należy odnieść łagodniejszy standard niż do podmiotów dysponujących fachowym aparatem przygotowanym do opracowania i udostępnienia tej informacji (...). Również sposób wywiązania się z obowiązków nałożonych przez ustawę o udostępnieniu informacji publicznej musi być dopasowany do środków technicznych podmiotów innych niż te, które są "typowymi" adresatami tych obowiązków, np. stowarzyszeń czy zrzeszeń". Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny". W skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutu naruszenia powyższego przepisu przez Sąd I instancji.
W tym stanie rzeczy brak podstaw do twierdzenia, że sposób zrealizowania przez Sąd I instancji kontroli sądowoadministracyjnej i zastosowania środków określonych w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.) nastąpił w sposób nieprawidłowy z naruszeniem przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną niemającą usprawiedliwionych podstaw oddalił.
Odnosząc się do żądania dotyczącego zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu wskazać należy, że przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 tej ustawy. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło