I SA/Gl 1294/19
WyrokWSA w Gliwicach2020-02-27
Skład orzekający: Paweł Kornacki, Adam Nita, Katarzyna Stuła-Marcela
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy były członek zarządu spółki może ponosić odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, jeśli nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie tych wniosków nastąpiło bez jego winy, a także nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości w znacznej części?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły przesłanki odpowiedzialności podatkowej byłego członka zarządu. Skarżący nie wykazał, że we właściwym czasie złożono wniosek o upadłość (wniosek został odrzucony), ani że niezgłoszenie go nastąpiło bez jego winy, mimo że spółka była niewypłacalna od 17 czerwca 2013 r. Ponadto, skarżący nie wskazał mienia spółki pozwalającego na zaspokojenie zaległości. Wystawianie 'pustych faktur' VAT miało istotny wpływ na sytuację finansową spółki i ustalenie 'właściwego czasu' na zgłoszenie wniosku o upadłość.Stan faktyczny
Skarżący, były członek zarządu spółki A sp. z o.o., został obciążony decyzją o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości spółki z tytułu podatku VAT za okres od grudnia 2012 r. do kwietnia 2013 r. Organy podatkowe ustaliły, że spółka była niewypłacalna od 17 czerwca 2013 r., a termin na zgłoszenie wniosku o upadłość upłynął 1 lipca 2013 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących odpowiedzialności podatkowej, nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie ustalenia momentu niewypłacalności oraz niewłaściwą wykładnię art. 108 u.p.t.u. Sąd administracyjny rozpoznał skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędzia WSA Adam Nita, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Protokolant specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej oddala skargę.
1. Pełnomocnik M.S. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) z [...] r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki z o.o.
2. Stan sprawy.
2.1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej: NUS) decyzją z [...]r., nr [...] orzekł o odpowiedzialności podatkowej skarżącego, byłego członka zarządu spółki A sp. z o.o. z siedzibą w K., jako osoby trzeciej, za zaległości podatkowe spółki z tytułu kwot podatku od towarów i usług, należnych do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2174, ze zm. – dalej: u.p.t.u.).
Te zaległości podatkowe zostały uprzednio określone decyzjami NUS: z [...]r., nr [...]; z [...]r., nr [...]; z [...]r., nr [...]; z [...]r., nr [...]; z [...]r., nr [...] – w następujący sposób:
1) podatek za grudzień 2012 r. – należność główna [...] zł, odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji [...] zł, koszty postępowania egzekucyjnego [...] zł;
2) podatek za styczeń 2013 r. – należność główna [...] zł, odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji [...] zł, koszty postępowania egzekucyjnego [...] zł;
3) podatek za luty 2013 r. – należność główna [...] zł, odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji [...] zł, koszty postępowania egzekucyjnego [...] zł;
4) podatek za marzec 2013 r. – należność główna [...] zł, odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji [...] zł, koszty postępowania egzekucyjnego [...] zł;
5) podatek za kwiecień 2013 r. – należność główna [...] zł, odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji [...] zł, koszty postępowania egzekucyjnego [...] zł.
2.2. DIAS decyzją z [...]r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu zacytował art. 107, 116, 108 i 118 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 900, ze zm. – dalej: o.p.). Dalej wskazał, że zaległości podatkowe spółki powstały i istnieją w dniu orzekania. W tej mierze nadmienił, że przedmiotowe zobowiązania podatkowe spółki powstały z mocy prawa, a ponadto powołał się na deklaratoryjne decyzje wymiarowe wydane przez NUS:
a) w dniu [...]r., doręczoną w trybie art. 150 § 4 o.p. w dniu [...]r., w której organ określił kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz kwotę podatku do zapłaty w trybie art. 108 ust. 1 u.p.t.u., wynikającego z faktur wystawionych w grudniu 2012 r.;
b) w dniu [...]r., doręczone [...]r., w których organ określił kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz kwotę podatku do zapłaty w trybie art. 108 ust. 1 u.p.t.u., wynikającego z faktur wystawionych w styczniu, lutym i marcu 2013 r. oraz kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego i kwotę podatku do zapłaty w trybie art. 108 ust. 1 u.p.t.u., wynikającego z faktur wystawionych w kwietniu 2013 r.
DIAS skwitował, że spełniony został warunek konieczny do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej, wyrażony w art. 108 § 2 pkt 2 lit. a) o.p., bowiem postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego zostało wszczęte [...]r., a więc po dniu doręczenia decyzji określających wysokość przedmiotowych zobowiązań podatkowych.
Następnie organ wskazał, że w związku z nieuregulowaniem przez spółkę w terminie płatności ww. należności wynikających z wydanych przez NUS decyzji, w celu ich wyegzekwowania, organ I instancji prowadził postępowania egzekucyjne na podstawie pięciu tytułów wykonawczych. Dodał, że wysokość dochodzonych kosztów egzekucyjnych potwierdza pismo organu I instancji z 12 kwietnia 2019 r. oraz wydruki informacji o bezskuteczności egzekucji dla poszczególnych tytułów wykonawczych. Zatem z zebranego materiału dowodowego wynika, że NUS prawidłowo przypisał skarżącemu wysokość należności z tytułu kosztów egzekucyjnych.
W dalszej kolejności DIAS zbadał przedawnienie przedmiotowych zobowiązań podatkowych spółki. Powołał się na art. 70 § 1 o.p. wskazując na 5 – letni termin przedawnienia oraz zaznaczył, że termin płatności zobowiązań podatkowych spółki upływał kolejno z dniem: 25 stycznia 2013 r., 25 lutego 2013 r., 25 marca 2013 r., 25 kwietnia 2013 r. i 27 maja 2013 r. Zatem zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za powyższe okresy przedawniłyby się - co do zasady z dniem 31 grudnia 2018 r., o ile nie nastąpiłyby zdarzenia powodujące zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia. Jednak NUS pismem z 6 grudnia 2017 r. (doręczonym w dniu [...]r.), na podstawie art. 70c w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. poinformował A Sp. z o.o., że z dniem 23 października 2017 r. nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące od listopada 2012 r. do kwietnia 2013 r. Tym samym zostały spełnione warunki z art. 70 § 6 pkt 1 o.p., skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Organ odwoławczy zasygnalizował również, że decyzja organu I instancji została wydana w terminie przewidzianym w art. 118 § 1 o.p., tj. [...]r.
Następnie DIAS odniósł się do przesłanek zawartych w art. 116 o.p.
Odnośnie do okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie upływu terminu płatności zobowiązań podał, że uchwałą nr 1 Zgromadzenia Wspólników odbytego 2 marca 2012 r. powołano skarżącego na stanowisko wiceprezesa zarządu, co zostało ujawnione w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) wpisem z 13 marca 2012 r. Następnie uchwałą z 15 stycznia 2014 r. odwołano skarżącego z funkcji wiceprezesa zarządu, co zostało ujawnione w KRS wpisem z 5 lutego 2014 r.
Organ wskazał również, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. W tej materii podał, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z [...]r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko zobowiązanej spółce, na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438, ze zm.), gdyż zostało stwierdzone, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
W dalszej części uzasadnienia organ wskazał także, że komornik sądowy umorzył prowadzone wobec spółki postępowanie egzekucyjne w dniu [...]r. uznawszy, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. Nadmienił, że wielokrotnie występował zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej.
DIAS odniósł się również do przesłanek wyłączających odpowiedzialność skarżącego za zaległości podatkowe spółki.
W tej mierze najpierw poruszył zagadnienie złożenia we właściwym czasie wniosku o upadłość spółki. Zgodnie bowiem z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) o.p. jeśli skarżący wykazałby, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości (lub wszczęto postępowanie układowe) nie ponosiłby odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki.
Organ wskazał, że istotne w tym wątku sprawy są regulacje art. 10 i 11 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 233, ze zm. – dalej: p.u.n.). W tym zakresie DIAS odnotował, że jak wynika z pisma Sądu Rejonowego K. w K., 9 stycznia 2015 r. został złożony do sądu wniosek o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej spółki, jednakże postanowieniem z [...]r. wniosek został odrzucony. Zatem, należy go traktować jako niebyły.
Dalej organ wskazał, że ustalono, iż spółka posiada zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od listopada 2012 r. do kwietnia 2013 r.
Ponadto jak wynika z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 2 sierpnia 2018 r. zaprzestała terminowego regulowania składek na:
- fundusz ubezpieczeń społecznych za okresy: 08/2013, 7-10/2014, 3-6/2016;
- fundusz ubezpieczenia zdrowotnego za okresy: 7-10/2014, 3-6/2016;
- fundusz pracy i fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych za okresy: 5/2013, 7-8/2013, 3-6/2014, 3-6/2016.
W konsekwencji, organy wskazały, że moment niewypłacalności spółki przypadł na dzień 17 czerwca 2013 r. Jak podał NUS "Z tą datą zaistniał bowiem stan wielości wierzycieli, jak również Spółka z tym momentem zalegała z zapłatą kolejnych należności w podatku od towarów i usług (za miesiące od listopada do kwietnia 2013 r.)".
Ponadto organ pierwszej instancji ocenił kondycję spółki w latach 2012-2015 na podstawie dostępnych dokumentów finansowych, uwzględniając przy tym przedmiotowe zobowiązania podatkowe. Stwierdził, że spółka posiadała nadwyżkę zobowiązań nad posiadanym przez siebie majątkiem, już na koniec 2012 r.
DIAS podzielił tę argumentację. Zauważył, że komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym K. w K. umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne w dniu [...]r. z uwagi na fakt, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. DIAS zwrócił również uwagę, że w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego względem spółki wielokrotnie występował zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej.
Skonstatował, że w jego ocenie, niewypłacalność spółki w rozumieniu art. 11 ust. 1 p.u.n. wystąpiła już w 2013 r. (zaległości wobec Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) i utrwalała się w dalszych latach (zaległości wobec pozostałych wierzycieli spółki, zarówno publicznych jak i prywatnych).
Natomiast właściwym momentem na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości był dzień 1 lipca 2013 r., tj. upływ dwóch tygodni od terminu płatności zobowiązania wobec drugiego (oprócz fiskusa) z wierzycieli - z tytułu zaległych składek na fundusz pracy i fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych za maj 2013 r., przypadającego na dzień 17 czerwca 2013 r., stosownie do treści art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (obecnie t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 300, ze zm.).
Niezależnie więc od powyższych ustaleń, przesądzających o niezgłoszeniu przez zarząd spółki we właściwym czasie, tj. do 1 lipca 2013 r. wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, organy dokonały oceny stanu finansowego spółki i ustaliły, że na dzień 31 grudnia 2013 r. zobowiązania spółki przewyższały wartość jej majątku, a stan ten pogłębiał się w latach następnych. DIAS stwierdził w tym kontekście, że przedłożone przez skarżącego dokumenty (zaświadczenia o pomocy de minimis, umowy dzierżawy, sprzedaży żużla metalurgicznego, przedwstępna i inne) obrazują wycinkowy przedmiot prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej, podejmowane przez nią wybrane decyzje gospodarcze - zatem nie mogą wpływać na zmianę oceny sytuacji majątkowej spółki, która wynika z zatwierdzonych sprawozdań finansowych za lata 2012-2015. Skoro bowiem z dokumentów tych wynika, że zobowiązania przewyższały wartość majątku spółki i stan ten pogłębiał się w następnych latach, a dodatkowo zarząd spółki podjął świadomą decyzję o kontynuacji jej działalności, to zdaniem DIAS stwierdzić należy, że ostatnie uwagi potwierdzają, iż względem spółki zaistniała również niewypłacalność w rozumieniu art. 11 ust. 2 p.u.n.
W dalszej kolejności organ stwierdził, że nie można też przyjąć w tej sprawie, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez winy skarżącego (art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p.). Organ zauważył, że skarżący nie dostarczył żadnych dowodów świadczących o zaistnieniu szczególnych okoliczności, uniemożliwiających zrealizowanie obowiązku zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego), który ciążył na nim w okresie pełnienia funkcji członka zarządu. Skarżący przedłożył tylko dokumenty, z których wynika, że zarząd spółki, mając świadomość jej trudnej sytuacji finansowej, podjął decyzję o kontynuacji jej działalności.
Wreszcie DIAS nadmienił, że skarżący nie dostarczył, zarówno w toku postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym, żadnych dowodów świadczących o istnieniu realnego majątku spółki, z którego można w znacznej części zaspokoić zaległość podatkową spółki. Tym samym ta ostatnia przesłanka negatywna (uwalniająca członka zarządu od odpowiedzialności – art. 116 § 1 pkt 2 o.p.) również nie została spełniona.
3.1. W skardze pełnomocnik skarżącego zarzucił:
1) naruszenie art. 108 u.p.t.u. poprzez błędną wykładnię w związku z zasadą neutralności podatkowej i zasadą proporcjonalności polegającą na uznaniu, iż w każdym przypadku wystawienia tzw. pustej faktury zachodzi konieczność zapłaty kwoty podatku wskazanej w takiej fakturze, bez względu na to, czy wyeliminowano ryzyko straty we wpływach podatkowych;
2) naruszenie art. 75 § 1 i art. 77 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm. – dalej: k.p.a.) w zw. z art. 120, 121, 122, 180 § 1, art. 187 i 191 o.p. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego i nieuwzględnienie wniosków strony o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu księgowości oraz biegłego syndyka celem zbadania, kiedy nastąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości A sp. z o.o. w K., a co za tym idzie, nieustalenia czy owe przesłanki istniały, gdy członkiem zarządu tej spółki był skarżący oraz czy miał on możliwość oraz uprawnienie do złożenia wniosku o upadłość, a w konsekwencji brak ustalenia czy zaistniały przesłanki wyłączające możliwość wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej;
3) naruszenie art. 10, 11 oraz 21 p.u.n. - w brzmieniu obowiązującym w roku 2013 - poprzez uznanie, że w czasie sprawowania przez skarżącego funkcji członka zarządu spółki spełnione zostały przesłanki do uznania spółki za dłużnika niewypłacalnego, skutkującego koniecznością zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości mimo faktycznego nieustalenia istnienia wymaganych w/w przepisami okoliczności faktycznych, w tym przede wszystkim bezkrytyczne uznanie, iż wraz z dniem 17 czerwca 2013 r. nastąpiła niewypłacalność jedynie w oparciu o ustalenie, że w tym dniu zaistniał stan wielości wierzycieli, pomijając przy tym jakiekolwiek czynności zmierzające do wykazania czy w tym czasie wartość zobowiązań spółki faktycznie przekroczyła jej majątek.
W związku z powyższymi zarzutami, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji, względnie uchylenie w całości decyzji DIAS i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ, oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi najpierw przedstawiono argumentację, że organ odwoławczy błędnie zinterpretował art. 108 ust. 1 u.p.t.u. nie dokonując wykładni tej normy w kontekście podstawowych zasad neutralności i zasady proporcjonalności.
Ponadto stwierdził, że organ pierwszej instancji dokonał oceny wybiórczego materiału dowodowego. Jego zdaniem organ zaniechał wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy uznając, że zaistniała przesłanka pozytywna do orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu, a mianowicie bezskuteczność egzekucji. Wskazał, że organ nie przeprowadził w ogóle postępowania w zakresie przesłanek wyłączających odpowiedzialność skarżącego, a całość materiału dotyczy jedynie kwestii mających na celu udowodnienie istniejących obecnie zaległości oraz braku ich spłaty w czasie, gdy skarżący był prezesem spółki.
W ocenie strony skarżącej, organy nie wykazały w decyzji, czy wystąpiły przesłanki świadczące o konieczności zgłoszenia wniosku o upadłość. W skardze zauważono, że organ ustalił moment niewypłacalności spółki na 17 czerwca 2013 r. w oparciu o zaległości z tytułu podatku od towarów i usług oraz zaległe składki na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - których kwota, w kontekście dochodów spółki, w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu jawi się jako wartość marginalna. Zarzucono, że organ pierwszej instancji nie zbadał przysługujących spółce wierzytelności, jak i jej stanu finansowego wynikającego z bilansu.
Ponadto wskazano, że organ pierwszej instancji w ogóle nie zbadał jaki faktyczny stan majątku spółki istniał w chwili wskazanej jako początek stanu niewypłacalności, i to w kontekście ówcześnie obowiązujących przepisów ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Stwierdzono, że złożenie czy też niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w tym terminie nie mogło spowodować powstania szkody w stosunku do należności objętych przedmiotowym postępowaniem, bowiem te dotyczą okresu od 12/2012 r. do 04/2013 r.
Ponownie stwierdzono, że organ nie był uprawniony do wydania orzeczenia o bezskuteczności egzekucji bez przeprowadzenia czynności dowodowych prowadzących do pełnego ustalenia okoliczności faktycznych w tym zakresie, jedynie w oparciu o oświadczenia byłych prezesów zarządu spółki. Jego zdaniem organ zobligowany był wyczerpać wszelkie możliwości dowodowe w celu ustalenia majątku spółki, gdyż obowiązkiem organu egzekucyjnego jest aktywne poszukiwanie jej mienia. Odwołując się do art. 187, 122 i 191 o.p., pełnomocnik stwierdził, że brak jest w zaskarżonej decyzji przekonywującego uzasadnienia dla odmówienia wiary wyjaśnieniom skarżącego.
Ponadto nie zgodził się z poglądem, że obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstaje już w momencie niezapłacenia jednego czy kilku długów. Odwołując się do wykładni celowościowej wskazał, że niewykonywanie zobowiązań prowadzące do uznania dłużnika za niewypłacalnego powinno mieć charakter trwały i dotyczyć przeważającej części zobowiązań. Stwierdził również, że przy wydawaniu decyzji orzekającej o odpowiedzialności powinien zostać oceniony stopień zawinienia danej osoby.
Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące zasady swobodnej oceny dowodów oraz obowiązku zebrania całego materiału dowodowego pełnomocnik skarżącego wskazał, że organ pierwszej instancji nie sprostał powyższym wymaganiom, czym naruszył przepisy wskazane w zarzutach. Stwierdził, że oparcie rozstrzygnięcia jedynie na podstawie części dowodów zebranych w sprawie jest niewystarczające do jednoznacznego stwierdzenia, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uwalniające skarżącego od odpowiedzialności za zobowiązania spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zatem skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.).
5. Spór sprowadza się do oceny przesłanek uzasadniających orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako byłego członka zarządu spółki za jej zaległość podatkową z tytułu kwot podatku od towarów i usług na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. za okres od grudnia 2012 r. do kwietnia 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego.
Przesłanki i zakres odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej zostały określone w art. 107-119 o.p. Sąd zauważa, że co prawda z dniem 1 stycznia 2016 r. regulacje w tej materii uległy zmianie, to jednak w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdują przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r. Stanowi o tym art. 22 ustawy z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1649), w świetle którego do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.
Stosownie zatem do art. 107 o.p. za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie (§ 1). Z kolei, stosownie do § 2 tego artykułu, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za: 1) podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów, 2) odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, 3) niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek, 4) koszty postępowania egzekucyjnego.
Według art. 116 § 1 o.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a. we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
b. niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Ponadto zgodnie z art. 116 § 2 o.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Przepisy § 1-3 stosuje się również - zgodnie z § 4 powołanego przepisu - do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji.
Z art. 116 o.p. wynika więc, że do przesłanek pozytywnych odpowiedzialności, których ustalenie ciąży na organie podatkowym należą:
- pełnienie funkcji członka zarządu w czasie, kiedy upływał termin płatności zobowiązania, z którego wynika zaległość podatkowa objęta odpowiedzialnością oraz
- bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce.
Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 § 1 o.p. spoczywa na członku zarządu.
6.1. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że skarżący pełnił obowiązki członka zarządu spółki w dniach upływu terminu płatności przedmiotowych zaległości za okres od grudnia 2012 r. do kwietnia 2013 r.
Uchwałą zgromadzenia wspólników spółki z 2 marca 2012 r. powołano skarżącego do jej zarządu, powierzając mu funkcję wiceprezesa zarządu. Zostało to ujawnione w Krajowym Rejestrze Sądowym wpisem z 13 marca 2012 r.
Z kolei uchwałą nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników z 15 stycznia 2014 r. skarżący został odwołany z funkcji wiceprezesa zarządu, co zostało ujawnione w Krajowym Rejestrze Sądowym wpisem z 5 lutego 2015 r.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że przesłanka pozytywna przewidziana w art. 116 § 2 o.p. dotycząca odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu, została spełniona.
6.2. W odniesieniu do przesłanki bezskuteczności egzekucji z majątku spółki, stwierdzić należy, co następuje.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z [...]r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko zobowiązanej spółce, na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż zostało stwierdzone, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Po wtóre, także komornik sądowy umorzył prowadzone wobec spółki postępowanie egzekucyjne. Nastąpiło to postanowieniem z [...]r. uznawszy, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych.
Można dodać, że w trakcie prowadzonego wobec spółki postępowania egzekucyjnego wielokrotnie występował zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej.
6.3. Wobec powyższego niezasadna jest argumentacja skargi podważająca ustalenie przez organ tej przesłanki. Oparcie się przez organ na wymienionych dokumentach urzędowych wprost stwierdzających bezskuteczność egzekucji było wystarczające.
Jeśli skarżący twierdzi, że spółka dysponuje stosownym majątkiem, to powinien ten majątek wskazać. W sytuacji, w której wskazany przez skarżącego majątek pozwalałby na zaspokojenie zaległości podatkowych spółki choćby w znacznej części, zaistniałaby przeszkoda do wydania zaskarżonej decyzji, wskazana w art. 116 § 1 pkt 2 o.p. Akta sprawy nie wskazują jednak, aby to miało miejsce.
7. W dalszej kolejności, nawiązując do przesłanki z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) o.p. Sąd wskazuje, że 9 stycznia 2015 r., a więc rok po ustaniu funkcji skarżącego w zarządzie spółki, co prawda został złożony wniosek o ogłoszenie jej upadłości, jednak postanowieniem z [...]r. Sąd Rejonowy odrzucił wniosek. Z tego powodu, nie można mówić, że w rozpatrywanej sprawie wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony, ponieważ taka konkluzja musi być oparta na skuteczności jego złożenia. Wymóg ten nie zachodzi, jeśli wniosek został zwrócony albo odrzucony. Wówczas wniosek nie wywarł skutków prawnych i nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że spełniony został warunek, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) o.p. (por. wyroki NSA z 14 listopada 2012 r., II FSK 794/11 i II FSK 630/11; wyrok Sądu Najwyższego z 8 lipca 2015 r., II UK 6/15).
8. Przechodząc zatem do analizy przesłanki z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) o.p. Sąd zauważa, że zasadnie organ odwoławczy, nawiązując do regulacji art. 10, 11 ust. 1 i 2 oraz art. 21 p.u.n. (w brzmieniu obowiązującym w 2013 r.) stwierdził, że dniem, w którym zaktualizował się obowiązek złożenia przez skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości był 1 lipca 2013 r.
Zgodnie z art. 10 p.u.n. upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny.
Stosownie zaś do art. 11 ust. 1 p.u.n. dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.
Poza tym, jak stanowi art. 11 ust. 2 p.u.n. dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
Wreszcie, zgodnie z art. 21 ust. 1 p.u.n. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.
8.1. W toku prowadzonego postępowania organ prawidłowo ustalił, że spółka posiada zaległości w podatku od towarów i usług nie tylko za miesiące od grudnia 2012 r. do kwietnia 2013 r. – w łącznej wysokości [...] zł, ale również za listopad 2012 r. w wysokości [...] zł.
Ponadto zaprzestała terminowego regulowania składek na: a) fundusz ubezpieczeń społecznych: 08/2013, 7-10/2014, 3-6/2016; b) fundusz ubezpieczenia zdrowotnego: 7-10/2014, 3-6/2016; c) fundusz pracy i fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych: 5/2013, 7-8/2013, 3-6/2014, 3-6/2016. Płatność najstarszej zaległej (05/2013 r.) składki przypadała na 17 czerwca 2013 r., zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Na podstawie tych danych zasadnie wywiedziono, że moment niewypłacalności spółki w rozumieniu art. 11 ust. 1 p.u.n. przypadł na 17 czerwca 2013 r. W tej dacie spółka posiadała nie tylko jednego (organ podatkowy), ale także drugiego wierzyciela (ZUS), a jednocześnie zalegała z zapłatą kolejnych należności w podatku od towarów i usług (za miesiące od listopada do kwietnia 2013 r.) oraz składki na ZUS.
Zatem, zgodnie z art. 21 ust. 1 p.u.n. właściwym momentem na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości był już 1 lipca 2013 r.
Sąd stwierdza, że ów stan niewypłacalności spółki nie był przemijający, czy chwilowy. Stan niewypłacalności utrwalał się w dalszych latach (zaległości wobec pozostałych wierzycieli spółki, zarówno publicznych jak i prywatnych). Toczone wobec spółki w późniejszym czasie postępowania egzekucyjne okazywały się bezskuteczne. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym K. w K. umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne [...]r. z uwagi na fakt, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. Także bezskuteczne okazało się postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K., umorzone [...] r.
Nieskuteczne w omawianym kontekście jest twierdzenie strony skarżącej, że kwota zaległości spółki na rzecz ZUS, w porównaniu z jej dochodami, jest wartością marginalną, niewpływającą na stan wypłacalności spółki i konieczność składania wniosku o jej upadłość. W orzecznictwie jednolicie się wskazuje, że dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nie ma znaczenia to, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy tylko niektóre z nich. Dla określenia, czy istnieją podstawy ogłoszenia upadłości istotne znaczenie ma wyłącznie to, czy dłużnik nie wykonuje wymagalnych zobowiązań. Nie ma też znaczenia wielkość niewykonalnych przez dłużnika zobowiązań. Nawet bowiem niewykonanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11 ust. 1 p.u.n. (wyrok NSA z 12 kwietnia 2018 r., I FSK 1359/16; wyrok NSA z 12 lipca 2017 r., I FSK 429/17; wyrok WSA w Warszawie z 20 września 2017 r., III SA/Wa 3379/16; wyrok WSA w Lublinie z 13 lutego 2019 r., I SA/Lu 538/18). Na marginesie Sąd zauważa, że suma niewykonywanych w dniu 17 czerwca 2013 r. zobowiązań spółki przekroczyła [...] zł.
Jednocześnie już w tym miejscu wypada komplementarnie zasygnalizować, że nie ma znaczenia w omawianym aspekcie, iż decyzje ustalające wobec spółki wymiar podatku od towarów i usług (na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u.) za okres od grudnia 2012 r. do kwietnia 2013 r. zostały wydane w 2017 i 2018 r. W orzecznictwie jednolicie prezentuje się stanowisko, że wystawianie "pustych faktur" VAT w istotny sposób fałszuje sytuację finansową spółki i ma podstawowe znaczenie dla ustalenia "właściwego czasu" zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Sytuacja taka (wystawianie "pustych faktur") ma bezpośredni wpływ na sytuację finansową spółki i wobec tego nie może być prawnie obojętna dla ustalenia, czy wystąpiły przesłanki wyłączające odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania podatkowe spółki (wyrok NSA z 30 sierpnia 2018 r., I FSK 1470/16). Okoliczność wydania decyzji o określeniu zobowiązania podatkowego wobec spółki po około czterech latach od czasu odwołania z funkcji wiceprezesa zarządu spółki nie zwalnia skarżącego z odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki, bowiem należy brać pod uwagę czas powstania zaległości podatkowych (wyrok NSA z 26 października 2017 r., I GSK 2001/15).
8.2. Niezależnie od powyższych ustaleń, przesądzających o niezgłoszeniu przez zarząd spółki we właściwym czasie, tj. do 1 lipca 2013 r. wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, organy prawidłowo przeprowadziły ocenę stanu finansowego spółki (szczegółowa analiza na stronach 11-12 decyzji organu pierwszej instancji).
Zasadnie ustaliły, że na dzień 31 grudnia 2013 r. zobowiązania spółki przewyższały wartość jej majątku, a stan ten pogłębiał się w latach następnych. Należy bowiem i w tym kontekście wziąć pod uwagę ustalone zobowiązania spółki w podatku od towarów i usług. Powstały one z mocy prawa, a decyzje je ustalające mają charakter deklaratoryjny. Jak już była o tym mowa, błędne określenie zobowiązania w podatku od towarów i usług za sporny okres, oraz skutkujące powyższym błędem nieprawidłowe jego rozliczenie w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu (skorygowane następczo w decyzjach wymiarowych) nie uwalnia skarżącego od odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 o.p.
Zatem już na koniec 2013 r. wystąpił stan niewypłacalności spółki w rozumieniu art. 11 ust. 2 p.u.n., jako że w tym czasie zobowiązania spółki ([...] zł) przekroczyły wartość jej majątku ([...] zł).
Sąd podziela także stanowisko organu, że przedłożone przez skarżącego za pismem z 22 maja 2019 r. dokumenty (zaświadczenia o pomocy de minimis, umowy dzierżawy, sprzedaży żużla metalurgicznego, przedwstępna i inne) obrazują wycinkowy przedmiot prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej, podejmowane przez nią wybrane decyzje gospodarcze. Dlatego nie mogą wpływać na zmianę oceny sytuacji majątkowej spółki, która wynika ze sprawozdań finansowych za lata 2012-2015, skorygowanych ostatecznymi decyzjami określającymi wysokość podatku od towarów i usług.
8.3. Z faktem wystąpienia podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości i jednocześnie niedokonaniem tego we właściwym czasie (do 1 lipca 2013 r.), wiąże się w dalszej kolejności kwestia winy skarżącego w niezgłoszeniu takiego wniosku, w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) o.p. Także i w tym zakresie stanowisko organów jest prawidłowe.
W tym kontekście należy odnotować stwierdzenie skarżącego (na rozprawie), że sprawy spółki prowadziła księgowa, także prezes spółki, oraz że skarżący był tyko "słupem", uczestniczył w spotkaniach handlowych, głównie zajmował się doradztwem w biurze rachunkowym. Nie miał wpływu na decyzje określające zaległości podatkowe spółki, bowiem zostały wydane 3-4 lata po tym, jak przystał być członkiem jej zarządu.
Odnosząc się do rozumienia przesłanki ekskulpacyjnej z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) o.p., Sąd stwierdza, że w judykaturze ugruntowane jest stanowisko, iż nieznajomość stanu finansów spółki nie może uzasadniać niezłożenia przez członka zarządu w terminie wniosku o upadłość (wyrok Sądu Najwyższego z 6 lipca 2011 r., II UK 352/10 oraz wyrok NSA z 14 marca 2014 r., I FSK 542/13).
Skarżący jako wiceprezes zarządu spółki nie może powoływać się na nieznajomość stanu jej finansów jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość. Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie, możliwość zaspokojenia długów (wyrok Sądu Najwyższego z 2 października 2008 r., I UK 39/08; uchwała NSA z 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09). To na zarządzie spoczywa obowiązek monitorowania stanu finansów spółki i oceny, czy dochodzi do krótkotrwałego wstrzymania płacenia długów na skutek przejściowych trudności, czy też dochodzi do zaprzestania płacenia długów w sposób trwały. Stan finansów spółki to podstawowy obowiązek członka zarządu spółki (wyrok NSA z 22 października 2019 r., II FSK 3633/17).
Należy bowiem się zgodzić ze stanowiskami prezentowanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wina w ujęciu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej, to zarówno wina umyślna i związana z nią świadomość istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, jak i wina nieumyślna w postaci niedbalstwa, które zakłada brak świadomości, ale opiera się na powinności i możliwości przewidywania istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych (por. wyrok NSA z 10 kwietnia 2014 r., I FSK 1516/13), a rozważając kryterium winy, należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (wyrok NSA z 25 stycznia 2012 r., I FSK 385/11). Skarżący jako wiceprezes zarządu spółki nie dołożył należytej staranności w dbałości o interesy spółki.
Także wewnętrzny podział obowiązków pomiędzy członków zarządu nie wyłącza w żaden sposób odpowiedzialności władz spółki za jej funkcjonowanie (wyrok WSA w Łodzi z 30 stycznia 2020 r., III SA/Łd 711/19). Nieskuteczny jest więc argument skarżącego, że to inna osoba (księgowa) prowadziła sprawy spółki.
Wreszcie także i w tym kontekście, wobec treści obrony skarżącego, znaczenia nabiera już dwukrotnie afirmowana okoliczność, że nie można uznać, że właściwym czasem na zgłoszenie przez członka zarządu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, jest czas po otrzymaniu decyzji określających spółce zobowiązanie podatkowe. W razie stwierdzenia w postępowaniu podatkowym zakończonym decyzją ostateczną nierzetelności rozliczeń podatkowych, członek zarządu nie może powoływać się na brak świadomości i wiedzy co do tego jak powinien być rozliczony podatek (wyrok WSA we Wrocławiu z 27 kwietnia 2018 r., I SA/Wr 37/18; wyrok WSA we Wrocławiu z 27 kwietnia 2018 r., I SA/Wr 182/18).
Sąd wskazuje również, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym nie można odmówić członkowi zarządu prawa do podjęcia ryzyka i niezgłoszenia wniosku o upadłość mimo wystąpienia stosownych ku temu przesłanek ustawowych w sytuacji, gdy według jego oceny uda się opanować sytuację finansową i w konsekwencji spłacić całość zobowiązań. Jednak jeśli zarządzający spółką takie ryzyko podejmuje, to musi to czynić ze świadomością odpowiedzialności z tym związanej i liczyć się z tym, że w przypadku dokonania błędnej oceny sytuacji rodzącej w konsekwencji choćby częściową niemożność zaspokojenia długów przez spółkę, to on sam będzie musiał ponieść subsydiarną odpowiedzialność finansową (wyroki WSA w Krakowie: z 7 maja 2014 r., I SA/Kr 399/14; z 28 lutego 2014 r., I SA/Kr 30/14; z 12 grudnia 2013 r., I SA/Kr 1244/13; z 5 września 2013 r., I SA/Kr 609/13; czy też z 13 marca 2012 r., I SA/Kr 127/12). Stanowisko zaprezentowane w powyższych judykatach jest również spójne z poglądami prezentowanymi przez Sąd Najwyższy, przykładowo w wyroku z 5 lipca 2011 r., I UK 422/10, w którym przyjęto, że subiektywne przekonanie członka zarządu, że mimo niepłacenia długów spółce uda się jeszcze poprawić jej kondycję, a więc przekonanie, że niespłacanie długów jest spowodowane przejściowymi trudnościami, nie ma znaczenia dla oceny przesłanki egzoneracyjnej członka zarządu od odpowiedzialności, jeżeli nie jest poparte obiektywnymi faktami uzasadniającymi ocenę, że spółka rzeczywiście miała szanse, w możliwym do przewidzenia, krótkim czasie, uzyskać środki na spłatę długów, co uzasadniałoby wstrzymanie się z wnioskiem o upadłość (por. także analogiczne stanowisko zawarte w wyroku NSA z dnia 29 listopada 2012 r., II FSK 721/11).
Natomiast jak wynika z dokumentów przedłożonych przez stronę skarżącą za pismem z 22 maja 2019 r., zarząd spółki, mając świadomość trudnej sytuacji finansowej spółki, podjął decyzję o kontynuacji jej działalności jeszcze w I kwartale 2014 r. Prawidłowe prowadzenie spraw spółki przejawiające się należytą starannością w przestrzeganiu przepisów prawa podatkowego mogłoby uchronić skarżącego od negatywnych konsekwencji podjętych przez niego działań lub zaniechań. Przyjęcie funkcji członka zarządu spółki kapitałowej związane jest z koniecznością ponoszenia ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z przepisów prawa. Odpowiedzialność taką musi więc uwzględnić osoba decydująca się na sprawowanie takiej funkcji.
9. Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja strony skarżącej, która podnosi brak uprawnień organów podatkowych do dokonywania ustaleń w zakresie niewypłacalności spółki, sytuacji finansowej spółki oraz określania daty niewypłacalności spółki, a zasadniczo wskazująca na konieczność uzyskania w tej materii opinii wykwalifikowanego podmiotu z zakresu księgowości.
Stan niewypłacalności spółki (czy szerzej: jej sytuacja finansowa) oraz data jego wystąpienia należą do okoliczności faktycznych sprawy, których ustalenie jest obowiązkiem organu podatkowego, zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania podatkowego. W zależności od realiów konkretnej sprawy może być uzasadnione powołanie biegłego w celu ustalenia tychże okoliczności. Będą to jednak sprawy skomplikowane w tej materii, wskazujące, że poczynienie ustaleń faktycznych co do przesłanek wystosowania wniosku o ogłoszenie upadłości danego podmiotu wymaga wiadomości specjalnych, o czym stanowi art. 197 o.p. Na gruncie tej sprawy podstaw do powołania biegłego nie było, ponieważ ustalenie stanu niewypłacalności spółki reprezentowanej przez skarżącego nie było skomplikowane. Wymagało przeanalizowania niewielu dokumentów, w kontekście kilku przepisów p.u.n. (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2012 r., II FSK 1235/10; wyrok NSA z 12 czerwca 2015 r., I FSK 527/14).
10. Niezasadnie skarżący zarzuca naruszenie przez organ w obecnie kontrolowanym postępowaniu podatkowym art. 108 u.p.t.u.
Podnoszone w tym zakresie wywody dotyczące zasady neutralności i proporcjonalności w odniesieniu do ukształtowania zobowiązania na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. nie mogą mieć znaczenia w postępowaniu mającym za przedmiot przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania spółki na członka jej zarządu (art. 116 o.p.). Jest to inne postępowanie aniżeli postępowanie mające za przedmiot ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego (postępowanie wymiarowe).
Z uwagi na to, w postępowaniu orzekającym o odpowiedzialności członków zarządu spółki kapitałowej nie można skutecznie podważyć ustaleń dokonanych w prowadzonym wcześniej w stosunku do tej spółki postępowaniu podatkowym. Podkreślenia bowiem wymaga, że odpowiedzialność osób trzecich kształtuje się na etapie realizacji zobowiązania podatkowego a nie na etapie kształtowania stosunku zobowiązaniowego (wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r., II FSK 3440/16).
11. Finalnie Sąd stwierdza, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, oceniony pod kątem wystąpienia wszystkich pozytywnych i negatywnych przesłanek odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania spółki, pozwolił przyjąć, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy na tę okoliczność spełnia wymogi z art. 121, 122, 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. Postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, a zawarte w decyzjach organów obu instancji ustalenia znajdują odzwierciedlenie w przepisach prawa. Również określona w art. 122 o.p. zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, zobowiązująca organy podatkowe do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy została zachowana, gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił ustalić stan faktyczny i dokonać oceny przesłanek uzasadniających orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności skarżącego, jako byłego członka zarządu spółki za przedmiotową zaległość podatkową. Prezentowana natomiast przez stronę skarżącą odmienna ocena ustalonych okoliczności faktycznych nie może stanowić podstawy do zasadnego formułowania zarzutu naruszenia podstawowych zasad postępowania i żądania uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
12. Z tych wszystkich powodów skarga została oddalona.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło