I GSK 2770/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-09-06
Skład orzekający: Zbigniew Czarnik, Andrzej Skoczylas, Elżbieta Kowalik-Grzanka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ponowne rozpatrzenie protestu przez pracownika, który brał udział w wydaniu wcześniejszego rozstrzygnięcia w tej samej sprawie, narusza przepisy o wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu i czy brak informacji o danych identyfikujących eksperta oceniającego projekt narusza zasady przejrzystości i rzetelności?Ratio decidendi
NSA uznał, że ponowne rozpatrzenie protestu przez osobę, która brała udział w wydaniu wcześniejszego rozstrzygnięcia w tej samej sprawie (w tym przypadku Zastępca Prezesa PARP), narusza art. 60 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., co stanowi istotne naruszenie prawa mające wpływ na wynik oceny. Ponadto, brak informacji o danych identyfikujących eksperta oceniającego projekt narusza zasady przejrzystości i rzetelności, zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, co zostało już stwierdzone w poprzednich orzeczeniach w tej sprawie.Stan faktyczny
Spółka F. złożyła projekt do konkursu organizowanego przez PARP. Projekt uzyskał ocenę negatywną. Po uwzględnieniu protestu w części, PARP ponownie oceniła projekt negatywnie. WSA oddalił skargę spółki. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając naruszenie prawa przy ocenie projektu i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez PARP. Po ponownym rozpatrzeniu protestu przez PARP, spółka ponownie wniosła skargę do WSA, który ją oddalił. Spółka wniosła skargę kasacyjną do NSA, zarzucając m.in. naruszenie przepisów o wyłączeniu pracownika oraz brak przejrzystości oceny eksperta.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok, stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości oraz zasądził koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Czarnik sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik- Grzanka Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. Spółki z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 740/18 w sprawie ze skargi F. Spółki z o.o. w S. na rozstrzygnięcie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny projektu 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny; 3. przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości; 4. zasądza od Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości na rzecz F. Spółki z o.o. w S. kwotę 1240 (tysiąc dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 740/18, oddalił skargę F. Sp. z o.o. w S. na rozstrzygnięcie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z dnia [...] marca 2018 r. w przedmiocie negatywnej oceny projektu.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.
W dniu [...] listopada 2016 r. L. Sp. z o.o. przystąpiła do konkursu organizowanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej: PARP) w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020, Oś priorytetowa I: Przedsiębiorcza Polska Wschodnia, Działanie 1.3. Ponadregionalne powiązania kooperacyjne, poddziałanie 1.3.2. Tworzenie sieciowych produktów przez MSP składając projekt zatytułowany "Potencjał Polski Wschodniej - produkt polegający na zapewnieniu możliwości dotarcia do miejsc kompleksowej obsługi turystów zlokalizowanych w miejscach o szczególnych walorach krajobrazowych, kulturowych, kulinarnych Polski Wschodniej łączący dziedzictwo i tradycję z nowoczesnością rozwiązań do ich prezentacji wykorzystujące dostępne rozwiązania tworzące innowacyjny produkt".
Pismem z [...] marca 2017 r. PARP poinformowała Spółkę o negatywnej ocenie projektu z powodu niespełnienia wskazanych kryteriów merytorycznych. Wprawdzie minimalna liczba punktów umożliwiająca wybranie projektu do dofinansowania wynosiła 28, a projekt K. otrzymał 32 pkt, jednakże, z uwagi na niespełnienie podanych kryteriów, organ uznał, że nie mógł być on skierowany do dofinansowania.
Protest na powyższą ocenę projektu wniosła skarżąca spółka, kwestionując ją w odniesieniu do wskazanych kryteriów merytorycznych.
Pismem z dnia [...] marca 2017 r. PARP uwzględniła protest w zakresie kryterium nr 1 "Poprawność wskaźników projektu", uznając je za spełnione. W odniesieniu do pozostałych kryteriów organ podtrzymał wcześniejszą ocenę. PARP wzięła pod uwagę opinię niezależnego eksperta, powołanego do składu Komisji Oceny Projektu, który stwierdził brak podstaw do zmiany oceny zakwestionowanych kryteriów.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł L., domagając się na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r. poz. 217 ze zm.; powoływanej dalej jako; ustawa wdrożeniowa) stwierdzenia, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez PARP.
Wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1263/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, a nadto przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez PARP.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła PARP, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie m.in. przepisów postępowania, tj. art. 37 ust.1 ustawy wdrożeniowej, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na wadliwym uznaniu, że w okolicznościach sprawy zaistniały przesłanki przyjęcia, iż organ rozpatrując protest dopuścił się naruszenia zasad określonych w tym przepisie.
Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3669/17, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Zdaniem NSA, Sąd I instancji zasadnie uznał, iż organ nie sprostał wymaganiom nałożonym mocą art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Na etapie rozpoznania protestu beneficjent powinien bowiem uzyskać precyzyjne wskazanie co do wyników tego etapu, wraz ze szczegółową, jednoznaczną analizą oceny eksperta, przeprowadzoną z uwzględnieniem zarzutów i uwag podniesionych zarówno przez beneficjenta, jak i eksperta. W ocenie NSA, nie ulega wątpliwości, iż przy rozpatrywaniu protestu uwzględniono opinię niezależnego eksperta. W treści regulaminu konkursu brak jest natomiast uregulowań, które odnoszą się do powoływania eksperta i wykorzystania jego opinii na etapie rozpatrzenia protestu. Nadto, z uzasadnienia rozstrzygnięcia protestu nie wynika nie tylko to, że przy rozstrzygnięciu uwzględniono opinię powołanego eksperta, ale także nie wskazano argumentacji zawartej w opinii, w szczególności tej, która zaważyła na ocenie i przesądziła o rozstrzygnięciu. Tym samym sąd kasacyjny uznał, że w sprawie niniejszej brak jest przejrzystości kryteriów zastosowanej oceny, a jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, na etapie badania protestu beneficjent winien uzyskać precyzyjne wskazania co do wyników tego etapu, a dokonana ocena winna być szczegółowa, jasna i rzetelna. NSA stwierdził, że ponownie rozpoznanie sprawy winno polegać na ponownym rozstrzygnięciu protestu, przy prawidłowym poinformowaniu skarżącego o udziale niezależnego eksperta i wyniku jego oceny.
Za niezasadny sąd kasacyjny uznał zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 57 ustawy wdrożeniowej oraz w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, w zw. z § 8 pkt i § 10 pkt 1 regulaminu konkursu, poprzez niewłaściwe przyjęcie, że przy rozpatrywaniu protestu dopuszczalne jest korzystanie z Panelu Ekspertów, w sytuacji, gdy ten tryb postępowania został przewidziany wyłącznie dla merytorycznej oceny projektu, poprzedzającej postępowanie wywołane protestem. NSA podniósł, że Sąd I instancji nie rozważał zasadności korzystania z Panelu Ekspertów, a uwaga w uzasadnieniu wyroku WSA odnosiła się do skutków braku udzielenia stronie informacji co do trybu przeprowadzania ponownej oceny wniosku na etapie protestu. Z tego też względu założenie przyjęte przez PARP jest nieprawidłowe, co uczyniło ten zarzut bezprzedmiotowym.
W związku z powyższym wyrokiem NSA, PARP dokonała ponownego rozstrzygnięcia protestu w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie w trybie przepisów ustawy wdrożeniowej.
Rozstrzygnięciem z dnia [...] marca 2018 r. organ poinformował spółkę o częściowym uwzględnieniu protestu. Jednocześnie wskazano, mając na uwadze uzasadnienie wyroku NSA, że przy weryfikacji trzech kryteriów korzystano z pomocy eksperta zewnętrznego, nieuczestniczącego na wcześniejszych etapach w ocenie projektu Wnioskodawcy, a treść opinii eksperta przytoczona została w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. PARP jako Instytucja Pośrednicząca Programu Operacyjnego Polska Wschodnia poinformowała spółkę, że uwzględniła protest w części dotyczącej kryterium dostępu nr 1 - poprawności wskaźników projektu, jednakże w odniesieniu do pozostałych kryteriów objętych protestem podtrzymała negatywną ocenę. W związku z tym IP podtrzymała ocenę negatywną w rozumieniu art. 53 ust. 2 ustawy wdrożeniowej, ponieważ, pomimo uznania części zarzutów protestu, projekt nie spełnił wszystkich wymaganych kryteriów wyboru projektów, na skutek czego nie może być wybrany do dofinansowania.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła F. sp. z o.o., domagając się na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a) ustawy wdrożeniowej stwierdzenia, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia PARP.
W odpowiedzi na skargę PARP wniosła o jej oddalenie.
Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Sąd I instancji stwierdził, że projekt skarżącej po rozpatrzeniu protestu nie spełnił kryteriów oceny w ramach:
• Kryterium dostępu nr 6 "Minimalny udział finansowy członków konsorcjum we wkładzie własnym projektu w ramach kosztów kwalifikowalnych";
• Kryterium dostępu nr 8 "Wnioskodawca zapewnia finansowanie projektu";
• Kryterium dostępu nr 9 "Prognoza finansowa wskazuje na opłacalność projektu";
• Kryterium dostępu nr 10 "Wydatki w ramach projektu są kwalifikowalne, racjonalne i uzasadnione";
• Kryterium rankingujące nr 2 "Potencjał rynkowy produktu będący efektem projektu";
• Kryterium rankingujące nr 6 "Projekt ma zapewnioną wykonalność pod kątem stabilizacji współpracy między członkami konsorcjum".
WSA wskazał ponadto, że w ramach poniższych kryteriów:
• Kryterium rankingujące nr 3 - Przygotowanie do realizacji projektu - przyznano 1 punkt;
• Kryterium rankingujące nr 4 - Realizacja projektu przyczyni się do promocji zielonej i zrównoważonej gospodarki - przyznano 1 punkt;
• Kryterium rankingujące nr 7 - Projekt dotyczy produktu mającego wpływ na aktywizację i rozwój sektora MSP oraz społeczności lokalnej - przyznano 0 punktów.
Zdaniem WSA, powyższa ocena oznacza ocenę negatywną w rozumieniu art. 53 ust. 2 ustawy wdrożeniowej, co przesądziło, że nie został rekomendowany do dofinansowania.
W ocenie Sądu, zapisów Regulaminu konkursu nie można rozumieć tak, jak wskazano w skardze oraz w pismach kierowanych do PARP. Po ocenie formalnej Komisja Oceny Projektu (dalej: KOP) dokonuje jego oceny merytorycznej, która jest następnie przedstawiona wnioskodawcy. Na etapie tej części oceny dochodzi do spotkania przedstawicieli wnioskodawcy z Panelem Ekspertów. Nie jest ona możliwa po zakończeniu oceny merytorycznej, albowiem nie przewiduje tego Regulamin konkursu. Po zakończeniu oceny merytorycznej wnioskodawca otrzymuje informację o ocenie, na którą przysługuje mu złożenie protestu w trybie przewidzianym przepisami ustawy wdrożeniowej. Zgodnie z art. 57 tej ustawy właściwa instytucja rozpatruje protest, gdzie w uzasadnionych przypadkach może przy jego rozpatrzeniu korzystać z pomocy ekspertów. WSA stwierdził, że mając na względzie zapisy Regulaminu konkursu oraz zapisy ustawy wdrożeniowej, prawidłowym było działanie PARP, która nie mogła na etapie rozpatrywania protestu korzystać z ponownej oceny projektu odnośnie jego oceny merytorycznej przez KOP w postaci Panelu Ekspertów. Jednocześnie, w ocenie Sądu, organ prawidłowo – wykonując wskazania wynikające z treści wyroku WSA i NSA – poinformował stronę szczegółowo o treści opinii dodatkowo powołanego eksperta, bowiem w myśl postanowień ustawy wdrożeniowej, wnioskodawca musi być szczegółowo informowany o ocenie dokonywanej przez IP (obowiązek wynikający z art. 37 tej ustawy). Tym samym PARP nie naruszyła art. 153 p.p.s.a.
Sąd uznał, iż przy ocenie projektu nie został naruszony art. 37 ustawy wdrożeniowej poprzez brak zapewnienia przejrzystości i rzetelności stosowanych reguł. Podkreślił przy tym, że ustawa wdrożeniowa nie definiuje żadnego z tych pojęć. Zasady przejrzystości i rzetelności zostały zdefiniowane w Rozdziale 4 - Ogólne warunki wyboru projektów, pkt 1 lit. a) i b) Wytycznych w zakresie trybów wyboru projektów na lata 2014 - 2020, za pomocą których na podstawie art. 5 ustawy wdrożeniowej minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego określa ujednolicone warunki i procedury wdrażania funduszy strukturalnych. Zgodnie z Wytycznymi, przejrzystość rozumiana jest jako zapewnienie dostępu do informacji związanych z przebiegiem wyboru projektów. Zasada ta jest realizowana co najmniej poprzez udzielanie na wniosek wnioskodawcy informacji o postępowaniu, jakie toczy się w odniesieniu do jego projektu, a także poprzez bieżące zamieszczanie na stronie internetowej instytucji organizującej konkurs informacji o etapie, na którym znajduje się dany konkurs lub innych informacji związanych z jego przebiegiem. Zgodnie z Wytycznymi, rzetelność rozumiana jest zaś jako obowiązek zgodnej z ustanowionymi regułami oceny każdego projektu. Zasada ta jest realizowana co najmniej poprzez pisemne uzasadnienie wyniku oceny spełniania każdego z kryteriów, które zostało ocenione negatywnie oraz w przypadku kryterium punktowego nie przyznano maksymalnej możliwej do uzyskania liczby punktów. W ocenie Sądu, informacja dotycząca oceny wniosku skarżącej zawiera pisemne uzasadnienie wyniku oceny spełnienia spornych kryteriów, a także wskazanie wszystkich okoliczności, które przesądziły o negatywnej ocenie merytorycznej. Tym samym spełnia ona wymogi rzetelności określone w Wytycznych.
Sąd, dokonując oceny dokumentów przedłożonych przez spółkę, podzielił stanowisko organu, iż ogólne i nieprecyzyjne zapisy zawarte we wniosku uniemożliwiły przeprowadzenie dokładnej oceny projektu. Projekt nie spełnił kryteriów oceny w czterech kryteriach dostępu oraz w trzech kryteriach rankingujących. Zdaniem WSA, organ odniósł się do wszystkich zarzutów, szczegółowo je opisując i odpowiadając na nie. Niewyczerpujące, nieprecyzyjne i ogólne zapisy spowodowały, iż dokonano innej oceny, niż oczekiwana przez skarżącą, co z kolei spowodowało niespełnienie przez projekt opisanych kryteriów.
Sąd wskazał, iż nie jest uprawniony do dokonywania oceny merytorycznej wniosku, bowiem uprawnienia do tego posiadają eksperci, powoływani do oceny projektów w danym konkursie. Sąd nie dysponuje specjalistyczną wiedzą niezbędną do rzetelnej i szczegółowej oceny projektów w ich warstwie merytorycznej. Uprawnieniem Sądu jest dokonanie oceny, czy organy prawidłowo dokonały oceny protestu w świetle art. 58 ustawy wdrożeniowej i przepisów właściwych dla danego konkursu, zawartych w Regulaminie konkursu. Rozpatrując skargę sprawdza zatem, czy ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, i czy naruszenie to miało istotny wpływ na wynik tej oceny, nie dokonuje on zaś weryfikacji, dlaczego wniosek eksperci ocenili jako spełniający dane kryterium lub nie.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia WSA uznał, iż PARP w szczegółowy sposób odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w proteście. W wyniku ponownej oceny skarżąca uzyskała spełnienie jednego kryterium dostępu więcej. Organ wskazał przy tym, że mimo uznania częściowej zasadności protestu (w odniesieniu do oceny merytorycznej w ramach kryterium dostępu 1.) wniosek został oceniony negatywnie w pozostałych czterech kryteriach dostępu oraz w trzech kryteriach rankingujących, co w myśl Regulaminu konkursu spowodowało jego ocenę negatywną. Z przedstawionej dokumentacji projektu, która podlegała ocenie IP, na podstawie zapisów Regulaminu konkursu, organ wywiódł prawidłową ocenę, której nie można zarzucić dowolności i braku zasadności. Jednostka prawidłowo wskazała też, że ocena treści wniosku o dofinansowanie w kontekście spełniania określonych kryteriów odbywa się wyłącznie na podstawie jego treści (oraz załączników). Późniejsze dodatkowe informacje, w szczególności przekazywane w proteście, nie mogą być brane pod uwagę na etapie rozpatrywania protestu. Sąd podniósł również, iż z Regulaminu konkursu i załączników do niego wynika, jakie kryteria będą oceniane, czemu mają one służyć i w związku z tym, co należy zamieścić we wniosku, aby dane kryterium mogło zostać pozytywnie dla wnioskodawcy ocenione.
W ocenie Sądu, organ nie naruszył art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, zgodnie z którym instytucja przeprowadza wybór projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Kontrolując legalność oceny projektu dokonanej przez Instytucję Pośredniczącą, jak również legalność jego działań podejmowanych w toku procedury odwoławczej, które znalazły ostateczny wynik w zaskarżonym rozstrzygnięciu, WSA stwierdził, że odpowiadają one prawu.
Odnosząc się zaś do poprawności oceny projektu Sąd wskazał, że w tym zakresie możliwości są ograniczone do zbadania, czy ocena została sformułowana w postępowaniu wolnym od naruszeń prawa, w szczególności odpowiadającym zasadom wynikającym z art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Zdaniem WSA, takich błędów IP nie popełniła. Przeprowadzona ocena nie jest obarczona ewidentnymi błędami logicznymi, zawiera spójne i logiczne wyjaśnienie stanowiska oceniającego oraz argumenty na jego poparcie. Analizując treść wniosku, pisma informującego o negatywnej ocenie merytorycznej, protestu oraz pisma zawierającego odpowiedź na protest, stwierdził, że oceniający w sposób trafny wskazali powody negatywnej oceny merytorycznej wniosku. Ocena zawiera szczegółowe wyjaśnienie zasad oceny i uzasadnienie negatywnej oceny merytorycznej. Zarzuty protestu jak i skargi nie podważają skutecznie prawidłowości dokonanej oceny. W szczególności, w ocenie Sądu, należy wskazać na prawidłowe wskazanie braku spełnienia kryterium dostępu nr 6, albowiem zasadnie organ podał, iż z treści wniosku wynika, że członkowie konsorcjum wg tych zapisów są stroną finansującą przedsięwzięcie L., a nie realizującą je wspólnie. Podobnie rzecz się ma z kryterium dostępu nr 8, bowiem PARP prawidłowo - w ocenie Sądu - stwierdził, że tylko jeden ze wskazanych uczestników konsorcjum wykazał zdolność zapewnienia wkładu własnego zgodnego z umową konsorcjum. Organ wykazał w swoim rozstrzygnięciu wszystkie wątpliwości odnośnie możliwości finansowania przez innych wymienionych we wniosku uczestników.
Ponadto Sąd I instancji zgodził się z organem, iż promesa kredytowa, wystawiona w dniu [...] stycznia 2017 r., została wystawiona po złożeniu wniosku o dofinansowanie. Tym samym, zgodnie z Regulaminem konkursu, nie mogła stanowić dokumentu potwierdzającego finansowanie, ponieważ winny być one aktualne na dzień złożenia wniosku. Nadto słusznie PARP wskazała, że treść promesy wskazuje na jej wariantowy charakter i stanowi wstępną intencję udzielenia kredytu, a nie jego przyrzeczenie.
Sąd zauważył również, że PARP w rozstrzygnięciu odniosła się szczegółowo do zarzutów protestu, które dotyczyły wszystkich zakwestionowanych kryteriów, a tym samym w żaden sposób organ nie naruszył przepisów ustawy wdrożeniowej odnośnie stosowania procedury odwoławczej.
F. Sp. z o.o. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych i kosztu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1. błędne zastosowanie art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 37 ust. 1 i 2 w zw. z art. 49 ust. 3 pkt 4 i 5 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 125 ust. 3 lit. a) (i) i (ii) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dn. 17.XII.2013 r., poprzez nierozważenie przez Sąd I instancji zarzutu skargi, iż w zaskarżonym rozstrzygnięciu PARP z dn. [...].III.2018 r. nie wskazano danych identyfikujących eksperta, na którego ocenie oparto zaskarżone rozstrzygnięcie, w szczególności nie wskazano jego wykształcenia i kompetencji, pomimo że:
przedmiotem oceny były kryteria wymagające zarówno wiedzy prawniczej, jak i ekonomicznej, tymczasem PARP powołała tylko jednego eksperta;
z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że nieudzielenie takiej informacji narusza wymogi przejrzystości i rzetelności działania instytucji zarządzającej w trakcie wyboru projektów, bowiem pozbawia Stronę możliwości pełnej weryfikacji oceny projektu o dofinansowanie oraz możliwości formułowania zarzutów w zakresie rzetelności i prawidłowości opinii ekspertów, spełnienia przez nich kryteriów określonych w art. 49 ust. 1 pkt 4 i ustawy wdrożeniowej;
w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, Sąd I instancji powinien poddać analizie wszystkie zarzuty podniesione w skardze, jeżeli wykazują one związek ze sprawą;
2. błędne zastosowanie art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 60 ustawy wdrożeniowej, poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, iż w ponownym rozpatrywaniu protestu (na skutek wyroku sygn. V SA/Wa 1263/17 z dn. 24.VIII.2017 r.) brały udział te same osoby, które rozpatrywały protest na etapie poprzedzającym wyrok o sygn. V SA/Wa 1263/17 z dn. 24.VIII.2017 r.: pracownik PARP oznaczony inicjałami "[...]" w sygnaturze rozstrzygnięcia oraz Pani M. O. Zastępca Prezesa PARP, która podpisała się zarówno pod rozstrzygnięciem w przedmiocie protestu z dn. [...].III.2018 r., jak i pod rozstrzygnięciem w przedmiocie protestu z dn. [...].VI.2017 r., pomimo że:
art. 60 ustawy wdrożeniowej stanowi, iż w rozpatrywaniu protestu nie mogą brać udziału osoby, które były zaangażowane w ocenę projektu;
w orzecznictwie Sądów administracyjnych dominuje stanowisko, iż dyspozycją art. 60 ustawy wdrożeniowej są objęte nawet osoby dokonujące wyłącznie czynności materialno-technicznych, jak podpisanie rozstrzygnięcia w przedmiocie protestu;
3. błędne zastosowanie art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez sporządzenie - w zakresie zarzutów skargi dot. kryterium dostępu nr 6 i kryterium dostępu nr 8 - uzasadnienia, które nie rozważa w jakikolwiek sposób argumentów Skarżącej podniesionych w skardze i poprzestaje jedynie na przytoczeniu konstatacji PARP i na stwierdzeniu, iż zdaniem Sądu I instancji są one trafne, pomimo że (a) w świetle orzecznictwa Sądów administracyjnych i doktryny, uzasadnienie wyroku powinno wskazywać konkretne powody, dlaczego Sąd nie podzielił konkretnych argumentów Strony; (b) uniemożliwia to prześledzenie toku rozumowania Sądu I instancji i poznania racji, które stały u podstaw takiego rozstrzygnięcia.
II. prawa materialnego, tj. błędne zastosowanie art. 37 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 125 ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w zw. z art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a) ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, iż dokonana przez PARP ocena wniosku w zakresie kwestionowanym w zarzutach nr 2 oraz 3.1.-3.6. nie narusza zasady rzetelności i zasady przejrzystości, pomimo że:
a) wszystkie argumenty podniesione przez PARP w rozstrzygnięciu sprowadzają się do zarzucenia Skarżącej niespełnienia wymagań niewynikających z dokumentacji konkursowej;
b) w świetle orzecznictwa NSA oraz WSA, zbyt ogólne i nieprecyzyjne kryteria
wyboru naruszają zasadę rzetelności.
Zgodnie z art. 61 ust. 3 i 4 w zw. z art. 62 ust. 1 in fine ustawy wdrożeniowej, w załączeniu do skargi przedłożono: (1) wniosek o dofinansowanie projektu wraz z załącznikami - w postaci uwierzytelnionych wydruków z Generatora Wniosków (wniosek nie istnieje w formie papierowej - oryginał wniosku istnieje jedynie w formie elektronicznej w Generatorze Wniosku), (2) informację o wynikach oceny projektu z dn. 16.III.2017 r. - w postaci uwierzytelnionej kopii, (3) wniesiony protest z dn. [...].IV.2017 r. – w formie oryginału, oraz (4) informację o wyniku rozpatrzenia protestu z dn. [...].III.2018 r. w postaci uwierzytelnionych kopii; (5) skargę do WSA z dn. 30.IV.2018 r.; (6) zaskarżony wyrok z dn. 6.VI.2018 r., sygn. V SA/Wa 740/18.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości wnosząc o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej są częściowo uzasadnione.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. W skargach kasacyjnych sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego.
W tej sytuacji, co do zasady, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje w pierwszej kolejności zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ ich uwzględnienie mogłoby uczynić przedwczesnym albo bezprzedmiotowym odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można zatem przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. wyroki NSA z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, LEX nr 1217424 oraz wyrok z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, LEX nr 596025).
Odnosząc się do skargi kasacyjnej złożonej przez spółkę F. należy zauważyć, iż zasadny jest zarzut naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 60 ustawy wdrożeniowej, poprzez niedostrzeżenie przez WSA, iż w ponownym rozpatrywaniu protestu (na skutek wyroku sygn. V SA/Wa 1263/17) brały udział te same osoby, które rozpatrywały protest na etapie poprzedzającym wyrok o sygn. V SA/Wa 1263/17 tj. Pani M. O. Zastępca Prezesa PARP, która podpisała się zarówno pod rozstrzygnięciem w przedmiocie protestu z [...] listopada 2018 r., jak i pod rozstrzygnięciem w przedmiocie protestu z [...] czerwca 2017 r.
Art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wyjaśniono, że niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Podnieść należy, że zarzut taki może być uzasadniony wówczas, gdyby sąd wyszedł poza granice danej sprawy, albo gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne i przy tym oczywiste, iż sąd powinien je dostrzec i uwzględnić, niezależnie od treści zarzutów podniesionych w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym składzie kwestia istotnego naruszenia prawa przy rozpatrywaniu protestu i wpływu tego naruszenia na wynik oceny projektu nie budzi wątpliwości w kontekście uregulowania art. 50 ustawy określającej, że do postępowania w zakresie ubiegania się o dofinansowanie oraz udzielania dofinansowania na podstawie ustawy nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących wyłączenia pracowników organu, doręczeń i sposobu obliczania terminów. Wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie unormowano w art. 24 § 1 pkt 1 - 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.). W myśl art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 24 § 4 k.p.a. wyłączony pracownik powinien podejmować tylko czynności niecierpiące zwłoki ze względu na interes społeczny lub ważny interes stron. Wskazane przepisy k.p.a. regulujące wyłączenie pracownika od udziału w sprawie mają zastosowanie w sprawie dotyczącej oceny wniosków dokonywanej w ramach postępowań konkursowych przeprowadzanych w trybie przepisów ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020. Zasadę, że wyłączeniu podlega pracownik, który już miał do czynienia ze sprawą, potwierdza dodatkowo treść przepisów art. 60 i art. 67 ustawy wdrożeniowej. Wynika z nich, po pierwsze, że w rozpatrywaniu protestu, nie mogą brać udziału osoby, które były zaangażowane w przygotowanie projektu lub jego ocenę, a po drugie, że przepis art. 24 § 1 k.p.a. stosuje się odpowiednio. Odpowiednio stosując art. 24 § 1 k.p.a. należy mieć na uwadze, że instytucja wyłączenia pracownika organu dotyczy zasadniczo spraw związanych z wydawaniem decyzji administracyjnych. Pomimo tego, że informacja z dnia [...] lutego 2016 r. na temat negatywnej oceny projektu, nie była decyzją administracyjną, to z racji odesłania zawartego w art. 50, art. 60 i art. 67 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, w postępowaniu prowadzonym na podstawie wymienionej ustawy w zakresie ubiegania się o dofinansowanie oraz udzielania dofinansowania, należało odpowiednio stosować przepisy k.p.a. regulujące instytucję wyłączenia pracownika organu od udziału w sprawie. Instytucję tę należy postrzegać - jak wyjaśnia Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 marca 2005 r., sygn. akt P 8/03 (publ. OTK ZU 2005, nr 3/A, poz. 20) - jako służącą realizacji prawa strony do obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepis art. 60 ustawy wdrożeniowej odnosi się do wszystkich czynności wiążących się z określonym projektem i nie ogranicza się do jego oceny (podobnie wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1367/10, oraz wyrok NSA z dnia 18 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 125/11). Nie można nie dostrzegać, iż analizowany przepis stanowi o wszystkich czynnościach związanych z określonym projektem, zaś sama ocena projektu jest tylko jedną z nich. Nie chodzi zatem tylko o ocenę merytoryczną projektu, ale o każdą czynność z projektem związaną, która znajduje odbicie w dokumentacji dotyczącej danego wniosku w tym także rozstrzygnięcie w przedmiocie rozpatrzenia protestu (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r. sygn. akt II GSK 268/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).). Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela i uznaje za własny prezentowany w orzecznictwie sądowym pogląd, iż relację, o której mowa w art. 60 ustawy z 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 należy rozumieć szeroko, co oznacza, że każda osoba, która na jakimkolwiek etapie postępowania konkursowego i również przed tym postępowaniem w jakimkolwiek charakterze i zakresie brała udział w przygotowaniu projektu lub jego ocenie formalnej albo merytorycznej podlega wyłączeniu od rozpoznawania protestu. Związek danej osoby z projektem czy jego oceną nie musi mieć charakteru bezpośredniego. Zakaz, o którym mowa w art. 60 ww. ustawy dotyczy każdej osoby, która była zaangażowana w jakąkolwiek czynność związaną z danym projektem, która znalazła swój wyraz w treści dotyczącej tego projektu dokumentacji przebiegu procedury konkursowej (por. wyrok NSA z 23 marca 2018 r., I GSK 153/18, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powoduje to, że podpisanie rozstrzygnięcia w przedmiocie protestu z [...] listopada 2018 r. zapadłego w wyniku uwzględniania skargi do sądu administracyjnego i ponownego rozpatrzenia przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości, jak i rozstrzygnięcia w przedmiocie protestu z [...] czerwca 2017 r. (co do którego stwierdzono w postępowaniu sądowym, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny) przez tą samą osobę jest czynnością związaną z projektem - w tym przypadku - z oceną projektu. Udział osoby w dokonywaniu tych czynności na jakimkolwiek z etapów rozpatrywania wniosku wyłącza tę osobę od udziału w postępowaniu odwoławczym, w tym od dokonywania ponownej oceny wniosku po uwzględnieniu protestu.
Ponadto, skład orzekający pragnie również zauważyć, że art. 60 zdanie 2 ustawy wdrożeniowej odsyła w tym zakresie do odpowiedniego stosowana art. 24 § 1 k.p.a., a zatem także art. 24 § 1 pkt 5 tego przepisu. W ocenie NSA użyte w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pojęcie "zaskarżonej decyzji" obejmuje bowiem swym zakresem nie tylko decyzję, od której wniesiono odwołanie, lecz również decyzję, wydaną w tej samej materialnej sprawie, a zaskarżoną w inny sposób. Celem omawianej regulacji było uniknięcie sytuacji, gdy treść zaskarżonej decyzji wydanej przez pracownika z upoważnienia organu, mogłaby być zdeterminowana wcześniejszym doświadczeniem tej osoby wynikającym z dotychczasowego udziału w tym postępowaniu. Pracownik, który raz już uczestniczył w czynnościach procesowych, ma przez to ugruntowane poglądy zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Może to z kolei nasuwać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i obiektywizmu (por. wyrok NSA z 21 października 2014 r., II GSK 1589/13, LEX nr 1598411). W rezultacie zatem uprawnione jest stanowisko, że na podstawie odpowiednio stosowanego art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 60 ustawy wdrożeniowej należy uznać, iż Pani M. O. Zastępca Prezesa PARP uczestniczyła przy wydaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie protestu z dnia [...] czerwca 2017 r. następnie zakwestionowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie powinna była orzekać ponownie w tej samej pod względem merytorycznym sprawie tj. rozstrzygnięcia w przedmiocie protestu z dnia [...] listopada 2018 r. Uczestnictwo zaś wyżej wymienionej osoby przy wydaniu, kontrolowanego przez Sąd I instancji, rozstrzygnięcia skutkowało naruszeniem przez organ art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 60 zdanie 2 ustawy wdrożeniowej. Z uwagi na gwarancyjny charakter zakazu przewidzianego w art. 60 ustawy wdrożeniowej należy uznać, że jego złamanie jest istotnym naruszeniem prawa, mającym wpływ na wynik oceny.
Powyższe oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie nie podziela odmiennej wykładni art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. zaprezentowanej w odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz np. w wyrokach NSA: z 8 września 2015 r., I OSK 2865/13; z 5 marca 2015 r., II OSK 446/15, z 5 listopada 2014 r., I OSK 1993/14; z 18 marca 2014 r., I OSK 493/13 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zasadny jest również zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez brak udzielenia przez organ informacji na temat eksperta dokonującego oceny co, narusza wymogi przejrzystości i rzetelności działania instytucji zarządzającej w trakcie wyboru projektów, bowiem pozbawia Stronę możliwości pełnej weryfikacji oceny projektu o dofinansowanie oraz możliwości formułowania zarzutów w zakresie rzetelności i prawidłowości opinii ekspertów.
Przede wszystkim zauważyć w zakresie tego zarzutu należy, że sprawa ta była już rozpatrywana przez WSA w wyniku złożenia skargi (zob. wyroki WSA w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 1263/7) oraz NSA w wyniku złożenia skargi kasacyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3669/17). Rozpoznanie zarzutów tej skargi spowodowało wyeliminowanie z obrotu prawnego Rozstrzygnięcie w przedmiocie protestu z [...] czerwca 2017 r., a Sąd I instancji wskazał również, iż ponowne rozpoznanie sprawy powinno polegać na ponownym rozstrzygnięciu protestu, przy prawidłowym poinformowaniu Skarżącego o udziale niezależnego eksperta, jak i wyniku jego oceny, ponieważ pozwoli to na dokonanie oceny wniosku i protestu w sposób wynikający z przepisów prawa. Tym samym w sprawie tej znajduje zastosowanie art. 153 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie, podobnie jak Sąd I instancji, jest zatem związany wskazanymi wyżej orzeczeniami i dokonaną w nich wykładnią prawa. W tym kontekście należy zauważyć, że myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2073/13, publ. na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak wskazano także w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2017 r. (sygn. akt II GSK 3669/17) przy rozpoznaniu protestu, doszło do naruszenia art. 37 ust. 1 ustawy o zasadach polityki spójności, poprzez niewskazanie treści opinii eksperta, który brał udział w rozpoznaniu protestu eksperta, co uniemożliwiło F. należytą ocenę podjętego rozstrzygnięcia, a tym samym również pełne uzasadnienie zarzutów, w skardze skierowanej do Sądu I instancji.
Powołując się zatem na stanowisko WSA i NSA zajęte już w tej sprawie należy uznać, że odmowa przez organ zapoznania się przez skarżącego z kompetencjami eksperta, którego ocena w zasadzie determinuje treść oceny wniosku o dofinansowanie, czyni instytucję protestu i skargi w istocie fasadą środka odwoławczego (zob. wyrok NSA z 7 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 2051/18, publ. na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przypomnieć należy, że skarżący wskazywał jednocześnie, że treść oceny budzi jego poważne wątpliwości, czy ekspert posiadał odpowiednią wiedzę i doświadczenie w danej dziedzinie. Poprzez brak w tym zakresie odpowiedzi skarżący został pozbawiony możliwości formułowania zarzutów w zakresie rzetelności i prawidłowości opinii ekspertów, a zatem doszło do naruszenia art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej.
Nie przesadzając wyników tej ponownej oceny wniosku o dofinansowanie przez pryzmat podniesionych w proteście zarzutów, już w tym miejscu godzi się poczynić spostrzeżenie, że zasadnej jest udzielenie Skarżącemu przez organ indywidualnej informacji w zakresie danych dotyczących eksperta (ekspertów) oceniającego projekt.
Ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny uznał za usprawiedliwione wskazane wyżej zarzuty skargi kasacyjnej i wydał wyrok reformatoryjny, to zbędna była ocena innych zarzutów procesowych odnoszących się do postępowania przed Sądem I instancji. Natomiast w omawianej sytuacji procesowej odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, a zawłaszcza zarzutów materialno-prawnych jest przedwczesne.
Ponownie rozpatrując sprawę organ jeszcze raz rozpozna protest przez osobę niepodlegającą wyłączeniu w świetle art. 60 ustawy wdrożeniowej, biorąc także pod uwagę poczynione wyżej wywody, dotyczące konieczności zapoznania skarżącego z kompetencjami eksperta, zgodnie z wymogami określonymi w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej.
W tych okolicznościach sprawy, uznając niektóre zarzuty skargi kasacyjnej za uzasadnione, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a) ustawy wdrożeniowej uchylił zaskarżony wyrok. Uznając jednocześnie, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona na obecnym etapie postępowania z punktu widzenia zakresu kontroli przeprowadzanej przez sąd administracyjny, Sąd uwzględnił także skargę stwierdzając, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia instytucji pośredniczącej.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie zwrot kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej spółki należny jest z tytułu udziału adwokata reprezentującego spółkę w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, za sporządzenie skargi kasacyjnej oraz za postępowanie przed Sądem I instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło