I SA/Kr 1151/14

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.G., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej , z dnia 28.01.2014r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosku W.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej , z dnia 28.01.2014r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów W.G. do zeszłego roku mieszkał w domu należącym do córki, aktualnie nie ma stałego miejsca zamieszkania. Twierdzi, że jest w separacji żoną i jak twierdzi gospodaruje sam. Otrzymuje emeryturę w wysokości 900 zł. netto, która jest jeszcze pomniejszana o alimenty egzekwowane przez żonę. Wnioskodawca podniósł, że leczy się na marskość wątroby, ponosi koszty żywności, leczenia cukrzycy i chorób serca. Oświadczył, że nie posiada; oszczędności, nieruchomości, przedmiotów o wartości pow. 3000 euro, pojazdów i rachunków bankowych. Z zaświadczenia o dokonaniu wpisu z dnia 23.02.2015r. wynika natomiast, iż W.G.został wpisany do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych KRS. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych W.G. . Stąd też został on wezwany do przesłania szeregu dokumentów, bardzo istotnych z punktu widzenia oceny jego sytuacji finansowej. Z nałożonego obowiązku nie wywiązał się jednak w pełni. Mimo przedłużenia terminu do przedłożenia stosownych dokumentów, nie określił swoich miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem i leczeniem, nie określił również kwot alimentów, o które jest pomniejszana jego emerytura. Nie przesłał również: - dowodu przekazu lub przelewu swojej emerytury za ostatni miesiąc, - dowodu przekazu lub przelewu emerytury M.G. za ostatni miesiąc, - wyciągów z kont bankowych M.G., obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - swojego zeznania podatkowego za 2014r. - zeznania podatkowego M.G. za 2014r., - dowodu przelewu lub przekazu raty kredytu, za ostatni miesiąc, - zaświadczenia z właściwego Wydział Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących jego własnością, współwłasnością, (obejmującego ich markę i rok produkcji) lub o ich braku, Warto zauważyć , że orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową, określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych nieruchomości, przedmiotów wartościowych i oszczędności. Brak danych w tym zakresie lub niepełne dane skutecznie uniemożliwiają taką analizę. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy i stwierdzenie czy strona skarżąca jest w stanie ponieść dane koszty postępowania sądowoadministracyjnego, które w niniejszej sprawie sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Trzeba też podkreślić, że w orzecznictwie ugruntowany został pogląd, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Pozostawanie przez małżonków w rozdzielności majątkowej czy też separacji faktycznej nie znosi bowiem z nich obowiązku wzajemnej pomocy. Konieczność podawania tego typu informacji wynika z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb stworzonej przez nich rodziny, co znajduje umocowanie w przepisach art. 13 i art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (por. postanowienie NSA z dnia 31.03.2015r., sygn. I FZ 50/15, postanowienie NSA z dnia 21.04.2015r., sygn. I FZ 114/15). Dane finansowe dotyczące żony W.G. są więc jak najbardziej potrzebne w rozpatrywanym przypadku. Nadmienić wypada, że dalsze przedłużanie terminu do przedłożenia stosownych dokumentów, postulowane przez wnioskodawcę w pismach zwanych przez niego "zażaleniami", które wpłynęły w marcu 2016r., uznać należało za niezasadne z punktu widzenia ekonomiki procesowej i szybkości postępowania. Od daty złożenia przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy minęło bowiem ponad osiem miesięcy a od zarządzenia o przedłużeniu terminu do przedłożenia stosownych dokumentów do dnia dzisiejszego minęło ponad dwa miesiące. Strona skarżąca miała zatem dość czasu na nadesłanie wymaganych dokumentów. Przedstawiona przez W.G. sytuacja budzi również wątpliwości z punktu widzenia doświadczenia życiowego i racjonalnego postępowania. W piśmie z dnia 30.10.2015r., będącym odpowiedzią na wystosowane przez WSA w Krakowie wezwanie, skarżący podał, iż do zeszłego roku mieszkał w domu należącym do córki, a aktualnie nie ma stałego miejsca zamieszkania. Wskazał jednak w dalszym ciągu ten sam adres, jak we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 12.02.2014r., zawartym w aktach o sygn. I SA/Kr 90/14. Z przedmiotowego wniosku z lutego 2014r. wynika natomiast, że prowadził on wspólne gospodarstwo domowe z żoną, synem , synową , wnuczkiem i wnuczką. Jest zatem mało prawdopodobne aby w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego albo wszyscy dotychczasowi domownicy (żona, syn , synowa , wnuczka, wnuczek) go opuścili albo aby on ich opuścił , zwłaszcza, że do tej pory dbał o ich dobro, częściowo ich finansując. W konsekwencji więc wskazanych okoliczności, stwierdzić należy, że strona skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację rodzinną i finansową. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić dogłębną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może natomiast opierać się na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 03.04.2014r., sygn. akt II GZ 151/14, postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). Zgodnie bowiem z przyjętą linią orzeczniczą sądów administracyjnych niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28.03.2012r., sygn. akt I OZ 189/12, postanowienie NSA z dnia 16.03 2012r., sygn. akt I OZ 156/12). Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt.1, w zw. z art. 258 §1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz . 270 z p. zm. ).