II SA/Rz 265/25

WyrokWSA w Rzeszowie2025-07-10

Skład orzekający: Karina Gniewek - Berezowska, Elżbieta Mazur-Selwa, Maria Mikolik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała Rady Miasta Rzeszowa w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest nieważna z powodu istotnych naruszeń zasad lub trybu jej sporządzania, w szczególności w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz powiązania części tekstowej i graficznej planu?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta Rzeszowa w całości, uznając, że plan miejscowy obarczony jest wadą istotnego naruszenia zasad jego sporządzania. Kluczowym błędem było niezmaterializowanie w części graficznej planu stref ochrony konserwatorskiej, które zostały określone w części tekstowej, co prowadzi do braku jednoznaczności w zakresie zasad ochrony stanowiska archeologicznego i zabytków oraz sprzeczności między częścią tekstową a graficzną planu. Taka rozbieżność uniemożliwia weryfikację zgodności z prawem i stanowi istotne naruszenie przepisów.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie zaskarżyło uchwałę Rady Miasta Rzeszowa w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając istotne naruszenie zasad i trybu sporządzania planu. Główne zarzuty dotyczyły braku prawidłowego określenia zasad finansowania inwestycji, wyznaczenia stref ochrony konserwatorskiej dla nieistniejących zabytków, ochrony obiektu propagującego komunizm, błędnego uznania obiektu za dobro kultury współczesnej, niezgodności przeznaczenia terenu z przepisami, braku uzgodnienia projektu planu oraz braku przedstawienia Radzie istotnych dokumentów. Stowarzyszenie wskazało na swój interes prawny jako właściciel działki objętej planem, na której znajduje się Pomnik Walk Rewolucyjnych.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości oraz zasądził od Rady Miasta Rzeszowa na rzecz Stowarzyszenia kwotę 797 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ WSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na uchwałę Rady Miasta Rzeszowa z dnia 24 września 2024 r. nr XII/154/2024 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; II. zasądza od Rady Miasta Rzeszowa na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [....] z siedzibą w [...] kwotę 797 zł /słownie: siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi Stowarzyszenia [...] w [...] (dalej: "Stowarzyszenie" lub "skarżący") jest uchwała Rady Miasta Rzeszowa (dalej: "Rada" lub "organ") z dnia 24 września 2024 r. nr XII/154/2024 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr 338/5/2023 w rejonie ronda im. Romana Dmowskiego w Rzeszowie (Dz. Urz. Woj. Podkarpackiego z 2024 r. poz. 4654). Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r. poz. 609 z późn. zm.; dalej: "u.s.g.") oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1130; dalej: "u.p.z.p."), po stwierdzeniu, że nie zostają naruszone ustalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Rzeszowa, uchwalonego uchwałą Nr LXXXV/1890/2023 Rady Miasta Rzeszowa z dnia 26 września 2023 r. W § 1 ust. 2 uchwały wskazano, że plan miejscowy obejmuje obszar, o powierzchni około 0,06 ha, położony w ścisłym centrum Rzeszowa, na osiedlu Śródmieście, w granicach oznaczonych w części graficznej planu miejscowego, stanowiący część ogólnodostępnej przestrzeni przy rondzie im. Romana Dmowskiego, z istniejącym Pomnikiem Walk Rewolucyjnych. W § 2 wymieniono załączniki do uchwały, w tym część graficzną planu miejscowego, wykonaną na mapie w skali 1:500, stanowiącą integralną część uchwały, obowiązującą w zakresie określonym legendą – załącznik nr 1. W zakresie uregulowań szczegółowych, w § 4 ust. 1 wskazano, że ustala się przeznaczenie terenu oznaczonego w części graficznej planu miejscowego symbolem KOR - teren placu. Zgodnie z § 4 ust. 2, na terenie objętym planem miejscowym wyznacza się strefę ochrony konserwatorskiej stanowiska archeologicznego Rzeszów 17 (AZP 103-76/56), ujętego w gminnej ewidencji zabytków miasta Rzeszowa. Z kolei zgodnie z § 4 ust. 3, na terenie objętym planem miejscowym wyznacza się strefę ochrony konserwatorskiej układu urbanistycznego Starego i Nowego Miasta wpisanego do rejestru zabytków (A-325 z dn. 30.01.1969 r.) i ujętego w gminnej ewidencji zabytków miasta Rzeszowa oraz terenu kościoła i klasztoru oo. Bernardynów wpisanego do rejestru zabytków (A-37 z dn. 18.10.1949 r.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Stowarzyszenie, reprezentowane przez pełnomocnika - adwokata, zarzuciło: 1. istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego - art. 28 ust. 1 u.p.z.p., poprzez naruszenie: a. art. 20 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 226 ust. 1 i 3 ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1530 z późn. zm.; dalej: "u.f.p.") polegające na braku prawidłowego określenia zasad finansowania zapisanych w planie inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej; b. art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1292; dalej: "u.o.o.z.") w zw. z. art. 15 ust. 2 p. 4 u.p.z.p., polegające na wyznaczeniu stref ochrony konserwatorskiej dla zabytków nieistniejących na terenie objętym planem; c. art. 5a ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1103; dalej: "u.z.p.k."), polegające na przyznaniu ochrony prawnej obiektowi propagującemu ustrój komunistyczny i naruszającemu wskazany przepis, co prowadzi do sprzeczności wydanej uchwały z przepisami ustawy; d. art. 2 pkt 10 u.p.z.p. w zw. z art. 15 ust. 2 pkt 4 u.p.z.p., polegające na ustaleniu w ramach planu warunków ochrony obiektu położonego na działce objętej planem, traktując ten obiekt jako dobro kultury współczesnej, mimo że obiekt ten dobrem takim nie jest, a ponadto toczy się postępowanie w przedmiocie wpisania go do rejestru zabytków; e. § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. z 2021 r. poz. 2404), polegające na określeniu przeznaczenia terenu objętego planem niezgodnie z przepisami rozporządzenia i niezgodnie z rzeczywistym stanem nieruchomości i możliwością jej wykorzystania; 2. istotne naruszenie trybu sporządzania planu miejscowego - art. 28 ust. 1 u.p.z.p., poprzez naruszenie: a. art. 17 pkt 6 lit. b tiret pierwsze u.p.z.p., polegające na zignorowaniu przez organy Miasta Rzeszowa faktu odmowy uzgodnienia projektu planu przez Zarząd Województwa Podkarpackiego; b. art. 1 ust. 2 pkt 12 u.p.z.p., polegające na braku przedstawienia Radzie przez Prezydenta Miasta Rzeszowa posiadanych przez niego istotnych dokumentów i stanowisk mających znaczenie dla podejmowanej uchwały, co doprowadziło do sytuacji, w której Rada głosowała nad uchwałą nie mając pełnej i rzetelnej wiedzy o rzeczywistym stanie rzeczy i wszystkich uwarunkowaniach prawnych i faktycznych dotyczących procedowanej uchwały. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów Stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie na wstępie wyjaśniło, że posiada interes prawy w skarżeniu ww. uchwały, ponieważ jest aktualnym właścicielem działki nr [...] w Rzeszowie, objętej księgą wieczystą nr [...], na której umiejscowiony jest tzw. "pomnik walk rewolucyjnych", a która została objęta kwestionowanym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (dalej: "MPZP"). Zaskarżona uchwała dokonuje ingerencji w prawo własności, poprzez nałożenie na Skarżącego ograniczeń w zakresie tego, w jaki sposób może wykorzystać własną nieruchomość, w tym poprzez ustanowienie na nieruchomości stref ochrony konserwatorskiej, uznanie, że znajduje się na nim dobro kultury współczesnej oraz zawarcie w uchwale konkretnych zakazów, ale też nakazów określonego działania, w tym również nakazu zapewnienia publicznej dostępności tego terenu. W dalszej kolejności Stowarzyszenie rozwinęło wymienione wyżej zarzuty. Wskazało, że w kontekście wymogów ustawy o finansach publicznych, zwłaszcza jej art. 226 ust. 1 i 3, żaden z wymaganych przez ustawę elementów nie znalazł się w tym rozstrzygnięciu. W szczególności brak informacji o celu finansowania, tj. konkretnych inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, jakich prowadzenie ma wynikać z uchwały. Rozstrzygnięcie nie pozwala na ustalenie, w jakiej wysokości i w jakim okresie Miasto Rzeszów planuje wydatkować środki na realizację inwestycji na terenie objętym planem, która z miejskich jednostek będzie te inwestycje realizować lub koordynować, a tym bardziej jakie mają być limity wydatków i zobowiązań w związku z realizacją tych inwestycji w poszczególnych latach. Stowarzyszenie zakwestionowało również wyznaczenie strefy ochrony konserwatorskiej, wskazując, że po wyodrębnieniu geodezyjnym działki nie ma żadnych wątpliwości, że na jej terenie nie są i nie będą prowadzone żadne prace archeologiczne. Nie zgodziło się również z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu uchwały, co do konieczności ochrony istniejącego na terenie działki obiektu, tj. "pomnika walk rewolucyjnych", z uwagi na objęcie działki ochroną konserwatorską na podstawie wpisu z 18 października 1949 r. do rejestru zabytków pod numerem A-37 terenów kościoła i klasztoru oo. Bernardynów w Rzeszowie oraz wpisu z 30 stycznia 1969 r. do rejestru zabytków pod numerem A-325 układu urbanistycznego starego i nowego miasta, które figurują także w gminnej ewidencji zabytków, podkreślając, że obiekty te powstały znacznie wcześniej niż sporny pomnik. Dalej Stowarzyszenie wskazało, że zaskarżona uchwała stoi także w sprzeczności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa, ponieważ zawiera postanowienia zmierzające do przyznania ochrony prawnej tzw. "pomnikowi walk rewolucyjnych", reliktowi komunizmu, który zajmuje większą część powierzchni nieruchomości objętej MPZP. Skarżący dodał, że uwagi w tym zakresie złożył również Zarząd Województwa Podkarpackiego, który ostatecznie m.in. z tej przyczyny odmówił uzgodnienia projektu MPZM postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2024 r. Kolejno Stowarzyszenie podniosło, że wedle definicji zawartej w art. 2 pkt 10 u.p.z.p., dany obiekt nie może być jednocześnie zabytkiem i dobrem kultury współczesnej. Tymczasem w odniesieniu do "pomnika walk rewolucyjnych" Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków w dniu 8 sierpnia 2024 r. w sprawie nr Rz-RDZ.5130.9.2024.KC wydał nieostateczną jeszcze decyzję o wpisie tego obiektu do rejestru zabytków. W tych okolicznościach za niedopuszczalne należy uznać przyznawanie temu samemu obiektowi ochrony przez Radę Miasta jako dobru kultury współczesnej. Nadto zdaniem skarżącego, ww. obiekt nie może być uznany za dobro kultury współczesnej, bowiem nie jest uznanym dorobkiem współczesnych pokoleń, a nadto nie cechuje go wysoka wartość artystyczna ani historyczna. W ocenie Stowarzyszenia kwestionowana uchwała narusza również przepisy techniczne w zakresie sporządzania planu. Nie można się bowiem zgodzić z ustaleniem przeznaczenia terenu objętego planem jako "KOR - teren placu", biorąc pod uwagę fakt, że większość obszaru objętego planem miejscowym zajęta jest przez podstawę "pomnika walk rewolucyjnych", a niewielki pozostały obszar jest na tyle mały i posiada na tyle nietypowy kształt, że nie może pełnić funkcji jakiegokolwiek placu, zwłaszcza że teren ten położony jest u zbiegu dwóch szerokich ulic. W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie. Ponadto wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do odpowiedzi na skargę. W ocenie organu nie naruszono zasad sporządzania planu ani trybu jego sporządzania, a tym bardziej nie naruszono ich w sposób istotny. Odnosząc się do zarzutów skargi, Rada wskazała, że określenie "zasad finansowania" inwestycji ma być zgodne z przepisami ustawy o finansach publicznych. Odesłanie to jest bardzo ogólne, a zastosowanie tych przepisów w omawianym rozstrzygnięciu jest trudne do określenia. Zdaniem organu z zestawienia art. 20 u.p.z.p. z art. 18 u.s.g., można wnosić, że w ramach wykonania zadań rada gminy, podejmując uchwałę w sprawie planu miejscowego, powinna zadecydować o tym, czy realizacja infrastruktury technicznej nastąpi bezpośrednio przez samą gminę, w jakim przybliżonym terminie będzie to miało miejsce oraz na jakich zasadach finansowych. Ustalenia w tym zakresie powinny być zamieszczone w załączniku do uchwały w sprawie planu miejscowego. W ocenie organu, w odniesieniu do zaskarżonej uchwały obowiązek ten został w pełni spełniony. Ponadto w trakcie procedury poprzedzającej podjęcie uchwały została sporządzona prognoza skutków finansowych uchwalenia planu, opracowana przez pracowników Biura Rozwoju Miasta Rzeszowa, która szczegółowo odnosi się do kwestii powołanych w uzasadnieniu skargi. Organ wskazał następnie, że Stowarzyszenie błędnie twierdzi, iż działka nr [...], nie została objęta strefą konserwatorską. Wyjaśnił, że w dniu 11 lipca 2006 r. Rada Miasta uchwałą przekazała teren, na którym znajduje się pomnik, zakonowi oo. Bernardynów. Pomnik nie został wyłączony w akcie przekazania gruntu. Następnie został dokonany podział działek, czego skutkiem jest to, że działka [...], nie jest wskazywana w dokumentach źródłowych, gdyż odnoszą się one do numerów ewidencyjnych działek przed dokonanym po 2006 r. podziałem nieruchomości. Organ wskazał, że z załącznika graficznego karty adresowej zabytku nieruchomego układu urbanistycznego Starego Miasta z 2017 r. oraz stanowiska archeologicznego Rzeszów 17 z 2015 r. można odczytać, że Pomnik znajduje się w granicach chronionego układu urbanistycznego. Rada podkreśliła jednak, że ustalenia projektu planu miejscowego w powyższym zakresie nie stanowią o objęciu ochroną "Pomnika Walk Rewolucyjnych", a jedynie wskazują, że obszar, na którym znajduje się pomnik jest objęty ochroną konserwatorską. Zaznaczyła także, że Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków, uzgodnił miejscowy plan z warunkiem konserwatorskim - objęcia ochroną stanowiska archeologicznego nr 17 w Rzeszowie (AZP 103-76/56), zatem Prezydent był zobowiązany do wprowadzenia powyższych zapisów w planie miejscowym. Ponadto, strefy ochrony konserwatorskiej oznaczone w MPZP zostały wyznaczone zgodnie z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Rzeszowa, w którym strefy te zostały wskazane. W ocenie Rady sporny obiekt spełnia przesłanki ustawowe, pozwalające na uznane go za dobro kultury współczesnej. Pomnik jest dziełem wybitnego rzeźbiarza Mariana Koniecznego i stanowi jeden z najbardziej znanych obiektów w Polsce, a znaczna część mieszkańców miasta utożsamia się z pomnikiem, jako ważnym punktem ich miasta. Zdaniem Rady Stowarzyszenie błędnie interpretuje również przepisy ustawy z o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. W ocenie organu ustawa ta nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Rada podała, że w uzasadnieniu projektu u.z.p.k. była mowa o stworzeniu prawnych instrumentów usuwania demoralizujących pomników i nazw z przestrzeni publicznej. Ustawa daje upoważnionym do tego organom instrumenty prawne do tego, aby m. in. pomniki takie były usuwane, nie mniej jednak wymaga to przeprowadzenia stosownego postępowania i decyzji wojewody, a ponadto nie blokuje jednostki samorządu terytorialnego przed podejmowaniem uchwał w zakresie planowania i zagospodarowania przestrzennego. W odniesieniu do naruszenia przepisów technicznych w zakresie sporządzania planu miejscowego, Rada podała, że teren objęty planem stanowi część ogólnodostępnej przestrzeni publicznej przy rondzie im. Romana Dmowskiego, której integralnym elementem jest "Pomnik Walk Rewolucyjnych". Ze względu na położenie terenu w bezpośrednim sąsiedztwie ronda, bliskość przystanków komunikacji miejskiej, ruch pieszy przebiegający w bezpośrednim sąsiedztwie cokołu pomnika, przeznaczono teren jako publicznie dostępny plac samorządowy z obsługą pieszo- rowerową, zatem przeznaczenie terenu zostało określone prawidłowo. Ponadto standardy stosowania w projekcie miejscowego planu symboli wskazują, aby teren niesklasyfikowany stosować wyłącznie w przypadku braku możliwości zastosowania jakiegokolwiek innego poziomu klas, zaś w tym przypadku taka sytuacja nie występuje. Odnosząc się do zarzutu braku uzgodnienia projektu planu, Rada wskazała, że zgodnie z art. 17 pkt. 6 lit. b u.p.z.p., zarząd województwa uzgadnia projekt planu miejscowego w zakresie odpowiednich zadań rządowych i samorządowych, a nie w zakresie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami. Rada podała, że Zarząd Województwa Podkarpackiego uzależnił swoje uzgodnienie od przedstawienia wyjaśnień w zakresie, w jakim nie miał do tego podstaw prawnych. Ponadto organ ten nie przedstawił swojego stanowiska w wyznaczonym przez Prezydenta Miasta terminie, co w myśl art. 25 ust. 2 u.p.z.p. skutkowało z mocy prawa uzgodnieniem projektu planu miejscowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; . . W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola to na podstawie art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) dotyczy również aktów prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. . Na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Jak przewiduje art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Stosownie do art. 91 ust. 4 u.s.g. w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. . W przypadku planów miejscowych kryterium kontroli zostało wyznaczone w sposób szczególny w art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Na jego podstawie istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. W judykaturze odnośnie relacji art. 28 ust. 1 u.p.z.p. do art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. wskazuje się, że art. 28 ust. 1 u.p.z.p. stanowi lex specialis w stosunku do art. 91 ust. 1 u.s.g. (por. np. wyrok WSA w Kielcach z 30.11.2012 r., II SA/Ke 588/12, LEX nr 1240869; wyrok WSA w Krakowie z 23.06.2008 r., II SA/Kr 377/08, LEX nr 499859). Niewątpliwie w art. 28 ust. 1 u.p.z.p. zawężono przypadki stwierdzenia nieważności w stosunku do art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g., nie każda bowiem sprzeczność z prawem niebędąca nieistotnym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 91 ust. 4 u.s.g., będzie wyczerpywać przesłanki nieważności wymienione w art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Właściwa interpretacja przepisu art. 28 ust. 1 prowadzi do wniosku, że stwierdzenie nieważności całej uchwały może mieć miejsce wówczas, gdy naruszenia wskazane w tym przepisie odnoszą się do całej uchwały lub przeważającej jej części. Jeśli natomiast naruszenia z art. 28 ust. 1 dotyczą tylko części ustaleń planu, to wystarczające jest wyeliminowanie z obrotu prawnego tylko tej części, jeżeli część niewadliwa mogłaby funkcjonować w obrocie prawnym, czyli, że z punktu widzenia przedmiotu regulacji, której powinien odpowiadać plan miejscowy bądź plan ogólny, część pozostawiona w obrocie prawnym byłaby kompletna (M. Wincenciak [w:] Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, wyd. IV, red. T. Filipowicz, A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, Warszawa 2024, art. 28). W ocenie Sądu zaskarżony plan miejscowy obarczony jest wadą, która odnosi się do całej uchwały. Zaskarżony plan podlegał ocenie pod względem jego zgodności z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wersji obowiązującej przed dniem wejścia w życie nowelizacji, jaka miała miejsce na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1688, dalej ustawa zmieniająca), za wyjątkiem przepisów art. 2 pkt 28 – 35, art. 15 ust. 2 pkt 6, ust. 3 pkt 11 – 13, art. 16 ust. 1a oraz art. 17 pkt 6, które stosuje się w brzmieniu wynikającym z ustawy zmieniającej. Postępowanie w sprawie opracowania i uchwalenia miejscowego planu zostało wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (art. 67 ust. 3 pkt 4). O opinie i uzgodnienia wystąpiono po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej (art. 67 ust. 3 pkt 1). Sąd wskazuje, że jedną z podstawowych zasad sporządzania planu miejscowego, którą ustawodawca uregulował w art. 15 ust. 1 u.p.z.p., wójt, burmistrz albo prezydent miasta sporządza projekt planu miejscowego, zawierający część tekstową i graficzną, zgodnie z zapisami studium oraz z przepisami odrębnymi, odnoszącymi się do obszaru objętego planem miejscowym. W odniesieniu do przedmiotowego planu miejscowego zastosowanie będą miały m.in. przepisy ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r. poz. 840, z późn. zm.), w tym art. 7 określający formy ochrony zabytków, w następującym brzmieniu: "Formami ochrony zabytków są: 1) wpis do rejestru zabytków; 1a) wpis na Listę Skarbów Dziedzictwa; 2) uznanie za pomnik historii; 3) utworzenie parku kulturowego; 4) ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego.". Z cytowanego powyżej przepisu jednoznacznie wynika, że wpis do rejestru zabytków jest innym rodzajem formy ochrony zabytków, niż ustalenia ochrony zawarte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Ww. przepis skorelowany został z przepisami: - art. 15 ust. 2 pkt 4 u.p.z.p. oraz § 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2021 r., poz. 2404), zgodnie z którymi obowiązkowym ustaleniem planu miejscowego jest określenie zasad ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, w tym krajobrazów kulturowych oraz dóbr kultury współczesnej, które powinny zostać zmaterializowane w formie jednoznacznie sformułowanych ustaleń odnośnie obiektów i terenów chronionych ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, które odbywać się powinno poprzez określenie nakazów, zakazów, dopuszczeń i ograniczeń w zagospodarowaniu terenów; - art. 15 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. oraz § 4 pkt 8 rozporządzenia w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którymi obowiązkowym ustaleniem planu miejscowego jest określenie granic i sposobów zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie na podstawie odrębnych przepisów, które powinny zostać zmaterializowane w formie jednoznacznie sformułowanych ustaleń odnośnie granic i sposobów zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, ustalonych na podstawie odrębnych przepisów, które odbywać się powinno poprzez określenie nakazów, zakazów, dopuszczeń i ograniczeń w zagospodarowaniu terenów, przy zastosowaniu przepisów rozporządzenia w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, tj. - § 2 pkt 4 w ramach którego sprecyzowano, że nakazy, zakazy, dopuszczenia i ograniczenia w zagospodarowaniu terenów oznaczają określenie sposobów zagospodarowania terenów oraz ograniczeń w ich użytkowaniu, w tym zakazu zabudowy; - § 7 pkt 10, zgodnie z którym część graficzna projektu planu miejscowego powinna zawierać granice i oznaczenia terenów lub obiektów, o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 7 ustawy u.p.z.p., tj. chronionych na podstawie przepisów odrębnych; - § 8 ust. 2, stosownie do którego, część graficzną projektu planu miejscowego sporządza się w sposób umożliwiający jednoznaczne jej powiązanie z częścią tekstową projektu planu miejscowego. Prawidłowa wykładania ww. przepisów zmierzająca do ich właściwego zastosowania winna zatem prowadzić do wniosku, że w celu ochrony otoczenia i ekspozycji zabytku winna zostać wyznaczona, na rysunku planu miejscowego strefa ochrony otoczenia i zabytku, będąca ustaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w odniesieniu do której, w części tekstowej winny być sformułowane w sposób jednoznaczny, ustalenia ochrony, poprzez określenie sposobów zagospodarowania terenów położonych w takiej strefie oraz ograniczeń w ich użytkowaniu. Powyższe wynika m.in. z faktu, że na terenie objętym przedmiotowym planem miejscowym ustanawia się strefę ochrony konserwatorskiej stanowiska archeologicznego, o której mowa w § 4 ust. 2 uchwały oraz strefę ochrony konserwatorskiej układu urbanistycznego Starego i Nowego Miasta wpisanego do rejestru zabytków oraz terenu kościoła i klasztoru oo. Bernardynów wpisanego do rejestru zabytków (A-37 z dnia 18.10.1949r.) - w § 4 ust. 3 uchwały, dotyczące problematyki określonej w art. 15 ust. 2 pkt 4 i 7 oraz § 4 pkt 5 i 8 rozporządzenia w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Sąd wskazuje przy tym, że przepisy art. 1 ust. 2 pkt 4 i art. 15 ust. 1 u.p.z.p., nakładają na gminy obowiązek uwzględniania w planowaniu przestrzennym wymagań w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej, przy czym sporządzany projekt planu miejscowego winien zostać sporządzony zgodnie z przepisami odrębnymi. Przepisem odrębnym w tym zakresie są przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w tym: - art. 18 ust. 1, zgodnie z którym ochronę zabytków i opiekę nad zabytkami uwzględnia się przy sporządzaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego; - art. 18 ust. 2 pkt 3, zgodnie z którym w planie miejscowym "ustala się przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenu uwzględniające opiekę nad zabytkami."; - art. 19 ust. 1, zgodnie z którym w planie miejscowym uwzględnia się, w szczególności ochronę: "ochronę zabytków nieruchomych: 1) objętych formami ochrony, o których mowa w art. 7, wraz z ich otoczeniem; 2) ujętych w wojewódzkiej lub gminnej ewidencji zabytków."; - art. 19 ust. 3, zgodnie z którym w planie miejscowym ustala się, w zależności od potrzeb, strefy ochrony konserwatorskiej obejmujące obszary, na których obowiązują określone ustaleniami planu ograniczenia, zakazy i nakazy, mające na celu ochronę znajdujących się na tym obszarze zabytków. Jednocześnie stosownie do dyspozycji art. 7 ustawy o ochronie zabytków i opieki nad zabytkami formami ochrony zabytków są: "1) wpis do rejestru zabytków; 1a) wpis na Listę Skarbów Dziedzictwa; 2) uznanie za pomnik historii; 3) utworzenie parku kulturowego; 4) ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego.". Z przytoczonych powyżej przepisów, w tym z art. 7 pkt 1 i 4 oraz art. 19 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 19 ust. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jednoznacznie wynika, że wpis do rejestru zabytków stanowi inną - w rozumieniu niezależną - formę ochrony zabytków niż ustalenia ochrony zawarte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Na powyższe wskazują również przepisy art. 15 ust. 2 pkt 4 ustawy u.p.z.p. oraz § 4 pkt 5 rozporządzenia w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którymi obowiązkowym ustaleniem planu miejscowego jest określenie zasad ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, w tym krajobrazów kulturowych oraz dóbr kultury współczesnej, które powinny zostać zmaterializowane w formie jednoznacznie sformułowanych ustaleń odnośnie obiektów i terenów chronionych ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, które odbywać się powinno poprzez określenie nakazów, zakazów, dopuszczeń i ograniczeń w zagospodarowaniu terenów, rozumianych jako jednoznaczne określenie sposobów zagospodarowania terenów oraz ograniczeń w ich użytkowaniu, w tym zakazu zabudowy. Ponadto, stosownie do dyspozycji art. 15 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. oraz § 4 pkt 8 rozporządzenia w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązkowym ustaleniem planu miejscowego jest określenie granic i sposobów zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie na podstawie odrębnych przepisów, które powinny zostać zmaterializowane w formie jednoznacznie sformułowanych ustaleń odnośnie granic i sposobów zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, ustalonych na podstawie odrębnych przepisów, które odbywać się powinno poprzez określenie nakazów, zakazów, dopuszczeń i ograniczeń w zagospodarowaniu terenów, przy czym ustalenia w tym zakresie, w związku z dyspozycją § 7 pkt 10 rozporządzenia w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego winna zostać dokonana nie tylko w części tekstowej uchwały, ale również w części graficznej. Innymi słowy, w świetle art. 7 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ustalenia zawarte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego są jedną z ustawowych form ochrony zabytków obok wpisu do rejestru zabytków, uznania za pomnik historii, bądź utworzenia parku kulturowego. Szczegółowe unormowania co do realizacji obowiązku uwzględniania w aktach planistycznych ochrony zabytków zawarte zostały w cytowanych powyżej przepisach art. 18 i 19 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ponadto w art. 20 tejże ustawy ustanowiono wymóg uzgadniania projektów planów miejscowych z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Dokonywane przez organy gminy ustalenia w planie miejscowym służące ochronie dziedzictwa kulturowego i zabytków mieszczą się w sferze prawotwórczej organu planistycznego, mającego umocowanie ustawowe do kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na terenie gminy, zgodnie z art. 3 ust. 1, art. 14 ust. 8 i art. 15 ust. 2 pkt 4 u. p.z.p. Ustawodawca w ramach przywołanych powyżej przepisów w sposób wyraźny odróżnia wpis do rejestru zabytków od ustaleń ochronnych, związanych co prawda z zabytkiem, ale stanowiących formę ochrony zabytków ustaloną w planie miejscowym. Sąd wskazuje przy tym, że wpisu do rejestru zabytków dokonuje właściwy miejscowo konserwator zabytków (art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami), zaś plan miejscowy uchwala właściwa miejscowo rada gminy (art. 20 ust. 1 u.p.z.p.). W warunkach niniejszej sprawy należy także odróżnić kwestie związane z ochroną zabytku indywidualnego oraz obszarowego. Wpis obszarowy w ramach rejestru zabytków oznacza, że ochronie prawnej podlegają wszystkie znajdujące się na tym obszarze obiekty. Inny natomiast jest tylko zakres ochrony takich obiektów niż obiektów wpisanych indywidualnie do rejestru zabytków. Wpisany jest obszar ze względu na swoje zabytkowe cechy. Natomiast w przypadku wpisania do rejestru zabytków dodatkowo zespołu budowlanego (zlokalizowanego na obszarze objętego ochroną układu urbanistycznego lub ruralistycznego), tj. powiązanej przestrzennie grupy budynków, przedmiotem ochrony jest ten zespół, który tworzą wchodzące w jego skład budynki m.in. ze względu na wyróżniające cechy zespołu formę architektoniczną i styl. W przypadku wpisania do rejestru zabytków dodatkowo również budynku (nieruchomości), który wchodzi w skład zespołu budowlanego, przedmiotem ochrony dodatkowej jest sam budynek ze względu na cechy zabytkowe tego budynku. W przypadku wpisu obszarowego ochronie podlegają zewnętrzne cechy obiektów (tworzące substancję zabytkową). W przypadku wpisu indywidualnego ochrona jest szersza, gdyż obejmuje również wnętrze obiektu, co oznacza, że zezwoleń konserwatora zabytków wymagają również prace budowlane prowadzone wewnątrz budynku wpisanego indywidualnie do rejestru zabytków. (tak: teza do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 2021 r. w sprawie sygn. akt II OSK 1688/18, publ. Legalis). Ochrona zabytków realizowana przez organ planistyczny powinna być komplementarna do innych form ochrony zabytków, tak aby działania różnych organów administracji publicznej w sposób efektywny zapewniały warunki prawne umożliwiające trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie stosownie do art. 4 pkt 1 i 6 ustaw o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2019 r., w sprawie sygn. akt II OSK 3112/18, publ. Legalis). Ponadto jak wskazano w tezie do ww. wyroku "Forma ochrony zabytków, polegająca na wpisie obiektu do rejestru zabytków stanowi najwyższy reżim ochrony przewidziany ustawą o ochronie zabytków. Oczywiście okoliczność ta co do zasady nie wyklucza zastosowania co do konkretnych zabytków dodatkowych ustaleń ochronnych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, lecz musi być to podyktowane względami wskazującymi na niezbędność takich rozwiązań z punktu widzenia potrzeb ochrony zabytków i wymagań związanych z ustalaniem zasad zagospodarowania i zabudowy oznaczonego terenu.". Tymczasem, jak wynika z ustaleń zawartych w § 4 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 uchwały, w brzmieniu: "2. Na terenie objętym planem miejscowym wyznacza się strefę ochrony konserwatorskiej układu stanowiska archeologicznego Rzeszów 17 (AZP 103-76/56), ujętego w gminnej ewidencji zabytków oraz terenu kościoła i klasztoru oo. Bernardynów wpisanego do rejestru zabytków miasta Rzeszowa. 3. Na terenie objętym planem miejscowym wyznacza się strefę ochrony konserwatorskiej układu urbanistycznego Starego i Nowego Miasta wpisanego do rejestru zabytków (A-325 z dnia 30.01.1969 r.) i ujętego w gminnej ewidencji zabytków oraz terenu kościoła i klasztoru oo. Bernardynów wpisanego do rejestru zabytków (A-37 z dnia 18.10.1949 r.) 4. Tereny położone w obrębie strefy ochrony konserwatorskiej należy zagospodarować zgodnie z przepisami ustalonymi w planie miejscowym", podczas gdy na rysunku planu nie wyznaczono żadnej strefy konserwatorskiej, co oznacza, że ustalenia zawarte w § 4 ust. 2 i ust. 3 uchwały są bezprzedmiotowe, bowiem nie mają odniesienia do rysunku planu. Rysunek planu nie ma, w tym zakresie, powiązania z tekstem uchwały, co stanowi także o istotnym naruszeniu § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co oznacza, że uchwała nie określa w jednoznaczny sposób zasad zabudowy i zagospodarowania na terenach objętych strefami ochrony konserwatorskiej. Tym samym uchwała narusza, w sposób istotny, zasady sporządzania planu miejscowego określone w przepisach: art. 15 ust. 1, art. 15 ust. 2 pkt 4, w związku z art. 1 ust. 2 pkt 4 u.p.z.p. oraz § 4 pkt 5 i § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w związku z brakiem jednoznacznych ustaleń w zakresie zasad ochrony obszarów znajdujących się w strefie ochrony konserwatorskiej stanowiska archeologicznego Rzeszów (17/AZP 103-76/56) oraz w strefie ochrony konserwatorskiej układu urbanistycznego Starego i Nowego Miasta wpisanego do rejestru zabytków (A-37 z dnia 18.10.1949 r.), a także poprzez brak powiązania części graficznej z częścią tekstową uchwały. Tymczasem, treść przepisów art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 zd. 2 u.p.z.p. oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wyraźnie wskazuje, iż część graficzna planu powinna stanowić odzwierciedlenie zapisów części tekstowej i nie może być z nią sprzeczna. To część tekstowa planu zawiera normy prawne, rysunek planu obowiązuje więc tylko w takim zakresie, w jakim przewiduje to część tekstowa planu. Tym samym ustalenia dotyczące zasad ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, w tym krajobrazów kulturowych oraz dóbr kultury współczesnej, stanowiące obligatoryjne elementy planu miejscowego, stosownie do art. 15 ust. 2 pkt 4 u.p.z.p., winny być określone w sposób jednoznaczny, nie budzący jakichkolwiek wątpliwości. Powyższa kwestia znalazła swoje odzwierciedlenie w judykaturze w tym m.in. w: -wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1377/13, w brzmieniu: "W niniejszej sprawie zgodzić należy się z sądem I instancyjnym, iż zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) obydwie części planu (graficzna i tekstowa) winny być spójne, co oznacza że pełny obraz rozwiązań planistycznych tj. przeznaczenie poszczególnych obszarów na terenie objętych planem daje dopiero łączne odczytanie obydwu części."; -postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 marca 2011 r., sygn. akt II OZ 191/11, w brzmieniu: "Sąd słusznie wskazał, że oczywistym jest, że stwierdzenie nieważności określonych uregulowań w części tekstowej planu oznacza utratę ważności odpowiadających im rozwiązań graficznych przyjętych na rysunku planu. Zgodnie bowiem z art. 20 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) część tekstowa planu stanowi 12 treść uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, część graficzna oraz wymagane rozstrzygnięcia stanowią załączniki do uchwały. Przepis § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1587) stanowi, iż na projekcie rysunku planu miejscowego stosuje się nazewnictwo i oznaczenia umożliwiające jednoznaczne powiązanie projektu rysunku planu miejscowego z projektem tekstu planu miejscowego. Do projektu rysunku planu miejscowego dołącza się objaśnienia wszystkich użytych oznaczeń. Treść tych przepisów wyraźnie wskazuje, iż część graficzna planu powinna stanowić odzwierciedlenie zapisów części tekstowej i nie może być z nią sprzeczna. To część tekstowa planu zawiera normy prawne, rysunek planu obowiązuje więc tylko w takim zakresie, w jakim przewiduje to część tekstowa planu." (publ. LEX 1080455); -wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1458/11, w którym "Sąd zwraca uwagę, że pod pojęciem "ustaleń planu" należy rozumieć jego merytoryczną treść mającą charakter normatywny, co oznacza, że ustalenia normatywne planu należy odkodowywać zarówno z jego części tekstowej, jak i graficznej." (publ. LEX 1070339); -wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 508/06; -wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1732/06, teza 2 "Skoro, moc wiążąca rysunku planu wynika z zapisów części tekstowej, to tekst planu winien wskazywać na przeznaczenie określonego terenu pod ulice, a część graficzna odzwierciedlać konkretny zapis." (publ. LEX 418919); -wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 16 maja 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 256/13; -wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 17 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Gd 318/14; -wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 lutego 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 1761/20, w którym Sąd stwierdził, iż: "(...) Cześć graficzna planu powinna stanowić odzwierciedlenie zapisów części tekstowej i nie może być z nią sprzeczna. To część tekstowa planu 13 zawiera normy prawne, a rysunek planu obowiązuje tylko w takim zakresie, w jakim przewiduje to część tekstowa planu. Sam rysunek (część graficzna) nie jest ani przepisem, ani normą prawną i obowiązuje tylko w łączności z częścią tekstową planu. Rysunek planu miejscowego obowiązuje tylko w takim zakresie, w jakim został opisany w części tekstowej. Z tych względów nie może być rozbieżności pomiędzy częścią tekstową planu a rysunkiem planu. Część tekstowa planu winna znaleźć odzwierciedlenie w części graficznej. Sprzeczność, brak korelacji, spójności należy rozważać w kategoriach naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego (pod. wyroki NSA z 4 grudnia 2019 r. II OSK 3081/18, 17 listopada 2015 r. II OSK 643/14, 27 września 2013 r. II OSK 1377/13, 18 marca 2011 r. II OZ 191/11 i 13 lutego 2007 r. II OSK 508/06; wyrok WSA w Warszawie z 27 marca 2013 r. IV SA/Wa 2673/12; wyrok WSA w Gdańsku z 17 czerwca 2015 r. II SA/Gd 318/14). (...)" (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ze stanowiska judykatury, w tym m.in. z przytoczonych orzeczeń wynika, że zarówno z przepisów u.p.z.p., jak i poprzednio obowiązującej ustawy z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139, z późn. zm.), rysunek planu miejscowego obowiązywał tylko w takim zakresie, w jakim został on opisany w części tekstowej. Stanowisko judykatury potwierdza również doktryna: -Igor Zachariasz Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Komentarz LEX, Warszawa 2013 LEX a Wolters Kluwer business, str. 153 teza 2. do art. 15: "Projekt planu miejscowego zawiera część tekstową i graficzną. Zgodnie z poglądem reprezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, rysunek planu jako znak graficzny nie może wiązać bezpośrednio, nie spełnia bowiem wymogów normy prawnej związanych z jej klasyczną budową: hipoteza, dyspozycja, sankcja. Rysunek planu w procesie stosowania prawa może być uwzględniony tylko w takim zakresie, w jakim jest "opisany" w tekście planu, ściślej - w jakim tekst planu odsyła do ustaleń planu wyrażonych graficznie na rysunku."; -Zygmunt Niewiadomski Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne Komentarz, Warszawa 2013, Wydawnictwo C.H. Beck, str. 157 teza 2. do art. 15 "Projekt planu miejscowego a zatem przyszły plan miejscowy, musi zawierać część tekstową i graficzną. (...) Zgodnie z przepisami Proj.PlanZagR projektem planu miejscowego jest projekt tekstu planu miejscowego i projekt rysunku planu miejscowego. Tekst planu miejscowego stanowi treść uchwały rady gminy i jego redakcja przybiera postać przepisów prawnych. Rysunek planu jest załącznikiem graficznym do uchwały w sprawie planu miejscowego. Rysunek planu obowiązuje w takim zakresie, w jakim tekstu planu odsyła do ustaleń planu wyrażonych graficznie na rysunku.". Stanowisko doktryny i judykatury, jak również sam przepis art. 15 ust. 1, art. 20 ust. 1 u.p.z.p., a także § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie pozostawia wątpliwości, iż ustalenia części graficznej wiążą w takim zakresie, w jakim są one opisane w części tekstowej. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż ustalone w tekście planu miejscowego dwie strefy ochrony konserwatorskiej powinny zostać zmaterializowane jednoznacznie również w formie graficznej poprzez określenie nakazów, zakazów, dopuszczeń i ograniczeń w zagospodarowaniu terenów rozumianych jako jednoznaczne określenie sposobów zagospodarowania terenów oraz ograniczeń w ich użytkowaniu, w tym zakazu zabudowy. Innymi słowy, skutkiem braku określenia stref ochrony konserwatorskiej opisanych w części tekstowej § 4 ust. 2 i ust. 3 na załączniku graficznym jest nie tylko sprzeczność pomiędzy częścią tekstową uchwały a jej częścią graficzną, ale także brak jednoznacznych ustaleń dotyczących zasad ochrony stanowiska archeologicznego i zabytków z § 4 ust. 3 uchwały w przedmiotowym planie miejscowym, gdzie jest faktyczny brak ochrony tego zabytku, pomimo sformułowania ustaleń dotyczących stref ochrony konserwatorskiej w § 4 ust. 4 uchwały. Ochrona prawna zabytków w formie strefy ochrony konserwatorskiej, musi być ścisła, jednoznaczna i identyfikowalna wprost. Za istotnie naruszające zasady sporządzania planu miejscowego, o których mowa w art. 28 ust. 1 ustawy u.p.z.p., uznać należy zarówno sytuacje, w których zawarto ustalenia w części graficznej bez sformułowania odpowiednich ustaleń w części tekstowej, jak również sytuacja odwrotna, jak w niniejszej sprawie, tj. gdy sformułowano ustalenia dla strefy ochrony konserwatorskiej bez jej wskazywania w części graficznej. Jak wskazał w swym wyroku z 5 stycznia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt II OSK 2660/17 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych): "Odnośnie naruszenia art. 28 ust. 1 PlanZagospU w zw. z art. 7 pkt 4 i art. 19 ust. 3 ustawy o zabytkach oraz art. 15 ust. 2 pkt 4 PlanZagospU. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu I instancji, że brak przedmiotu ochrony i ustaleń dla wyznaczonej na rysunku planu strefy konserwatorskiej K rażąco narusza wymienione przepisy. Kwestią sporną w sprawie nie jest fakt, że uchwała nie zawiera jakichkolwiek postanowień odnoszących się do strefy ochrony konserwatorskiej K. Słusznie Sąd I instancji wskazał, że nawet jeżeli jest to jedynie oczywista omyłka dotycząca legendy zawierającej oznaczenia symboli zastosowanych na rysunku, to nie może to zmieniać stanowiska w sprawie, gdyż nawet oczywiste omyłki planu, wymagają zmiany w trybie przewidzianym dla uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewoda słusznie wskazał, że ustanowienie na danym terenie strefy ochronnej widniejącej na rysunku planu, powoduje, że adresaci norm prawnych obowiązujących zgodnie z tym planem spodziewają się ograniczeń związanych z wyznaczeniem takiej strefy. Tymczasem regulacje takie nie zostały wprowadzone.". W niniejszej sprawie nie jest wiadomym, jakich faktycznie terenów dotyczą ograniczenia w zagospodarowaniu i zabudowie zawarte w ustaleniach § 4 ust. 4-8 uchwały, wynikające z wyznaczonych stref ochrony konserwatorskiej zabytków. Należy podkreślić, że ani z części tekstowej, ani tym bardziej z części graficznej planu nie wynika jednoznacznie, że cały teren objęty planem objęty jest strefami ochrony konserwatorskiej. Sformułowanie z § 4 ust. 2 i ust. 3 uchwały "na terenie objętym planem wyznacza się strefę ochrony konserwatorskiej" nie przesądza o zasięgu terenowym tych stref. Część graficzna planu nie zawiera w legendzie pojęcia stref konserwatorskich, o których mowa w § 4 ust. 2 i ust. 3 uchwały. Co oczywiste więc, nie zostały one zaznaczone na załączniku graficznym. Na załączniku graficznym nie zostały zaznaczone ani stanowisko archeologiczne nr 17 – § 4 ust. 2 uchwały, ani zabytki opisane w § 4 ust. 3 uchwały. W części graficznej, ale tylko w legendzie, znajduje się informacja, że: - obszar objęty planem miejscowym znajduje się w granicach stanowiska archeologicznego Rzeszów 17(AZP103-76/56) ujętego w gminnej ewidencji zabytków Miasta Rzeszowa; - obszar objęty planem miejscowym znajduje się w granicach układu urbanistycznego Starego i Nowego Miasta wpisanego do rejestru zabytków (A-325 z dnia 30 stycznia 1969 r.) i ujętego w gminnej ewidencji zabytków Miasta Rzeszowa oraz terenu kościoła i klasztoru oo. Bernardynów wpisanego do rejestru zabytków (A-37 z dnia 18 października 1949 r.) – bez odniesienia do rysunku planu. Treść tej informacji jest nieprecyzyjna. Nie rozwiewa wątpliwości co do granic stanowiska archeologicznego nr 17, granic układu urbanistycznego Starego i Nowego Miasta oraz terenu Kościoła Bernardynów. Wątpliwości Sądu są tym większe w omawianym zakresie, gdyż załącznik graficzny do pierwszego projektu miejscowego planu zawierał w legendzie następująca treść: - obszar objęty planem miejscowym znajduje się w granicach stanowiska archeologicznego Rzeszów 17 (AZP 103-76/56) ujętego w gminnej ewidencji zabytków Miasta Rzeszowa - fragment obszaru objętego planem miejscowym znajduje się w granicach układu urbanistycznego Starego i Nowego Miasta wpisanego do rejestru zabytków (A-325 z dnia 30 stycznia 1969 r.) i ujętego w gminnej ewidencji zabytków Miasta Rzeszowa oraz terenu kościoła i Klasztoru oo. Bernardynów wpisanego do rejestru zabytków (A-37 z dnia 18 października 1949 r.). Nie wiadomo więc, czy cały obszar objęty planem miejscowym znajduje się w granicach układu urbanistycznego Starego i Nowego Miasta wpisanego do rejestru zabytków Miasta Rzeszowa oraz terenu kościoła i Klasztoru oo. Bernardynów wpisanego do rejestru zabytków (A-37 z dnia 18 października 1949 r.) czy tylko jego fragmenty. Podsumowując, oznacza to, że obszary stanowiące część stanowiska archeologicznego oraz wpisane do rejestru zabytków (§ 4 ust. 2 i 3 uchwały) nie zostały po pierwsze jednoznacznie i precyzyjnie zaznaczone na rysunku planu. Po drugie niezaznaczenie na rysunku planu stref ochrony konserwatorskiej w celu ochrony ww zabytków nie pozwala na weryfikację, tj. zbadanie czy granice strefy ochrony konserwatorskiej pokrywają się z granicami obszarów chronionych w § 4 ust. 2 i 3 uchwały czy nie. Jeśli nie, to z uzasadnienia uchwały powinno to jednoznacznie wynikać, organ planistyczny nie ma tutaj swobody w narzucaniu omawianego ograniczenia (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2019 r., II OSK 3112/18). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jasno wyrażono stanowisko, że część graficzna planu miejscowego jest uszczegółowieniem części tekstowej i ustalenia planu muszą być odczytywane łącznie - z uwzględnieniem zarówno części graficznej, jak i tekstowej. Z tych względów nie może być rozbieżności pomiędzy częścią tekstową a rysunkiem planu (por. wyrok NSA z 15 marca 2017 r., II OSK 1804/15, LEX nr 2286184). W przedmiotowej sprawie taka rozbieżność istnieje, co przesądza o konieczność stwierdzenia nieważności przynajmniej części planu. Jednakże na gruncie przedmiotowej sprawy stwierdzenie nieważności tylko § 4 ust. 2 - 4 prowadzi do dekompozycji planu, efektem byłby bowiem brak obligatoryjnego elementu planu. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że na terenie objętym planem znajduje się obiekty podlegające ochronie, a ich brak na rysunku planu uniemożliwia jednoznaczne wskazanie terenów, w granicach których obowiązują określone zasady postępowania podczas prowadzenia inwestycji wynikające z przepisów dotyczących ochrony zabytków. Samo wyeliminowanie z części tekstowej § 4 ust. 2 - 4 nie zapewnia zgodności z prawem całego planu, a przeciwnie - znika ślad wskazujący chociaż pośrednio, że na terenie objętym planem znajdują się zabytki. Taka sytuacja z punktu widzenia funkcji, jakie winien spełniać plan zagospodarowania przestrzennego - stworzenia ram prawnych dla potencjalnych inwestorów i właścicieli nieruchomości - jest nie do zaakceptowania. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości. W kontekście powyższych rozważań, stanowisko organu odsyłające skarżącego, zgłaszającego wątpliwości co do zakresu ochrony konserwatorskiej jego własności, do Studium czy linków stron prowadzonych przez Konserwatora Zabytków jest oczywiście chybione. Odnosząc się do podniesionych w skardze pozostałych zarzutów Sąd uznał je za niezasadne. Sąd podziela stanowisko organu, iż skarżący błędnie interpretuje zapisy art. 20 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przyjmując, iż załącznik nr 2 do uchwały nr XII/154/2024 z dnia 24 września 2024 r., nie spełnia żadnych wymogów wynikających z art. 20 u.p.z.p. w zw. z art. 226 ust. 1 i 3 ustawy o finansach publicznych. Artykuł 20 ust. 1 u.p.z.p. stanowi o formie prawnej uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przepis ten nakłada obowiązek podjęcia uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, której treścią byłby plan miejscowy, a załącznikami rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu oraz o sposobie realizacji inwestycji zapisanych w planie. Określenie "zasad finansowania" inwestycji ma być zgodne z przepisami ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Jak wskazuje doktryna odesłanie to jest bardzo ogólne, a zastosowanie tych przepisów w omawianym rozstrzygnięciu rady jest trudne do określenia. Z jednej strony gmina ma obowiązek przestrzegania przepisów o finansach publicznych w całokształcie swojej działalności, przy podejmowaniu każdej uchwały dotyczącej wydatków publicznych i finansowania inwestycji, co oznacza, że dodatkowe zobowiązanie do ich stosowania w przypadku rozstrzygania o sposobie realizacji ustalonych w planie inwestycji z zakresu infrastruktury publicznej, które należą do zadań własnych gminy, nie wprowadza nic nowego do uwarunkowań prawnych działalności gminy. Z drugiej strony, zakres regulacji ustawy o finansach publicznych jest tak szeroki - reguluje ona całościowo zasady dysponowania środkami publicznymi - że ogólne zobowiązanie rady do rozstrzygania "zgodnie z przepisami o finansach publicznych" nie zawiera żadnej bliższej dyspozycji co do charakteru rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 20 ust. 1. (Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne, Z. Niewiadomski, Komentarz 13 wydanie, Warszawa 2023 r.). Art. 20 ust. 1 stanowi o obowiązku rady gminy dotyczącym uchwalenia planu miejscowego w aspekcie sposobu realizacji inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej należących do zadań własnych gminy oraz o zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych. Przepis ten w danym zakresie należy interpretować z zastosowaniem ogólnego określenia art. 7 ust. 1 u.s.g., stosownie do którego są to zadania własne gminy związane z budową i utrzymywaniem obiektów infrastruktury technicznej, takich jak: gminne drogi, ulice i mosty, wodociągi i inne obiekty zaopatrzenia w wodę, kanalizacja i obiekty służące do usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, urządzenia sanitarne, wysypiska i urządzenia unieszkodliwiania odpadów komunalnych, urządzenia zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz. Gmina zadania własne w tym zakresie może realizować własnymi siłami (jednostkami gminnymi w ramach działalności komunalnej) lub też zlecać ich realizację na zewnątrz. Z zestawienia powołanej wyżej regulacji art. 20 u.p.z.p. zart. 18 u.s.g. można wnosić, że w ramach wykonania zadań rada gminy, podejmując uchwalę w sprawie planu miejscowego, powinna zadecydować o tym, czy realizacja infrastruktury technicznej nastąpi bezpośrednio przez samą gminę, w jakim przybliżonym terminie będzie to miało miejsce oraz na jakich zasadach finansowych. Ustalenia w tym zakresie powinny być zamieszczone w załączniku do uchwały w sprawie planu miejscowego (A. Plucińska- Filipowicz, A. Kosicki [w:] Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, wyd. IV, red. T. Filipowicz, M. Wierzbowski, Warszawa 2024, art. 20). W ocenie organu, który podjął zaskarżoną uchwałę, obowiązek ten został w pełni spełniony a żadne dalej idące rygorystyczne wymogi - na które powołuje się Skarżące Stowarzyszenie — nie maja w niniejszej sprawie zastosowania. Co więcej, w trakcie procedury poprzedzającej podjęcie zaskarżonej uchwały została sporządzona prognoza skutków finansowych uchwalenia zaskarżonego planu a prognoza ta została opracowana przez pracowników Biura Rozwoju Miasta Rzeszowa. Dokument ten w swojej treści - szczegółowo odnosi się do kwestii powołanych w uzasadnieniu skargi i sprawią że kreowane w tym zakresie zarzuty, nie są w żadnym zakresie zasadne. Wskazać także należy, iż rozstrzygnięcie to nie może dowolnie określać kwot przeznaczanych na realizację inwestycji, bez związku z gospodarką budżetową gminy, lecz musi spełniać wszystkie kryteria przewidziane w ustawie o finansach publicznych dla podmiotów sektora finansów publicznych, zarządzającego środkami publicznymi. W szczególności należy przestrzegać zasad dotyczących rocznego systemu formułowania budżetu oraz planowania wieloletniego w formie programów inwestycyjnych. Rozstrzygnięcie rady gminy o "sposobie realizacji inwestycji" może dotyczyć wyłącznie spraw, które należą do zadań własnych gminy określonych w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Sąd nie kwestionuje także zasadności objęcia w planie ochroną jako dobra kultury współczesnej Pomnika Walk Rewolucyjnych. Rację ma organ wskazując, że w obowiązującym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Rzeszowa, "Pomnik Walk Rewolucyjnych" został wskazany do objęcia ochroną jako dobro kultury współczesnej w rozumieniu art. 2 pkt. 10 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Obiekt spełnia przesłanki ustawowe, pozwalające na uznane go za dobro kultury współczesnej, określone w ww. przepisie: jest pomnikiem stanowiącym uznany dorobek współcześnie żyjących pokoleń, który cechuje wysoka wartość artystyczna. W Studium wskazano, iż w celu zachowania i ochrony dóbr kultury współczesnej, należy podejmować m.in. następujące działania: • dążenie do zachowania w pierwotnej formie obiektów, zespołów i założeń przestrzennych stanowiących dobra kultury współczesnej; • objęcie ochroną dóbr kultury współczesnej na etapie sporządzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego; • ustalanie zakresu i zasad ochrony w planach miejscowych indywidualnie z uwzględnieniem walorów i kontekstu przestrzennego obiektów i ich otoczenia, w tym ekspozycji widokowych; • dążenie do wpisu z upływem czasu dóbr kultury współczesnej do Rejestru Zabytków, celem objęcia ich prawną formą ochrony jako obiektów zabytkowych. Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.p.z.p. w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się zwłaszcza: wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury, walory architektoniczne i krajobrazowe, wymagania ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej, prawo własności. Skoro zarówno prawo własności, jak i dziedzictwo kulturowe i zabytki są wartościami chronionymi konstytucyjnie, a organy gminy obowiązane są je uwzględniać w procesie planistycznym, to w określonych sytuacjach może dojść do kolizji interesów indywidualnych i interesu społecznego, (wyrok NSA z 9 maja 2017 r. IIOSK 2243/15). Plan miejscowy nie może być sprzeczny z ustaleniami zawartymi w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego (art. 20 ust 1 u.p.z.p). Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Rzeszowa, które wskazuje Pomnik Walk Rewolucyjnych jako dobro kultury współczesnej było pozytywnie zaopiniowane przez Miejską Komisję Urbanistyczno- Architektoniczną uzyskało pozytywne opinie i uzgodnienia właściwych organów. Zawarcie w tekście planu zapisów dotyczących ochrony dóbr kultury współczesnej jest obligatoryjne (art. 15 ust. 2 pkt 4 u.p.z.p.). Zdaniem Sądu skarżące Stowarzyszenie błędnie interpretuje również przepisy ustawy z dnia 1 kwietnia 2015 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. W ocenie organu ustawa ta - i powołana w jej treści regulacja - nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Wbrew twierdzeniom skargi Organ opracowujący projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wziął pod uwagę powszechnie obowiązujące przepisy prawa w tym ustawę z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki. Zastosowanie jednak tych przepisów w zakresie w jakim Skarżące Stowarzyszenie odnosi je do zapisów projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest nieuprawnione. W tym zakresie wskazać należy, iż powołana wyżej ustawa - jak sama nazwa wskazuje - dotyczy zakazu propagowania komunizmu lub ustroju totalitarnego przez nazwy m. in. pomników. Objęcie zakresem projektowanego planu zagospodarowania przestrzennego pomnika i uwzględnienie go jako dobra kultury, nie uprawnia do sięgania po powołaną ustawę w zakresie takim, jak czyni to skarżąca w skardze z dnia 13 stycznia 2025 roku. W uzasadnieniu projektu powołanej ustawy mowa była o stworzeniu prawnych instrumentów usuwania demoralizujących pomników i nazw z przestrzeni publicznej (druk nr 1538 Sejmu RP z dnia 21 kwietnia 2017 roku). Wyżej wymieniona ustawa daje upoważnionym do tego organom instrumenty prawne do tego aby m. in. pomniki takie były usuwane nie mniej jednak po pierwsze wymaga to przeprowadzenia stosownego postępowania i decyzji wojewody, a po drugie - nie blokuje jednostki samorządu terytorialnego przed podejmowaniem uchwał w zakresie planowania i zagospodarowania przestrzennego. Przedmiotowy zakres ustawy zatem nie może stać na przeszkodzie podjęciu inicjatywy i uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zgodnie z przedłożonym projektem. Przepis art. 5 w/w ustawy, na który powołuje się strona Skarżąca, stanowi podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego mającego na celu podjęcie decyzji o ewentualnym wyburzeniu pomnika. Nie stanowi zakazu sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i w tym zakresie Rada Miasta Rzeszowa zapisami powołanej ustawy ograniczona nie była. Niespornie nie wydano na podstawie omawianej ustawy w drodze administracyjnej żadnego rozstrzygnięcia, którego ustalenia zobowiązywałyby kogokolwiek do wyburzenia objętego planem obiektu. Sąd akceptuje również przyjęte w planie miejscowym oznaczenie terenu nim objętego jako publicznie dostępnego placu samorządowego. W granicach obszaru miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 338/5/2023 w rejonie ronda im. Romana Dmowskiego w Rzeszowie wyznaczono teren placu, oznaczony w części graficznej planu symbolem KOR. Teren stanowi część ogólnodostępnej przestrzeni publicznej przy rondzie im. Romana Dmowskiego, której integralnym elementem jest "Pomnik Walk Rewolucyjnych". Ze względu na stan faktyczny - położenie terenu w bezpośrednim sąsiedztwie ronda, bliskość przystanków komunikacji miejskiej, ruch pieszy przebiegający w bezpośrednim sąsiedztwie cokołu Pomnika, przeznaczono teren jako publicznie dostępny plac samorządowy z obsługą pieszo- rowerową. Sąd podziela tu w całości stanowisko organu. Biorąc pod uwagę powyższe, błędne jest twierdzenie Skarżącego, aby teren ten oznaczyć jako niesklasyfikowany. Standardy stosowania w projekcie miejscowego planu symboli (zał. 1 do ww. Rozporządzenia) wskazują, aby teren niesklasyfikowany stosować wyłącznie w przypadku braku możliwości zastosowania jakiegokolwiek innego poziomu klas - a tutaj taka sytuacja nie występuje. Przeznaczenie terenu pod publiczny plac samorządowy, zapewni należytą ochronę tej przestrzeni oraz zapewni ciągłość komunikacji. Przede wszystkim wskazać należy, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.z.p. kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, należy do zadań własnych gminy. Z treści powyższego przepisu wynika, że ustawodawca powierzył gminie kompetencje w zakresie władczego przeznaczania i ustalania zasad zagospodarowania terenu. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2001 r. sygn. akt K 27/00, opubl. OTK 2001/2/29 wskazał, że organy gminy właściwe do sporządzenia projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i następnie do uchwalenia tego planu, muszą się kierować ogólnymi zasadami określonymi w art. 1 ust. 1 i 2 u.p.z.p., przepisami innych ustaw regulującymi określone sprawy szczegółowe z zakresu gospodarki przestrzennej oraz przepisami Konstytucji RP. Nadanie gminie władztwa planistycznego uprawniającego do autonomicznego decydowania o przeznaczeniu i zagospodarowaniu terenu nie stoi w sprzeczności z koniecznością uwzględniania racjonalności w działaniu gminy w tym zakresie, realizującej się w przyjmowaniu finalnych, optymalnych rozwiązań planistycznych. Norma art. 4 ust. 1 u.p.z.p nie może stanowić legitymacji do nieograniczonej swobody w działaniach planistycznych, bowiem gminy w tych czynnościach są zobligowane do uwzględniania obowiązujących przepisów prawa w ramach nadrzędnej dyrektywy, sformułowanej w art. 7 Konstytucji RP. Skarżący powołuje się na nadmierne, niezgodne z prawem ograniczenie jego własności co jednoczenie wiąże się z przekroczeniem w tym zakresie władztwa planistycznego przez Gminę. Jednak zdaniem Sądu w okolicznościach tej sprawy z takim przypadkiem nie mamy do czynienia. Przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym upoważniają gminę do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w których gminy ustalają przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenów (art. 4 u.p.z.p.), w konsekwencji ograniczając sposób wykonywania prawa własności. Organy planistyczne uchwalając plan, nie naruszają więc norm ogólnych regulujących prawo własności, choć oczywiście ingerują w samo prawo własności i interesy prawne właścicieli. Ingerencja ta jest jednak dozwolona na gruncie obowiązujących przepisów, jeśli nie godzi w istotę prawa własności. Przy tym, działając w ramach określonych przez granice prawa i stosując zasadę proporcjonalności, organy gminy mogą w tworzonym planie zagospodarowania przestrzennego ograniczać uprawnienia właścicieli w celu pełniejszej realizacji innych wartości, które uznały za ważniejsze - porównaj wyroki NSA: z 21 marca 2017 r., II OSK 1656/15, z 18 września 2012 r., II OSK 1575/12. Należy zaznaczyć, iż poszanowanie prawa własności jest jedynym z wielu elementów podlegających uwzględnieniu w procesie planowania przestrzennego. Jak wynika z treści art. 1 ust. 2 u.p.z.p. w procesie planistycznym ustawodawca nakazał uwzględnianie również innych niż prawo własności wartości, do których zaliczył wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury, walory architektoniczne i krajobrazowe, wymagania ochrony środowiska, zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia, wymagania ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej, walory ekonomiczne przestrzeni, potrzeby obronności, bezpieczeństwa państwa, potrzeby interesu publicznego. Kreowanie polityki przestrzennej na szczeblu gminy niejednokrotnie wymaga rozstrzygania konfliktów pomiędzy interesem indywidualnym a interesem publicznym, bądź pomiędzy sprzecznymi ze sobą interesami indywidualnymi - patrz wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2016 r. II OSK 2541/14. Władztwo planistyczne przysługujące gminie, prowadzić może do ograniczeń w wykonywaniu prawa własności nieruchomości objętych planem. Władztwo planistyczne nie może cechować się dowolnością, nie może przekraczać granic uznania planistycznego, a organ musi respektować reguły składające się na istotę zasady proporcjonalności. Zdaniem Sądu przyjęcie kwestionowanych rozwiązań planistycznych w odniesieniu do działki skarżącego nie narusza granic tzw. władztwa planistycznego. Zdaniem Sądu nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia przez organ art. 6 pkt 9c ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 7 i art. 1 ust. 2 pkt 9 oraz art. 1 ust. 3 u.p.z.p., podobnie jak zarzut naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 6, art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 6 ust. 2 pkt 2, art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. oraz art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1, 2,3 Konstytucji RP oraz art. 140 k.c. poprzez pominięcie, że w procesie planowania i zagospodarowania przestrzennego organ ma obowiązek uwzględniania dotychczasowego przeznaczenia terenów, zasady ekonomicznego wykorzystania przestrzeni i zasady proporcjonalności i zmianę przeznaczenia działki skarżącego na publicznie dostępny plac samorządowy. Jednym z celów publicznych wprost wskazanych w ustawie o gospodarce nieruchomościami (art. 6 pkt 9c) jest wydzielanie gruntów pod publicznie dostępne samorządowe: ciągi piesze, place, parki, promenady lub bulwary, a także ich urządzanie, w tym budowa lub przebudowa. Cel ten został "dopisany" do katalogu przy okazji przyjęcia ustawy z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji. Przeznaczenie w planie działki skarżącego pod publicznie dostępny plac samorządowy odpowiada zatem celowi publicznemu. Zauważyć należy, że elementem planu może być określenie granic terenów rozmieszczenia inwestycji celu publicznego o znaczeniu lokalnym, a więc min. publicznie dostępnego placu w centrum miasta. Przeznaczenie terenów prywatnych na przestrzeń publiczną jest jedną z immanentnych cech planowania przestrzennego. Takie działanie jak w okolicznościach tej sprawy, zdaniem Sądu nie naruszyło zasady proporcjonalności i władztwa planistycznego. Odnosząc się do kolejnego zarzutu jakim jest brak uzgodnienia projektu planu miejscowego, należy wskazać, że zarówno Skarżące Stowarzyszenie jak i Zarząd Województwa Podkarpackiego błędnie interpretują przepisy art. 17 pkt. 6 lit. b u.p.z.p. Podstawą uzgodnienia projektu planu z organami wymienionymi w art. 17 pkt 6 lit. b u.p.z.p. są ustawowo określone zadania jednostek administracji publicznej. Ponieważ zakres wymaganych uzgodnień wyznacza ramy możliwości pośredniej ingerencji innych organów władzy publicznej we władztwo planistyczne gminy, jako wyjątku od zasady wynikającej z art. 3 ust. 1 u.p.z.p., w procedurze planistycznej istotną rolę ma precyzyjne określenie podstaw prawnych dokonywanych uzgodnień. Zgodnie z art. 17 pkt 6 lit. b tiret pierwszy, Prezydent miasta występuje o uzgodnienie projektu planu miejscowego z wojewodą zarządem województwa zarządem powiatu w zakresie odpowiednich zadań rządowych i samorządowych. Przepis ten zawiera pojęcie "odpowiednich zadań rządowych i samorządowych", odnoszące się do kryterium uzgodnienia planu miejscowego, a więc władczego działania organów zewnętrznych w stosunku do gminy. Wobec braku definicji ustawowej znaczenia ww. pojęcia należy poszukiwać w rozwiązaniach systemowych ustawy, zgodnie z którymi zadania rządowe i samorządowe w zakresie zagospodarowania przestrzennego realizowane są przez ustanawianie w stosowanych formach prawnych rozmieszczenia inwestycji celu publicznego o znaczeniu lokalnym i ponadlokalnym. Przedmiotem uzgodnień z wojewodą zarządem województwa i zarządem powiatu będzie więc dokonanie w projekcie planu miejscowego szczegółowej lokalizacji tych inwestycji. W tym miejscu należy zauważyć, że prawo zobowiązuje organy administracji rządowej i samorządowej do "wyrażania" zamiaru realizacji inwestycji celu publicznego w określonych ustawowo formach. Podstawą do uzgadniania projektu planu miejscowego mogą być tylko zadania rządowe i samorządowe, posiadające podstawę prawną w określonych ustawą obowiązujących aktach. Ponadto Zarząd województwa uzgadnia projekt planu miejscowego w zakresie uwzględnienia przez wójta, burmistrza prezydenta miasta w przyjętych ustaleniach przestrzennych wyników audytu krajobrazowego. (Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne, Z. Niewiadomski, Komentarz 13 wydanie, Warszawa 2023 r.). Pierwszym pismem z dnia 2 kwietnia 2024 r. Zarząd Województwa Podkarpackiego zwrócił się do Prezydenta miasta, z prośbą o wyjaśnienia: - czy przy ustalaniu zapisów projektu planu brano pod uwagę przepisy zawarte w ustawie o zakazie propagowania komunizmu oraz - czy granica obszaru objętego planem przebiega w granicy pasa drogowego. W drugim piśmie z dnia 3 czerwca 2024 Zarząd Województwa Podkarpackiego r. ponownie zwrócił się o z prośbą wyjaśnienia dotyczące: - zgodności zapisów projektu planu z ustawą o zakazie propagowania komunizmu oraz - stanowiska archeologicznego Rzeszów 17. W ocenie Sądu, rację ma organ przyjmując, że Zarząd Województwa Podkarpackiego naruszył przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodnie z art. 17 pkt. 6 lit. b, zarząd województwa uzgadnia projekt planu miejscowego w zakresie odpowiednich zadań rządowych i samorządowych (tu w szczególności w zakresie uwzględnienia rekomendacji i wniosków zawartych w audycie krajobrazowym art. 17 pkt 6 lit. b tiret dziesiąty ), a nie w zakresie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami. Zarząd Województwa Podkarpackiego uzależnił swoje uzgodnienie od przedstawienia wyjaśnień w zakresie w jakim nie miał do tego podstaw prawnych. Ponadto organ ten nie przedstawił swojego stanowiska w wyznaczonym przez Prezydenta miasta terminie. Następnie wnosił o jego przedłużenie o kolejne 30 dni. Organ uzgadniający powinien zwrócić się o zmianę terminu przed upływem terminu wyznaczonego pierwotnie, ze względu na skutek określony w art. 25 ust 2 u.p.z.p. Nieprzedstawienie stanowiska lub warunków, na jakich może nastąpić uzgodnienie w terminie wyznaczonym przez organ wykonawczy, skutkuje z mocy prawa uzgodnieniem projektu planu miejscowego (art. 25 ust. 2 u.p.z.p.). Podsumowując, Sąd podziela stanowisko organów, iż na podstawie art. 25 ust. 2 u.p.z.p. projekt planu miejscowego został pozytywnie zaopiniowany przez Zarząd Województwa Podkarpackiego i tym samym, brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia trybu sporządzenia planu miejscowego. Zdaniem Sądu nie zasługują na aprobatę zarzuty skargi, iż organ nie przedstawił Radzie Miasta Rzeszowa kompletnego stanu sprawy dotyczącego dokumentów złożonych w toku procedury planistycznej. Przed sesją Rady Miasta Rzeszowa projekt planu miejscowego został szczegółowo omówiony na Komisji Gospodarki Przestrzennej Rady Miasta Rzeszowa. Następnie podczas sesji Rady Miasta Rzeszowa w dniu 24 września 2024 r., projektant planu szeroko omówił procedurę formalno-prawną sporządzenia planu i wytłumaczył przyczynę odmowy uzgodnienia przez Zarząd Województwa Podkarpackiego. Radni Miasta Rzeszowa byli więc dobrze poinformowani o przebiegu procedury oraz otrzymali odpowiednio wcześniej projekt uchwały oraz załącznik dotyczący rozstrzygnięcia o sposobie rozpatrzenia uwag wniesionych do projektu miejscowego planu nr 33B/5/2023 w rejonie ronda im. Romana Dmowskiego w Rzeszowie. Wyrok w pkt I wydano na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. (pkt II wyroku).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło