I OSK 1263/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-09-02
Skład orzekający: Piotr Przybysz, Piotr Niczyporuk, Anna Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją komunalizacyjną, stanowi zagadnienie wstępne, którego nierozstrzygnięcie wyklucza możliwość merytorycznego zakończenia postępowania w sprawie doprowadzenia zapisów w ewidencji gruntów i budynków do zgodności ze stanem prawnym?Ratio decidendi
Złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją komunalizacyjną nie stanowi zagadnienia wstępnego, od którego zależy rozpatrzenie sprawy ewidencyjnej. Ostateczna decyzja administracyjna, nawet jeśli istnieje możliwość jej wzruszenia w nadzwyczajnym trybie, funkcjonuje w obrocie prawnym i jest wiążąca, dopóki nie zostanie zmieniona lub uchylona. Postępowanie ewidencyjne powinno być prowadzone w oparciu o aktualny materiał dowodowy, a ewentualne zmiany wynikające z późniejszego rozstrzygnięcia w sprawie decyzji komunalizacyjnej mogą zostać uwzględnione w późniejszej aktualizacji ewidencji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej S. S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Organ ten uchylił postanowienie Starosty P. o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie doprowadzenia zapisów w ewidencji gruntów i budynków do zgodności ze stanem prawnym. Skarżący kasacyjnie kwestionował stanowisko sądów administracyjnych, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją komunalizacyjną nie stanowi zagadnienia wstępnego, które uzasadniałoby zawieszenie postępowania ewidencyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) Sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 2 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1578/18 w sprawie ze skargi S. S. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 21 marca 2018 r. nr 37 w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 listopada 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1578/18 oddalił skargę S. S. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 21 marca 2018 r., nr 37 w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego.
Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.
Postanowieniem z 21 marca 2018 r., nr WG-III.7221.2.31.2018.AR, wydanym po rozpatrzeniu zażalenia S. i J. małżonków P. na postanowienie Starosty P. (dalej: "Starosta" lub "organ pierwszej instancji") z 22 stycznia 2018 r., nr 10.2018, o zawieszeniu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie doprowadzenia zapisów w ewidencji gruntów i budynków do zgodności ze stanem prawnym w odniesieniu do nieruchomości położonej w P., dla której prowadzony jest zbiór dokumentów [...] , w którym nieruchomość ta oznaczona jest jako działka hipoteczna nr [...] – Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił postanowienie organu pierwszej instancji.
Pismem z 27 stycznia 2011 r. Starosta P. zawiadomił osoby uznane za strony o wszczęciu z urzędu postępowania dotyczącego nieruchomości, dla której prowadzony jest zbiór dokumentów [...] , stanowiącej działki ewidencyjne [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] i [...] , którego celem jest doprowadzenie zapisów w ewidencji gruntów i budynków do zgodności ze stanem prawnym. Postępowanie wszczęto w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości w rejestrze gruntów i budynków.
Decyzją z dnia 3 lipca 2014 r., nr 9/2014, wydaną jako kolejna w sprawie - Starosta P. orzekł o aktualizacji operatu ewidencyjnego, polegającej na doprowadzeniu zapisów w ewidencji gruntów i budynków do zgodności ze stanem prawnym przez wpisanie współwłaścicieli w określonych udziałach w odniesieniu do działek ewidencyjnych [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] i [...] z obrębu nr [...] miasta P., wchodzących w skład nieruchomości, dla której prowadzony jest zbiór dokumentów nr [...] , w którym nieruchomość ta oznaczona jest jako działka o numerze hipotecznym [...] o powierzchni 0,5599 ha.
Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 5 września 2014 r., nr 74.
Po rozpatrzeniu skarg S. S. (dalej: "skarżący") oraz S. i J. małżonków P. na tę decyzję, wyrokiem z 19 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2253/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje organów obu instancji. W pierwszej kolejności Sąd uznał za trafne zarzuty małżonków P., że organ nie uwzględnił ostatecznych decyzji komunalizacyjnych Wojewody [...]. Uznał także, że organ drugiej instancji nie odniósł się do argumentacji odwołania skarżącego kwestionującej właściwą identyfikację nieruchomości, dla której prowadzony był zbiór dokumentów [...] .
Wykonując powyższy wyrok, organ ewidencyjny wielokrotnie występował do Wojewody [...] oraz Ministra Infrastruktury i Budownictwa o przesłanie decyzji komunalizacyjnych oraz zlecił geodecie uprawnionemu wykonanie opracowania geodezyjnego dotyczącego rozliczenia nieruchomości uregulowanej w zbiorze dokumentów nr [...] .
Postanowieniem z 20 listopada 2015 r. Starosta P. zawiesił postępowanie do czasu zakończenia postępowań przed sądami administracyjnymi w przedmiocie rozpatrzenia skarg na decyzje komunalizacyjne.
Z postanowienia Starosty P. z 8 czerwca 2016 r., nr 14.2016, o podjęciu zawieszonego postępowania wynika, iż organ ten uznał, że ustały przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania.
13 grudnia 2016 r. do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego przyjęte zostało opracowanie geodezyjne wykonane na potrzeby postępowania na podstawie zlecenia z 28 października 2016 r..
We wrześniu 2017 r. zakończyło się wyjaśnianie z wykonawcą tego opracowania uwag i zastrzeżeń zgłaszanych przez strony postępowania.
12 grudnia 2017 r. Starosta P. otrzymał pismo Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa informujące o wpłynięciu wniosku S. S. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z 6 kwietnia 2012 r., nr 513/DG/12, dotyczącego nabycia z mocy prawa przez Gminę Miasto P. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] zajętej pod ul. M. K.
W związku z powyższym, pismem z 11 stycznia 2018 r. Starosta zwrócił się do Ministra z prośbą o przesłanie postanowienia o wznowieniu lub odmowie wznowienia postępowania. Następnie postanowieniem z 22 stycznia 2018 r., nr 10.2018, organ ten ponownie zawiesił postępowanie do czasu dostarczenia mu postanowienia Ministra o odmowie wszczęcia postępowania lub ostatecznej i prawomocnej decyzji orzekającej w sprawie.
S. i J. małżonkowie P. złożyli zażalenie na to postanowienie oraz ponaglenie na przewlekłość postępowania Starosty P. w tej sprawie. Zarzucili, że brak jest zagadnienia wstępnego wymagającego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd, którego rozpoznanie mogłoby rzutować na wynik postępowania prowadzonego przez Starostę P. Zarzucili także, że Starosta wielokrotnie przedłużał termin rozpoznania sprawy ignorując fakt, że był związany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2253/14.
Rozpatrując sprawę w postępowaniu zażaleniowym Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego przywołał treść art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), zgodnie z którym zawieszenie postępowania może nastąpić w sytuacji, w której rozpatrzenie merytoryczne sprawy i wydanie decyzji uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W świetle argumentów zawartych w uzasadnieniu postanowienia Starosty oraz akt sprawy, organ drugiej instancji stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie występuje, a więc zawieszenie postępowania należało uznać za nieuzasadnione.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, S. S., zaskarżył je w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, że nie zawiera ona uzasadnionych podstaw i w całości podzielił ustalenia dokonane przez organ drugiej instancji.
Sąd podzielił argumentację podniesioną w zaskarżonym postanowieniu.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wbrew twierdzeniom skarżącego, złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z 6 kwietnia 2012 r., nr 513/DG/12, stwierdzającą nabycie przez Gminę Miasto P. z mocy prawa z 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntu zajętego pod część ulicy [...] w P., oznaczonego jako działki nr [...] oraz nr [...] – nie stanowi zagadnienia, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego. Decyzja komunalizacyjna funkcjonuje bowiem nadal w obrocie prawnym i jako ostatecznej służy jej tzw. domniemanie legalności. Oznacza to, że jest ona ważna i powinna być wykonywana do czasu, kiedy nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania. Ostateczna decyzja administracyjna jest wiążąca erga omnes (wobec wszystkich).
W ocenie Sądu pierwszej instancji sprawa doprowadzenia zapisów w ewidencji gruntów i budynków do zgodności ze stanem prawnym nieruchomości powinna więc być rozpatrzona w oparciu o materiał dowodowy, będący aktualnie w posiadaniu organu ewidencyjnego. Aktualizacja tej ewidencji może być dokonywana wielokrotnie, w zależności od okoliczności, które z różnych przyczyn mogą podlegać zmianie.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że jeżeli w wyniku wznowionego przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa postępowania decyzja komunalizacyjna zostanie uchylona i wydana będzie nowa decyzja rozstrzygająca o istocie sprawy, to będzie ona podstawą do wprowadzenia wynikających z niej zmian w ewidencji gruntów i budynków. Oczekiwane rozstrzygnięcie w postępowaniu wznowieniowym - w szczególności, gdy według informacji uzyskanej przez organ odwoławczy 19 marca 2018 r. wniosek S. S. nie został jeszcze rozpoznany - nie jest zagadnieniem wstępnym, od którego zależy rozpatrzenie sprawy ewidencyjnej, będącej przedmiotem wszczętego postępowania.
Skarżący kasacyjnie zaskarżył w całości powyższy wyrok, zarzucając mu:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), tj. art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 101 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 i 107 § 2 k.p.a. i 110 k.p.a., poprzez nieuchylenie skarżonego orzeczenia wskutek przeprowadzenia argumentacji sprzecznej z zasadami logiki formalnej i przepisami procedury administracyjnej (związanie motywami wcześniejszego postanowienia o zawieszeniu).
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych wraz z opłatą skarbową w kwocie 17 zł tytułem opłaconego pełnomocnictwa.
Ponadto skarżący w piśmie procesowym z 5 marca 2019 r. wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny, w związku ze zmianą art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.) wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z poz. 1090), poinformował strony postępowania, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach, w których strony nie zrzekły się przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony wyrażą na to zgodę. We wskazanym wyżej okresie nie przeprowadza się rozpraw w siedzibie Sądu z udziałem stron. Jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne.
W związku z powyższym zwrócono się do stron postępowania o udzielenie informacji, w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, czy wyrażają zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. W razie skierowania sprawy na posiedzenie niejawne, strony zostały poinformowane o możliwości przedstawienia, w terminie 7 dni, dodatkowych wyjaśnień na piśmie.
Ponadto strony postępowania zostały zawiadomione, że na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych – Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a rozprawy nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Organ w piśmie procesowym z 2 maja 2022 r. poinformował, że posiada możliwości techniczne uczestnictwa w rozprawie zdalnej. Jednocześnie poinformował, że w przypadku niewyrażenia zgody przez wszystkie strony postępowania na przeprowadzenie posiedzenia w trybie zdalnym, przychylił się do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Burmistrz Miasta P. w piśmie procesowym z 4 maja 2022 r. poinformował, że wyraża zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Uczestnicy postępowania S. P. i J. P. oświadczyli, że wyrażają zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec powyższego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
W oparciu o art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno wskazanie przesłanek kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Wskazanie podstaw kasacyjnych wymusza potrzebę konkretnego przytoczenia tych regulacji prawnych, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.
Oceniając zarzuty skargi kasacyjnej według wskazanych powyżej kryteriów należało uznać je za niezasadne.
Zarzuty skargi kasacyjnej zostały podniesione w ramach jednej podstawy kasacyjnej, a mianowicie naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku WSA powinno sprowadzać się do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. c (ewentualnie w powiązaniu z art. 145 a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1211/13, źródło CBOSA), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone.
W przedmiotowej sprawie skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 101 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 107 § 2 k.p.a. i art. 110 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Ocenę zasadności skargi kasacyjnej należy rozpocząć od wskazania, iż zarzut naruszenia art. 77 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., został nieprawidłowo przywołany i wobec powyższego nie nadawał się do rozpoznania w postępowaniu kasacyjnym.
Zarzut naruszenia art. 77 k.p.a. został wadliwie skonstruowany. Skarżący kasacyjnie nie wskazał konkretnego przepisu, z podaniem numeru właściwej jednostki redakcyjnej aktu prawnego, który, w jego ocenie, naruszył Sąd I instancji. Zatem nie sprecyzował zarzutu, nie przytoczył właściwie podstaw kasacyjnych, a tym samym uniemożliwił ustalenie granic zaskarżenia. Skoro zatem art. 77 k.p.a. dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne, to skarżący kasacyjnie musi wskazać chociażby konkretny paragraf, który - zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną - został naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Pogląd ten jest obecnie powszechnie akceptowalny w orzecznictwie (postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 96; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 2034/06 ; wyrok NSA z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 2520/10; wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2360/19; wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2362/19, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA").
Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na dyspozycję art. 183 § 1 p.p.s.a., nie może, we własnym zakresie korygować, konkretyzować czy też uściślać zarzutów skargi kasacyjnej. Natomiast to autor skargi kasacyjnej winien przywołać podstawy kasacyjne (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), a mianowicie wskazać konkretne przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jego zdaniem naruszył Sąd I instancji. Stanowi to jego powinność, gdyż jest on profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 557/07; wyrok NSA z 6 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1669/12; wyrok NSA z 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1799/12; wyrok NSA z 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1977/12; wyrok NSA z 4 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1151/21, źródło CBOSA).
Zarzuty zawarte w skardze i w jej uzasadnieniu podnoszą kwestię przeprowadzenia argumentacji sprzecznej z zasadami logiki formalnej i przepisami procedury administracyjnej (związanie motywami wcześniejszego postanowienia o zawieszeniu). Zarzuty te zostaną zatem rozpoznane łącznie.
Wskazane w skardze kasacyjnej przepisy dotyczą procedury administracyjnej. Odnoszą się one odpowiednio do formy zawieszenia postepowania (101 § 1 k.p.a.) zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), sposobu prowadzenia przez organ postępowania dowodowego (art. 77 k.p.a.), elementów składowych decyzji administracyjnej (art. 107 § 2 k.p.a.) czy związania organu wydaną decyzją (art. 110 k.p.a.). Jednakże skarżący kasacyjnie uważa przede wszystkim, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia 6 kwietnia 2012 r., nr 513/DG/12, stwierdzającą nabycie przez Gminę Miasto P. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntu zajętego pod część ulicy [...] w P., oznaczonego jako działki nr [...] oraz nr [...] - stanowi zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego.
Bezspornym w sprawie jest fakt, że decyzja komunalizacyjna wydana przez Wojewodę [...] na rzecz Gminy Miasto P. stała się ostateczna i funkcjonuje nadal w obrocie prawnym. Zatem jako ostateczna decyzja administracyjna jest wiążąca erga omnes (wobec wszystkich). Skoro tak to decyzji tej nie można pominąć dopóki funkcjonuje ona w obrocie prawnym. Zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie przysługuje odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc decyzje ostateczne, nie mogą być wzruszane dowolnie, lecz tylko w przypadkach i trybie określonym przez k.p.a. Decyzji ostatecznej służy tzw. domniemanie legalności, które oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania (wyrok NSA z 14 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1545/15, źródło CBOSA).
Zasada trwałości decyzji ostatecznych, o której mowa w art. 16 § 1 k.p.a., służy bowiem realizacji podstawowych dla porządku prawnego zasad prawa, a mianowicie, bezpieczeństwa prawego, pewność prawa, zaufania do państwa i stanowionego prawa oraz ochrony praw nabytych, co motywowane jest potrzebą zapewnienia stabilności i pewności stosunków administracyjnoprawnych w przestrzeni czasu. Równocześnie podkreślić należy, że zasada trwałości decyzji ostatecznej nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego. O czym zasadnie można wnioskować na podstawie treści przywołanego przepisu prawa, który wprost stanowi, że uchylenie lub zmiana takich decyzji - to jest decyzji ostatecznych - stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tyko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że trwałość decyzji nie jest równoznaczna z ich niezmienialnością, lecz polega na ograniczeniu możliwości ich wzruszania tylko do przypadków nadzwyczajnych postępowań określonych przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok NSA z 24 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 814/21, źródło CBOSA).
Mając powyższe na uwadze, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie doszło do naruszenia art. 101 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 2 k.p.a. i art. 110 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Zatem złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia 6 kwietnia 2012 r., nr 513/DG/12, stwierdzającą nabycie przez Gminę Miasto P. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntu zajętego pod część ulicy [...] w P., oznaczonego jako działki nr [...] oraz nr [...] - nie stanowi zagadnienia, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego.
Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że sprawa doprowadzenia zapisów w ewidencji gruntów i budynków do zgodności ze stanem prawnym nieruchomości powinna więc być rozpatrzona w oparciu o materiał dowodowy, będący aktualnie w posiadaniu organu ewidencyjnego. Należy także podzielić, że aktualizacja tej ewidencji może być dokonywana wielokrotnie, w zależności od okoliczności, które z różnych przyczyn mogą podlegać zmianie.
W niniejszej sprawie WSA w Warszawie trafnie nie znalazł podstaw do zakwestionowania działań organów administracji. Przeprowadziły one bowiem wyczerpujące postępowanie dowodowe oraz wyjaśniły i przeanalizowały wszystkie te okoliczności, które były niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy (art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a.), a ponadto w sposób właściwy oceniły materiał dowodowy (art. 80 k.p.a.). Nałożony na organy administracyjne obowiązek zebrania z urzędu wszystkich dowodów i wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy - zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej - nie ma więc charakteru absolutnego, a ciężar dowodu spoczywa także na stronie postępowania. Ma to szczególne znaczenie w przypadku prowadzenia postępowania z wniosku strony i na jego rzecz. Zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., czy art. 77 § 1 k.p.a. byłby skuteczny jedynie wówczas, gdyby skarżący kasacyjnie wykazał pominięcie dowodów znajdujących się w posiadaniu organu. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie.
Mając na względzie podniesione argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, z mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło