I SA/Bd 327/18

PostanowienieWSA w Bydgoszczy2018-09-10

Skład orzekający: Sędzia WSA Jarosław Szulc

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący wykazał, że jego sytuacja materialna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych?
Ratio decidendi
Skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, aby uzasadniała przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Przedłożone dokumenty i oświadczenia były niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, a także stanu majątkowego jego żony, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżący nie wykazał swojej trudnej sytuacji materialnej i jest w stanie uiścić wpis. Skarżący złożył sprzeciw od tego postanowienia, podnosząc dodatkowe okoliczności dotyczące swojej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Sąd administracyjny rozpoznał sprzeciw.
Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Jarosław Szulc po rozpoznaniu w dniu 10 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 8 sierpnia 2018 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Skarżący wniósł na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, którego łączny dochód wynosi 5.700 zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych oraz przedmiotów wartościowych. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał: kredyty 220.000 zł; koszty na mieszkanie 2.000 zł; koszty leczenia 500 zł. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył: PIT-11, PIT-37, PIT-40A za lata 2016-2017r.; decyzję o waloryzacji renty; zajęcie wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego i wezwane do dokonywania potrąceń; wezwanie do dokonywania potrąceń z renty lub emerytury; zaświadczenie o zarobkach oraz zawiadomienia o wysokości rat. Ponadto skarżący oświadczył, że: nie posiada rachunków bankowych; z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej; nie korzystał z pomocy społecznej; ponosi koszty związane z utrzymaniem domu w wysokości ok. 450 zł; ponosi koszty utrzymania (środki czystości, higieny, lekarstwa, wizyty lekarskie) w kwocie ok. 850 zł; nie posiada oszczędności; nie posiada samochodów ani innych pojazdów; nie posiada nieruchomości; nie prowadzi działalności gospodarczej; posiada zobowiązania kredytowe które zostały wypowiedziane; z majątku skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, których efektem było zajęcie wynagrodzenia za pracę i renty; posiada udziały w dwóch spółkach, których wartość jest zerowa; jest poręczycielem kredytu hipotecznego zaciągniętego przez żonę, który jest obsługiwany – rata wynosi 1.800 zł z czego skarżący partycypuje w spłacie w kwocie 600 zł. Referendarz postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2018 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu podał, że skarżący w sposób wybiórczy zobrazował swoją i żony sytuację finansową. Ponadto, biorąc pod uwagę wysokość dochodu gospodarstwa domowego, jest on w stanie uiścić wpis od skargi, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Pismem z dnia 29 sierpnia 2018 r. skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia wnosząc o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podał, że jego dochód jest pomniejszany o zajęcie komornicze w wysokości 800 zł, a większa jego część (3.000 zł) to emerytura żony, która nie wyraża zgody na zapłacenie opłaty sądowej. Dodał, że jego dorosły syn jest ciężko chory, niepełnosprawny i wymaga permanentnej pomocy fizycznej i finansowej. Także żona i on sam są osobami schorowanymi. Oświadczył, że nie posiada nieruchomości ani ruchomości, które mógłby sprzedać w celu pokrycia opłaty sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 258 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 1302, dalej: "p.p.s.a."), czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy, a do czynności tych należy w szczególności wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 259 § 1 p.p.s.a. od tych postanowień referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 zd. drugie, w sprawach, o których mowa w § 1, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a stosownie do § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Stosownie natomiast do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, iż prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje jedynie w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek spoczywa ciężar przekonania sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012r., sygn. akt I FZ 429/12, opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o sprawach na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak wszystkie niżej podane orzeczenia sądowe). Rozstrzygnięcie zatem w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. To strona musi wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Właściwe bowiem przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających wobec niej zastosowanie prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwi sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny jej sytuacji majątkowej. Nastąpić to może tylko w przypadku, gdy strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób przekonujący, niebudzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji umożliwiającej zastosowanie wobec niej instytucji prawa pomocy. Skoro udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, to powinno ono sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 stycznia 2013r., sygn. akt II FZ 987/12). Ponadto w orzecznictwie podkreśla się, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być ono przyznane na wniosek osób ubogich, znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie kosztów postępowania. Nie bez przyczyny instytucja ta określana jest w orzecznictwie sądowym tzw. prawem ubogich. Przyznanie prawa pomocy ma bowiem na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść kosztów postępowania. Można tytułem przykładu wskazać, że np. stan bezrobocia strony, może być przesłanką przyznania prawa pomocy, ale jednocześnie konieczne jest ustalenie, że wnioskujący o prawo ubogich jest obiektywnie pozbawiony możliwości uzyskania środków na utrzymanie siebie i rodziny, w tym na prowadzenie postępowania sądowego (por. też post. NSA z 16 stycznia 2015r. sygn. akt II OZ 1152/14, post. NSA z 22 stycznia 2015r. sygn. akt II GZ 935/14). Mając na uwadze powyższe podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika niezbicie, że to na stronie wnioskującej spoczywa obowiązek przekonania sądu, iż w jej przypadku zachodzą ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 9 września 2004r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl., z dnia 7 marca 2006r., sygn. akt OZ 211/06, niebubl.). To zatem strona ma przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), powinna przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Wybór żądanych dokumentów źródłowych uzależniony jest od indywidualnych okoliczności rozpoznawanej sprawy i pozostawiony został uznaniu rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić również należy, że art. 255 p.p.s.a. stanowi podstawę do wezwania strony, a nie organów państwowych, czy też jakichkolwiek instytucji, do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych. Zwrócić należy także uwagę, że przepis art. 255 p.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy, ale regulacja ta pozwala także ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do stwierdzenia przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (vide: postanowienie NSA z 10 stycznia 2008 r., sygn. II FZ 540/07, niepubl.). Mając na uwadze powyższe Sąd w pełni podziela stanowisko Referendarza sądowego, że składający wniosek o przyznanie prawa pomocy, z naruszeniem spoczywającego na stronie obowiązku, nie wykazał zasadności udzielenia mu prawa pomocy. Przede wszystkim rację ma Referendarz, że z przedłożonych w trakcie postępowania dokumentów oraz oświadczeń nie można jednoznacznie ustalić, jaki jest rzeczywisty stan finansowy i majątkowy skarżącego oraz jego żony. W ocenie Sądu oceny tej nie zmienia również argumentacja przedstawiona w sprzeciwie przez skarżącego. W ocenie Sądu złożone oświadczenia, zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF i przedłożone w trakcie postępowania na wezwanie Referendarza oraz argumentacja przedstawiona w sprzeciwie są niewystarczające do oceny, czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd podziela stanowisko Referendarza sądowego, że strona nie wykazała, aby spełniła przesłanki upoważniające do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazać należy, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący podał, że na dochód jego gospodarstwa domowego składa się jego renta oraz pensja, w kwocie łącznej 3.000 zł oraz emerytura żony w kwocie 2.700 zł, co daje całkowity dochód w wysokości 5.700 zł na dwie osoby. Skarżący oświadczył, że nie posiada oszczędności ani innego majątku oraz, że od lat pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej. W piśmie z dnia 11 lipca 2018 r. oświadczył również, że miesięczne koszty utrzymania domu wynoszą 1.330 zł, z czego on pokrywa 1/3, tj. ok. 450 zł. Ponadto ponosi wydatki na leczenie w kwocie ok. 300 zł, środki czystości i higieny ok. 100 zł, więc jego całkowite miesięczne wydatki to ok. 850 zł. Ponadto, jako poręczyciel partycypuje w spłacie kredytu hipotecznego zaciągniętego przez żonę, co kosztuje go ok. 600 zł miesięcznie. Wynagrodzenie za pracę oraz renta objęte są zajęciem komorniczym. Posiada udziały w dwóch spółkach, których wartość jest zerowa. Jak słusznie podniósł Referendarz, Skarżący nie odpowiedział we właściwy sposób na wezwanie o przedłożenie żądanych wyjaśnień i dokumentów. Nie wyjaśnił jaki tytuł prawny posiada do lokalu wskazanego jako adres zamieszkania tj. ul. [...] N. Z. Podał jedynie, że nie posiada lokalów ani innej nieruchomości. Niejasności dotyczyły również m.in. faktur za gaz oraz wodę, na których jako adres i punkt poboru wskazano ul. [...]. Wnioskodawca w sposób powierzchowny przedstawił sytuację finansową żony, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na zarządzenie wystosowane w trybie art. 255 p.p.s.a. skarżący nie przedłożył: zeznań podatkowych żony za lata 2016-2017, aktualnego zaświadczenia o zarobkach żony, która jak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego pełni funkcję prezesa zarządu w spółce E. , jak również wyciągów z rachunków bankowych żony. Zatem nie wiadomo, jakie są aktualne możliwości płatnicze żony oraz jej stan majątkowy, z którą skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez wnioskodawcę okoliczności, że z żoną pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej oraz, że nie wyraża ona zgody na zapłacenie opłaty sądowej wyjaśnić należy wnioskodawcy, że zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2017r. poz. 682) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli; zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu, między innymi, o stosowanie art. 27 K.r.o. (por. M. Zychowicz, w: H. Ciepła i inni, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2009, teza 8 do art. 51, s. 320). Potwierdza to również ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że fakt, iż pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, lub, że pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 817/11, postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć również należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 K.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 61 ze znaczkiem 4 § 1 K.r.o.), a zatem bez względu na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej czy nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 K.r.o. skutkuje, tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt II OZ 1266/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd wysokość osiąganych przez małżonkę skarżącego dochodów, jej sytuacja materialna wpływa na ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy. Dopiero bowiem zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez każdego z małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym miejscu wskazać należy, że obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji trudno uznać przedstawione dowody za kompletne i obrazujące faktyczną sytuację finansową skarżącego. Odnosząc się do podnoszonej przez wnioskodawcę okoliczności spłaty zobowiązań o charakterze prywatnoprawnym Sąd wskazuje, że w orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, iż przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienia NSA: z dnia 20 czerwca 2013 r., I FZ 224/13; z dnia 1 czerwca 2011 r., II FZ 234/11; z dnia 10 listopada 2011 r., I FZ 362/11; z dnia 12 kwietnia 2011 r., II FZ 97/11). Taki też poprawny pogląd odnoszący się do powyższego zagadnienia przedstawił Referendarz w uzasadnieniu swojego postanowienia. Jak wskazuje się w orzecznictwie, przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r., sygn. akt FZ 794/04). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 318/05 (dostępne j.w.) wskazał, że prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Nie każdy więc wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany jako dolegliwy finansowo, powoduje uszczerbek w utrzymaniu koniecznym skarżącego i jego rodziny. W tym kontekście można powiedzieć, że na tle faktu, iż dochód skarżącego wynosi 3.000 zł, a jego dwuosobowego gospodarstwa domowego 5.700 zł, a kwota wpisu od złożonej skargi to 500 zł, skarżący jest w stanie uiścić wpis od skargi bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Ponadto, wnioskodawca w sposób wybiórczy przedstawił swoją sytuację materialną, co uniemożliwia pełną ocenę jego możliwości finansowych w zakresie ponoszenia kosztów sądowych. Jak wskazano wyżej to strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy podane przez skarżącego dane nie są pełne, mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Reasumując, skarżący nie wykazał, że wyłożenie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść stosownych kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy. Powyższej oceny skarżący skutecznie nie podważył w sprzeciwie. Stwierdził jedynie, że żona nie wyraża zgody na poniesienie opłaty sądowej oraz, że finansowo pomaga choremu synowi, który musi przyjmować różne lekarstwa, ( a o którym wcześniej nie wspomniał ), przy czym, nawet nie podał kwoty jaką wydatkuje w ramach udzielanej pomocy. Odmienne stanowisko strony co do zaistnienia przesłanek umożliwiających przyznanie prawa pomocy nie wpływa na ocenę prawidłowości wydanego postanowienia. Zdaniem Sądu, stan faktyczny sprawy został poprawnie oceniony i ustalony przez Referendarza. To, że strona nie zgadza się z oceną stanu faktycznego i prawnego dokonaną przez Referendarza nie zmienia prawidłowości wydanego postanowienia i nie jest przesłanką stwierdzenia jego wadliwości. Ponadto Sąd wskazuje, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Prawidłowe zastosowanie przez Referendarza przepisów p.p.s.a. nie stanowi naruszenia norm Konstytucji RP gwarantujących obywatelowi swobodny dostęp do niezawisłego i bezstronnego sądu (por. postanowienia NSA: z dnia 28 lipca 2011 r., II FSK 1407/11, z dnia 12 stycznia 2012 r., II FZ 876/11). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w przekonujący sposób (por. postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2011 r., I FZ 26/11). W tym stanie rzeczy, z uwagi na fakt, iż skarżący nie wykazał, że jego obecna sytuacja finansowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, Sąd na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło