II SA/Bd 164/19

WyrokWSA w Bydgoszczy2019-04-24

Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Renata Owczarzak, Joanna Brzezińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. mogą zostać umorzone na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną dłużnika?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego z uwzględnieniem sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika, powinien być stosowany również do należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z 2005 r. Taka interpretacja jest zgodna z zasadami konstytucyjnymi i pozwala uniknąć dyskryminacji dłużników. Organy administracji miały obowiązek rozpoznać wniosek o umorzenie należności na podstawie tej przesłanki, czego zaniechały.
Stan faktyczny
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odmowie umorzenia D. S. należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z 2005 r. Organ odwoławczy uznał, że art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z 2007 r. nie ma zastosowania do zaliczek wypłaconych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. D. S. złożył skargę, zarzucając organom brak wnikliwości i nieuwzględnienie jego trudnej sytuacji życiowej, zdrowotnej i materialnej.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia spłaty należności wypłaconych z tytułu zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] stycznia 2019r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2018r. nr [...] o odmowie umorzenia D. S. należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż ustawodawca w art. 30 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 28 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zróżnicował przesłanki i warunki umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego w taki sposób, że tylko umorzenie określone w ust. 1 odnosi się do zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie uprzednio obowiązujących ustaw, w tym ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Przepis art. 30 ust. 2 daje organowi możliwość umorzenia zadłużenia na wniosek dłużnika tylko należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a więc wypłaconych na podstawie obowiązującej ustawy. Instytucja ta nie ma zastosowania do zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów. W tym zakresie Kolegium powołało się na przepisy przejściowe ustawy z 7 września 2007r. (art. 41 i 43) oraz na wyrok NSA z 27 października 2010r. sygn. I OSK 980/10. Odnosząc się do okoliczności sprawy organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika iż skarżący w dniu 30 października jako dłużnik alimentacyjny zwrócił się do MOPR we [...] o umorzenie zaległości z tytułu zaliczki alimentacyjneju w kwocie 9.649,50 zł. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie komornika z [...] listopada 2018r., z którego wynika że egzekucja w okresie nie krótszym niż 3, 5 i 7 lat była bezskuteczna, dłużnik nie dokonał spłaty należności. Strona tej okoliczności nie kwestionuje, potwierdzając w odwołaniu, ze od 2010r. w związku ze stanem zdrowia nie była możliwa egzekucja komornicza. Przepis art. 30 ust. 1 ustawy z 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi, że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy ( m.in. zaliczki alimentacyjnej) w odpowiedniej wielkości procentowej jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3, 5 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Żadnych innych przesłanek umorzenia przepis ten nie zawiera. Jedyna i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznie nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona minimum przez 3 lata. Organ wskazał, że nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych. W świetle powyższego, wobec braku skuteczności egzekucji w ww. okresach, organ stwierdził brak podstaw do umorzenia wnioskowanej kwoty należności wypłaconej osobie uprawnionej z tytułu zaliczki alimentacyjnej, a podnoszone w odwołaniu okoliczności nie zasługują na uwzględnienie. D. S. w skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zarzucił organowi brak wnikliwości oraz wszechstronnej oceny sytuacji, w szczególności pominięcie przez Kolegium jego trudnej sytuacji życiowej, rodzinnej, brak ustosunkowania się do twierdzeń odwołania i opisanych w nim okoliczności. Skarżący ponownie opisał swoją sytuację zdrowotną, materialną i życiową, która jego zdaniem jest skutkiem czynników obiektywnych, na które nie ma wpływu. Skarżący mieszka z rodzicami, prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, od 2010r. na skutek choroby utrzymuje się wyłącznie ze środków z pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądy administracyjne nie rozpatrują zatem merytorycznie spraw administracyjnych, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302 z późn.zm. dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Materialnoprawną podstawę decyzji kontrolowanej w niniejszym postępowaniu stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2018r., poz. 554 z późn.zm. dalej jako "ustawa"), a spór sprowadza się do możliwości zastosowania instytucji umorzenia należności alimentacyjnych, wypłaconych przez organ pomocowy na podstawie nieobowiązującej już ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 z późn.zm.). Problematykę umorzenia dłużnikowi należności alimentacyjnych, wypłaconych w miejsce alimentów reguluje obecnie przepis art. 30 ustawy. Zgodnie z ust. 1 organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną (ust. 2). Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3). Mając na uwadze argumenty podnoszone w toku postępowania administracyjnego, ale także w skardze, to odnieść się należy przede wszystkim do treści art. 30 ust. 2 ustawy stanowiącego, iż organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Na wstępie wypada zasygnalizować, iż kwestia możliwości rozciągnięcia powyższej regulacji prawnej na świadczenia wypłacane na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjne jest dyskusyjna, bowiem w orzecznictwie prezentowane jest także stanowisko zgodne z zapatrywaniem organów wyrażonym w niniejszej sprawie. (vide: wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2011r. w sprawie I OSK 31/11; wyrok NSA z dnia 4 marca 2015r. w sprawie I OSK 2006/13, wyrok NSA z 15 marca 2014r. sygn. I OSK 1565/13, z z 27.10.2010 r., I OSK 980/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.) Sąd w składzie rozpoznający niniejszą sprawę powyższego stanowiska nie podziela, a w szczególności wskazuje na wadliwość poglądu, że dla umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych zastosowanie znaleźć może wyłącznie regulacja zawarta w art. 30 ust. 1 ustawy, bowiem użycie przez ustawodawcę w art. 30 ust. 2 tej ustawy określenia "świadczenia z funduszu alimentacyjnego", nie oznacza możliwości umorzenia w tym trybie jedynie należności wypłaconych wierzycielowi alimentacyjnemu w oparciu o przepisy obowiązującej aktualnie ustawy. Tego rodzaju interpretacja w sposób nieuzasadniony dyskryminowałaby jedną kategorię dłużników alimentacyjnych, co z kolei sprzeciwiałoby się określonej w Konstytucji RP zasadzie demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasadzie równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Ponadto stosowanie przepisów nowego prawa do należności powstałych pod rządami przepisów obowiązujących poprzednio, wymaga konsekwentnego uznania, że regulacja art. 30 ust. 2 ustawy obejmuje określone stany faktyczne w swym całokształcie. Przepis ten należy zatem stosować mając na uwadze nie tylko wykładnię językową, ale również jego wykładnię funkcjonalną i systemową, zwłaszcza wtedy, gdy wykładnia językowa sprzeciwiałby się podstawowym zasadom wyrażonym w Konstytucji. Brak prokonstytucyjnej wykładni owego przepisu spowodowałby nieuzasadnione pozbawienie dłużników alimentacyjnych, których należności powstały w związku z wypłatą zaliczek alimentacyjnych, możliwości ubiegania się o umorzenie powstałych należności z uwagi na sytuację dochodową i rodzinną dłużnika w sytuacji, w której pozostali dłużnicy alimentacyjni nadal taką możliwość posiadają. (vide: wyroki NSA z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie I OSK 1095/11, z 17 października 2017r. sygn., I OSK 3474/15, wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 233/13, wyrok NSA z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1095/11, WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 172/13 CBOSA). Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 30 maja 2016r., sygn. akt I OW 20/16, z dnia 8 grudnia 2017r., sygn. akt I OW 207/17 i z 12 kwietnia 2018r. sygn. I OW 349/17, publ. CBOSA). Przychylając się do powyższego poglądu stwierdzić należy, iż w świetle art. 30 ustawy dopuszczalne jest umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych zarówno z uwzględnieniem przesłanki skuteczności egzekucji (ust. 1), jak również z uwzględnieniem przesłanki trudnej sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego (ust. 2). Za tym stanowiskiem przemawia również fakt, iż możliwość umorzenia powstałych należności dłużnika alimentacyjnego ze względu na jego sytuację dochodową i rodzinną istniała na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, czyli w czasie, w którym powstały zaległości alimentacyjne skarżącego. Nie budzi wobec tego wątpliwości, że wobec jednoznacznej treści wniosku skarżącego, który nie wymagał szczególnych zabiegów interpretacyjnych dla ustalenia rzeczywistej intencji wnioskodawcy, organy administracyjne miały obowiązek ocenić kwestię umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na podstawie ustawy z 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, w oparciu o wskazaną podstawę prawną – to jest art. 30 ust. 2 ustawy, a następnie rzeczowo uzasadnić swoje stanowisko w tym zakresie w motywach podjętych rozstrzygnięć, czego w realiach rozpoznawanej sprawy ewidentnie zabrakło. Przypomnieć bowiem trzeba, że podstawową zasadą postępowania administracyjnego, jest zasada związania żądaniem strony w przypadku wszczęcia postępowania na skutek wniosku strony. Żądanie to wyznacza również stosowną normę prawa materialnego lub procesowego, która będzie miała znaczenie dla ustalenia zakresu podmiotowego i przedmiotowego postępowania. Organ administracji żądaniem tym jest związany, gdyż tylko i wyłącznie strona składająca podanie określa przedmiot swojego żądania. Zauważyć przy tym należy, że w orzecznictwie sądowym dotyczącym rozważanej materii za ugruntowany uznaje się pogląd, który tutejszy sąd w pełni podziela, że w sytuacji, gdy w sprawie powstają jakiekolwiek wątpliwości co do treści wniosku, w szczególności co do zawartych w nim żądań, organ ma obowiązek zwrócenia się do wnioskodawcy, aby ten sprecyzował swoje żądania (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 578/14, dostępny jak wskazano wyżej). Oznacza to więc, że nawet w przypadku zaistniałych wątpliwości co do treści żądania wnioskodawcy organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnej zmiany kwalifikacji prawnej jego żądania, a tym bardziej uprawnienia tego nie posiada w sytuacji, gdy treść żądania wnioskodawcy nie budzi wątpliwości, a taka niewątpliwie sytuacja wystąpiła w kontrolowanej sprawie. Stwierdzone uchybienie świadczy o naruszeniu art. 30 ust. 2 ustawy w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższego wynika, iż organ administracji oceniając możliwość umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych w sposób nieuprawniony pominął sytuację dochodową i rodzinną skarżącego, jako jedną z przesłanek ich umorzenia określonych w art. 30 ust. 2 ustawy. Oznacza to naruszenie przepisów prawa materialnego, którego konsekwencją jest niewyjaśnienie okoliczności faktycznych (art. 7, art. 8 ust. 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), które miało wpływ na wynik sprawy. Wskazać w tym miejscu należy, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym instytucja umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. jest wyjątkowa. Oznacza to, że w sytuacji osoby występującej o podjęcie takiej decyzji muszą wystąpić szczególne okoliczności. Obowiązek alimentacyjny zgodnie z art. 128 i 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w przypadku rodziców w stosunku do ich dzieci ma charakter obligatoryjny. Zgodnie z zasadą pomocniczości, wyrażoną w preambule Konstytucji RP, system zabezpieczenia społecznego nie ma na celu zwolnienia w całości rodzica z ponoszenia kosztów utrzymania dzieci, bowiem Państwo ma wspierać, a nie zastępować w alimentacji osoby do tego zobowiązane. Należy zatem mieć na względzie, że wypłata osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego w miejsce przyznanych mu od rodzica alimentów nie stanowi zwolnienia tego rodzica z jego obowiązku. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego, to świadczenia wypłacane w zastępstwie dłużnika pod tytułem zwrotnym. Nie ma więc żadnego powodu by obowiązek zwrotu zapłaconych za dłużnika alimentacyjnego kwot podlegał łagodniejszemu reżimowi niż obowiązek alimentacyjny. Nawet wyjątkowo trudna sytuacja finansowa, która jest efektem zawinionych działań zobowiązanego do utrzymania dziecka, nie powinna stanowić przyczyny jego zwolnienia z obowiązku zwrotu wypłaconych za niego alimentów. Umorzenie należności powinno mieć miejsce, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu (zob. wyrok NSA z 4 września 2018 r., I OSK 2604/16, CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się, że dokonując wykładni użytego przez ustawodawcę sformułowania "uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną" dłużnika alimentacyjnego należy mieć na względzie definicję dłużnika alimentacyjnego zawartą art. 2 pkt 3 u.p.o.u.a. Według tego przepisu dłużnik alimentacyjny to osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. A to oznacza, że co do zasady każdy dłużnik alimentacyjny wobec którego okazała się bezskuteczna egzekucja nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów. Samo uzyskiwanie niskich dochodów, bądź też nieuzyskiwanie dochodów, nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle innych dłużników alimentacyjnych. Sytuacja dochodowa dłużnika w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego powinna być analizowana przy uwzględnieniu faktu, że dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Umorzenie należności alimentacyjnych może mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Podkreślenia jednak wymaga, że taki stan powinien być efektem wpływu czynników obiektywnych, na które dłużnik alimentacyjny nie ma wpływu. Dokonując wykładni art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. i tym samym sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika, o której mowa w tym przepisie nie można pominąć, że przy ocenie tej sytuacji należy mieć na uwadze nie tylko aktualną sytuację dłużnika, lecz także należy ocenić, czy istnieją widoki na poprawę jego sytuacji w przyszłości. Inne są możliwości spłaty zadłużenia przez osoby np. legitymujące się orzeczeniem o niezdolności do pracy, czy też będące w podeszłym wieku, a inne osoby młodej, nie legitymującej się takim orzeczeniem, mającej perspektywy zarobku niekoniecznie na rynku lokalnym (por. wyroki NSA z 25 czerwca 2015 r., I OSK 53/14, z 24 lipca 2015r., I OSK 273/14, z 27 września 2016, I OSK 355/15, z 6 grudnia 2016r., I OSK 1446/15, z 1 czerwca 2018r., I OSK 278/18). Przepis art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. powinien być interpretowany w sposób ścisły, a nie rozszerzający, gdyż obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców, a alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowywanie czy edukację. Dobro dziecka jest wartością najwyższą i podlega konstytucyjnej ochronie ze strony państwa (art. 72 Konstytucji RP). Fakt wypłaty przez Państwo świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby małoletniej z tytułu zasądzonych alimentów, nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku alimentacji wobec własnego dziecka. Co więcej każde umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych. W takiej sytuacji, gdzie brak jest szczególnie uzasadnionej okoliczności uzasadniającej umorzenie, byłoby to sprzeczne z założeniami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i prowadziłoby do niedozwolonej, bowiem rozszerzającej interpretacji przesłanek z art. 30 ust. 2 ustawy. Nie ma przy tym znaczenia, z jakich powodów strona nie wywiązywała się z zobowiązań względem swoich dzieci. Umorzenie należności na podstawie ww. unormowania powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa i rodzinna zobowiązanego nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Kontynuując postępowanie organ pierwszej instancji (w niniejszej sprawie będący organem właściwym dłużnika oraz wierzyciela) zobligowany będzie rozpoznać wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej nie tylko w odniesieniu do przesłanek z art. 30 ust. 1, lecz przede wszystkim w trybie art. 30 ust. 2 ustawy, mając przy tym na względzie zaprezentowaną wyżej wykładnię tego przepisu. Niesporna w tej sprawie jest bowiem okoliczność, iż egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest od wielu lat bezskuteczna. W motywach rozstrzygnięcia organ powinien rzeczowo i logicznie wyjaśnić stronie, jakie przesłanki faktyczne i prawne zadecydowały o jego podjęciu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. wyeliminował z obrotu prawnego zarówno zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło