I SA/Bd 4/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. sp. z o.o. w S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2012r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy strona, powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2017r. w przedmiocie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2012 roku. W uzasadnieniu strona wskazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji skutkować będzie trudnymi do odwrócenia konsekwencjami, a także spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Podniosła, że konieczność zapłaty podatku spowoduje znaczne zakłócenia w funkcjonowaniu działalności gospodarczej, utratę płynności finansowej oraz możliwości bieżącego regulowania zobowiązań i będzie zmierzało do konieczności likwidacji działalności. Obciążenie spółki jest na tyle znaczące, że zagraża stabilności finansowej spółki jak i jej kontrahentowi, dalszej ich działalności gospodarczej, naruszeniem ich pozycji na rynku, brakiem możliwości zawierania nowych transakcji na korzystnych warunkach, utratą wiarygodności w oczach banków, a także utratą zdolności kredytowej. Natomiast, ewentualna szkoda powstała w wyniku likwidacji przedsiębiorstwa jest niezwykle trudna do oszacowania. Składają się na nią przede wszystkim koszty związane z odtworzeniem zorganizowanej całości przedsiębiorstwa, w tym także odbudowania renomy firmy, ale przede wszystkim odzyskania utraconych zarobków. Powyższe wiąże się z wielkimi kosztami. Skarżąca podsumowała, iż powyższe okoliczności i argumenty prowadzą do jednoznacznych wniosków, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest jedynym racjonalnym rozwiązaniem, które pozwoli skarżącej na dalsze funkcjonowanie. Jednocześnie ustanowione na całym majątku skarżącej zabezpieczenie nie spowoduje ewentualnej straty dla interesu Skarbu Państwa, w przypadku niekorzystnych dla skarżącej rozstrzygnięć w postępowaniach przed sądami administracyjnymi. Wskazała także, że rozpoczęcie egzekucji zmusi zarząd spółki do ogłoszenia upadłości i może oznaczać brak możliwości prowadzenia przez skarżącą obrony przed sądami administracyjnymi. Tym samym niewstrzymanie wykonania decyzji skutkować będzie ogromną szkodą powstałą w majątku skarżącej, która nie będzie możliwa do naprawienia, a skutki nią wyrządzone niemożliwe do cofnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązującą zasadą jest, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części decyzji lub postanowienia, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków oraz aktów terenowych organów administracji rządowej, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Podkreślić należy, że zasadą jest wykonalność decyzji ostatecznej (art. 61 § 1 p.p.s.a.), a wskazana wyżej instytucja może mieć zastosowanie wyłącznie w razie stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu, Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, a użycie przez ustawodawcę zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniany na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazł się wnioskodawca obciążony obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008r., sygn. akt II GZ 139/08). Podkreślenia wymaga, że wystąpienie z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu wiąże się z obowiązkiem takiego jego sformułowania, by powołane w nim okoliczności wskazywały na spełnienie przynajmniej jednej z dwóch przesłanek wymienionych w przepisie, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacji w przedstawionym przez wnioskodawcę materiale dowodowym. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie, sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża wnioskodawcę (por. postanowienia NSA: z dnia 14 maja 2014r., sygn. akt I OZ 363/14, z dnia 26 listopada 2007r., sygn. akt II FZ 338/07; z dnia 29 maja 2009r., sygn. akt I FZ 148/09; z dnia 10 grudnia 2010r., sygn. akt II FZ 536/10; z dnia 1 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 17/11; B. Dauter (w:) B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex 2018, Komentarz do art. 61). Wniosek zatem o ochronę tymczasową powinien zostać poparty stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania wnioskodawcy o ich przedstawienie. W tym zakresie Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2012r., sygn. akt II GZ 455/12, zgodnie z którym postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wydawane jest wyjątkowo, na wniosek, i nie stosuje się w odniesieniu do niego treści art. 49 p.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku nieuzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przewodniczący nie ma obowiązku wzywania wnioskodawcy do jego uzupełnienia lub poprawienia, a inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy. Sąd zwraca uwagę, że wprawdzie w aktach sprawy znajduje się dokumentacja o sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej, złożona w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, jednakże inne przesłanki decydują o przyznaniu prawa pomocy, a inne warunkują wstrzymanie wykonana decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 16 października 2009r., sygn. akt II FSK 1783/08). Brak jest podstaw do dokonywania przez Sąd z własnej inicjatywy weryfikacji dokumentów załączonych do wniosku o pomoc prawną, w poszukiwaniu ewentualnych przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku o udzielenie spółce ochrony tymczasowej (por. postanowienie NSA z 29 listopada 2017r., sygn. akt II FZ 608/17). To bowiem w interesie skarżącej leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, by był on precyzyjny i dotyczył realnych zagrożeń. Zresztą Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 19 marca 2018r. odmówił spółce przyznania prawa pomocy, a tut. Sąd po rozpoznaniu sprzeciwu - postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2018r. - utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie. Zauważyć należy, że skarżąca uzasadniając swój wniosek ograniczyła się do wskazania, iż z uwagi na wysokość zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji, istnieje ryzyko utraty płynności finansowej, spowodowania uszczerbku wskutek konieczności odbudowy renomy po utracie zaufania dostawców i nabywców towarów i usług oraz ryzyka likwidacji działalności gospodarczej. Podkreślenia jednak wymaga, że wykonanie każdej decyzji pociąga za sobą określone konsekwencje. Istotą ochrony tymczasowej jest przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed wydania decyzji. Wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zwykło się uważać, iż przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla wnioskodawcy jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie służy bowiem zabezpieczeniu wnioskodawcy przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (zob. postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2014r., sygn. akt I FZ 319/14; postanowienie NSA z dnia 12 grudnia 2013r., sygn. akt II FSK 3440/13). Oczywistym przy tym jest, że zapłata lub wyegzekwowania należności jest przyczyną zmniejszenia ilości środków pozostających w dyspozycji dłużnika (por. postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008r., II FZ 248/08). Nie jest to jednak sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarżąca powinna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane oraz załączone dokumenty, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. Sąd nie może przy ocenie zasadności wniosku bazować wyłącznie na jego treści, w którym ogólnie wskazano, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji doprowadzi do zlikwidowania prowadzonej przez nią działalności gospodarczej oraz spowoduje trudności w odbudowie renomy i kłopoty finansowe. Samo powołanie tych okoliczności nie uzasadnia udzielenia ochrony tymczasowej. Nie ma żadnych podstaw, by automatycznie – bez odpowiednich (i popartych stosownymi dokumentami) informacji od skarżącej zakładać, że wykonanie decyzji będzie skutkować wymienionymi konsekwencjami. Ponadto zauważyć należy, że w orzecznictwie dotyczącym wstrzymywania aktów nakładających obowiązek ponoszenia wydatków pieniężnych wskazuje się, iż rodzaj nałożonego obowiązku, nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne z natury rzeczy przecież odwracalne. Stanowisko takie zostało przedstawione w postanowieniu NSA z dnia 20 grudnia 2004r., sygn. akt. GZ 138/04, w którym dodatkowo wskazano, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi, istnieje oczywista możliwość zwrotu nadpłaconych kwot (por. też postanowienie NSA z dnia 30 stycznia 2017r., sygn. akt II GZ 34/17, postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2016r., sygn. akt II FZ 867/16 i postanowienie NSA z dnia 3 marca 2016r., sygn. akt II GZ 119/16). Ponoszenie zatem wydatków pieniężnych nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.