I FSK 811/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-07-05
Skład orzekający: Arkadiusz Cudak, Izabela Najda-Ossowska, Adam Nita
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu administracji skarbowej, które jednocześnie stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania i odmawia przywrócenia tego terminu, jest zgodne z prawem? Czy choroba pełnomocnika, potwierdzona zaświadczeniem lekarskim, stanowi wystarczającą podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jeśli nie wykazano braku winy w uchybieniu terminowi?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organ administracji skarbowej może wydać jedno postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania i odmawiające przywrócenia tego terminu, ponieważ stwierdzenie uchybienia terminu jest etapem poprzedzającym rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu. Sąd podkreślił, że sama choroba pełnomocnika, nawet potwierdzona zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczająca do przywrócenia terminu, jeśli nie wykazano braku winy w uchybieniu terminowi, a strona nie podjęła działań zapobiegających uchybieniu terminowi. W tym przypadku pełnomocnik podejmował czynności urzędowe i prowadził szkolenie, co świadczyło o braku przeszkody nie do przezwyciężenia.Stan faktyczny
Strona R.J. złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu, które stwierdzało uchybienie terminowi do wniesienia odwołania i odmawiało przywrócenia tego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Strona wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, w tym dotyczące wydania jednego postanowienia w dwóch kwestiach oraz błędnej oceny braku winy w uchybieniu terminu z powodu choroby pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną i zasądził od R.J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 360 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska, Sędzia WSA del. Adam Nita, , po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Po 794/18 w sprawie ze skargi R.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 20 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R.J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Zaskarżonym wyrokiem z 17 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Po 794/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), dalej "P.p.s.a.", oddalił skargę R.J. (dalej "Strona" lub "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (dalej "organ") z 20 lipca 2018 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji w świetle obowiązujących przepisów prawa organ mógł wydać w sprawie jedno postanowienie, w którym zawarł dwa odrębne rozstrzygnięcia: w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Ponadto w ocenie Sądu organ prawidłowo stwierdził, że w przedmiotowej sprawie uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło bez winy Strony, a było skutkiem niedochowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu przez pełnomocnika Skarżącego. We wniosku o przywrócenie terminu, jako przyczynę uchybienia, wskazano długotrwałą miesięczną chorobę pełnomocnika, który to fakt potwierdzono stosownymi zaświadczeniami lekarskimi. Nie wskazano jednak przesłanek uprawdopodabniających fakt braku winy tegoż pełnomocnika w uchybieniu terminu, a przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że w terminie otwartym do wniesienia odwołania, mimo wspomnianej choroby, dokonywał on czynności urzędowych we własnej sprawie, jak też w sprawie innego klienta, a nadto prowadził szkolenie.
2. Skarga kasacyjna
Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez Stronę, która w skardze kasacyjnej zarzuciła naruszenie:
a) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a., przez oddalenie skargi na postanowienie organu z 20 lipca 2018 r., która zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na fakt, że organ podatkowy, wydając zaskarżone postanowienie, naruszył przepisy postępowania podatkowego, tj.:
– art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz.800 ze zm.), dalej "O.p.", w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a., przez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu w sposób dostateczny uprawdopodobniały brak winy Skarżącego w uchybieniu terminu,
– art. 122 O.p. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a., przez niepodjęcie przez organ podatkowy wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym i niedążenie do wyjaśnienia okoliczności, które stanowiły przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania,
– art. 162 § 1 w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a., przez wydanie przez organ podatkowy jednego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji i odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy kwestie te winny zostać rozstrzygnięte w oddzielnych postanowieniach, tj. organ podatkowy z urzędu w pierwszej kolejności powinien stwierdzić, że strona uchybiła terminu do wniesienia odwołania, a następnie – na skutek złożonego przez stronę wniosku o przywrócenie terminu – powinien zbadać jego zasadność i w drodze odrębnego postanowienia przywrócić termin do wniesienia odwołania lub odmówić jego przywrócenia;
b) art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. przez:
– powielanie przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentacji, jak i ustaleń poczynionych uprzednio przez organy podatkowe i skupienie się wyłącznie na okolicznościach podejmowanych przez R.S. w trakcie zwolnienia lekarskiego,
– niewystarczające odniesienie się do kwestii uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania przez R.S. przy jednoczesnej obszernej analizie hipotetycznych działań pełnomocnika w czasie zwolnienia lekarskiego,
– bezpodstawne przyjęcie, że pełnomocnik Skarżącego nie wykazał okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy Sąd posiadał dokumenty i informacje o nagłym pogorszeniu stanu zdrowia R.S. 19 lutego 2018 r.,
– skupienie się przez Sąd na "długotrwałej miesięcznej chorobie pełnomocnika" jako podstawie uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu, przy jednoczesnym zbagatelizowaniu nagłego pogorszenia stanu zdrowia pełnomocnika Skarżącego jako okoliczności uprawdopodobniającej brak winy w uchybieniu terminu;
c) art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. w zw. z art. 227 w zw. z art. 232 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1360 ze zm.), dalej "K.p.c.", przez nieprzeprowadzenie przez Sąd dowodów uzupełniających z załączonych do skargi dokumentów w postaci oświadczenia pielęgniarki V.B., oświadczenia Prezesa Zarządu W. oraz zaświadczenia lekarskiego z 29 czerwca 2018 r., podczas gdy przeprowadzenie tych dowodów było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości co do przyczyn uchybienia przez pełnomocnika terminu do wniesienia odwołania i nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Powyższe uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne uznanie, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania było zawinione oraz oddalenie skargi na postanowienie organu z 20 lipca 2018 r.
W kontekście tak sformułowanych podstaw kasacyjnych Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
3. Odpowiedź na skargę kasacyjną
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie tej skargi w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4.1. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy podlega oddaleniu.
4.2. Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejsza skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z regulacjami zawartymi w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).
4.3. Przystępując do wyjaśnienia przyczyn braku zasadności zarzutów rozpoznawanej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że co do zasady analogiczne, jak w sprawie niniejszej, okoliczności faktyczne i argumentacja prawna Strony były już przedmiotem oceny tego Sądu w sprawie dotyczącej wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. Wyrokiem z 26 stycznia 2022 r., sygn. akt II FSK 1028/19, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 17 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Po 673/18, wydanego w sprawie ze skargi Strony na postanowienie organu z 6 czerwca 2018 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania i odmowy przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku Sądu kasacyjnego, termin do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. upływał w tej samej dacie, co termin do wniesienia odwołania w sprawie niniejszej, a wniosek o jego przywrócenie Skarżący uzasadnił tymi samymi okolicznościami faktycznymi, jak wniosek w sprawie niniejszej.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie niniejszej, podzielając w pełni ocenę prawną wyrażoną w wyroku tego Sądu z 26 stycznia 2022 r., sygn. akt II FSK 1028/19, przyjmuje ją za własną także w odniesieniu do rozpoznawanej obecnie skargi kasacyjnej Strony.
4.4. Jak zatem zauważono w ww. wyroku, zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się na wskazaniu wadliwie wykonanej przez Sąd pierwszej instancji funkcji kontrolnej, polegającej na nieprawidłowym stwierdzeniu, że organ nie naruszył wskazanych przez kasatora przepisów procedury podatkowej. Skarżący kwestionuje prawidłowość rozstrzygnięcia organu po pierwsze dlatego, że ten w jednym postanowieniu zarówno stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, jak też odmówił przywrócenia tego terminu, a po drugie z uwagi na wadliwą negatywną ocenę przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
4.5. Odnosząc się do pierwszego ze wskazanych aspektów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Jak wskazuje się w orzecznictwie, użycie przez ustawodawcę wyrażenia "stwierdza" oznacza, że w każdym przypadku wniesienia odwołania po ustawowym terminie organ odwoławczy obowiązany jest wydać postanowienie, o którym mowa w powołanym przepisie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 5/18; CBOSA). Wykładnia językowa przywołanego przepisu wskazuje także na to, że na etapie wstępnego badania odwołania organ obowiązany jest jedynie ustalić datę doręczenia decyzji, przy czym badaniu podlega również prawidłowość jej doręczenia, oraz datę wniesienia odwołania. Jeżeli porównanie tych dwóch dat wskazuje na to, że odwołanie zostało wniesione później niż w 14. dniu od dnia doręczenia decyzji (w sposób zgodny z prawem), stanowi to samoistną podstawę do stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Ustawa nie nakazuje organowi badać innych jeszcze okoliczności uchybienia terminowi. Pogląd ten można przy tym uznać za ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2009 r., sygn. akt I FSK 854/08, z 8 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 372/10, z 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1995/15, z 20 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 575/16, z 2 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 3193/15, z 29 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 3193/15, z 21 listopada 2018 r., sygn. akt II FSK 3297/16, czy z 10 października 2019 r., sygn. akt I FSK 1420/19, z 26 lutego 2021 r., sygn. akt I FSK 1811/20; CBOSA).
4.6. W niniejszej sprawie Skarżący nie kwestionuje, że wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu do jego złożenia. Nie podważa ustaleń dotyczących daty doręczenia decyzji i daty wniesienia odwołania. Dokonane przez organ i zaakceptowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ustalenia w tym zakresie są zatem wiążące dla Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a.
4.7. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, według którego wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., niezależnie od tego, kiedy wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). Stwierdzenie uchybienia terminu przed rozpatrzeniem wniosku o jego przywrócenie nie jest działaniem przedwczesnym (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1995/15, z 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1743/15, z 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 2288/15, z 2 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 3193/15, z 8 sierpnia 2020 r., sygn. akt. 1104/20; CBOSA). Ponadto należy mieć na uwadze, że rozpoznawanie wniosku o przywrócenie terminu ma sens wyłącznie wówczas, gdy rzeczywiście doszło do uchybienia terminu. Ta okoliczność jest natomiast badana z urzędu każdorazowo, gdy dla danej czynności został określony termin. Jeśli organ stwierdzi, że termin ten został przekroczony, ma bezwzględny obowiązek wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu.
4.8. W konsekwencji za chybione należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 162 § 1 w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 Op. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a.
4.9. Na uwzględnienie nie zasługiwały również zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 162 § 1 O.p. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2).
Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek: uchybienie terminowi, złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz dokonanie czynności, dla której termin był przewidziany.
4.10. W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest spełnienie przez Stronę trzech ze wskazanych wyżej przesłanek przywrócenia terminu. Kwestia sporna koncentruje się natomiast wokół przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
4.11. Przywrócenie terminu będzie uznane za niezawinione, jeśli doszło do niego na skutek przeszkody nie do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2020 r., sygn. akt II GSK 3387/17, z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I FSK 689/21; CBOSA). Powszechnie przyjmuje się przy tym, jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego, obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Nadto zauważyć należy, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GZ 599/17; CBOSA).
W aspekcie choroby jako przeszkody w dotrzymaniu terminu procesowego w orzecznictwie przyjmuje się, że choroba, nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim, nie jest okolicznością wystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy. Trzeba bowiem dodatkowo uprawdopodobnić, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności procesowej oraz że nie istniała możliwość posłużenia się w dopełnieniu czynności w terminie inną osobą (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27 kwietnia 2020 r., sygn. akt I FSK 514/20; z 16 czerwca 2020 r., sygn. akt I FSK 589/20; z 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1920/20; CBOSA). Fakt choroby, czy złego stanu zdrowia, nawet poświadczony zwolnieniem lekarskim, nie może automatycznie świadczyć, że osoba nie była w stanie dokonać czynności w zakreślonym przepisami terminie.
Słusznie przy tym Sąd pierwszej instancji wskazał, że ciężar wykazania zaistnienia przeszkody wykluczającej możliwość terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, a wystarczającym środkiem w tym celu jest uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności. Jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej z pewnością co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Wnioskodawca powinien zatem uwiarygodnić swoją staranność stosowną argumentacją. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu musi również uwzględniać to, czy wskazana przyczyna stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu.
4.12. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że z zaświadczeń lekarskich dołączonych do wniosku o przywrócenie terminu wynikało, że pełnomocnik Skarżącego ze względu na stan zdrowia stosować musi leczenie domowe w okresie od 1 do 28 lutego 2018 r. Za prawidłowe należy przy tym uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie nie wykazano, że choroba pełnomocnika była przeszkodą nie do przezwyciężenia przy zachowaniu należytej staranności. Trafnie bowiem zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że świadczy o tym m.in. fakt składania pism do organu podatkowego przez pełnomocnika Skarżącego we własnej sprawie, jak również w sprawie innego klienta. Na powyższych dokumentach widnieją podpisy osobiście złożone przez tegoż pełnomocnika. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, 19 lutego 2018 r. pełnomocnik Skarżącego prowadził szkolenie, co oznacza, że jego stan zdrowia umożliwił mu prowadzenie tego szkolenia. W konsekwencji uznać należało, że choroba pełnomocnika Skarżącego stwierdzona zaświadczeniem lekarskim nie uniemożliwiała terminowego wykonania czynności w imieniu Skarżącego.
Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie argumentacja kasatora, że Sąd pierwszej instancji pominął w swojej ocenie braku winy Strony w uchybieniu terminu okoliczność nagłego pogorszenia się stanu zdrowia pełnomocnika Skarżącego, do czego doszło 19 lutego 2018 r. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że okoliczność powyższa nie została wskazana we wniosku o przywrócenie terminu jako przyczyna uchybienia terminu, podniesiono ją dopiero na dalszym etapie postępowania w reakcji na ustalenia organu. Z tego też względu nie może ona uprawdopodobnić braku winy w uchybieniu terminu. Ponadto zauważyć należy, że dopiero w skardze kasacyjnej jej autor usiłuje nadać wspomnianej okoliczności decydujący dla sprawy charakter. Takie działanie nie może być jednakże skuteczne.
Wskazać również należy, że osoba, która zawodowo podejmuje się prowadzenia spraw innych podmiotów, czyni to w ramach wyspecjalizowanego biura (kancelarii), chcąc należycie dbać o ochronę interesów klientów, winna tak zorganizować pracę kancelarii, aby zapewnić w terminie sporządzanie pism niezbędnych dla zachowania praw klientów w prowadzonych przez siebie sprawach. W razie niemożności prowadzenia tych spraw osobiście, pełnomocnik powinien tak zorganizować działalność przez siebie prowadzoną, by była możliwość posłużenia się innymi osobami.
4.13. Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 122 O.p. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a.
Weryfikacji organu podlegały bowiem fakty wskazane we wniosku o przywrócenie terminu, tj. długotrwała miesięczna choroba pełnomocnika. Ta okoliczność miała uprawdopodobnić brak winy w nieterminowym wniesieniu odwołania. Inne okoliczności nie zostały wskazane. Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ badał również - przez zapytania skierowane do innych organów i instytucji - czy podane we wniosku okoliczności uprawdopodobniają brak winy w uchybieniu terminu. Jak już zatem wskazano powyżej, we wniosku o przywrócenie terminu nie podnoszono okoliczności dotyczących nagłego pogorszenia się stanu zdrowia pełnomocnika podczas prowadzonego szkolenia.
4.14. Bezzasadny jest również zarzut naruszenie art. 106 § 3 i § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 227 i art. 232 K.p.c., które to naruszenia autor skargi kasacyjnej wiąże z nieprzeprowadzeniem dowodów uzupełniających.
Jak wynika z treści skargi Skarżący nie wnosił na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. o przeprowadzenie dowodów uzupełniających. Jedynie przedłożył - w postaci załączników do skargi - oświadczenia Z.P. - Prezesa Zarządu W., V.B. oraz zaświadczenie lekarskie z 29 czerwca 2018 r. Jak już wcześniej wskazano, dowody te miały potwierdzać (uprawdopodobnić) fakt nagłego pogorszenia się stanu zdrowia pełnomocnika Skarżącego 19 lutego 2018 r. Z uwagi jednakże na to, że - jak już wyjaśniono powyżej - ww. okoliczność pozostawała bez znaczenia dla sprawy, zasadnie Sąd pierwszej instancji pozostawił przedłożone dowody poza swoją oceną.
Celem uzupełnienia wskazać tylko należy, że co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności zaskarżonego aktu opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji, który wydał zaskarżone postanowienie. Postępowanie dowodowe, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a., nie służy ponownemu ustaleniu stanu faktycznego w sprawie, lecz wyłącznie dokonaniu oceny, czy organ administracji ustalił ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie czy dokonał prawidłowej subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa.
4.15. Nie mógł zostać uwzględniony również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § P.p.s.a.
Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. polega na wadliwie zbudowanym uzasadnieniu wyroku. Zatem naruszenie tego przepisu może mieć miejsce tylko wówczas, gdy uzasadnienie skarżonego wyroku nie ma prawem określonych elementów.
W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż za naruszenie tego przepisu nie można uznać stanowiska tego Sądu, co do ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania.
4.16. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Adam Nita Arkadiusz Cudak Izabela Najda-Ossowska
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło