II GSK 379/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-03-13
Skład orzekający: Wojciech Kręcisz, Andrzej Kuba, Barbara Kołodziejczak-Osetek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewóz drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, ale niespełniający warunków określonych w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, stanowi transport drogowy wymagający licencji i podlega karze pieniężnej?Ratio decidendi
Przewóz drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, który nie spełnia wszystkich warunków określonych w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym (w tym warunku prowadzenia pojazdu przez przedsiębiorcę lub jego pracowników), stanowi transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 3 lit. a ustawy o transporcie drogowym. Taki przewóz wymaga posiadania licencji, a jego wykonywanie bez niej podlega karze pieniężnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na A.B. za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A.B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymującą w mocy decyzję o nałożeniu kary. Skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania (art. 133 § 1 PPSA) poprzez pominięcie dowodów lub oparcie się na błędnych wnioskach, a także naruszenie prawa materialnego (art. 4 pkt 3 lit. a ustawy o transporcie drogowym) przez błędną interpretację. Skarżący wniósł o uchylenie wyroku i poprzedzających go decyzji, a także o przeprowadzenie dowodów uzupełniających.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną A.B. Zasądzono od A.B. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego koszty postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.) Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 36/16 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A.B. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1.350 (słownie: jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 października 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 36/16 na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) dalej : "p.p.s.a." lub " ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" oddalił skargę A.B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], którą podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), została utrzymana w mocy decyzja, [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2015 roku nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewożnika drogowego lub bez wymaganej licencji oraz wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji.
Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią : art. 4 pkt 3 lit.a., pkt 4 i pkt 22, art. 5 ust. 1, art. 92a ust. 1, 2 i 6 oraz art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm.) dalej zwana "u.t.d." lub "ustawa o transporcie drogowym ", ust. 3 lit. a i lit. b rozdziału VI załącznika nr I do rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31.12.1985 r. Dz. U.UE.L. 1985.370.8 ze zm.) dalej "rozporządzenie Nr 3821/85", § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 11 lutego 2005 r. w sprawie zezwoleń na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie instalacji lub napraw oraz sprawdzenia urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym - tachografów samochodowych (Dz. U. z 2005 r. nr 33 poz. 295) "rozporządzenie o urządzeniach rejestrujących" oraz lp. 1.1 i lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Powołany na wstępie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 października 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 36/16, został zaskarżony w całości, do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skargą kasacyjną A.B., w której Sądowi I instancji zarzucono:
1. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie : art. 133 § 1 p.p.s.a., polegające na wydaniu rozstrzygnięcia z pominięciem dowodów znajdujących się w aktach postępowania lub w oparciu o błędne wnioski wyciągnięte z tych dowodów, a w szczególności potwierdzających, że X. nigdy nie był pracownikiem [...] A.B. oraz, że w toku postępowania nie wyjaśniono w sposób nie budzący wątpliwości w jakim charakterze X. wykonywał przewóz w dniu 21 listopada 2014 r.,
2. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 4 pkt. 3 lit. a ustawy o transporcie drogowym - przez jego błędną interpretację.
Przedstawiając powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzających go decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2015 r. nr: [...] i [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...].
Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniesiono o:
- dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów tj.: kserokopii deklaracji ZUS (DRA i RCA) za miesiące listopad 2014 r. i październik 2016 r. oraz umowy użyczenia ciągnika siodłowego m - ki Liaz nr rej. [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, podlega więc oddaleniu.
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należy przypomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu nadanym na podstawie art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658; dalej: nowela), obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem jedynie legalność wyroku Sądu I instancji w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.
Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna m.in. zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez Sąd I instancji.
Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa doszło w postępowaniu przed Sądem I instancji i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumcji). Podkreślenia wymaga, że sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd pierwszej instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu.
Mimo że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej (por. wyroki NSA: z 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; z 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04; z 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04; z 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05; z 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06; z 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06 – dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Skarga kasacyjna została więc zbadana według wyżej przedstawionych reguł i okazała się niezasadna. Sąd I instancji, nie naruszył przywołanych przepisów prawa w sposób podnoszony w skardze kasacyjnej i jednocześnie w przypadku przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do oceny zarzutów opartych na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a., należy stwierdzić, że nie ma podstaw, aby wadliwości wyroku Sądu I instancji upatrywać w naruszeniu przez ten Sąd przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a., którego naruszenie strona skarżąca kasacyjnie wiąże z tym, że – jej zdaniem – podstawą ocen prawnych formułowanych przez Sąd I instancji nastąpiło, z pominięciem dowodów znajdujących się w aktach postępowania lub w oparciu o błędne wnioski wyciągnięte z tych dowodów, a w szczególności potwierdzających, że X. nigdy nie był pracownikiem [...] A.B. oraz, że w toku postępowania nie wyjaśniono w sposób nie budzący wątpliwości, w jakim charakterze X. wykonywał przewóz w dniu 21 listopada 2014 r.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy mogłoby stanowić podstawę kasacyjną np. w sytuacji oddalenia skargi mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, przeprowadzenia postępowania dowodowego przez sąd z naruszeniem przesłanek zawartych w art. 106 § 3 p.p.s.a., czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika więc nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy ustanawiający jednocześnie granice w obrębie których sąd administracyjny może operować i poza które nie może wykraczać, co ma i tę konsekwencję, że błąd w odczytaniu akt sprawy nie uzasadnia tezy o naruszeniu wymienionego przepisu, lecz wniosek o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne przedstawienie stanu sprawy w uzasadnieniu orzeczenia (por. np. wyroki NSA z dnia: 22 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 915/16 ; 16 marca 2018 r., sygn. akt I FSK 1225/16; 7 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1881/16; 17 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 3655/15).
W skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutu naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a., przez co kontrola instancyjna wyroku w tym zakresie jest niedopuszczalna, z uwagi na związanie zarzutami skargi kasacyjnej, o czym była mowa na wstępie rozważań.
Analizując treść art.133 § 1 p.p.s.a. podkreślić należy, iż mimo, że pominięcie podczas kontroli sądowej niektórych dowodów z akt sprawy nie stanowi naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. to może stanowić naruszenie regulacji odnoszących się do gromadzenia i oceny dowodów w toku postępowania administracyjnego (np. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) i zarzut ten powinien być postawiony przez naruszenie stosownych przepisów postępowania, obowiązujących organ administracji publicznej w powiązaniu z odpowiednim przepisem wynikowym ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stosowanym przez sąd administracyjny. Takie zarzuty również nie zostały w skardze kasacyjnej podniesione, co po raz kolejny ogranicza kontrole instancyjną zaskarżonego w sprawie wyroku. W ramach zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie można, bowiem, skutecznie kwestionować, dokonanej przez Sąd I instancji oceny skarżonej decyzji, do czego w istocie zmierza autor skargi kasacyjnej poprzez sformułowanie i uzasadnienie zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 12 września 2018 r., sygn. akt I GSK 971/18)
Uwzględniając przedstawione uwagi nie ma podstaw, aby twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Zwłaszcza, gdy podkreślić, że strona skarżąca nie wykazała, aby w sprawie zaistniała którakolwiek z przywołanych powyżej sytuacji lub (rodzajowo) sytuacja im podobna świadcząca o tym, że kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego aktu, Sąd I instancji wyszedł poza granice wyznaczone przywołanym przepisem. To, że ocena przedstawiona przez Sąd I instancji nie odpowiada oczekiwaniom Skarżącego kasacyjnie nie daje podstaw do podzielenia zasadności zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a i w konsekwencji nie zgadza się z przyjętym przez Sąd I instancji sposobem rozstrzygnięcia sprawy, nie oznacza, że wyrok winien zostać uchylony.
O ich naruszeniu nie sposób też wnioskować na tej podstawie, że w ocenie Strony skarżącej, Sąd I instancji nie uwzględnił okoliczności, iż kierujący pojazdem X., nie był pracownikiem Skarżącego kasacyjnie, kiedy wykonywał przewóz w dniu 21 listopada 2014 r. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez organy orzekające w sprawie oraz Sąd I instancji. Ponadto była przedmiotem rozważań znajdujących odzwierciedlenie, w uzasadnianiach zaskarżonych w sprawie decyzji jak i uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji. Okoliczność ta, co należy podkreślić jest okolicznością przesądzającą o odpowiedzialności Skarżącego w niniejszej sprawie, za przejazd bez zezwolenia.
Powyższe dowodzi, że nie są skuteczne zarzuty dotyczące naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., które zmierzają do podważenia przyjętego w tej sprawie przez Sąd I instancji, a ustalonego przez organy stanu faktycznego oraz związanej z tym oceny zgromadzonego materiału dowodowego.
W odniesieniu natomiast do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przeprowadzenie wymienionych w nim dowodów z "dokumentów“ wyjaśnienia wymaga, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co do zasady, wyłączone jest stosowanie art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Wprawdzie w postępowaniu kasacyjnym, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, na podstawie art. 193 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jednak nie znaczy to, że do tego postępowania stosuje się art. 106 § 3 p.p.s.a. Należy mieć na względzie, że "odpowiednie" stosowanie przepisów może polegać na zastosowaniu przepisu (lub jego części) wprost, z modyfikacją lub nawet na odmowie zastosowania (por. uchwała SN z dnia 18 grudnia 2001 r., sygn. akt III ZP 25/01)(por. wyroki NSA : z dnia 31 stycznia 2018 r., I GSK 3114/16, z dnia 17 listopada 2016r., II GSK 170/16, z dnia 11 września 2018 r. II FSK 3349/16 , z dnia 13 marca 2018 r. II OSK 2138/17, z dnia 11 września 2018 r. II FSK 3349/16, z dnia 25 maja 2018 r. II FSK 1451/1.Ponadto wojewódzki sąd administracyjny, nawet gdyby wniosek o przeprowadzenie dowodów na podstawie art.106 § 3 p.p.s.a., został zgłoszony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy, załatwionej zaskarżoną do sądu decyzją administracyjną. Jeżeli zachodzi potrzeba dokonania takich ustaleń, sąd powinien uchylić decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić. Wykluczyć należy, aby Naczelny Sąd Administracyjny w ramach kontroli instancyjnej mógł podjąć się ustalenia stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2016 r., sygn. akt II GSK 26/14 wyrok z 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2573/14).
Taka sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, bowiem wnioski dowodowe zawarte w skardze kasacyjnej, wniesione na podstawie art.106 § 3 p.p.s.a, których przeprowadzenia domaga się Skarżący kasacyjnie, dotyczą okoliczności, która w sprawie nie jest sporna. Zarówno orzeczenia organów jak i Sądu I instancji wyrażają taki sam pogląd jak Skarżący i zostały wydane z uwzględnieniem okoliczności, że kierujący pojazdem X., kiedy wykonywał przewóz w dniu 21 listopada 2014 r. nie był pracownikiem Skarżącego kasacyjnie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest również zasadny zarzut, naruszenia przepisu prawa materialnego wskazanego w skardze kasacyjnej tj. art. 4 pkt. 3 lit. a ustawy o transporcie drogowym - przez jego błędną interpretację. Skarżący nie wykazał w żaden sposób, że Sąd I instancji mylnie rozumie wskazany przepis. Uzasadnienie powyższego zarzutu skupia się w zasadzie, na kwestionowaniu ustaleń faktycznych w sprawie, które jak już Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał wyżej, nie zostały skutecznie podważone. W ramach zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, zwalczanie ustaleń faktycznych, przyjętych, przez Sąd I instancji, za podstawę rozstrzygnięcia nie może odnieść zamierzonego skutku. Wykładnia powyższego przepisu prezentowana przez Sąd I instancji, nie budzi zastrzeżeń Naczelnego Sądu Administracyjnego z następujących względów.
Zgodnie z art.4 pkt 3 lit.a u.t.d. – krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy obejmuje swym zakresem również : każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4. Według art. 4 pkt 4 u.t.d. niezarobkowy przewóz drogowy (przewóz na potrzeby własne), to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a)pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b)przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Z treści powołanych przepisów wynika, iż przewóz na potrzeby własne stanowi wyjątek od zasady sformułowanej w art. 4 pkt 1, 2 i 3 u.t.d., iż przejazd drogowy wykonywany pojazdem niewyłączonym na podstawie art. 3 ust. 1 u.t.d., jest transportem drogowym wymagającym posiadania licencji. Zatem przewóz ten musi ściśle odpowiadać warunkom określonym w u.t.d., co także wynika z art. 4 pkt 3 lit. a u.t.d. Przejazd niespełniający warunków z art. 4 pkt 4 u.t.d. stanowi transport drogowy. Nie ma żadnego uzasadnienia, aby przepisy wyjątkowe, które pozwalają na wykonywanie transportu drogowego podmiotom niemającym licencji i niespełniającym wymagań koniecznych do uzyskania licencji transportowej, interpretować rozszerzająco (por. wyroki NSA: z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1328/13; z dnia 30 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1443/14 i przywołane w nim orzecznictwo NSA, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednym z warunków, które muszą wystąpić łącznie, aby przewóz został uznany za niezarobkowy, jest prowadzenie pojazdów używanych do przewozu przez przedsiębiorcę lub jego pracowników (art. 4 pkt 4 lit. a u.t.d.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że użyte w tym przepisie określenie "pracownik" dotyczy pracownika w rozumieniu art. 2 k.p. (Pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.). Wprawdzie w u.t.d. nie ma odesłania do przepisów Kodeksu pracy, ale też w ustawie tej nie ma samodzielnej definicji pojęcia "pracownik" na użytek tego aktu. Kategoria pracowników nie obejmuje osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umów zlecenia (por. wyroki NSA z dnia 21 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1397/14; z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 131/14, z dnia 6 maja 2016 r.II GSK 2748/14 opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponadto z powołanych uregulowań: art. 4 pkt 3 lit.a) u.t.d., w którym mówi się, że transport drogowy obejmuje także każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 oraz art. 4 pkt 4 u.t.d., który za przewóz na potrzeby własne uznaje każdy przejazd po drogach publicznych spełniający wymienione w nim warunki, jednoznacznie wynika, że oceny charakteru przewozu w świetle przepisów u.t.d. dokonuje się w odniesieniu do każdego przejazdu. Według lp. 1.1 załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym, wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 8000 zł.
Ze stanu faktycznego sprawy, który nie został skutecznie podważony w skardze kasacyjnej, wynika, iż wykonywany w dniu kontroli przewóz drogowy nie mógł być uznany za przewóz na potrzeby własne, ponieważ przewóz ten nie spełniał wszystkich przesłanek z art. 4 pkt 4 u.t.d. Powyższe ustalono na podstawie dokumentu Wz i z zeznań kierowcy X. z których wynika, że to skarżący jest stroną postępowania, ponieważ przejazd z dnia kontroli był wykonywany w jego imieniu tj. A.B. [...] i punktem początkowym przewozu była właśnie ta firma a nie inna bliżej nieokreślona, jak sugeruje Skarżący. Także skarżący w piśmie z dnia 5 grudnia 2014 r. wyjaśnił, że pospółka była przewożona w jego imieniu oraz że kierowca wykonujący przewóz nie był i nie jest zatrudniony w jego firmie. Nie został więc spełniony jeden z warunków określonych w art.4 pkt 4 lit. a ) u.t.d., aby przewóz jaki miał miejsce, mógł być uznany za przewóz niezarobkowy (przewóz na potrzeby własne) wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Zatem jako przewóz drogowy wykonywany pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, ale nie spełniający wymogów art. 4 pkt 4 u.t.d., musiał zostać uznany za transport drogowy określony w art. 4 pkt 3a tej ustawy. Jednak wykonywanie takiego przewozu może się odbywać tylko po uzyskaniu zezwolenia na wykonywanie transportu drogowego rzeczy. Skarżący takiej licencji nie posiada i dlatego przewóz drogowy wykonywany w dniu kontroli odbywał się z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym, które jest sankcjonowane kara pieniężną w wysokości 8000 zł.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w związku z § 14 ust.1 pkt 2 lit. c ) w zw. § 14 ust.1 pkt 1 lit. a) oraz § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r.,poz.1804 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło