II GSK 1955/25
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2025-11-26
Skład orzekający: Wojciech Kręcisz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pismo Prokuratora Generalnego informujące o dacie przejścia prokuratora w stan spoczynku, które nie jest decyzją administracyjną, może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 PPSA?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pismo Prokuratora Generalnego informujące o dacie przejścia prokuratora w stan spoczynku, mimo braku formalnego charakteru decyzji administracyjnej, może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 PPSA, jeśli dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd I instancji wadliwie odrzucił skargę, nie badając charakteru tego pisma i nie wyjaśniając podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia w sposób zgodny z art. 141 § 4 PPSA.Stan faktyczny
A. A. wniosła o przeniesienie w stan spoczynku z dniem 2 stycznia 2025 r. Prokurator Generalny pismem z 2 stycznia 2025 r. poinformował o przejściu skarżącej w stan spoczynku z dniem 29 lipca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na to pismo, uznając ją za niedopuszczalną, ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego i pismo to nie jest aktem zaskarżalnym. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA, uznając skargę kasacyjną za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. A. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 395/25 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. A. na pismo Prokuratora Generalnego z dnia 2 stycznia 2025 r. nr 1001-9.118.630.2024 w przedmiocie ustalenia daty przejścia w stan spoczynku postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 395/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. A. na pismo Prokuratora Generalnego z dnia 2 stycznia 2025 r., nr 1001-9.118.630.2024 w przedmiocie ustalenia daty przejścia w stan spoczynku.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
A. A. pismem z dnia 16 grudnia 2024 r. wystąpiła do Prokuratora Generalnego z wnioskiem o przeniesienie jej w stan spoczynku z dniem 2 stycznia 2025 r. Zaskarżonym pismem z dnia 2 stycznia 2025 r. Prokurator Generalny poinformował o przejściu przez skarżącą w stan spoczynku z określoną datą tj. z dniem 29 lipca 2025 r., tj. po wykorzystaniu przez skarżącą urlopu wypoczynkowego.
Rozpoznając skargę na pismo Prokuratora Generalnego z dnia 2 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Uzasadniając powyższe Sąd I instancji podniósł, że sprawy przejścia prokuratorów w stan spoczynku określa przepis art. 127 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz. U. z 2024 r. poz. 390), zgodnie z którym do prokuratorów w. ww. zakresie stosuje się odpowiednio przepisy art. 69-71, art. 73, art. 74, art. 76, art. 85 § 4, art. 94d-94g, art. 99-102 i art. 104 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 334), dalej jako: "p.u.s.p.", jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Przewidziane w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych uprawnienia Krajowej Rady Sądownictwa i Ministra Sprawiedliwości przysługują w stosunku do prokuratorów Prokuratorowi Generalnemu, a uprawnienia kolegiów i prezesów właściwych sądów – właściwym prokuratorom przełożonym.
Następnie Sąd I instancji podniósł, że na podstawie art. 70 p.u.s.p., sędziego przenosi się w stan spoczynku na jego wniosek albo na wniosek właściwego kolegium sądu, jeżeli z powodu choroby lub utraty sił uznany został przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków sędziego (§ 1). Z żądaniem przeniesienia w stan spoczynku oraz zbadania niezdolności do pełnienia obowiązków przez sędziego i wydania orzeczenia, może wystąpić zainteresowany sędzia lub właściwe kolegium sądu. W przypadku sędziego pełniącego funkcję prezesa sądu okręgowego i apelacyjnego z wnioskiem może wystąpić także Minister Sprawiedliwości (§ 2). Orzeczenie w sprawie trwałej niezdolności do pełnienia obowiązków sędziego, o którym mowa w § 1 i 2, lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych doręcza zainteresowanemu sędziemu oraz odpowiednio prezesowi sądu okręgowego albo apelacyjnego, a w przypadku sędziego pełniącego funkcję prezesa sądu okręgowego albo apelacyjnego orzeczenie doręcza się także Ministrowi Sprawiedliwości (§ 3).
Z treści przepisu art. 73 p.u.s.p. wynika natomiast, że w sprawach przeniesienia sędziego w stan spoczynku, o których mowa w art. 70 i 71, podejmuje decyzję Krajowa Rada Sądownictwa, na wniosek sędziego, kolegium właściwego sądu albo Ministra Sprawiedliwości (§ 1). Od decyzji Krajowej Rady Sądownictwa w sprawach, o których mowa w art. 70 i 71, przysługuje odwołanie do Sądu Najwyższego (§ 2). Odwołanie wnosi się za pośrednictwem Krajowej Rady Sądownictwa w terminie miesiąca od dnia doręczenia skarżącemu decyzji. Odwołanie przysługuje sędziemu, prezesowi właściwego sądu oraz Ministrowi Sprawiedliwości, a w sprawach, w których wniosek został złożony przez kolegium właściwego sądu - także temu kolegium (§ 3).
Sąd I instancji wskazał, że przepis art. 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa stanowi, że we wszystkich postępowaniach prowadzonych przez Radę, zarówno o charakterze ogólnym, jak i indywidualnym, wyłączone jest stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a więc Krajowa Rada Sądownictwa nie jest organem administracji w rozumieniu art. 5 § 1 pkt 3 k.p.a. i nie rozstrzyga spraw indywidualnych w drodze decyzji administracyjnych (art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a.).
Mając na uwadze treść art. 127 § 1 ustawy Prawo o prokuraturze Sąd I instancji wskazał, że Prokurator Generalny prowadzi postępowanie w sprawie przeniesienia prokuratora w stan spoczynku i wydaje decyzję na podstawie art. 73 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 127 § 1 ustawy Prawo o prokuraturze.
Wobec treści przywołanych przepisów prawa Sąd I instancji stwierdził, że przeniesienie uprawnień Krajowej Rady Sądownictwa, do postępowania przed którą nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w zakresie orzekania o stanie spoczynku na Prokuratora Generalnego (w odniesieniu do prokuratorów), nie może zmienić charakteru prawnego rozstrzygnięć wydawanych w takich sprawach. Brak jest również możliwości stosowania w takich sprawach przepisów w kodeksie postępowania administracyjnego.
W rekapitulacji Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżone pismo Prokuratora Generalnego jest jedynie wskazaniem daty przejścia w stan spoczynku i nie zawiera elementów pozwalających zakwalifikować je do którejkolwiek kategorii aktów zaskarżalnych do sądów administracyjnych, o których mowa w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a.
Ze skargą kasacyjną od powyższego postanowienia wystąpiła A. A., zaskarżając to postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie celem rozpoznania oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1. na podstawie art. 174 pkt 2 i art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 1 i 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., art. 53 § 2 i § 2a p.p.s.a. i art. 5 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2004., poz. 572), dalej jako: "k.p.a.", art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz poprzez błędne przyjęcie, że zawiadomienie Prokuratora Generalnego nie jest aktem zaskarżalnym do sądów administracyjnych, o których mowa w art. 3 § 2 i 2 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podczas gdy wydane zawiadomienie posiada atrybuty innego aniżeli wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. aktu administracyjnego, dotyczącego uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, tj. art. 127 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz. U. z 2024 r., poz. 390); dalej jako: "p.p." w zw. z art. 69 § 2b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 334, ze zm., dalej "p.u.s.p. ") który podlega kontroli sądowo - administracyjnej,
b) art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z § 2 art. 145 p.p.s.a., które miało wpływ na treść wydanego postanowienia, poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że wobec skarżącej ma zastosowanie tryb przeniesienia w stan spoczynku, który uregulowany został w treści art. 70 p.u.s.p. w zw. z art. 127 § 1 p.p., podczas gdy wobec skarżącej zastosowanie ma wyłącznie tryb przejścia w stan spoczynku określony art. 69 § 2b p.u.s.p. w zw. z art. 127 § 1 p.p., które doprowadziło do sformułowania błędnych wniosków i następstw prawnych pozostających w sprzeczności z treścią art. 69 § 2b p.p. w zw. z art. 127 § 1 p.p. i wynikającymi z tych przepisów skutków prawnych, przede wszystkim określenia sposobu kontroli instancyjnej tego aktu, które miały istotny wpływ na wynik sprawy,
c) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
( brak wyjaśnienia w treści uzasadnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, które przesądziło o odmowie zakwalifikowania zawiadomienia Prokuratora Generalnego do innych aktów prawa administracyjnego wymienionych w treści art. 3 § 2 p.p.s.a., co uniemożliwia ocenę wydanego postanowienia, a tym samym stało się podstawą odrzucenia skargi,
( brak odniesienia się w treści uzasadnienia do przesłanek, przesądzających o pominięciu oceny treści zarzutów podniesionych w skardze, odnoszących się do naruszenia prawa przez pracodawcę, tj. art. 69 § 2b p.u.s.p. w zw. z art. 127 § 1 p.p, oraz wskazania, które przesłanki legły u podstaw przyjęcia przez sąd, że wobec skarżącej stosowany jest tryb przeniesienia w stan spoczynku uregulowany w treści art. 70, 71 i 73 p.u.s.p.,
( brak spójności w treści uzasadnienia, uniemożliwiający odniesienie się do przywołanych, często pozostających w sprzeczności wywodów zawartych w treści uzasadnienia, a które wpłynęły w istotny sposób na wynik sprawy.
2. Zaskarżonemu postanowieniu, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. i art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie do stanu faktyczno-prawnego skarżącej trybu przeniesienia w stan spoczynku, określonego w art. 70 p.u.s.p., podczas gdy wobec skarżącej zastosowanie ma tryb przejścia w stan spoczynku określony w art. 69 § 2b p.u.s.p. w zw. z art. 127 § 1 p.p., a Prokurator Generalny w sytuacji prawnej i faktycznej skarżącej nie realizuje zadań Krajowej Rady Sądownictwa, bowiem jego obowiązkiem jest potwierdzenie w wydanym zawiadomieniu statusu prokuratora, bez możliwości odmiennego od treści złożonego przez skarżącą oświadczenia woli, kształtowania w tym dokumencie jej praw i obowiązków.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny zasadności stanowiska Sądu I instancji, który odrzucił skargę strony na pismo (zawiadomienie) Prokuratora Generalnego w przedmiocie ustalenia daty przejścia w stan spoczynku z tego powodu, że – jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia – wymienione pismo (zawiadomienie) jest jedynie wskazaniem daty przejścia w stan spoczynku i nie zawiera elementów, który mogłyby uzasadniać jego kwalifikowanie do kategorii aktów, o których jest mowa w art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. – a mianowicie aktów podlegających kognicji sądu administracyjnego – a co więcej z tego powodu, że w sprawie, której pismo (zawiadomienie) to dotyczy nie mają zastosowania przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.
Sposób podejścia Sądu I instancji do spornej w sprawie kwestii – która wymagała odpowiedzi na pytanie odnośnie do charakteru wymienionego pisma (zawiadomienia), a w konsekwencji odnośnie do istnienia albo nieistnienia drogi sądowej w sprawie ze skargi na tak materializujący się rezultat działania Prokuratora Generalnego – oraz zawarta w zaskarżonym postanowienia "propozycja" jej "rozstrzygnięcia" nie mogą być uznane za prawidłowe.
Przede wszystkim, za uzasadniony należało bowiem uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. stawiany w pkt 1. lit. c) petitum skargi kasacyjnej.
W tej mierze wymaga przypomnienia – i zarazem podkreślenia wobec argumentacji prezentowanej w uzasadnieniu kontrolowanego orzeczenia, o czym mowa dalej – że wadliwość uzasadnienia orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu naruszenia wymienionego przepisu prawa zasadniczo wówczas, gdy nie zawiera ono stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn., akt II FPS 8/09) lub sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa jego kontrola instancyjna, albowiem funkcja uzasadnienia orzeczenia wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej.
Ta zaś nie jest możliwa – lub istotnie ograniczona – gdy uzasadnienie orzeczenia sądowego nie zawiera określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. elementów, a mianowicie, na przykład, gdy nie zawiera przedstawienia stanu sprawy, czy też, gdy nie wskazuje i nie wyjaśnia podstawy prawnej rozstrzygnięcia (zob. np. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10), co odnosi się również do orzeczenia, którego uzasadnienie zawierając wymienione elementy, sformułowane jest jednak w sposób lakoniczny, niejasny, a tym samym uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy stanowiącego podstawę kontrolowanego orzeczenia sądu (zob. np. wyrok NSA z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 620/11).
Z uwagi na wynikający z art. 141 § 4 p.p.s.a. obowiązek wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia – co trzeba podkreślić wobec istoty sądowoadministracyjnej kontroli działalności administracji oraz wobec funkcji sądów administracyjnych, jako sądów prawa (zob. szerzej L. Leszczyński, Orzekanie przez sądy administracyjne a kontrola wykładni prawa, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2010, nr 5 - 6, s. 267 i n.) – sąd administracyjny nie może poprzestać na odwołaniu się jedynie do tzw. przepisu wynikowego, w tym między innymi art. 58 § 1 p.p.s.a., bez uprzedniego dokonania wykładni spornych w sprawie przepisów prawa.
Ograniczenie się do przytoczenia przepisu prawnego z powołaniem się na jego literalne brzmienie nie może być bowiem – co jest aż nadto oczywiste – uznane za wystarczające. Podobnie, jak i ogólnikowe odwoływanie się do poglądów doktryny, czy też orzecznictwa, jeżeli w relacji do przedmiotu rozpatrywanej sprawy nie towarzyszy temu wyjaśnienie ich przydatności dla przyjmowanego przez sąd administracyjny podejścia do rozumienia oraz zastosowania konkretnych przepisów prawa mających stanowić wzorce kontroli zaskarżonego działania administracji publicznej. Ograniczenie się więc w uzasadnieniu orzeczenia do przytoczenia przepisu prawnego, czy też poglądów doktryny lub judykatury, bez gruntownego odniesienia się do okoliczności rozpatrywanego przypadku, nie może zastąpić opisu przebiegu operacji logicznej, której rezultatem jest (powinien być) – w relacji do stanu sprawy oraz jej przedmiotu – przyjmowany kierunek interpretacji i zastosowania konkretnego przepisu prawa (zob. np. wyroki NSA z dnia: 9 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1934/11 oraz 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 685/09). Sąd administracyjny jest więc zobowiązany do przeprowadzenia w uzasadnieniu wydawanego rozstrzygnięcia stosownej analizy obejmującej istotne dla rozstrzygnięcia sprawy elementy jej stanu faktycznego i prawnego we wzajemnej ich relacji, zaś jej brak należy ocenić nie inaczej, jak tylko, jako wadliwość polegającą na niedostatecznym wyjaśnieniu przez sąd administracyjny stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy, a więc uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik.
Zwłaszcza, gdy podkreślić, że obowiązek wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia prawidłowego ustalenia ram prawnych, w których jest dokonywana kontroli legalności zaskarżonego działania administracji.
Innymi słowy, jeżeli w uzasadnieniu każdego orzeczenia – jak wynika z art. 141 § 4 p.p.s.a. – szczególnego rodzaju miejsce zajmuje (i powinno zajmować) wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, to z punktu widzenia istoty sądowoadministracyjnej kontroli legalności działalności administracji publicznej znaczenie tego właśnie elementu uzasadnienia orzeczenia sądowego potęguje obowiązek odniesienia się we wskazany powyżej sposób do adekwatnego wzorca kontroli legalności zaskarżonego działania/zaniechania organu administracji, albowiem – jak podniesiono powyżej – ma to istotne znaczenie z punktu widzenia prawidłowego ustalenia prawnych ram tej kontroli, to jest zarówno w zakresie odnoszącym się do materialnych, jak i procesowych przepisów prawa, które miały lub powinny mieć zastosowanie w danej sprawie.
Przedstawione uwagi wprowadzające nie mogą pozostawać bez wpływu na wniosek, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest usprawiedliwiony.
Zwłaszcza, gdy wynikające z nich konsekwencje skonfrontować z treścią uzasadnienia kontrolowanego postanowienia Sądu I instancji, którego brak spójności oraz brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia – w tym również brak odniesienia się do zarzutów skargi – zasadnie zarzuca strona skarżąca.
Przywoływanie in extenso w uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia przepisu art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), dalej jako: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 2 p.p.s.a. (s. 3 - 5) oraz odwoływanie się w do treści art. 101 § 1 ustawy o Prawo o prokuraturze, czy też przywoływanie in extenso art. 127 § 1 tej ustawy oraz przepisów, do których on odsyła, a mianowicie przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych (s. 5 - 6) – abstrahując już nawet od oceny odnośnie do braku potrzeby przywoływania wymienionej regulacji w takim zakresie i w takiej skali, albowiem zważywszy na istotę spornego zagadnienia niczemu to nie służyło i za wystarczające w tej mierze z oczywistych wręcz względów, należałoby uznać ograniczenie się do analizy pkt 4 § 2 art. 3 p.p.s.a. w relacji do zaskarżonego działania oraz jego przedmiotu – nie może być uznane za wystarczające, a co a tym idzie przekonujące dla wniosku odnośnie do zaktualizowania się przesłanek odrzucenia skargi strony na zaskarżone pismo (zawiadomienie) w przedmiocie ustalenia daty przejścia prokuratora w stan spoczynku (s. 7).
Zwłaszcza, że – co nie jest bez znaczenia dla wniosku odnośnie do braku spójności argumentacji prezentowanej w uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia – w jego rekapitulacji Sąd I instancji jednocześnie podniósł, odwołując się do judykatu NSA z dnia 16 października 2012 r. w sprawie I OSK 1881/12 – którego adekwatności oraz przydatności nie wyjaśnił, co byłoby jednak i tak dalece utrudnione zważywszy przedmiot sprawy, w której judykat ten został wdany – że jakkolwiek orzeczenie to "[...] zapadło [...] pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy o KRS, niemniej obecna regulacja, co do niestosowania przepisów kodeksowych postępowania administracyjnego, nie uległa zmianie. Przeniesienie zaś uprawnień KRS w zakresie orzekania o stanie spoczynku na Prokuratora Generalnego w odniesieniu do prokuratorów, nie może zmienić (brak bowiem ku temu podstaw) charakteru prawnego rozstrzygnięć wydawanych w takich sprawach i brak jest możliwości stosowania w takich sprawach przepisów w kodeksie postępowania administracyjnego".
W tym też kontekście – i zarazem podkreślając, albowiem nie jest to bez znaczenia dla oceny odnośnie do zasadności omawianego zarzutu kasacyjnego, że przywołane stanowisko stanowi dosłowne wręcz powielenie argumentacji zawartej w uzasadnieniach postanowień WSA w Warszawie z dnia 25 marca 2020 r., sygn. akt VI SAB/Wa 61/19 oraz z dnia 28 sierpnia 2020 r., sygn. akt VI SAB/Wa 42/20, z których jednak wynika, że okoliczności stanów faktycznych tych spraw oraz ich stanów prawnych w relacji do przedmiotów żądań, o których orzekano w tychże sprawach (odpowiednio, przeniesienia prokuratora w stan spoczynku oraz wniosku o dalsze pełnienie obowiązków prokuratora) nie odpowiadają stanowi faktycznemu i prawnemu rozpatrywanej sprawy, czego Sąd I instancji nie dostrzegł, pomijając przy tym, że przeniesienie prokuratora w stan spoczynku nie jest tożsame instytucji przejścia prokuratora w stan spoczynku (co jest aż nadto oczywiste w świetle art. 127 § 1 ustawy Prawo o prokuraturze w związku z art. 69 w zestawieniu z art. 70 - 71 oraz art. 73 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, które odpowiednio określają odrębne od siebie przesłanki przejścia oraz przeniesienia w stan spoczynku), co siłą rzeczy powoduje, że nie jest zrozumiałe stanowisko odwołujące się do znaczenia konsekwencji mających, zdaniem tego Sądu, wynikać z art. 73 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz z przywołanego powyżej judykatu w sprawie I OSK 1881/12 – trzeba stwierdzić, że wniosku o zaktualizowaniu się w rozpatrywanej sprawie przesłanek stosowania art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w żadnym stopniu, ani też zakresie nie uzasadnia argument o braku stosowania przepisów k.p.a. w sprawie ustalenia daty przejścia prokuratora w stan spoczynku.
Argument ten jest tym bardziej niezrozumiały, gdy podkreślić, że w uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia Sąd I instancji przywołał przecież – i to in extenso – przepis art. 3 § 2 p.p.s.a., który odnosi się do zakresu właściwości sądów administracyjnych, i z którego wynika – co nie mniej istotne – że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na inne – niż decyzje administracyjnej lub postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na rozstrzygające sprawę co do istoty lub na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie – akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4 § 2 art. 3 p.p.s.a).
Z wymienionego przepisu ustawy procesowej konstytuującego elementy aktu lub czynności, o których w nim mowa wynika – jak podkreśla się w literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie (por. np. J.P. Tarno, W. Chróścielewski, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011, s. 375; R. Stankiewicz, Inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej jako przedmiot kontroli sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), "Przegląd Prawa Publicznego" 2010, nr 11, s. 41; postanowienia NSA z dnia 28 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 1756/06 oraz z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 1784/06) – że akty i czynności te: nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, gdyż te są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a.; są podejmowane w sprawach indywidualnych, albowiem akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.; muszą mieć charakter publicznoprawny; dotyczą (bezpośrednio lub pośrednio) uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co odnosi się zarówno do działań pozytywnych dla ich adresata, jak i działań negatywnych wyrażających się w odmowie wydania aktu, czy podjęcia innej czynności (por. również B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2006, nr 2, s. 18 – 19, a także np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 1998 r., sygn. akt II SA 1247/97, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 1999, z. 2, poz. 25. Podkreśla się również, co w tym też kontekście niemniej istotne, że jeżeli czynności faktyczne mogą również wywoływać skutki prawne, a obowiązujące prawo nie określa wyczerpującego zbioru tego typu czynności, ani form ich realizowane, czy też zasad ich podejmowania, to za czynność faktyczną o cechach prawnej formy działania administracji należałoby uznać taką, której została nadana określona treść i znaczenie (prawne), co siłą rzeczy prowadzi do wniosku, że wobec niedookreśloności aktów i czynności, o których art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., przepis ten tworzy "otwartą" formułę, co motywowane jest potrzebą poddania kontroli sądowej również działań administracji publicznej, które nie będąc aktami o charakterze władczym, są czynnościami faktycznymi podejmowanymi w sferze praw i wolności, które mogą wywoływać skutki faktyczne, a także skutki prawne zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio, i odnoszą się do przepisu prawa powszechnie obowiązującego określającego uprawnienie lub obowiązek zindywidualizowanego podmiotu wynikający z przepisów prawa (zob. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 2336 oraz przywołana tam literatura przedmiotu; zob. w tej mierze dla porównania również orzeczenia NSA w sprawach dotyczących zawiadomienia o dacie przejścia sędziego w stan spoczynku (np.: orzeczenia w sprawach: II GZ 51/19, II GZ 60/19, II GSK 295/20, II GSK 335/21), czy też w sprawach zawiadomienia o wygaśnięciu powołania na stanowisko komornika sądowego, np.: II GSK 435/22; II GSK 296/22; akt II GSK, II GSK 1933/21, II GSK 1794/21; II GSK 1060/21, II GSK 1278/21, II GSK 2336/21).
Co więcej, akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., są – co trzeba podkreślić w korespondencji do powyższego i zarazem w opozycji do stanowiska Sądu I instancji – podejmowane poza postępowaniem jurysdykcyjnym z właściwą mu formą decyzji lub postanowienia i odpowiadają formule nie tyle stosowania prawa, ile jego wykonywania, a więc formule wykonawczej, która wyraża się w urzeczywistnianiu (realizacji) dyspozycji normy prawnej kreującej konkretny (a więc już istniejący) stosunek administracyjny i wynikające z niego uprawnienie lub obowiązek (Z. Kmieciak, Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 2008, z. 5, poz. 51, s. 350 – 351; Z. Kmieciak, Efektywność sądowej kontroli administracji publicznej, "Państwo i Prawo" 2010, z. 11, s. 29).
Siłą rzeczy argument, że "[...] Przeniesienie [...] uprawnień [...] w zakresie orzekania o stanie spoczynku na Prokuratora Generalnego w odniesieniu do prokuratorów, nie może zmienić (brak bowiem ku temu podstaw) charakteru prawnego rozstrzygnięć wydawanych w takich sprawach i brak jest możliwości stosowania w takich sprawach przepisów w kodeksie postępowania administracyjnego." jest pozbawiony jakiegokolwiek znaczenia dla oceny odnośnie do istnienia albo nieistnienia dopuszczalności drogi sądowej na zaskarżone w rozpatrywanej sprawie działanie Prokuratora Generalnego, które – co aż nadto oczywiste – nie zostało podjęte w rezultacie prowadzonego w sprawie administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego.
Wobec tego, że eksponowany przez Sąd I instancji argument nie mógł być uznany za wystarczający – a co za tym idzie przydatny – dla wykazania zaktualizowania się przesłanek stosowania art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w sprawie ze skargi na pismo (zawiadomienie) Prokuratora Generalnego w przedmiocie ustalenia daty przejścia prokuratora w stan spoczynku, wobec znaczenia konsekwencji wnikających z art. 3 § 2 p.p.s.a. – oraz przywołanego powyżej rozumienia pojęcia aktów lub czynności, o których jest mowa w pkt 4 tego przepisu prawa – za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że wskazując i wyjaśniając podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia Sąd ten – co jest aż nadto oczywiste – nie mógł się ograniczyć do tak arbitralnego, kategorycznego i jednocześnie enigmatycznego oraz niespójnego stwierdzenia braku dopuszczalności drogi sądowej, o czym był mowa wyżej w kontekście odnoszącym się do odwoływania się w uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia do nieadekwatnych judykatów sądowych, nieadekwatnych przepisów prawa, oraz do instytucji prawnych, które nie są tożsame (przejście, a przeniesienie prokuratora w stan spoczynku), co nie mniej zasadnie zarzuca skarga kasacyjna w pkt I. lit. b) oraz w pkt 2. jej petitum.
Wobec istoty spornej w sprawie kwestii, która wymagała odpowiedzi na pytanie odnośnie do charakteru zaskarżonego pisma (zawiadomienia), a w konsekwencji odnośnie do istnienia albo nieistnienia drogi sądowej w sprawie ze skargi na tak materializujący się rezultat działania Prokuratora Generalnego, w korespondencji do powyżej przedstawionych argumentów za uzasadnione należało uznać oczekiwanie odnośnie do obowiązku oceny jego charakteru z punktu widzenia art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., co dla potrzeb ustalenia, czy pismo (zawiadomienie) to jest aktem lub czynnością, o której jest mowa we wskazanym przepisie prawa, wymagało przeprowadzenia analizy stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy oraz prawniczej egzegezy adekwatnych przepisów prawa regulujących przejście prokuratora w stan spoczynku, co siłą rzeczy prowadzi do wniosku, że nie mogło abstrahować od jej rezultatu.
Tak się jednak nie stało – bo nic takiego nie wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia – co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że odrzucenie skargi na pismo (zawiadomienie) Prokuratora Generalnego w przedmiocie ustalenia daty przejścia prokuratora w stan spoczynku nie może być uznane za prawidłowe, a to wobec wadliwości oraz deficytów uzasadnienia kontrolowanego orzeczenia, które uniemożliwiają jego instancyjną kontrolę. Nie wyjaśnia ono bowiem w sposób adekwatny do celu oraz funkcji uzasadnienia orzeczenia sądowego, jakie powody, racje i argumenty miałyby przekonywać o braku kognicji sądu administracyjnego w sprawie zainicjowanej skargą na wymienione pismo (zawiadomienie).
W związku z tym więc, że Sąd I instancji nie ocenił charakteru zaskarżonego działania Prokuratora Generalnego z omówionych powyżej pozycji, do czego był zobowiązany w świetle znaczenia konsekwencji wynikających z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., to będzie zobowiązany uczynić to ponownie.
Z wszystkich przedstawionych powodów zaskarżone postanowienie należało uznać za niezgodne z prawem, co skutkowało jego uchyleniem.
Ponownie orzekając w sprawie i uwzględniając znaczenie konsekwencji wynikających z przedstawionych argumentów, Sąd I instancji będzie zobowiązany do ponownej oceny charakteru pisma (zawiadomienia) Prokuratora Generalnego w sprawie ustalenia daty przejścia prokuratora w stan spoczynku, której rezultat będzie stanowił podstawę formułowania stosownych wniosków, a mianowicie odnośnie do dopuszczalności skargi i tym samym możliwości jej rozpoznania albo braku jej dopuszczalności, co w każdym z tych przypadków powinno zostać uzasadnione w sposób czyniący zadość wymogom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło