I SA/Bd 535/15
WyrokWSA w Bydgoszczy2015-09-16
Skład orzekający: Halina Adamczewska-Wasilewicz, Ewa Kruppik-Świetlicka, Jarosław Szulc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wykorzystywana częściowo do działalności gospodarczej, mimo złego stanu technicznego, może być opodatkowana według wyższej stawki podatku od nieruchomości, gdy nie zachodzą trwałe względne techniczne uniemożliwiające jej wykorzystanie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pojęcie "względów technicznych" w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. odnosi się do trwałych, obiektywnych przeszkód technicznych, niezależnych od podatnika, które całkowicie uniemożliwiają wykorzystanie nieruchomości do działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie zły stan techniczny budynku wynikał z zaniedbań podatnika i nie wykluczał jego częściowego użytkowania, co uzasadniało zastosowanie wyższej stawki podatku.Stan faktyczny
Spółka H. P. złożyła korektę deklaracji podatku od nieruchomości za 2014 r., zmniejszając powierzchnię hal przemysłowych nr 1.5 i 1.6, argumentując, że zły stan techniczny budynków uniemożliwia ich wykorzystanie do działalności gospodarczej. Organ podatkowy i Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymały decyzję o wyższym zobowiązaniu podatkowym, wskazując, że zły stan techniczny wynika z zaniedbań podatnika, a budynki są częściowo wykorzystywane gospodarczo.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2015r. sprawy ze skargi "H. P." Sp. z o. o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2014 r. oddala skargę
Decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta W. określił skarżącej Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2014r. w kwocie [...] zł. W ocenie organu, Spółka w korekcie deklaracji na podatek od nieruchomości niezasadnie zmniejszyła powierzchnię budynków - hali przemysłowych
nr 1.5 i 1.6 (budynek nr 8 wg ewidencji gruntów i budynków) związanych
z prowadzeniem działalności gospodarczej podając, że z uwagi na zły stan techniczny niemożliwym jest wykorzystanie ich do prowadzenia działalności gospodarczej. Organ podatkowy powołując art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach
i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2014r., poz. 849) – dalej jako: "u.p.o.l.", wskazał, że zawarte w przedmiotowym przepisie wyłączenie dotyczy sytuacji, gdy przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej, a powodem tego jest zdarzenie niezależne od podatnika, dotyczące stanu technicznego nieruchomości. W niniejszej sprawie natomiast, to działanie podatnika polegające na wyburzeniu elementów budynku, a następnie zaniechaniu jego adaptacji spowodowało, że stał się on nieużyteczny. Zdaniem organu, pojęcie "względy techniczne" nie obejmuje swoim zakresem przyczyn technologicznych, ekonomicznych czy finansowych. Ponadto, jak wskazał organ, z protokołów przeglądów technicznych hal przemysłowych wynika, że zdecydowana większość elementów budowlanych obiektu znajduje się w dobrym stanie technicznym.
We wniesionym odwołaniu Spółka powołała art. 6 ust. 3 u.p.o.l. stwierdzając, że zdarzeniem mającym wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości był fakt, iż część nieruchomości, tj. hala przemysłowa 1.5 i 1.6 nie nadaje się do użytkowania, tym samym do wykorzystania do prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższe uzasadnia zastosowanie niżej stawki podatku od nieruchomości. Okoliczność tę potwierdza ekspertyza techniczna oraz dokumentacja fotograficzna znajdująca się w aktach sprawy. Z ekspertyzy wynika, że stan obiektu jest zły, nie jest wyposażony w niezbędne instalacje, co potwierdzają przeprowadzone oględziny. Spółka wskazała, że opinia techniczna, na którą powołał się organ I instancji została sporządzona w 2012r. na użytek wewnętrzny i dla celów budowlanych, tj. dla określenia, iż nie zagraża budynkom katastrofa budowlana. Nie odpowiada natomiast na pytanie czy nieruchomość może być wykorzystywana do prowadzonej działalności gospodarczej. Zawiera ona stwierdzenie autora, z którego wynika, że koszty adaptacji będą wyższe niż koszty budowy nowego budynku o identycznej powierzchni.
Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia prawa proceduralnego związanego z nie zawiadomieniem strony o niedotrzymaniu terminu załatwienia sprawy i nie podania przyczyny takiego stanu, Kolegium wskazało, że sprawa naruszenia art. 139 i art. 140
§ 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r. poz. 613) – dalej jako: "O.p.", nie podlega badaniu w toku kontroli legalności decyzji kończącej postępowanie podatkowe. Zarzut zwłoki w załatwieniu sprawy podlega badaniu przy rozpoznaniu ponaglenia na nie załatwienie sprawy w terminie. Ponadto, upływ terminu do załatwienia sprawy nie pozbawia organu podatkowego możliwości orzekania
w sprawie, ani też nie powoduje wadliwości wydanej w takim postępowaniu decyzji.
Kolegium podniosło, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera legalnej definicji pojęcia "względów technicznych". Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz doktrynę wskazało, że pod tym pojęciem należy rozumieć okoliczności obiektywne, trwałe, nieusuwalne, niezależne od przedsiębiorcy.
Organ podał, że dla uzasadnienia swojego stanowiska Spółka przedłożyła ekspertyzę techniczną z dnia [...]., zgodnie z którą stan techniczny niektórych elementów budynku jest zły. Jednakże, jak zauważył organ, taki stan spowodowany został w głównej mierze w wyniku zaniechania wykonania robót zabezpieczających
w czasie prac prowadzonych w budynku. W trakcie postępowania podatkowego strona przedstawiła również opinie techniczne stanu technicznego budynków przemysłowych 1.5 i 1.6 z 2012r., w których zalecone zostało wykonanie robót zabezpieczających. Autor opinii stwierdził, że budynkowi nie zagraża katastrofa budowlana, jednak z uwagi na zagrożenie zdrowia i życia ludzkiego oraz trwałość budynku, ustala konieczność wykonania ww. robót zabezpieczających. Stan elementów obiektu został określony
w opinii jako dobry (protokół przeglądu budowlanego), jedynie w odniesieniu do stropów autor stwierdził, że stan bezpieczeństwa dotyczącego ochrony zdrowia i życia jest zły. Organ odwoławczy podkreślił, że przeprowadzone w trakcie postępowania podatkowego oględziny budynku i sporządzona dokumentacja fotograficzna wykazują, iż roboty zabezpieczające, pomimo ww. zalecenia, nie zostały dotąd wykonane.
W ocenie organu odwoławczego, pozostawienie części obiektu bez konserwacji
i zabezpieczenia nie było determinowane względami, na które skarżąca nie miała wpływu lecz wynikało wyłącznie z jej woli. Dodatkowo organ zauważył, że część obiektu jest przez Spółkę gospodarczo użytkowana w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą. Służy jako biuro magazynu surowców, do składowania palet, przedmiotów do sprzątania oraz jako przejazd do magazynu surowców znajdującego się w połączonym z nim budynkiem nr 7. Nie jest wobec tego trafne twierdzenie strony, że obiekt nie jest i nie może być użytkowany.
Błędne jest, zdaniem organu odwoławczego, twierdzenie strony, że organ podatkowy dokonał wyboru dowodu, na którym oparł swoje rozstrzygnięcie pomijając inne zgromadzone w trakcie postępowania podatkowego. Treść zaskarżonej decyzji wskazuje, że ocenie podlegały wszystkie dowody, a organ I instancji rozważył je we wzajemnym powiązaniu. Przedłożona przez stronę ekspertyza również podlegała ocenie przez organ I instancji.
Zdaniem organu odwoławczego, Spółka nie udowodniła, że nawet po realizacji prac remontowych (odtworzeniowych) oraz adaptacyjnych, których efektem nie jest postawienie nowego budynku, sporny obiekt nie będzie mógł być wykorzystywany (nie będzie się nadawał) do prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Wskazała jedynie, że obiekt w takim stanie w jakim obecnie się znajduje nie może być użytkowany. Jednakże w opinii organu, taki stan podyktowany jest wolą skarżącej, a nie trwałą przeszkodą uniemożliwiającą prowadzenie działalności gospodarczej
w przedmiotowym budynku. Dowodzi temu wymieniony przez Spółkę aspekt ekonomiczny – wyższy koszt adaptacji niż budowa nowego obiektu o identycznej powierzchni. Zaniedbania w utrzymaniu obiektu są wynikiem działań przedsiębiorcy.
W złożonej do tut. Sądu skardze, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez jego błędną wykładnię. Ponadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka M. W. na okoliczność dodatkowych wyjaśnień odnośnie do stanu technicznego oraz pozostałych okoliczności dotyczących stanu budynków. Strona wskazała, że organ I instancji w toku postępowania naruszył przepisy Ordynacji podatkowej w zakresie terminów załatwienia sprawy. Ani razu w trakcie trwającego postępowania Spółka nie otrzymała zawiadomienia, o którym mowa w art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej. Dodatkowo organ poza oględzinami nie przeprowadził żadnych czynności w sprawie, które ewentualnie uzasadniałyby niedochowanie terminu wynikającego z ustawy. Skarżąca podała, że w dniu [...]. złożyła w trybie art. 141 O.p. ponaglenie do SKO we Włocławku. Z uwagi na fakt wydania decyzji przez organ podatkowy, SKO postanowieniem z dnia [...]. uznało ponaglenie za nieuzasadnione.
Przechodząc do meritum sprawy, skarżąca wskazała, że wobec braku ustawowej definicji pojęcia "względy techniczne" jej stanowisko w sprawie jest zasadne, a wszelkie wątpliwości organ winien interpretować na korzyść podatnika. Spółka wskazała, że
w sytuacji powzięcia przez organ wątpliwości odnośnie do stanu technicznego powinien zwrócić się o opinię do organu nadzoru budowlanego, czego nie uczynił dokonując swobodnej i subiektywnej interpretacji. Nie sposób zdaniem Spółki, zgodzić się
z twierdzeniem, że zły stan techniczny wynikł z zaniechania robót zabezpieczających. Skarżąca podkreśliła, że roboty te miały zabezpieczyć przed ewentualnym zagrożeniem dla życia lub zdrowia pracowników, a nie spowodować przystosowanie budynku do działalności gospodarczej. Nawet wykonanie tych prac nie spowodowałoby, że obiekt nadawałby się do wykorzystania dla celów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Strona podniosła, że budynki pochodzą z 1935r. i 1957r., a były wykorzystywane do początku lat 90 – tych. W opinii, na którą powoływały się ograny, autor stwierdził, że koszt remontu przewyższyłby koszt wybudowania nowego obiektu, zatem, zdaniem strony, niemożliwym jest przystosowanie czy adaptacja budynku.
Skarżąca podniosła, że nie może być zmuszana do naprawiania, czy odbudowy budynku. Natomiast zły stan techniczny budynku uprawnia ją do zastosowania niższej stawki podatku. Zdaniem Spółki, stan techniczny został wykazany przez nią w toku postępowania ponad wszelką wątpliwość poprzez dokumentację fotograficzną
i ekspertyzę techniczną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
I. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia
25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r., poz. 1467) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Stwierdzenie zatem, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane
z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też
z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -
Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze. zm.) – dalej jako: "p.p.s.a."
II. Istota sporu sprowadza się do oceny, czy organy podatkowe zasadnie uznały za związany z działalnością gospodarczą grunt oraz budynek nr 8 według ewidencji gruntów i budynków stanowiący własność skarżącej – hale przemysłowe nr 1.5. i 1.6., czy też, jak zarzuca skarżąca, w badanym roku podatkowym z uwagi na istnienie "względów technicznych", o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. - nieuzasadnione było ich opodatkowanie wg stawek podwyższonych określonych w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) i pkt 2 lit. b) u.p.o.l. Spór między stronami dotyczy zatem różnego zastosowania w konkretnym stanie faktycznym art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w tej jego części, która przewiduje możność zastosowania niższej stawki podatkowej z uwagi na fakt, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystany do prowadzenia działalności gospodarczej ze "względów technicznych".
Podać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części; 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ustawodawca zdefiniował w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. pojęcie gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej jako "grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych". Rada gminy uzyskała kompetencje do określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości w najwyższej stawce od budynków lub ich części związanych
z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l.).
W świetle brzmienia art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. za trafną należy uznać wykładnię przyjętą przez organ, że sam fakt posiadania przez Spółkę budynku, budowli lub gruntu skutkować musi uznaniem tych obiektów za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, przy czym jednocześnie nie ma miejsca sytuacja, w której przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych (zob.: NSA w wyroku z dnia 1 lipca 2014r.,
II FSK 1349/14; wyrok WSA w Opolu z dnia 22 lipca 2015r. sygn. akt I SA/Op 165/15 - dostępne, podobnie jak pozostałe powołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ta ogólna zasada określa istotę sposobu opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, jako podatku majątkowego (od posiadania majątku). Nie nawiązuje on zatem do efektów ekonomicznych, co oznacza, że w aspekcie podatkowym (podstawa opodatkowania i stawka podatkowa) nie jest ważna intensywność wykorzystywania przedmiotu opodatkowania oraz to, jakie (i czy w ogóle) przynosi to efekty finansowe. Dlatego ewentualne faktyczne niewykorzystywanie nieruchomości lub jej części
w prowadzonej działalności gospodarczej – o ile nie jest spowodowane m.in. względami technicznymi – nie daje podstaw do rezygnacji, przy wymiarze podatku od nieruchomości, ze stawek przewidzianych dla nieruchomości związanych
z działalnością gospodarczą. Objęcie nieruchomości w posiadanie przez przedsiębiorcę oznacza więc, co do zasady, powstanie u tegoż przedsiębiorcy obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości, jako nieruchomości związanej
z prowadzeniem działalności gospodarczej. Powyższe wynika z brzmienia art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Dlatego też obiekty w danym momencie niewykorzystywane gospodarczo lub takie, w których prowadzona jest działalność innego rodzaju, należy także uznać za związane z działalnością gospodarczą (por. wyrok NSA z 20.03.2009r., II FSK 1888/07, z dnia 11.07.2014r., II FSK 1927/12).
Przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. jako jeden z wyjątków od omawianej zasady, które dają podstawę do opodatkowania gruntów i budynków stawką właściwą dla gruntów
i budynków pozostałych oraz nieobjęcia opodatkowaniem budowli, wprowadza przesłankę tzw. "względów technicznych". Pojęcie to w omawianej ustawie nie zostało zdefiniowane, jednakże jak podkreślono w wyroku NSA z dnia 14 października 2009r.,
II FSK 747/08, jako wyjątek prowadzący do opodatkowania niższą stawką podatkową powinien być interpretowany ściśle, a więc wykładnia rozszerzająca tego pojęcia jest niedopuszczalna (tak samo NSA w wyroku z dnia 19 września 2014r., II FSK 2361/12).
Przy uwzględnieniu tej wskazówki interpretacyjnej w orzecznictwie sądowoadmistracyjnym został wypracowany sposób rozumienia omawianego wyrażenia. Wskazuje się w nim, że pod pojęciem "względy techniczne" należy rozumieć okoliczności obiektywne, trwałe, nieusuwalne, niezależne od przedsiębiorcy. Chodzi zatem o takie wady fizyczne budynków i budowli (gruntów), które w sposób stały, a nie przejściowy, uniemożliwiają korzystanie z nich przez przedsiębiorcę, zgodnie z celem działalności (wyrok z dnia 17 września 2013r., sygn. akt III SA/Po 327/13). Nieodpowiedni stan techniczny budynków nie dyskwalifikuje ich w ogóle z prowadzenia działalności gospodarczej, lecz jedynie ogranicza wysokość uzyskiwanych z tych budynków dochodów w danym roku podatkowym (zob. wyrok z 17.09.2013r., sygn. akt III SA/Po 327/13.
Tym samym przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. może znaleźć zastosowanie tylko
w przypadku zaistnienia obiektywnych okoliczności natury technicznej, całkowicie uniemożliwiających wykorzystanie przedmiotu opodatkowania do celów działalności gospodarczej prowadzonej przez dany podmiot (por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2014r., II FSK 271/14). Pojęcie to nie obejmuje przyczyn natury technologicznej, ekonomicznej czy finansowej (wyrok NSA z dnia 22 marca 2007r., II FSK 773/06). Nie jest więc istotny brak środków finansowych, czy też opłacalność prowadzonego przedsięwzięcia gospodarczego (np. opłacalność przywrócenia budynków do stanu używalności). Ponadto pojęcie "względy techniczne" należy łączyć tylko z obiektywnymi przeszkodami, a więc zdarzeniami niezależnymi od woli podatnika, uniemożliwiającymi prowadzenie działalności gospodarczej z wykorzystaniem danych nieruchomości, stanowiących przedmiot opodatkowania. W odniesieniu do budynków wyrażono pogląd, że niemożność ich wykorzystania do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych oznacza sytuację, w której istniejąca w roku podatkowym zabudowa jest w takim stanie technicznym, iż nie może być wykorzystywana (nie nadaje się) do prowadzenia działalności gospodarczej, nawet po realizacji prac remontowych (odtworzeniowych) oraz adaptacyjnych, których efektem nie jest powstanie nowego budynku (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 2014r., II FSK 1283/12).
Szczególnego podkreślenia wymaga także i to, że omawiane wyłączenie spowodowane "względami technicznymi" musi mieć charakter trwały ("przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności"). Zatem nie jest wystarczające stwierdzenie takiej niemożności w danej chwili, ale okoliczności faktyczne sprawy powinny niezbicie dowodzić niemożności takiego wykorzystywania również w przyszłości. Przeszkody o charakterze sezonowym (a także inne natury technologicznej) nie stanowią "względów technicznych", o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. (zob. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2008r., II FSK 1517/07, ONSAiWSA 2009, nr 3, poz. 58). Również w wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2011r., II FSK 151/10 stwierdzono, że wyłączenie przedmiotów opodatkowania związanych z prowadzeniem działalności ze względu na stan techniczny dotyczyć może sytuacji, gdy przedmiot ten nie jest i jednocześnie nie może być wykorzystywany w działalności trwale i to niezależnie od woli podatnika, przy czym chodzi tu o takie wady fizyczne budynków
i budowli, które w sposób stały, a nie przejściowy, uniemożliwiają korzystanie z nich przez przedsiębiorcę, zgodnie z celem działalności. Użyta we wskazanym przepisie formuła "nie są i nie mogą być wykorzystywane" wskazuje bowiem nie tylko na stan obecny tego przedmiotu, ale także na potencjalne, ulokowane w przyszłości, możliwości jego wykorzystywania. Względy techniczne muszą w sposób trwały wyłączać możliwość wykorzystywania nieruchomości do prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2014r., II FSK 2361/12 i przywołane tam orzecznictwo oraz piśmiennictwo: L. Etel, Podatek od nieruchomości. Komentarz. Lex, Warszawa 2012). Zatem do nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej winny być zaliczone również te grunty lub budynki, które przejściowo nie są wykorzystywane przez podatnika w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, ale ich cechy oraz rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej powoduje, że mogą być one wykorzystywane (w przyszłości) na ten cel (wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2015r., II FSK 256/13) .
Jednocześnie nie może ulegać wątpliwości, że okoliczność, czy w określonej sprawie owe "względy techniczne" zaistniały, powinna być wyjaśniona w toku postępowania podatkowego (wyrok NSA z 12 lipca 2007r., II FSK 744/06 i z 22 czerwca 2007r., II FSK 773/06); w tym ostatnim wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podtrzymał stanowisko, że do przyczyn uniemożliwiających wykorzystywanie nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej nie można zaliczyć przyczyn technologicznych, ekonomicznych czy finansowych i dodatkowo podkreślił, iż to na przedsiębiorcy, domagającym się zastosowania względniejszej stawki opodatkowania ciąży obowiązek wykazania, że "względy techniczne", wykluczające przedmiot opodatkowania z działalności gospodarczej, rzeczywiście występują.
Przytoczone powyżej rozważania, odniesione do przedstawionego
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sposobu rozumienia pojęcia "względów technicznych" użytego w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., dowodzą prawidłowej wykładni tego wyrażenia, przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Czyni to bezzasadnym podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, sformułowany jako naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez jego nieprawidłową wykładnię. Równocześnie ta prawidłowo zinterpretowana norma prawna (w omawianym tu zakresie, czyli w części dotyczącej "względów technicznych") wytyczyła kierunek
i zakres postępowania dowodowego, zgodnie bowiem z art. 188 O.p. przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy. Zatem organy podatkowe nie mają obowiązku czynienia ustaleń, które dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenia nie mają, co z kolei wynika z mających w sprawie zastosowanie norm prawa materialnego.
Na tle powyższego stwierdzić należy, że organy podatkowe właściwie wywiązały się z obowiązku zbadania, czy w kontrolowanej sprawie zachodziła trwała niemożność wykorzystywania nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych.
Prawdą jest, że z ekspertyzy (w aktach administracyjnych organu I instancji) załączonej przez Spółkę wynika, że: "Budynek został zbudowany w 1935 roku jako obiekt
o przeznaczeniu produkcyjnym oraz magazynowym. W ostatnich latach budynek nie był użytkowany, brak było konserwacji oraz bieżącej obsługi przez co popadał w ruinę.
Z pewnością także był poddany dzikiej rozbiórce dla uzyskania złomu. Z tego względu w czasie oględzin stwierdzono znaczne ubytki szczególnie w obudowie obiektu a także pewne braki w części konstrukcyjnej zagrażające zdrowiu i życiu ludzkiemu oraz dla trwałości budynku. Obiekt pozbawiony elementów części obudowy, konstrukcji oraz obróbek blacharskich jest narażony na zwiększony wpływ atmosfery. W związku z tym jego stan techniczny pogarsza się. Wyłączenie z użytkowania a w późniejszym czasie rozbiórka obiektu jest jedynym rozwiązaniem prawidłowym." Dalej w ekspertyzie tej rzeczoznawca postawił następujące wnioski i zalecenia: należy zamknąć obiekt, wyłączyć z użytkowania oraz uniemożliwić osobom postronnym dziką rozbiórkę w celu pozyskania złomu - w późniejszym terminie poddać obiekt rozbiórce; cały teren wokół niezabezpieczonych elewacji ogrodzić; należy pozostawić obudowę zewnętrzną elewacji w postaci blachy trapezowej w takiej postaci jak obecnie; należy dokonać sprawdzenia statyki obiektu wg aktualnie obowiązujących norm obciążeń zmiennych: wiatrem i śniegiem; niezwłocznie zabezpieczyć powybijane otwory stolarki okiennej tak, aby nie zagrażały życiu ludzi i mieniu; ewentualną rozbiórkę należy prowadzić
z należytą starannością tak, aby niedokonać uszkodzeń konstrukcji sąsiadujących hal.
Zauważyć jednak należy, że w aktach administracyjnych znajduje się także druga opinia techniczna – H. B. - stanowiąca załącznik do protokołu przeglądów technicznych jednorocznych w 2012r. Z opinii tej wynika, że budynek stanowił halę przemysłową do produkcji papieru do początku lat 90 ubiegłego wieku. Obiekt został wykupiony od Skarbu Państwa w 1996r. Nowy właściciel podjął się adaptacji m.in. również hali przemysłowej rozpoczynając wyburzenie elementów żelbetowych, adaptacji jednak nie dokończono z uwagi na wysokie koszty. Ponadto rzeczoznawca stwierdził, że "Na dzień przeglądu budynkom nie zagraża katastrofa budowlana, jednak stan niektórych elementów stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego oraz trwałości budynków." W powyższej sytuacji ustalono konieczność wykonania robót zabezpieczających, wykonanie nakrywy otworów przelotowych
w stropach i wyrwach, usunięcie w całości oszklenia okien, wypełnienie otworów okiennych i uszczelnienie płytami w celu zmniejszenia niszczenia konstrukcji, wykonanie zabezpieczenia odkrytego zbrojenia w elementach żelbetowych pod nadzorem specjalisty (k. 10 akt organu I instancji). Nadto z protokołów przeglądu wynika, że wiele elementów budynku jest w dobrym stanie np. kominy, mury ogn., pokrycie dachu, obróbki blacharskie, rynny, rury spustowe, fundamenty, ściany zewnętrzne, konstrukcja dachu, ściany wewnętrzne. Jedynie w odniesieniu do stropów autor stwierdził, że stan bezpieczeństwa dotyczącego ochrony zdrowia i życia jest zły, "w stropach znajdują się wyrwy przelotowe po wyburzonych elementach nie zabezpieczone. Część zbrojenia w belkach miejscowo odkryta dającego się zabezpieczyć przy użyciu żywic epoksydowych"; schody - zniszczone okładziny drewniane; balustrady - część wyrwana, część pogięta; malowanie zewnętrzne - brak; stolarka okienna - ramy okryte korozją, szyby i luksfery wytłuczone w większości; stolarka drzwiowa - drzwi stalowe skorodowane; malowanie klatki schodowej -zniszczone.
Z powyższych dowodów wynika, że prace zabezpieczające nie były wykonane, stąd pogarszający się stan obiektu. Niewątpliwie zatem zły stan obiektu jest wynikiem niewykonania prac zabezpieczających i bieżącej konserwacji budynku oraz zaniechania adaptacji budynku ze względów finansowych, zaprzestania adaptacji i poprzestanie na wyburzeniu pewnych elementów.
Sąd zauważa, że istotna w sprawie jest okoliczność, że powyżej opisany stan techniczny budynku nie był jednak przeszkodą, aby Spółka go w części wykorzystywała w prowadzonej działalności gospodarczej, na co zasadnie zwrócił uwagę organ, a co Spółka pomija. Otóż z protokołu oględzin z dnia [...]. (k. 9 akt adm. organu I instant.) wynika, że część obiektu jest przez Spółkę gospodarczo użytkowana w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą. Część obiektu jest przeznaczona do składowania zużytych palet, nadto służy jako "biuro magazynu surowców", znajduje się też w nim pomieszczenie, w którym są przedmioty do sprzątania oraz służy jako przejazd do magazynu surowców znajdującego się
w połączonym z nim budynkiem nr 7. W aktach znajdują się fotografie, które potwierdzają ww. opisane wykorzystanie obiektu do prowadzonej działalności gospodarczej. Na fotografiach widoczne są osoby przemieszczające się przez hale, jak również przejeżdżający samochód.
Z jednej zatem strony Spółka twierdzi, że stan techniczny hali jest na tyle zły, że nie nadaje się ona do użytkowania, a z drugiej strony wykorzystuje ją do magazynowania oraz przemieszczania się przez nią ludzi i pojazdów.
Powyższe przesądza, że Spółka wykorzystuje obiekt, w zakresie którego domaga się zastosowania stawki obniżonej. Rację zatem należy przyznać organowi, bowiem pomimo złego stanu obiektu, na który powołuje się podatnik, to jednocześnie ten stan nie pozbawia go korzystania budynku, co też Spółka czyni, częściowo wykorzystując go w prowadzonej działalności gospodarczej. Nie jest wobec tego trafne twierdzenie strony, że obiekt nie jest i nie może być użytkowany, skoro materiał dowodowy wskazuje inaczej.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skarżącej, organ podatkowy zgromadził wystarczający i pełny materiał dowodowy, niezbędny do rozstrzygnięcia spornej w tej sprawie kwestii. Zdaniem Sądu przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe pozwoliło na zweryfikowanie twierdzeń skarżącej, co do istnienia owych "względów technicznych". Organy podatkowe na podstawie zebranych w sprawie dowodów w tym oględzin nieruchomości prawidłowo oceniły – jako niemieszczące się w pojęciu "względów technicznych" - wskazywane przez stronę okoliczności. Zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził tezy strony o istnieniu "względów technicznych" wykluczających z przyczyn obiektywnych, niezależnych od woli przedsiębiorcy, możliwość wykorzystania nieruchomości w prowadzonej działalności gospodarczej. Taka wypowiedź została prawidłowo przez organ oceniona przez pryzmat wyżej przytoczonej wykładni pojęcia "względy techniczne" zawartego w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., rozumianego jako zaistnienie obiektywnych okoliczności natury technicznej, całkowicie uniemożliwiających wykorzystanie przedmiotu opodatkowania przez dany podmiot dla celów działalności gospodarczej.
W świetle poczynionych w sprawie ustaleń należy stwierdzić, że istniejący stan techniczny obiektów wynika – jak na to wskazują dwie opinie biegłych oraz wyniki oględzin – z braku podejmowania przez Spółkę jakichkolwiek czynności remontowych czy nawet bieżącej konserwacji. Dlatego rację należy przyznać organom, że stan techniczny obiektów jest wynikiem tylko i wyłącznie decyzji oraz woli podatnika i nie ma związku z czynnikami natury obiektywnej. Pomimo jednak takiego stanu rzeczy Spółka wykorzystuje go w prowadzonej działalności.
Podnieść też należy, że w pojęciu "względów technicznych" nie mieszczą się znaczne koszty ewentualnych prac adaptacyjnych (przyczyny finansowe, logistyczne, biznesowe). Sąd orzekający oczywiście dostrzega, że pogarszający się stan budynku może doprowadzić w przyszłości do powstania niedających się usunąć przyczyn technicznych, całkowicie wyłączających możliwość wykorzystania obiektu w działalności gospodarczej świadczące o zerwaniu więzi przedmiotu opodatkowania z prowadzoną działalnością gospodarczą, jednakże przedmiotem niniejszej oceny jest zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2014r., a w którym to roku podatkowym niewątpliwie obiekt był wykorzystywany.
Pomimo zatem tego, że budynek będący przedmiotem opodatkowania był
w nieodpowiednim stanie technicznym, to jednak stan ten nie był tego rodzaju, aby całkowicie przekreślić jego przydatność do prowadzonej działalności gospodarczej
w 2014r., skoro Spółka składowała w nim zużyte palety, przedmioty do sprzątania, wyznaczyła na magazyn surowców oraz jako miejsce przejazdu samochodami
i przejścia ludzi do kolejnego budynku. W takiej sytuacji żądanie, aby organ podatkowy wystąpił do organu nadzoru budowlanego o stosowną opinię, należy ocenić jako niezasadne. Przy czym to na zarządcy lub właścicielu obiektu spoczywa obowiązek utrzymania go w należytym stanie technicznym, bez dopuszczenia do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych.
Stwierdzić zatem należy, że na bazie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który należy ocenić jako kompletny (art. 122 i art. 187 § 1 O.p.) i poddany ocenie nienaruszającej wymogów swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.), organy podatkowe poczyniły prawidłowe ustalenia co do przesłanki "względów technicznych", odnoszącej się do każdego z przedmiotów opodatkowania. Wykluczony został niezbędny dla spełnienia przesłanki "względów technicznych" element trwałej nieprzydatności budynków w prowadzonej działalności gospodarczej, skoro jest przydatny i wykorzystywany. Samo tylko subiektywne przekonanie podatnika
o niemożności wykorzystania obiektów do prowadzonej działalności (pomimo że ją wykorzystuje) nie jest wystarczającym dowodem, na którym można by oprzeć ustalenie o wyłączeniu budynku z działalności gospodarczej i opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości wg niższej stawki.
Odnośnie do zarzutu niezałatwienia przez organ sprawy w terminie, tut. Sąd zauważa, że okoliczność ta nie może stanowić podstawy do uwzględnienia skargi
w przedmiotowej sprawie. Nawet bowiem naruszenie przepisów o załatwianiu spraw
w terminie, nie stanowi podstawy do zastosowania niższej stawki podatkowej, a czego domaga się strona skarżąca.
III. Sąd oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze w przedmiocie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka M. W. (wieloletniego pracownika Spółki) na okoliczność dodatkowych wyjaśnień, co do stanu budynków. Podnieść należy, że na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Podać należy, że przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. pozwala na przeprowadzenie ograniczonego, uzupełniającego postępowania dowodowego, ale jedynie wówczas, gdy sąd uzna za konieczne wyjaśnienie istotnych wątpliwości, czy organy administracyjne ustaliły stan faktyczny zgodnie z regułami postępowania oraz czy prawidłowo zastosowały prawo materialne. Przepis ten nie służy natomiast do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza, celem uzupełniającego postępowania dowodowego nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji publicznej ustaliły ten stan zgodnie z regułami postępowania administracyjnego (por. np. wyroki NSA: z 20 lutego 2009r., I FSK 1868/07, z 21 stycznia 2009r., I OSK 1869/07, z 20 sierpnia 2010r.,
II FSK 159/10; publ.: http//:cbois.nsa.gov.pl). Sąd w istocie nie może więc dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją (zob. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IV, LEX).
W konsekwencji brak podstaw prawnych, aby tut. Sąd przesłuchiwał świadka na okoliczność stanu budynku stanowiącego przedmiot opodatkowania.
W świetle przedstawionych rozważań, Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego ani naruszenia przepisów postępowania w sposób mający lub mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w wyniku czego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło