II SA/Go 72/25
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2025-03-13
Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Adam Jutrzenka-Trzebiatowski, Krzysztof Rogalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca transportowy może zostać zwolniony z odpowiedzialności za naruszenia przepisów dotyczących czasu pracy kierowców i tachografów, jeśli wykaże, że naruszenia te wynikły z okoliczności niezależnych od niego lub że pojazdy były używane w celach testowych/serwisowych?Ratio decidendi
Odpowiedzialność administracyjna przedsiębiorcy transportowego za naruszenia przepisów dotyczących czasu pracy kierowców i tachografów ma charakter obiektywny i nie jest uzależniona od winy. Przedsiębiorca nie może zostać zwolniony z tej odpowiedzialności, jeśli nie wykaże, że naruszenia wynikły z okoliczności, których nie mógł przewidzieć (art. 92c u.t.d.) lub że zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy (art. 92b u.t.d.). Samo powołanie się na przejazdy testowe/serwisowe lub okoliczności niezależne od przedsiębiorcy nie wystarcza do zwolnienia z odpowiedzialności, jeśli nie zostaną poparte dowodami.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę E. Spółki z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD), która uchyliła decyzję organu I instancji i nałożyła na spółkę karę pieniężną za liczne naruszenia przepisów dotyczących przewozu drogowego, w tym czasu pracy kierowców i obsługi tachografów. Spółka zarzucała organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że naruszenia nie miały miejsca z jej winy, a pojazdy były używane w celach testowych lub serwisowych. Sąd oddalił skargę, uznając odpowiedzialność spółki za obiektywną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2025 r. sprawy ze skargi E. Spółki z o.o. w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
W dniach od [...] sierpnia 2023 r. do [...] września 2023 r. funkcjonariusze [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego przeprowadzili w E. Spółce z o.o. w [...] kontrolę w zakresie przestrzegania obowiązków i warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 4 pkt 22 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2201 ze zm., dalej u.t.d.). Zgodnie z okazanymi dokumentami w przedsiębiorstwie w okresie 6 miesięcy przed wszczęciem kontroli przewozy wykonywało 21 kierowców.
Po zakończeniu kontroli oraz sporządzeniu i doręczeniu w/w Spółce w dniu [...] września 2023 r. protokołu z tej czynności, decyzją z dnia [...] października 2023 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. nałożył na E. Spółce z o.o. w [...] karę pieniężną w wysokości [...] zł.
Podstawę faktyczną skarżonego rozstrzygnięcia stanowiło:
- lp. 1.5 niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 u.t.d., w wymaganym terminie – za każdą zmianę;
- Ip. 1.7a niedokumentowanie, nieprzechowywanie w lokalu przedsiębiorstwa lub nieokazanie do kontroli dokumentów potwierdzających spełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 8a rozporządzenia (WE) nr 561/2006 – za każdego kierowcę;
- Ip. 5.2 przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone: 1) o czas do mniej niż 1 godziny: 2) o czas od 1 godziny do mniej niż 2 godzin; 3) za każdą rozpoczętą godzinę od 2 godzin; 4) za każdą rozpoczętą godzinę od 15 godzin, w przypadku braku jakiejkolwiek przerwy lub odpoczynku trwającego co najmniej 4 godziny i 30 minut;
- Ip. 5.4 przekroczenie maksymalnego dwutygodniowego czasu prowadzenia pojazdu: 1) o czas do mniej niż 10 godzin; 2) o czas od 10 godzin do mniej niż 15 godzin; 3) o czas od 15 godzin do mniej niż 22 godzin i 30 minut; 4) za każdą rozpoczętą godzinę od 22 godzin i 30 minut;
- Ip. 5.5 skrócenie wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego, 1) o czas do 1 godziny, 2) o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin i 30 minut, 3) za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin i 30 minut;
- Ip. 5.6 niespełnienie wymogu dzielonego dziennego okresu odpoczynku, 1) skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego o czas do 1 godziny, 2) skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin, 3) za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin;
- Ip. 5.7 skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego – zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej: 1) o czas do 1 godziny; 2) o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin; 3) za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin; - Ip. 5.8 skrócenie regularnego okresu odpoczynku tygodniowego, jeżeli jego skrócenie nie jest dozwolone: 1) o czas do 3 godzin; 2) o czas powyżej 3 godzin do 9 godzin; 3) za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 9 godzin;
- Ip. 5.9 skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku tygodniowego 1) o czas do 2 godzin; 2) o czas powyżej 2 godzin do 4 godzin; 3) o czas powyżej 4 godzin; - Ip. 5.10 przekroczenie 6 kolejnych okresów 24-godzinnych od uprzedniego tygodniowego okresu odpoczynku, 1) o czas do mniej niż 3 godzin; 2) o czas od 3 godzin do mniej niż 12 godzin; 3) o czas od 12 godzin;
- Ip. 5.11 przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy: 1) o czas do mniej niż 30 minut; 2) o czas od 30 minut do mniej niż 1 godzina i 30 minut; 3) za każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny i 30 minut;
- Ip. 6.2.1 niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi;
- Ip. 6.3.8 niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę łub kartę kierowcy – za każdy wpis;
- Ip. 6.3.11 niepoprawne operowanie przełącznikiem tachografu umożliwiającym zmianę rodzaju aktywności kierowcy – za każdy dzień;
- Ip. 6.3.16 nieudostępnienie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego – za każdy dzień w odniesieniu do każdego kierowcy;
- Ip. 6.3.17 naruszenie obowiązku terminowego pobierania danych z karty kierowcy – za każdego kierowcę.
Od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 75, art. 77, art. 78, art. 80, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., w wersji obowiązującej w dacie kontroli oraz decyzji organu I instancji, dalej k.p.a.) oraz art. 92b i art. 92c u.t.d. oraz wywodząc, iż organ I instancji stwierdził w protokole kontroli szereg naruszeń, które nie miały miejsca, nie uznał okazanych przez stronę wydruków z tachografu (z dnia [...] grudnia 2022 r.), nie wziął pod uwagę przedłożonych przez stronę danych cyfrowych, nie uwzględniając przedłożonych danych zgromadził niepełny materiał dowodowy, który nie uwzględnia wszystkich okoliczności sprawy. Ponadto organ I instancji nie uwzględnił wyjaśnień strony z dnia [...] października 2023 r., w których podniesiono, iż kontrolowane pojazdy przemieszczały się w celach testowych albo serwisowych.
Decyzją z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie m.in. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i nałożył na E. Spółkę w [...] karę pieniężną w wysokości [...] zł.
Analizując szczegółowo zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, organ odwoławczy stwierdził wystąpienie następujących naruszeń, którym przypisał kary pieniężne w następujących wysokościach:
1) Niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 u.t.d., w wymaganym terminie – za każdą zmianę; Ip. 1.5 załącznika nr 3 do u.t.d. Za powyższe naruszenie kara pieniężna wynosi 800 zł. Organ stwierdził i opisał 28 takich przypadków, skutkiem czego kara pieniężna za powyższe naruszenia wyniosła [...] zł.
2) Niedokumentowanie, nieprzechowywanie w lokalu przedsiębiorstwa lub nieokazanie do kontroli dokumentów potwierdzających spełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 8a rozporządzenia (WE) nr 561/2006 – za każdego kierowcę; Ip. 1.7a załącznika nr 3 do u.t.d. Za powyższe naruszenie kara pieniężna wynosi 150 zł. Organ stwierdził i opisał 7 takich przypadków, skutkiem czego kara pieniężna za powyższe naruszenia wyniosła [...] zł.
3) Przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone: 1) o czas do mniej niż 1 godziny; 2) o czas do 1 godziny do mniej niż 2 godzin; 3) za każdą rozpoczętą godzinę od 2 godzin; lp. 5,2 załącznika nr 3 do u.t.d. Za powyższe naruszenie kara pieniężna wynosi 1) o czas do mniej niż 1 godziny 100,00 zł; 2) o czas do 1 godziny do mniej niż 2 godzin 200,00 zł; 3) za każdą rozpoczętą godzinę od 2 godzin, 250 zł; 4) za każdą rozpoczętą godzinę od 15 godzin, w przypadku braku jakiejkolwiek przerwy lub odpoczynku trwającego co najmniej 4 godziny i 30 minut. Organ stwierdził i opisał 8 takich przypadków, skutkiem czego kara pieniężna za powyższe naruszenia wyniosła [...] zł.
4) Przekroczenie maksymalnego dwutygodniowego czasu prowadzenia pojazdu 1) o czas do mniej niż 10 godzin; 2) o czas od 10 godzin do mniej niż 15 godzin; 3) o czas od 15 godzin do mniej niż 22 godzin i 30 minuty 4) za każdą rozpoczętą godzinę od 22 godzin i 30 minut; Ip. 5.4 załącznika nr 3 do u.t.d. Za powyższe naruszenie kara pieniężna wynosi: 1) o czas do mniej niż 10 godzin 250 zł; 2) o czas od 10 godzin do mniej niż 15 godzin 350 zł; 3) o czas od 15 godzin do mniej niż 22 godzin i 30 minut 550 zł; 4) za każdą rozpoczętą godzinę od 22 godzin i 30 minut 700 zł. Organ stwierdził i opisał 4 takie przypadki, skutkiem czego kara pieniężna za powyższe naruszenia wyniosła [...] zł.
5) Skrócenie regularnego okresu odpoczynku dziennego; 1) o czas do 1 godziny; 2) o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin i 30 minut; 3) za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin i 30 minut; Ip. 5.5 załącznika nr 3 do u.t.d. Za powyższe naruszenie kara pieniężna wynosi: 1) o czas do 1 godziny 100 zł; 2) o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin i 30 minut 200 zł; 3) za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin i 30 minut 350 zł. Organ stwierdził i opisał 4 takie przypadki, skutkiem czego kara pieniężna za powyższe naruszenia wyniosła [...] zł.
6) Niespełnienie wymogu dzielonego okresu odpoczynku; 2) skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego o czas do 1 godziny; 2) skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin; 3) za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin; Ip. 5.6 załącznika nr 3 do u.t.d. Za powyższe naruszenie kara pieniężna wynosi: 1) skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego o czas do 1 godziny 100 zł; 2) skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin 200 zł; 3) za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin 350 zł. Organ stwierdził i opisał 1 taki przypadek, za który kara pieniężna wyniosła [...] zł.
7) Skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej jak i załogi kilkuosobowej; 1) o czas do 1 godziny; 2) o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin; 3) za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin; lp. 5.7 załącznika nr 3 do u.t.d. Za powyższe naruszenie kara pieniężna wynosi: 1) o czas do jednej godziny 150 zł; 2) o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin 350 złotych 3) za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin 550 zł. Organ stwierdził i opisał 21 takich przypadków, za które kara pieniężna wyniosła [...] zł.
8) Skrócenie regularnego okresu odpoczynku tygodniowego, jeżeli jego skrócenie nie jest dozwolone; 1) o czas do 3 godzin; 2) o czas powyżej 3 godzin do 9 godzin; 3) za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 9 godzin; Ip. 5.8 załącznika nr 3 do u.t.d. Za powyższe naruszenie kara pieniężna wynosi: 1) o czas do 3 godzin 150 złotych; 2) o czas powyżej 3 godzin do 9 godzin 300 zł; 3) za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 9.400 zł. Organ stwierdził i opisał 2 takie przypadki, za które kara pieniężna wyniosła [...] zł.
9) Skrócenie wymaganego skróconego odpoczynku tygodniowego 1) o czas do 2 godziny 2) o czas powyżej 2 godzin do 4 godziny 3) o czas powyżej 4 godzin; Ip. 5.9 załącznika nr 3 do u.t.d. Za powyższe naruszenie kara pieniężna wynosi: 1) o czas do 2 godzin 200,00 zł, 2) o czas powyżej 2 godzin do 4 godzin 350,00 zł, 3) o czas powyżej 4 godzin 450,00 zł. Organ stwierdził i opisał 1 taki przypadek, przy czym odstąpił od nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł.
10) Przekroczenie 6 kolejnych okresów 24-godzinnych od uprzedniego okresu odpoczynku: 1) o czas do mniej nii 3 godziny; 2) o czas od 3 godzin do mniej niż 12 godzin; 3) o czas od 12 godzin; Ip. 5.10 załącznika nr 3 do u.t.d. Za powyższe naruszenie kara pieniężna wynosi: 1) o czas do mniej niż 3 godzin 350 zł; 2) o czas od 3 godzin do mniej niż 12 godzin 450 zł; 3) o czas od 12 godzin 550 zł. Organ stwierdził i opisał 3 takie przypadki, za które kara pieniężna wyniosła [...] zł.
11) Przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy; 1) o czas do mniej niż 30 minut; 2) o czas od 30 minut do mniej niż 1 godzina i 30 minut; 3) za każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny i 30 minuty lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. Za powyższe naruszenie kara pieniężna wynosi: o czas do mniej niż 30 minut 100 zł; o czas od 30 minut do mniej niż 1 godziny 30 minut 250 zł; za każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny i 30 minut 350 zł. Organ stwierdził i opisał 10 takich przypadków, za które kara pieniężna wyniosła [...] zł.
12) Niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce łub na karcie kierowcy aktywności kierowcy prędkości pojazdu lub przebytej drogi, lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Za powyższe naruszenie kara pieniężna wynosi [...] zł. Organ stwierdził i opisał 21 takich przypadków, za które kara pieniężna wyniosła [...] zł.
13) Niepoprawne operowanie przełącznikiem tachografu umożliwiającym zmianę rodzaju aktywności kierowcy – za każdy dzień; Ip. 6.3.11 załącznika nr 3 do u.t.d. Za powyższe naruszenie kara pieniężna wynosi 100 zł. Organ stwierdził i opisał 6 takich przypadków, za które kara pieniężna wyniosła [...] zł.
14) Niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy – za każdy wpis; Ip. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d.. Za powyższe naruszenie kara pieniężna wynosi 50 zł. Organ stwierdził i opisał 2 takie przypadki, za które kara pieniężna wyniosła [...] zł.
15) Naruszenie obowiązku terminowego pobierania danych z karty kierowcy – za każdego kierowcę; Ip. 6.3.17 załącznika nr 3 do u.t.d. Za powyższe naruszenie kara pieniężna wynosi 500 zł. Organ stwierdził i opisał 11 takich przypadków, za które kara pieniężna wyniosła [...] zł.
16) Nieudostępnienie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego – za każdy dzień w odniesieniu do każdego kierowcy; Ip. 6.3.16 załącznika nr 3 do u.t.d. Za powyższe naruszenie kara pieniężna wynosi 500 zł. Organ stwierdził i opisał 52 takie przypadki, za które kara pieniężna wyniosła [...] zł.
Reasumując, łączna kara pieniężna za wszystkie stwierdzone w protokole kontroli naruszenia określone w załączniku nr 3 wyniosła [...] zł. Zgodnie z art. 92a ust. 5 pkt 2 u.t.d. suma kar pieniężnych dla podmiotu zatrudniającego kierowców w średniej liczbie arytmetycznej powyżej 10 do 50 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli nie może przekroczyć [...] zł. W związku z powyższym organ odwoławczy nałożył na stronę łączną karę pieniężną w wysokości [...] zł
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania GITD wyjaśnił, iż organ I instancji dopuścił wszystkie dowody przyczyniające się do wyjaśnienia sprawy, w tym przedłożone przez stronę w toku kontroli w siedzibie przedsiębiorcy i w toku postępowania administracyjnego. Zgromadzony materiał dowodowy jest wyczerpujący, pozwala na ustalenie stanu faktycznego i stwierdzonych naruszeń. Ocena materiału dowodowego była prawidłowa. Decyzja organu I instancji zawierała wszystkie wymagane elementy, uzasadnienie było kompletne, uwzględniało wskazanie faktów uznanych za udowodnione, dowody, na których oparł się organ oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Odnośnie zarzutów nieuznania wydruku z urządzenia rejestrującego z dnia [...] grudnia 2022 r. organ odwoławczy wyjaśnił, iż poruszanie się w korku kierowcy wykonującego przewozy drogowe nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialność za naruszenie przepisów czasu pracy uregulowanych w art. 12 rozporządzenia 561/2006. Przedsiębiorca odpowiednio planujący zadania transportowe powinien uwzględnić możliwość występowania utrudnień na drodze, w tym także konieczności zapewnienia parkingu. Naruszenie z dnia [...] grudnia 2022 r. dotyczy przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, co w sposób bezpośredni ma przełożenia na zapewnienie bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego. Kierowca przekroczył prowadzenia pojazdu bez przerwy o 1 godzinę i 2 minuty, co stanowi "poważne naruszenie" wg rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniającego załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19.03.2016, str. 8).
Odnośnie zarzutu nieuwzględnienia przesłanych danych cyfrowych oraz dokumentów w całości GITD wyjaśnił, iż organ I instancji wziął pod uwagę przekazany przez stronę materiał dowodowy i dokonał jego analizy, w wyniku której nie uwzględnił go w zakresie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie Ip. 6.3.16 załącznika nr 3 do u.t.d. Przedsiębiorca ma obowiązek podczas kontroli udostępnić wykresówki, wydruki oraz dane cyfrowe na każde żądanie inspektora transportu drogowego. Organ I instancji wielokrotnie wzywał stronę o kompleksowe udostępnienie wszystkich danych cyfrowych z kart kierowców oraz pojazdów, m.in. w zawiadomieniu o zamiarze wszczęcia kontroli z dnia [...] lipca 2023 r.; wezwaniami z [...] sierpnia 2023 r., [...] sierpnia 2023 r. oraz poprzez korespondencję e-mail z sierpnia i września. Kontrola w siedzibie przedsiębiorcy zakończyła się w dniu [...] września 2023 r., dane cyfrowe dostarczone przez stronę na etapie postępowania administracyjnego nie stanowią podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie Ip. 6.3.16 załącznika nr 3 do u.t.d., bowiem przedsiębiorca transportowy miał obowiązek okazać wymagane dokumenty w toku prowadzonych czynności kontrolnych.
W odniesieniu do sygnalizowanego przez stronę zwrócenia się do profesjonalnego podmiotu celem zweryfikowania czy urządzenie rejestrujące było wadliwe w zakresie pobrania danych cyfrowych, organ odwoławczy wyjaśnił, iż nie jest to okoliczność wyłączająca odpowiedzialność przedsiębiorcy. Przedsiębiorca ma obowiązek sczytywać oraz przechowywać dane cyfrowe oraz inne dokumentu przez okres jednego roku i przedstawiać organowi na każde wezwanie. Nieudostępnione dane cyfrowe w przeważającej większości dotyczą października, listopada oraz grudnia 2022 r. (głównie pojazdu o nr rej. [...]). Przedsiębiorca do chwili wszczęcia kontroli (zawiadomienie o zamiarze przeprowadzenia kontroli odebrane [...] lipca 2023 r.) nie wykrył nieprawidłowości w zakresie braku możliwości pobierania danych cyfrowych z pojazdu i konieczności sprawdzenia stanu technicznego tachografu przez uprawniony warsztat. W ocenie organu świadczy to o braku sprawowania stałego nadzoru nad przestrzeganiem przepisów czasu pracy oraz o braku wykazania odpowiedniej staranności w zakresie zabezpieczenia danych cyfrowych z tachografów zainstalowanych w pojazdach znajdujących się w prawnej dyspozycji przedsiębiorcy. Ponadto organ odwoławczy wskazuje, iż tak późne wykrycie wskazanych przez stronę problemów technicznych z pobraniem danych z tachografu, dopiero na etapie przygotowywania dokumentacji w celu poddania się kontroli świadczy o braku zapewnienia właściwej organizacji i dyscypliny pracy.
Co do zarzutu w zakresie wskazania, iż przejazdy na których nie była rejestrowana aktywność kierowcy miały miejsce w zakresie wykonywania przejazdów testowych albo serwisowych, okoliczność ta nie ma poparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Strona ma także obowiązek okazać dowody na podnoszone przez siebie tezy, takie jak wykonywanie jazd testowych albo serwisowych. Zgromadzony materiał dowodowy, w tym okazane przez stronę dane cyfrowe potwierdzają wielokrotne wykonywanie przewozów drogowych bez zalogowanej do tachografu karty kierowcy, co w konsekwencji jest skutkiem nierejestrowania wymaganych przepisami prawa aktywności kierowcy. Przedsiębiorca w toku postępowania nie przedstawił dowodów na wykonywanie przejazdów serwisowych/testowych w postaci np. faktur z naprawy ewentualnych usterek przez uprawniony warsztat, jednocześnie wskazując osobę prowadzącą pojazd ciężarowy posiadającą wymagane uprawnienia do prowadzenia pojazdów, w ramach wykonywania tych przejazdów. Strona nie przedstawiła dowodów, iż przejazdy miały jedynie na celu zweryfikowanie stanu technicznego pojazdów z uwzględnieniem każdego stwierdzonego przypadku nierejestrowania aktywności kierowców, w tym wydruków z urządzenia rejestrującego opisującego powody odstępstw. Samo deklarowanie wykonywania przejazdów podlegających włączeniom od stosowania przepisów czasu pracy nie stanowi podstawy do zakwalifikowania tych przejazdów zgodnie z wolą strony. Koniecznym jest co najmniej uprawdopodobnienie podnoszonych przez siebie twierdzeń. Ewentualne okoliczności uzasadniające zastosowanie w sprawie art. 92c u.t.d. powinien wykazać sam przedsiębiorca. Strona nie wykazała natomiast okoliczności dających podstawy do zastosowania wskazanego przepisu pozwalającego na wyłączenie jej odpowiedzialności. Strona nie wykazała również przesłanek pozwalających na zastosowanie odstępstwa art. 92b u.t.d., tzn. nie wykazała, iż zapewniła właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców wskazanych w tym artykule przepisów.
Strona dopuściła się wielokrotnych naruszeń przepisów regulujących zasady przewozów drogowych. Trudno w takiej sytuacji mówić o dobrej organizacji prowadzonego przedsiębiorstwa czy braku wpływu na powstanie naruszeń.
Na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego E. Spółka z o.o. w [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie:
1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 80 k.p.a. poprzez przystąpienie przez organ kontrolny do oceny materiału dowodowego, w sytuacji gdy nie był on kompletny, a zatem brak było możliwości prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie przypisanych Spółce naruszeń;
b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 §1 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 i art. 78 §1 k.p.a. poprzez:
- brak przeprowadzenia przez organ dowodów z dokumentów przedłożonych przez Spółkę wtoku postępowania;
- brak podjęcia przez organ działań mających na celu wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sytuacji, gdy organ dysponował możliwością zweryfikowania okoliczności podnoszonych przez Spółkę, m.in. w zakresie wykonywania szeregu przejazdów ogólnotechnicznych, które uzasadniałyby brak naruszenia przez Spółkę szeregu przypisanych jej naruszeń.
c) art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. przez sporządzenie lakonicznego uzasadnienia faktycznego decyzji, z którego nie wynika, które fakty i dowody organ uznał za udowodnione, na których dowodach się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; w szczególności tym przedłożonym przez stronę postępowania;
2) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy – art. 92b, art. 92c u.t.d. i art. 3 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 poprzez arbitralne przyjęcie, iż brak było przesłanek do wyłączenia odpowiedzialności Spółki za przypisane jej naruszenia, a w konsekwencji brak zastosowania ww. przepisów w sytuacji, gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego winna prowadzić do przeciwnego wniosku.
Podnosząc powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła m.in., iż wykazane w toku kontroli naruszenia nie nastąpiły z jej winy. Strona zwróciła się również do profesjonalnego podmiotu zajmującego się m.in. pobieraniem danych z tachografu celem zweryfikowania, czy urządzenie było wadliwe bądź uszkodzenie, co ewentualnie wyjaśniałoby niemożność pobrania odczytów w trakcie prowadzonej kontroli. Spółka w wyniku podjętych działań otrzymała przedmiotowe dane i przedłożyła je w trakcie prowadzonego przez WITD postępowania, co pozwala przyjąć, że organ II instancji winien wezwać Spółkę do złożenia dodatkowych wyjaśnień, jeżeli jakiekolwiek kwestie pozostawały w wątpliwości organu.
Spółka podjęła również działania celem wyjaśnienia zarzucanych jej naruszeń. Strona wyjaśniła w trakcie postępowania m.in., że kierowca podczas przejazdu w dniu [...] grudnia 2022 r. poruszał się w korku. Celem udowodnienia przedmiotowej sytuacji Spółka dołączyła wydruk z tachografu. Tym samym zachodziły przesłanki do przyjęcia, iż sytuacja ta była całkowicie niezależna od kierowcy i od Spółki. Odstąpienie od wymaganych prawem przerw było więc uzasadnione. Przedsiębiorca transportowy ma za zadanie zaplanować trasę kierowcy w taki sposób, aby uwzględnić wymagane przepisami przerwy oraz dostęp do parkingów, jednakże trudno jest przewidzieć sytuacje nagłe, takie jak roboty drogowe, kolizja, wypadek czy inne sytuacje losowe niezależne od kierowcy czy przedsiębiorcy. W związku z powyższym przedłożone dokumenty winny zostać uwzględnione przez organ. GITD powielił argumenty WITD i nie uwzględnił w całości przesłanych danych cyfrowych oraz dokumentów. Tym samym doszło do naruszenia art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. jak również art. 107 § 1 pkt 4 i 6 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 11 k.p.a.
To na organie kontrolnym ciążył obowiązek przeprowadzenia dowodów z dokumentów przedłożonych przez Spółkę w toku postępowania. Spółka nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, gdyż jej zdaniem organy nie oparły decyzji na całości lecz wybiórczym materiale dowodowym. Nieprawidłowe jest też stanowisko organów, iż strona nie dopełniła obowiązku przedstawienia dowodów podczas kontroli. W chwili ujawnienia nieprawidłowości podjęła bowiem niezwłoczne działania celem przedłożenia dokumentów potwierdzających jej twierdzenia. Strona postępowania może uzupełnić materiał dowodowy zebrany podczas kontroli, organ obowiązany jest do jego oceny, a wszelkie niejasności winny być wyjaśniane i zaliczane na korzyść strony.
Przystąpienie przez organ do oceny niekompletnego materiału dowodowego jest w istocie naruszeniem art. 80 k.p.a. GITD winien był go uzupełnić, ocenić w sposób zgodny z zasadami postępowania i wypowiedzieć się w uzasadnieniu decyzji, które fakty uznał za udowodnione, na których dowodach się oparł, oraz wskazać przyczyny odmowy wiarygodności innym dowodom. Fundamentalnymi zasadami postępowania administracyjnego są m.in. zasada zaufania do władzy publicznej i zasada przekonywania. Oznacza to, iż na organie administracyjnym ciąży obowiązek wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Zdaniem skarżącej organ nie sprostał powyższym obowiązkom, nie uwzględnił wyjaśnień Spółki złożonych w dniu [...] października 2023 r.
W toku postępowania skarżąca informowała, iż kontrolowane pojazdy przemieszczały się w celach testowych bądź serwisowych. Niezrozumiałe jest zatem kwestionowanie przez organ, że pojazdy były poddane próbom drogowym w ramach napraw. Skoro w ocenie GITD oświadczenie Spółki w tym zakresie nie było wystarczające, wówczas celem wypełnienia obowiązków wynikających z k.p.a. organ winien był wezwać Spółkę do przedłożenia dokumentów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Skoro organ nie dysponował materiałem dowodowym, na podstawie którego byłby wstanie prawidłowo ustalić rodzaj wykonanych przez Spółkę przejazdów to przyjęcie, że nie mają zastosowania okoliczności z art. 92c u.t.d., jest przedwczesne i arbitralne. Organ w pierwszej kolejności winien był podjąć działania celem ustalenia czy faktycznie brak jest przesłanek do wyłączenia odpowiedzialności Spółki. W toku postępowania organy skupiły się wyłącznie na wyliczeniu naruszeń i nałożeniu kary. Zaskarżona decyzja nie jest prawidłowa i nie może pozostać w obrocie prawnym, konieczne jest jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W toku przeprowadzonej w niniejszej sprawie w dniach od [...] sierpnia do [...] września 2023 r. kontroli, obejmującej okres od [...] sierpnia 2022 r., do [...] sierpnia 2023 r. i dotyczącej m.in. przestrzegania warunków i obowiązków przewozu drogowego, określonych w art. 4 pkt 22 u.t.d., organ kontrolny stwierdził szereg wskazanych w zaskarżonej decyzji naruszeń przepisów u.t.d., związanych z wykonywaniem przewozów drogowych, szczegółowo opisanych w zaskarżonej decyzji GITD.
W odniesieniu do części stwierdzonych naruszeń skarżąca Spółka wywiodła, że nie miała wpływu na ich powstanie, wynikły one z okoliczności niezależnych od strony, takich jak roboty drogowe, kolizja, wypadek czy inne sytuacje losowe niezależne od kierowcy czy przedsiębiorcy. Nadto podejmowała działania mające na celu zapobiegnięcie ich powstaniu, w konsekwencji czego nie powinna ponosić wynikających z przepisów u.t.d. konsekwencji prawnych. Strona podniosła również, iż w przypadku przejazdów, w czasie których nie była rejestrowana aktywność kierowcy, pojazdy te przemieszczały się w celach testowych bądź serwisowych. Niezrozumiałe jest zatem kwestionowanie przez organ, że pojazdy były poddane próbom drogowym w ramach napraw. Z kolei jeśli chodzi o nieudostępnienie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego, Spółka zwróciła się do profesjonalnego podmiotu celem uzyskania tych danych i przedłożyła organowi otrzymaną dokumentację w toku postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji
Konsekwencją stwierdzonych przez organy naruszeń było nałożenie na skarżącą kary pieniężnej na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., który przewiduje odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów ustalających warunki i obowiązki tego przewozu.
W myśl art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa Ip. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa Ip. 10 – załącznika nr 3 do ustawy.
Stanowiący podstawę wymierzenia skarżącej Spółce kary pieniężnej art. 92a ust. 1 u.t.d. ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, która ma charakter obiektywny (por. m.in. wyrok NSA z 10 kwietnia 2013 r., II GSK 2460/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Odpowiedzialność ta nie jest uzależniona od winy. Dla ustalenia tejże odpowiedzialności wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego, zatem określona w art. 92a u.t.d. kara pieniężna jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. wyroki NSA z 23 listopada 2018 r., II GSK 3554/16, z 9 lipca 2019 r., II GSK 2096/17). Ma ona przede wszystkim znaczenie prewencyjne, a jej istotą jest wyegzekwowanie respektowania nakazów i zakazów dotyczących przewozów drogowych (por. m.in. wyroki NSA z 28 czerwca 2022 r., II GSK 1703/18 oraz z 10 października 2019 r., II GSK 3116/17). Celem tej kary jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Z tego punktu widzenia system sankcji przewidzianych przez przepisy u.t.d. stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę uznaną przez ustawodawcę za szczególnie istotną. Z powyższego jednoznacznie wynika, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy odpowiedzialność ponosi co do zasady to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 2 i 3 u.t.d. Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d. (por. wyroki NSA z 19 kwietnia 2023 r., II GSK 199/20, z 23 listopada 2018 r., II GSK 3554/16, z 9 lipca 2019 r., II GSK 2096/17).
Jeśli chodzi o zawarte w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania poprzez nieuwzględnienie przez organ dowodów z dokumentów przedłożonych przez Spółkę oraz rozpatrzeniu sprawy w oparciu o niekompletny w ocenie strony materiał dowodowy, należy zwrócić uwagę, iż w toku kontroli, wśród całego szeregu naruszeń, organ stwierdził m.in. nieudostępnienie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego. Z Ip. 6.3.16 załącznika nr 3 do u.t.d. wynika, iż kara pieniężna za to naruszenie wynosi 500 zł za każdy dzień w odniesieniu do każdego kierowcy, przy czym organ stwierdził i opisał 52 takie przypadki, za które kara pieniężna wyniosła [...] zł. Odnosząc się do tych zarzutów podkreślić należy, iż skoro przepis lp. 6.3.16 załącznika nr 3 do u.t.d. jednoznacznie sankcjonuje nieudostępnienie danych na etapie przeprowadzanej w przedsiębiorstwie kontroli, to odpowiedzialności przedsiębiorcy nie może wyłączać późniejsze okazanie i udostępnienie tej dokumentacji, na co powoływała się Spółka. Przedsiębiorca ma bowiem ustawowy obowiązek przechowywania za wskazany okres tej dokumentacji w siedzibie przedsiębiorstwa i udostępniania jej uprawnionym organom.
Ponadto w art. 10 ust. 5 lit. a) pkt ii) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1) ustanowiono dla przedsiębiorcy transportowego obowiązek zapewnienia, aby wszystkie dane wczytane zarówno z jednostki pojazdowej jak i z karty kierowcy, były przechowywane przez co najmniej dwanaście miesięcy po ich zarejestrowaniu oraz, na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych, były dostępne, bezpośrednio albo na odległość, na terenie tego przedsiębiorstwa.
Abstrahując już nawet od tego, że na gruncie przywołanej regulacji prawnej jest mowa jest o dostępności na żądanie uprawnionych służb kontrolnych, wymienionych w niej danych "bezpośrednio albo na odległość, na terenie przedsiębiorstwa", co prowadzi do wniosku, że w ten też właśnie sposób prawodawca unijny odniósł się także do formy przechowywania wymienionych danych. Z konwencji językowej, którą operuje prawodawca unijny – "przedsiębiorstwa transportowe zapewniają" – w tym również celu jej ustanowienia (np. pkt 4, pkt 14, pkt 17, pkt 22, pkt 26 – 27, pkt 36 Preambuły; art. 1) oraz jej funkcji – o której trzeba wnioskować na podstawie argumentu natury systemowej, albowiem art. 10 ust. 5 rozporządzenia nr 561/2006 został usytuowany w jego Rozdziale III "Odpowiedzialność przedsiębiorstw transportowych" – wynika, że omawiany obowiązek ma charakter bezwzględny.
Co więcej, z art. 10 ust 5 lit. a) wymienionego rozporządzenia wynika, że w relacji do wysokich wymagań stawianych prowadzeniu (reglamentowanej) działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego, a co za tym idzie stosowanej miary oceny staranności jej wykonywania, istota zawartej w nim regulacji wyraża się w obowiązku skutecznego zapewnienia przechowania danych, o których w nim mowa. Zwłaszcza, że ich przechowywanie nie jest celem samym w sobie, lecz służy możliwości przeprowadzenia kontroli działalności przedsiębiorstwa transportowego, a to poprzez obowiązek ich udostępnienia na żądanie uprawnionych służb kontrolnych. Stąd też nie chodzi o jakikolwiek sposób zapewniający przechowywanie danych, o których mowa w art. 10 ust. 5 lit. a) w/w rozporządzenia, lecz o taki sposób, który zapewni bezpieczne, a co za tym idzie skuteczne ich przechowywanie do celów, którym dane te służą (por. wyroki NSA z 17 sierpnia 2023 r., II GSK 598/20; z 9 listopada 2023 r., II GSK 939/20, z 28 lutego 2025 r., II GSK 1737/21).
Ponadto Spółka została zawiadomiona przez organ o zamiarze wszczęcia kontroli zawiadomieniem doręczonym w dniu [...] lipca 2023 r., przy czym w zawiadomieniu tym została uprzedzona nie tylko o terminie kontroli, lecz również jej zakresie oraz wymaganej dokumentacji, którą należy przedłożyć kontrolującym. Miała zatem wystarczający czas na przygotowanie materiału koniecznego do kontroli. Ponadto kontrola ta zakończyła się dnia [...] września 2023 r., zaś w jej trakcie organ wielokrotnie wzywał Spółkę o kompleksowe udostępnienie wszystkich danych cyfrowych z kart kierowców oraz pojazdów – poza zawiadomieniem o zamiarze wszczęcia kontroli z [...] lipca 2023 r., nadto wezwaniami z [...] sierpnia 2023 r., [...] sierpnia 2023 r. oraz poprzez dodatkową korespondencję e-mail z sierpnia i września. Przedsiębiorca powinien przygotować się na dzień rozpoczęcia kontroli, a w jej toku udostępnić wymaganą dokumentację, w tym m.in. dane cyfrowe zawarte na kartach kierowców; dane cyfrowe z tachografów cyfrowych z kontrolowanego okresu. W tej sytuacji powołanie się przez Spółkę na okoliczność przedłożenia brakujących danych za dni wskazane przez organ w toku postępowania, natomiast już po zakończeniu kontroli, było spóźnione i nie mogło odnieść oczekiwanego przez stronę skutku. Nie uwzględnienie przez organ tej dokumentacji w toku rozstrzygania sprawy nie narusza zatem przywołanych w skardze przepisów prawa procesowego.
Należy się przy tym zgodzić z organem, iż wykrycie problemów technicznych z pobraniem danych z tachografu dopiero na etapie przygotowywania dokumentacji i sygnalizowanie tego w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia, już po zakończeniu kontroli i doręczeniu protokołu z tej czynności, niewątpliwie świadczy o braku zapewnienia w przedsiębiorstwie właściwej organizacji i dyscypliny pracy.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 92b oraz art. 92c u.t.d. poprzez arbitralne zdaniem Spółki przyjęcie braku przesłanek do wyłączenia jej odpowiedzialności za ujawnione naruszenia, a w konsekwencji niezastosowanie tych przepisów, należy zwrócić uwagę, iż przepis art. 92a ust. 1 u.t.d ustanawia domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy za zaistniałe naruszenia przepisów regulujących transport drogowy. Z tego powodu zasadniczo bez znaczenia pozostają okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przewoźnika (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2022 r., II GSK 219/19). Jednocześnie jednak ustawodawca umożliwił wprawdzie obalenie tego domniemania w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 u.t.d. i art. 92c ust. 1 u.t.d., stanowiących wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz.
Stosownie do treści art. 92b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił:
1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:
a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006,
b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014,
c) Umowy AETR,
d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców;
2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.
Z kolei w myśl art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Podniesiona w skardze argumentacja pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości niezastosowania przez organ art. 92b ust. 1 u.t.d. Przede wszystkim skarżąca Spółka pomija w swojej argumentacji, że kara pieniężna została nałożona za cały szereg stwierdzonych w tym zakresie przekroczeń, których strona skutecznie nie zakwestionowała.
Liczne ujawnione naruszenia dotyczące czasu pracy kierowców: przekroczenia dziennego czasu prowadzenia pojazdu, przekroczenia maksymalnego dwutygodniowego czasu prowadzenia pojazdu, skrócenia regularnego okresu odpoczynku dziennego, niespełnienia wymogu dzielonego okresu odpoczynku, skrócenia wymaganego okresu odpoczynku dziennego, skrócenia regularnego okresu odpoczynku tygodniowego, przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy – świadczą o uchybieniach w zakresie właściwej organizacji i dyscypliny pracy, spełniających warunki wskazane w tym przepisie. Skarżąca nie wykazała w toku postępowania przed organami Inspekcji Transportu Drogowego, że rzeczywiście stworzyła mechanizm stałej kontroli pracowników i w sposób kategoryczny oraz konsekwentny egzekwuje przestrzeganie norm czasu pracy kierowców. Nie wykazała też, że np. w przypadkach naruszeń podejmowała skuteczne środki dyscyplinujące kierowców. Przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego m.in. przez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie w przypadku stwierdzenia naruszeń właściwych środków dyscyplinujących (por. wyroki NSA: z 15 października 2015 r., II GSK 1990/14; z 12 marca 2015 r., II GSK 262/14; z 14 kwietnia 2016 r., II GSK 2527/14; z 17 października 2017 r., II GSK 2818/17).
Ponadto stwierdzone naruszenia dotyczące czasu pracy kierowców były popełniane na przestrzeni szeregu miesięcy w ramach okresu poddanego kontroli, zaś liczba tych naruszeń wskazuje, że nie miały one charakteru incydentalnego. Wynika z tego, iż skarżąca Spółka nie reagowała na bieżąco na zarejestrowane naruszenia czasu pracy kierowców. Tymczasem kontrole zatrudnionych kierowców powinny być podejmowane zarówno w trakcie wykonywania pracy, jak i po jej zakończeniu. Pracodawca nie tylko ma obowiązek zapewnić prawidłową organizację pracy kierowców, ale winien przede wszystkim na bieżąco weryfikować i kontrolować przestrzeganie czasu pracy przez zatrudnionych kierowców i wyciągać względem nich konsekwencje w przypadku dostrzeżonych nieprawidłowości. W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała zaś, by podejmowała takie działania, brak było właściwego nadzoru nad stosowaniem się przez kierowców do obowiązujących przepisów regulujących czas ich pracy, zatem brak było dyscypliny pracy ogólnie wymaganej przy prowadzeniu przewozów drogowych.
O braku tej dyscypliny świadczy w również fakt ujawnienia w toku kontroli szeregu naruszeń w zakresie obowiązku terminowego pobierania danych z karty kierowcy (lp. 6.3.17 załącznika nr 3 do u.t.d.). Przeprowadzona kontrola ujawniła, iż miało to miejsce w 11 przypadkach. Tymczasem art. 10 ust. 5 lit. a) pkt i) rozporządzenia (WE) nr 561/2006, nakłada na przedsiębiorstwo transportowe używające pojazdów objętych zakresem niniejszego rozporządzenia i wyposażonych w urządzenie rejestrujące zgodne z załącznikiem IB do rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 obowiązek zapewnienia wczytywania danych z jednostki pojazdowej oraz karty kierowcy z częstotliwością określoną przez Państwo Członkowskie oraz wczytywania odpowiednich danych częściej aby zapewnić wczytanie danych dotyczących wszystkich działań podejmowanych przez to przedsiębiorstwo lub dla niego.
Z kolei okolicznościami, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych. Przepis ten ma charakter wyjątkowy i podlega interpretacji ścieśniającej. Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest bowiem rygorystyczna, z powodu dążenia do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Jak stwierdził NSA w wyroku z 24 czerwca 2022 r., II GSK 249/19: "dla zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: brak wpływu przewoźnika na powstanie naruszenia, oraz wystąpienie naruszenia wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Okolicznościami, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Sam fakt, że winę za naruszenia ponosi kierowca, nie stanowi przesłanki zwalniającej przedsiębiorcę od odpowiedzialności (por. m.in. wyroki NSA z 25 września 2014 r., II GSK 1027/13, z 10 października 2019 r., II GSK 3116/17). Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do niemożliwych do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze, z przedsiębiorcy na jego kierowców (por. m.in. wyrok NSA z 17 listopada 2010 r., II GSK 967/09). Samowolne działanie kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu działalności, w żadnym razie nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a w istocie rzeczy jest ono wyłącznie skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorstwa oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika (por. wyrok z 22 kwietnia 2021 r., II GSK 798/18). Do zwolnienia przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy z odpowiedzialności konieczne byłoby wykazanie podjęcia w ramach organizacji przewozu wszystkich niezbędnych środków, w tym stosowanie dostępnych środków technicznych umożliwiających śledzenie ruchu pojazdu i jego konfrontowanie ze wskazaniami tachografu, a w konsekwencji dowiedzenie, że do naruszenia doszło na skutek obiektywnych, nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności, na które przedsiębiorca nie miał wpływu. Do takich wyjątkowych okoliczności zaliczono przykładowo: poważny wypadek drogowy, ekstremalne warunki pogodowe, objazdy, brak miejsca na parkingu – akcentując jednak spoczywający przede wszystkim na przedsiębiorstwie transportowym obowiązek uważnego planowania przejazdu kierowcy, tak aby był on bezpieczny i uwzględniał na przykład regularnie występujące na drogach korki, warunki atmosferyczne i dostęp od odpowiednich parkingów. Innymi słowy, chodzi o taką organizację, aby kierowcy mogli przestrzegać rozporządzenia".
Nie można uznawać, że brak możliwości bieżącej kontroli kierowcy zwalnia przedsiębiorcę z odpowiedzialności wynikającej z art. 92a u.t.d. Przyjęcie takiego poglądu oznaczałoby, że przedsiębiorca mógłby się na tego rodzaju okoliczności powoływać właściwie w każdej sytuacji naruszenia przez kierowcę przepisów prawa, co w konsekwencji oznaczałoby w istocie zwolnienie przedsiębiorcy z obowiązku przestrzegania przepisów z zakresu transportu drogowego. Obowiązkiem przedsiębiorcy jest zatem nadzór nad odpowiednimi zachowaniami ludzkimi. Brak stosowania właściwych rozwiązań w tym zakresie obciąża przedsiębiorcę w sposób jednoznaczny (wyrok WSA w Krakowie z 16 września 2014 r., III SA/Kr 578/14).
Na zakres obowiązków przewoźnika zwrócił uwagę również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 31 marca 2008 r., sygn. SK 75/06 (30/2/A/2008). Trybunał podkreślił, iż regulacje zawarte w ustawie o transporcie drogowym zmierzają do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, ażeby działalność ta odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest przyjęcie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem na podstawie stosunku pracy, czy nawet na zasadzie samozatrudnienia.
Odnosząc się w tym miejscu do podniesionej w skardze, jak również w toku postępowania administracyjnego (m.in. pismo Spółki z [...] września 2023 r.) argumentacji, iż w dniu [...] grudnia 2022 r. jeden z kierowców (A. B.) poruszał się w korku drogowym, przez co przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 1 godzinę i 2 minuty, a co zdaniem Spółki było całkowicie od niej niezależne, na co nie miała wpływu i czego nie mogła przewidzieć, wskazać należy, iż nawet gdyby zdarzenie to zakwalifikować jako okoliczność z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., to nie miałoby to jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy. Jest to bowiem jedno zdarzenie, któremu GITD przypisał karę pieniężną w wysokości [...] zł (str. 30 decyzji organu II instancji). Tymczasem organ ten stwierdził ponad 60 samych tylko naruszeń dotyczących czasu pracy kierowców (nie licząc innych naruszeń), zaś suma kar pieniężnych wyniosła ogółem [...] zł, jednakże na mocy art. 92a ust. 5 pkt 2 u.t.d. nałożona na stronę kara pieniężna została ograniczona do [...] zł.
Odnosząc się z kolei do twierdzeń o przemieszczaniu się pojazdów w celach testowych bądź serwisowych, formułowanych w odniesieniu do ujawnionych przez organ naruszeń polegających na niewłaściwej obsłudze homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujących nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi (lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d.) wskazać należy, iż w myśl art. 4 lit. a rozporządzenia rozporządzenia (WE) nr 561/2006 przewóz drogowy to każda podróż odbywana w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używany do przewozu osób lub rzeczy. Stąd też wykonywanie przewozów drogowych po drodze niepublicznej nie będzie wliczać się do czasu prowadzenia pojazdu. Ponadto zgodnie z art. 3 lit. g tego rozporządzenia nie ma ono zastosowania do przejazdów pojazdami poddawanymi próbom drogowym do celów rozwoju technicznego lub w ramach napraw albo konserwacji oraz pojazdami nowymi lub przebudowanymi, które nie zostały jeszcze dopuszczone do ruchu. Należy podzielić stanowisko GITD co do niewykazania przez skarżącą Spółkę okoliczności wyłączających obowiązek rejestracji czasu pracy kierowców za pomocą karty kierowcy w ujawnionych przez organ przypadkach, co było wystarczającą przesłanką do przypisania stronie odpowiedzialności za te naruszenia. To bowiem na przedsiębiorcy spoczywa ciężar wykazania, co "działo się" z pojazdem w okresach, w których wykonywano nim przejazdy nie znajdujące potwierdzenia w wykresówkach lub na kartach kierowców (por. wyrok NSA z 18 października 2016 r., II GSK 711/15). W rozpoznawanej sprawie Spółka dowodów takich nie przedłożyła.
Niewątpliwie odpowiedzialność administracyjna przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy nie jest bezwarunkowa, o czym stanowią w/w przepisy art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Jednakże to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek przedłożenia dowodów, że nie miał on wpływu na powstanie naruszeń. W zaskarżonej decyzji GITD prawidłowo ocenił, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak było podstaw do zastosowania powyższych przepisów, zwłaszcza że okoliczności objęte ich hipotezą powinien udowodnić przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów, czego jednak Spółka skutecznie nie uczyniła.
W rozpatrywanej sprawie materiał dowodowy został zgromadzony w stopniu wystarczającym do jej rozstrzygnięcia, zaś Główny Inspektor Transportu Drogowego poddał go prawidłowej ocenie. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze organ szczegółowo wskazał w uzasadnieniu decyzji, na podstawie jakich konkretnie dowodów stwierdził wystąpienie poszczególnych naruszeń. Powołane w skardze przepisy k.p.a. nie zostały zatem naruszone. Dodać należy, że zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej (por. wyroki NSA z 30 lipca 2015 r., II GSK 1475/14, z 8 stycznia 2014 r., II GSK 1507/12). Wprawdzie organ administracji ma obowiązek ustalenia obiektywnie istniejącego stanu faktycznego sprawy, lecz wynikająca z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. zasada ciężaru dowodu doznaje przełamania w tych przypadkach, w których możliwości poczynienia ustaleń przez organ są ograniczone, zwłaszcza gdy wykazanie określonych faktów pozostaje w interesie strony (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2017 r., II OSK 603/16). W takich przypadkach ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Skoro zaś skarżąca Spółka nie wykazała skutecznie zaistnienia przesłanek uzasadniających zastosowanie art. 92b ust. 1 lub art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., to nie było podstaw do zastosowania tych przepisów.
Jak wynika z treści decyzji organu I instancji, ustalona przez ten organ suma kar pieniężnych za ujawnione podczas kontroli naruszenia wyniosła [...] zł. Natomiast GITD rozpoznając odwołanie, prawidłowo przyjął korzystną dla strony wykładnię naliczania kar pieniężnych, polegającą na braku sumowania kar, gdy wymiar czasowy stwierdzonego w trakcie kontroli naruszenia wypełnia hipotezę przewidzianą w kilku punktach. Jedno stwierdzone naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega bowiem kwalifikacji wyłącznie do jednej pozycji (określonego jej punktu) załącznika nr 3 do u.t.d. (por. wyrok NSA z 24 listopada 2021 r., II GSK 1753/21). Organ odwoławczy zasadnie zatem na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, ustalając sumę kar pieniężnych w wysokości [...] zł. Jednakże, jak już wcześniej wspomniano, w odniesieniu do skarżącej Spółki zastosowanie znalazł przepis art. 92a ust. 5 pkt 2 u.t.d. (w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli strona zatrudniała średnio 21 kierowców), przez co nałożona na stronę kara pieniężna została ograniczona do [...] zł.
Z przedstawionych wyżej względów skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło