I SA/Kr 379/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.G., o zwolnienie od kosztów sądowych , w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 26.01.2016r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do kwietnia 2012r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 26.01.2016r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do kwietnia 2012r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów A.G. ur. w 1960r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką O.G. ur. w 1991r. Obie mieszkają w domu wynajmowanym od J.S.. Wnioskodawczyni zarejestrowana jest w Urzędzie Pracy w B. jako osoba bezrobotna i z tego tytułu otrzymuje zasiłek w wysokości 678,71 zł., miesięcznie, netto. Czasami dorabia sobie pilnując dzieci w rodzinie u której mieszka. W 2015r. uzyskała ona 9003,80 zł. dochodu. O.G. studiuje na V roku Uniwersytetu Medycznego w Z. i otrzymuje stypendium socjalne w wysokości 750 zł., miesięcznie, netto. Stałe wydatki wnioskodawczyni i jej córki obejmują: czynsz – 150 zł., opłatę za wodę – ok. 50 zł. (100 zł. co drugi miesiąc ), opłatę za gaz – ok. 110 zł., opłatę za energię elektryczną – ok. 180 zł. W utrzymaniu rodziny pomagają finansowo dorosłe dzieci A.G., które od paru lata są samodzielne. Strona skarżąca nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Posiada natomiast wierzytelności w wysokości 4 000 000 zł. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy, ciąży na wnioskodawcy ( por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy, a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 21.05.2014r., sygn. akt II FZ 654/14, postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Tymczasem w przedmiotowej sprawie strona skarżąca nie wyjaśniła jaki jest charakter posiadanych wierzytelności w wysokości 4 000 000 zł. Nie określiła ich dłużników, czy etapów ewentualnych postępowań zmierzających do zaspokojenia przedmiotowych wierzytelności. Ze względu natomiast na ich wartość kwestia szczegółowych informacji z nimi związanych jest niezwykle istotna przy analizie w/w przesłanek przyznania prawa pomocy. Zaznaczyć trzeba, że orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową, określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych oszczędności - w tym wierzytelności, przedmiotów wartościowych czy nieruchomości. Brak danych w tym zakresie lub niepełne dane skutecznie uniemożliwiają taką analizę . To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. Odnosząc się natomiast do pisma pełnomocnika wnioskodawczyni, z dnia 13.06.2016r. (data wpływu 16.06.2016r.), stanowiącego odpowiedź strony na drugie - ostateczne wezwanie do uzupełnienia wniosku, stwierdzić trzeba, że podnoszony przez nią argument, nie ma znaczenia w chwili obecnej dla sprawy. Wnioskodawczyni podniosła bowiem , że w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 68/15 została zwolniona od kosztów sądowych a jej sytuacja nie uległa zmianie. Istotnie z dołączonego do przedmiotowego pisma z dnia 13.06.2016r. postanowienia Referendarza WSA w Krakowie z dnia 21.05.2015r. wynika , iż stronie zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Orzekającemu nie była jednak znana wówczas okoliczność podana przez wnioskodawczynię obecnie, a dotycząca posiadania w/w wierzytelności. Fakt ten zmienia natomiast zupełnie sposób oceny jej zdolności płatniczych w kontekście przesłanek prawa pomocy i podważa stanowisko strony o niezmienności jej sytuacji. Stąd też przy rozpatrywaniu niniejszego wniosku wyjaśnienie tej okoliczności jest konieczne. Wnioskodawczyni nie uczyniła tego, mimo dwukrotnego wzywania ją o uzupełnienie wniosku, na podstawie art. 255 p.p.s.a. W konsekwencji więc w/w sytuacji należy stwierdzić , że przedstawiony przez stronę skarżącą materiał jest niekompletny a więc niewystarczający do wydania pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia. Postawa strony, która tak jak w tym wypadku, nie wyjaśniła zagadnień związanych z posiadaniem wierzytelności w wysokości 4 000 000 zł., uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA , z dnia 11.01.2008r. , sygn. akt II FZ 571/07, postanowienie NSA , z dnia 09.02.2005r. , sygn. akt FZ 579/04, postanowienie NSA , z dnia 28.06.2012r. , sygn. akt I FZ 210/12 ). Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast dopuszczalne (por. postanowienie NSA , z dnia 24.01.2011r. , sygn. akt II FZ 733/10). Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2 , w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm.).