I SA/Kr 591/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2019 r. sprawy ze skargi Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem N. w Z. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa z dnia 18 września 2018 r. Nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny projektu - skargę oddala - I. Parafia Rzymskokatolicka pod wezwaniem N. w Z. (dalej: Wnioskodawca, Parafia, Skarżąca) złożyła w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014 – 2020 (RPO WM), Oś 4 Regionalna polityka energetyczna, Działanie 4.1 Zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii, Poddziałanie 4.1.1. Rozwój infrastruktury produkcji energii ze źródeł odnawialnych, numer projektu: [...], numer konkursu: [...], wniosek o dofinansowanie projektu pn. Budowa instalacji fotowoltaicznej dla potrzeb Parafii Rzymsko-Katolickiej p.w. N. . Zarząd Województwa jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] na lata 2014-2020, a zarazem Instytucja Organizująca Konkurs (dalej: IZ, IOK, organ) pismem z dnia 12 stycznia 2018 r. poinformował Wnioskodawcę o negatywnym wyniku oceny formalnej ww. projektu. Zdaniem IZ przedstawione przedsięwzięcie realizowane przez kościelną osobę prawną nie może uzyskać dofinansowania w ramach RPO WM 2014-2020, z uwagi na niespełnienie obligatoryjnego kryterium, pn. [...]. Wskazano, że udzielenie wsparcia ze środków publicznych na realizację przedmiotowego projektu stanowiłoby naruszenie zapisów art. 22 ust. 1 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską, podpisanego w Warszawie w dniu 28 lipca 1993 r. (Dz. U. z 1998 r., nr 51, poz. 318; dalej: Konkordat) oraz art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1989 r., nr 29, poz. 154 ze zm., dalej: ustawa o stosunku Państwa do Kościoła). Wnioskodawca nie zgadzając z tym rozstrzygnięciem złożył protest, zarzucając że ocena, iż kościelna osoba prawna nie może uzyskać wsparcia w ramach dofinansowania, nie jest zgodna z obowiązującym prawem. W złożonym proteście Wnioskodawca powołał się także na listę wniosków o dofinansowanie realizowanych z funduszy europejskich w Polsce, które to wnioski otrzymały dotację na podobny zakres rzeczowy, a wnioskodawcami były kościelne osoby prawne. IZ, a zarazem Instytucja Rozpatrująca Protest (dalej: IRP), pismem z dnia 5 marca 2018 r. poinformowała Wnioskodawcę, że protest nie został uwzględniony. Zarząd Województwa pismem z dnia 5 marca 2018 r. nie uwzględnił protestu Parafii. Uzasadniając rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności wyjaśnił, że zgodnie z zapisami załącznika nr 1 do Regulaminu Konkursu kryterium "Kwalifikowalność projektu" nie ma charakteru porównawczego, a indywidualny. Oceny przedmiotowego projektu nie dokonuje się więc w odniesieniu do innych projektów, które otrzymały dotację z funduszy europejskich na lata 2014-2020. W związku z tym, argument Wnioskodawcy dotyczący przedstawienia listy projektów, które otrzymały dotację, gdzie Beneficjentami były kościelne osoby prawne, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszego protestu. Zdaniem organu, przedstawiona przez Wnioskodawcę działalność naukowa i oświatowo-wychowawcza nie pozwala na zakwalifikowanie jej do wyjątku związanego z prowadzeniem działalności oświatowo-wychowawczej umożliwiającej dofinansowanie ze środków publicznych projektów realizowanych przez kościelne osoby prawne. Na powyższe rozstrzygnięcie Parafia złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu skargi Parafii, wyrokiem z dnia 6 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 341/18 stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Zarządowi Województwa oraz zasądził koszty postępowania. W wyroku tym Sąd stwierdził naruszenie art. 37 § 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1460 ze zm.; dalej: ustawa wdrożeniowa) poprzez dokonanie oceny formalnej wniosku w sposób nierzetelny, gdyż ocena ta została dokonana tylko przez jednego oceniającego, podczas gdy regulamin Komisji Oceniającej Projekt przewidywał dokonanie oceny formalnej przez dwóch oceniających. Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzone naruszenia przepisów w zakresie dokonania oceny formalnej wniosku, czynią przedwczesnym rozpoznanie zarzutów dotyczących merytorycznej oceny wniosku. Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez strony i z dniem 11 sierpnia 2018 r. stał się prawomocny. III. IOK pismem z dnia 18 września 2018 r. nr [...] poinformowała Parafię, że wykonując powyższy wyrok Sądu, dokonała ponownej oceny formalnej oceny projektu. Ocena została dokonana przez dwie osoby oceniające będące członkami Komisji Oceny Projektów dla przedmiotowego konkursu i w wyniku ponownej oceny projekt został oceniony negatywnie na etapie oceny formalnej ze względu na niespełnienie kryterium "Kwalifikowalność projektu". IOK stwierdził, że projekt nie spełnia kryterium oceny formalnej "Kwalifikowalność projektu", w związku z czym nie może uzyskać dofinansowania w ramach Poddziałania 4.1.1. RPO WM. Wyjaśnił, że Wnioskodawca jest kościelną osobą prawną, a dofinansowanie inwestycji naruszałoby zapisy art. 43 ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego oraz art. 22 ust. 1 Konkordatu. Samorząd województwa może udzielić wsparcia kościelnym osobom prawnym ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach RPO WM na lata 2014-2020 jedynie na działalność służącą celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym oraz działalność obejmującą odbudowę, utrzymanie dóbr kultury oraz konserwację i remontowanie obiektów zabytkowych. Natomiast przedmiot projektu nie wpisuje się w wykaz przedsięwzięć realizowanych przez kościelne osoby prawne, które na podstawie obowiązujących przepisów mogą być dofinansowane ze środków publicznych. Zdaniem IOK, działalność prowadzona przez Parafię, np. działalność chóru, śluby na mocy konkordatu, jest co do zasady związana z praktykowaniem religii, jest organizowana w budynkach parafialnych oraz w przeważającej mierze ma charakter działalności niezinstytucjonalizowanej. Samo prowadzenie na terenie Parafii świetlicy, biblioteki, [...] ([...]), Kuchni B. czy C. nie pozwala również na zakwalifikowanie jej do działalności charytatywno-opiekuńczej uzasadniającej przyznanie pomocy we wnioskowanym zakresie (dokumentacja nie potwierdza wykorzystania budynków w celu realizacji tych działań). Wszystkie te działania są działaniami pobocznymi/dodatkowymi w stosunku do podstawowego przeznaczenia budynków będących przedmiotem projektu, jakim jest przeznaczenie na cele religijne oraz kultowe. Ponadto, we wniosku nie ma informacji wskazujących, że inwestycja ma na celu ochronę zabytkowych budynków oraz dóbr kultury. Projekt ma na celu zakup i montaż 2 instalacji fotowoltaicznych wytwarzających energię elektryczną, dzięki którym będzie możliwe zmniejszenie kosztów zakupu energii elektrycznej przez Parafię oraz redukcja emisji CO2. W dokumentacji aplikacyjnej nie wskazano, iż zaplanowane działania nakierowane są na ochronę zabytkowej substancji oraz ochronę dóbr kultury. Budynki objęte projektem, poza budynkiem Kościoła, nie są uwzględnione w rejestrze zabytków, a więc nie podlegają wparciu publicznemu na utrzymanie dóbr kultury. IV. Parafia złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższe rozstrzygnięcie, zarzucając naruszenie: - art. 22 ust. 1 Konkordatu poprzez jego błędną wykładnię w ten sposób, że "Departament" uznał za działalność służącą celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym jedynie formy wskazane w art. 14 Konkordatu i art. 39 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, pomimo otwartego charakteru tych normatywnych wyliczeń oraz poprzez niewłaściwe zastosowanie w ten sposób, że organ nie potraktował działalności Skarżącej objętej zakresem tego przepisu na równi z działalnością Państwa i niezasadnie zastosował wymóg działalności zinstytucjonalizowanej; - art. 14 Konkordatu w zw. z art. 39 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, poprzez ich błędną wykładnię w ten sposób, że "Departament" potraktował wyliczenia wskazane w tych przepisach jako katalogi zamknięte i niewłaściwe zinterpretował ich treść, odmawiając działaniom Skarżącej charakteru działalności służącej celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym; - art. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U. L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 320 - 469; dalej: rozporządzenie nr 1303/2013), poprzez dokonanie oceny w sposób sprzeczny z zasadą niedyskryminacji i negatywną ocenę wniosku na etapie formalnym wyłącznie z powodu statusu Skarżącej, jako kościelnej osoby prawnej; - art. 43 ust. 1 w zw. z art. 41 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, poprzez ich niewłaściwą wykładnię w ten sposób, że Departament rozszerzył zastosowanie tych przepisów poza działalność dotyczącą budownictwa a ponadto w niezasadny sposób nie uznał planowanych działań na utrzymanie dóbr kultury stanowiących własność kościelnych osób prawnych oraz wykluczył tym samym jakiekolwiek wsparcie wszystkich działań kościelnych osób prawnych; - art. 22 ust. 4 Konkordatu i art. 17 ustawy z 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1153, dalej: ustawa o gwarancjach wolności), poprzez jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament nie uznał planowanych działań za udzielenie wsparcia w celu remontowania zabytkowych obiektów sakralnych i towarzyszących oraz za współdziałanie w ochronie, konserwacji, udostępnianiu i upowszechnianiu zabytków architektury religijnej, w wyniku czego odmówił wnioskowi Skarżącej kryterium kwalifikowalności; - art. 51 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, poprzez jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament nie uznał planowanych działań za współdziałanie instytucji kościelnych, samorządowych i państwowych w ochronie i udostępnianiu bibliotek będących własnością kościelną, w wyniku czego odmówił Parafii prawa do ubiegania się o dofinansowanie w ramach projektu; - art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, poprzez jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament nie wziął pod uwagę ustalonej praktyki instytucji zarządzających i nie dokonał oceny wniosku w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny, zapewniając wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania; - art. 37 ust. 2 oraz art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, poprzez jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament nie oparł oceny na tekście regulaminu i stosował go w sposób wzajemnie sprzeczny. Wskazując na powyższe wniesiono o stwierdzenie przez Sąd, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający przepisy i naruszenie to miało istotny wpływ na ocenę oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia właściwej instytucji, o której mowa w art. 39 ust. 1 ustawy wdrożeniowej oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Uzasadniając skargę jej autor przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania i zaznaczył, że naruszenia przepisów dokonane przez organ polegają w istocie na tym, że in genere odmawiają kościelnym osobom prawnym możliwości ubiegania się o dofinansowanie w ramach RPO WM 2014-2020. Montaż instalacji fotowoltaicznej zmniejszającej zapotrzebowanie zabytkowego budynku (kościoła) na prąd, zmienia koszty utrzymania budynku i jest utrzymaniem dobra kultury. Wniosek został odrzucony formalnie i nie przeprowadzono jego merytorycznej kontroli ze względu na status wnioskodawcy - kościelnej osoby prawnej. Odpowiadając na skargę, Zarząd Województwa wniósł o jej oddalenie, wskazując, że negatywna ocena wynikała z przedmiotu projektu a nie podmiotu wnioskującego. V. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 1094/18, oddalił skargę Parafii na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa z dnia 18 września 2018 r., nr [...], w przedmiocie negatywnej ponownej oceny projektu. VI. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Skarżąca, wnosząc o jego zmianę poprzez stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny oraz jednocześnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi Skarżąca zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego, tj.: - § 20 ust. 1 pkt 9 oraz § 32 ust. 2 Regulaminu Konkursu w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, poprzez ich błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i związków wyznaniowych muszą spełnić dodatkowe kryteria celem uzyskania dofinansowania w ramach konkursu, choć prawidłowa wykładnia przywołanych przepisów prowadzi do wniosku, że Skarżąca podlegała takim samym wymaganiom i kryteriom oceny, jak wszystkie inne podmioty biorące udział w konkursie; - art. 43 ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, poprzez jego błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że przepis ten wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku Skarżącej i że ma on zastosowanie do postępowań o udzielenie dotacji z funduszy europejskich, choć prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że nie ma on zastosowania w postępowaniach o charakterze konkursowym o przyznanie dotacji z funduszy europejskich (w tym w przedmiotowym konkursie); oraz poprzez jego błędną wykładnię, sprowadzającą się do uznania, że przepis ten należy stosować poza działalnością dotyczącą budownictwa i że w zakres tej działalności w rozumieniu tego przepisu wchodzi montaż instalacji fotowoltaicznych, czyli w rezultacie poprzez taką błędną wykładnię tego przepisu, która uniemożliwia przyznanie dofinansowania na projekt Skarżącej, choć przy prawidłowej wykładni nie jest on objęty zakresem jego zastosowania; - art. 10 ust. 2 ustawy o gwarancjach wolności, poprzez jego błędną wykładnię, sprowadzającą się do uznania, że przepis ten wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku Skarżącej i że ma on zastosowanie do postępowań o udzielenie dotacji z funduszy europejskich, choć prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że nie ma on zastosowania w postępowaniach o charakterze konkursowym o przyznanie dotacji z funduszy europejskich (w tym w przedmiotowym konkursie); - art. 7 rozporządzenie nr 1303/2013, poprzez jego błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że przepis ten umożliwia zastosowanie podczas oceny projektu kryteriów odwołujących się lub opierających się na kwestiach wyznania, religii i światopoglądu albo nakładających w związku z takim powiązaniem dodatkowych obowiązków i wymagań, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu uniemożliwia przyjęcie tego typu kryteriów jako mających charakter dyskryminacyjny; - art. 22 ust. 1 Konkordatu, poprzez jego błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że działalność osób prawnych Kościoła Katolickiego tylko wtedy może być przedmiotem zastosowania art. 22 ust. 1 Konkordatu, kiedy ma ona charakter zorganizowany, zinstytucjonalizowany oraz stanowi wyłączną a przynajmniej przeważającą działalność konkretnej kościelnej osoby prawnej oraz że działalność taka powinna mieć charakter bezwyznaniowy albo multiwyznaniowy, choć prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że nie zawiera on żadnych tego typu dodatkowych wymogów i ograniczeń i że odnosi się do każdej działalności osób prawnych Kościoła Katolickiego, która jedynie pod względem celu (a nie motywacji oraz sposobu zorganizowania) służy celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym; - art. 25 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że działalność osób prawnych Kościoła Katolickiego tylko wtedy może być przedmiotem zastosowania art. 22 ust. 1 Konkordatu, kiedy jest całkowicie oddzielona od działalności o charakterze wyznaniowym i liturgicznym, choć prawidłowa wykładnia nie prowadzi do postawienia takiego wniosku i nie uniemożliwia aktywnego wspierania realizowania wolności sumienia i wyznania przez Państwo; oraz poprzez błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że zwiększenie wykorzystywania energii ze źródeł odnawialnych nie stanowi działania Państwa i Kościoła Katolickiego dla dobra wspólnego, choć przy prawidłowej wykładni przedmiot niniejszego projektu należy potraktować jako takie współdziałanie; oraz poprzez błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że wymóg bezstronności w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych skierowany jest do kościołów i innych związków wyznaniowych, choć prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że jest skierowany jedynie do Państwa i nie wiąże się z wymogiem prowadzenia przez kościoły i związki wyznaniowe działalności neutralnej światopoglądowo celem uznania jej za zrównaną prawnie z działalnością Państwa; - art. 22 ust. 4 Konkordatu, art. 17 ustawy o gwarancjach wolności sumienia, art. 43 ust. 3 oraz art. 51 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, poprzez ich błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że przepisy te umożliwiają wsparcie Państwa dla stanowiących własność Kościoła Katolickiego zabytkowych obiektów i dóbr kultury jedynie w zakresie ochrony i odbudowy substancji zabytkowej tych obiektów jako takiej oraz że nie dotyczą one codziennego utrzymania zabytkowych obiektów i dóbr kultury, choć prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że prawodawca odróżniając od siebie te dwie kwestie wyraźnie dopuszcza pomoc Państwa w obu przypadkach, w związku z czym przy prawidłowej wykładni projekt Skarżącej w zakresie zabytków i dóbr kultury należy uznać za w pełni kwalifikowalny; - art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j Dz. U. z 2018 r., poz. 2067; dalej: ustawa o ochronie zabytków), poprzez jego błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że zabytkiem jest tylko obiekt wpisany do rejestru zabytków, choć prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że zabytkiem jest każdy obiekt i przedmiot posiadający cechy opisane w tym przepisie; - art. 2 Konstytucji poprzez jego błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że wynikające z tego przepisu zasady pewności prawa i zaufania obywateli do Państwa umożliwiają negatywną ocenę wniosku Skarżącej w przypadku, gdy inne organy administracyjne powszechnie uwzględniają tego typu wnioski pozytywnie, choć prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że Sąd powinien wziąć pod uwagę rozstrzygnięcia innych organów. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64 ustawy wdrożeniowej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy wdrożeniowej poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo tego, że IZ, podejmując zaskarżone do WSA w Krakowie rozstrzygnięcie, dopuściła się wielu naruszeń prawa materialnego, szczególnie w postaci błędnej wykładni § 20 ust. 1 pkt 9 oraz § 32 ust. 2 Regulaminu konkursu w zw. z art. 41 ust. 3 ustawy wdrożeniowej, art. 43 ust. 3 oraz art. 51 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, art. 10 ust. 2 oraz art. 17 ustawy o gwarancjach wolności, art. 7 rozporządzenia nr 1303/2013, art. 22 ust. 1 i ust. 4 Konkordatu, art. 25 ust. 2 i 3 Konstytucji, art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków, art. 43 ust. 3 oraz art. 51 ustawy wdrożeniowej; - art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy wdrożeniowej poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo tego, że IZ, podejmując zaskarżone do WSA w Krakowie rozstrzygnięcie, dopuściła się wielu naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik oceny projektu, w postaci: - art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, poprzez brak dokonania oceny w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny, bez zapewnienia równego dostępu do informacji oraz bez zachowania zasad uzasadnionych oczekiwań, pewności prawa; - art. 41 ust. 1 i art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy wdrożeniowej, poprzez przeprowadzanie konkursu w sposób niezgodny z regulaminem i ustalonymi kryteriami oceny albo poprzez wadliwe sporządzenie regulaminu; - art. 37 ust. 5, art. 43 ust. 1 i art. 45 ust. 3 ustawy wdrożeniowej, poprzez wymaganie od Skarżącej dokumentów, które nie były niezbędne do oceny spełnienia kryteriów wyboru projektów oraz poprzez zaniechanie wezwania do uzupełnienia dostrzeżonych we wniosku braków; - art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 64 ustawy wdrożeniowej poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia, uniemożliwiające normalne i prawidłowe sformułowanie zarzutów oraz prawidłowe przeprowadzenie kontroli kasacyjnej przez NSA. VII. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 187/19 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 64 ustawy wdrożeniowej. Sąd I instancji, dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia IZ w przedmiocie negatywnej ponownej oceny projektu, wydanego na podstawie art. 61 ust 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej, ma obowiązek zwrócić uwagę na wszelkie naruszenia prawa. Obowiązek ten wynika z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 64 ustawy wdrożeniowej. Zdaniem NSA uzasadnienie zaskarżonego wyroku z tego powodu, że jest lakoniczne w stopniu uniemożliwiającym poznanie racji i argumentów, którymi kierował się Sąd I instancji uznając, iż IZ prawidłowo dokonała negatywnej ponownej oceny projektu, narusza art. 141 § 4 P.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli zgodności z prawem przez Sąd I instancji było rozstrzygnięcie IZ w przedmiocie negatywnej ponownej oceny formalnej projektu ze względu na brak spełnienia kryterium kwalifikowalności projektu, a spór jaki w sprawie zaistniał, dotyczył najogólniej rzecz ujmując, dopuszczalności uczestniczenia osoby prawnej Kościoła Katolickiego w przedmiotowym Konkursie oraz otrzymania przez nią dofinansowania na projekt zgłoszony do konkursu w ramach Działania 4.1 Zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii, Poddziałania 4.1.1. Rozwój infrastruktury produkcji energii ze źródeł odnawialnych w ramach RPO WM na lata 2014-2020. Zdaniem organu zgłoszony w Konkursie projekt nie kwalifikuje się do finansowego wsparcia. Wnioskodawca jest bowiem kościelną osobą prawną, a dofinansowanie inwestycji naruszałoby zapisy art. 43 ust 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, jak również art. 22 ust. 1 Konkordatu. Jednocześnie organ wskazał, że kościelne osoby prawne, w tym parafie, mogą się ubiegać o takie dofinansowanie, jednak Parafia Rzymskokatolicka w Z. w złożonym wniosku nie zdołała wykazać niezbędnych ku temu kryteriów. Uznano bowiem, iż przedmiot projektu nie wpisuje się w wykaz przedsięwzięć realizowanych przez kościelne osoby prawne, które na podstawie obowiązujących przepisów prawa mogą być dofinansowane ze środków publicznych. Wskazano, że opisywana we wniosku działalność prowadzona przez Parafię, np. działalność chóru, śluby na mocy konkordatu, jest co do zasady związana z praktykowaniem religii, jest organizowana w budynkach parafialnych oraz ma w przeważającej mierze charakter działalności niezinstytucjonalizowanej. Wskazano również, że sam fakt prowadzenia na terenie Parafii świetlicy, biblioteki, [...] Kuchni B. czy C. nie pozwala na zakwalifikowanie jej do działalności oświatowo-wychowawczej, naukowej czy humanitarnej, uzasadniających przyznanie pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponadto organ wskazał, że we wniosku nie ma informacji, iż inwestycja ma na celu ochronę zabytkowych budynków czy dóbr kultury. Skarga Parafii na powyższe rozstrzygnięcie została oddalona, a WSA w Krakowie w lakonicznym uzasadnieniu w całości podzielił stanowisko reprezentowane w sprawie przez IZ. Dalej NSA wskazał, że jak wynika z § 20 ust. 1 pkt 9 Regulaminu konkursu o dofinansowanie projektu mogły ubiegać się (obok innych wymienionych w § 20 ust.1 podmiotów) kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i związków wyznaniowych. Jeżeli zatem Sąd I instancji uznał skargę za niezasadną i w całości podzielił stanowisko organu, to musiał zastosować w sprawie przepisy powszechnie obowiązujące, z których wynikałby zakaz dofinansowania wnioskowanego przez Parafię projektu. Przedstawione w tych zasadniczych kwestiach lakoniczne stanowisko Sądu I instancji utrudnia znalezienie podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia. WSA w Krakowie powołał bowiem w uzasadnieniu wyroku w części odnoszącej się do merytorycznego rozstrzygnięcia jedynie trzy przepisy prawa: art. 25 Konstytucji RP (bez wskazania jego konkretnej jednostki redakcyjnej), art. 10 ust. 2 ustawy o gwarancjach wolności oraz art. 22 ust 1 Konkordatu. Ponadto wskazał wiele innych aktów prawnych regulujących ogólną sytuację Parafii. Wymienił jedynie ich tytuły, nie wskazując, czy i na jakich przepisach w nich zawartych opiera swoje stanowisko. NSA przyznał rację Skarżącej, że Sąd I instancji nie odniósł się do większości zarzutów sformułowanych przez nią w skardze. W szczególności WSA nie odniósł się do zarzutów naruszenia art. 7 rozporządzenia nr 1303/2013, poprzez dokonanie oceny w sposób sprzeczny z zasadą niedyskryminacji, błędnej wykładni art. 14 Konkordatu w zw. z art. 39 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, poprzez ich błędną wykładnię w ten sposób, że organ potraktował wyliczenia wskazane w tych przepisach jako katalogi zamknięte i niewłaściwie zinterpretował ich treść, odmawiając działaniom Skarżącej charakteru działalności służącej celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym. WSA w Krakowie pominął również i te przepisy, które powoływał na uzasadnienie swojego negatywnego stanowiska IZ. Sąd I instancji, zgadzając się generalnie z IZ, nie wskazał jednak co do zasady podstawy prawnej takiego stanowiska. Dotyczy to w szczególności art. 43 ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, który powoływała IZ, odmawiając Parafii udziału w Konkursie. Sąd mimo tego przepis ten pominął, przez co nie jest wiadomo, w jaki sposób i czy w ogóle się do niego odnosił. W skardze natomiast Parafia zarzuciła błędną wykładnię art. 43 w zw. z art. 41 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego. Sąd nie powołał podstawy prawnej również dla całych grup pojawiających się w sprawie zagadnień. Oparcia w przepisach prawa nie wskazano bowiem dla wymagania, aby Skarżąca prowadziła działalność służącą celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym w formie zorganizowanej. Podobnie bez powołania jakiejkolwiek normy prawnej Sąd rozważył podnoszoną przez Skarżącą kwestię wpływu zabytkowego charakteru budynku Kościoła na możliwość otrzymania przez Parafię dofinansowania oraz bez odniesienia się do zarzutu Parafii, iż montaż instalacji fotowoltaicznej zmniejszającej zapotrzebowanie zabytkowego budynku kościoła na prąd zmienia koszty jego utrzymania i jest utrzymaniem dobra kultury. W obrębie zainteresowania Sądu nie znalazła się też kwestia sporządzenia wadliwego, zdaniem Skarżącej, Regulaminu konkursu i niestosowania się do niego bądź stosowania go, jak zarzuciła w skardze, w sposób wzajemnie sprzeczny. Uzasadnienie Sądu I instancji sprowadza się zasadniczo do powielenia stanowiska zajętego przez IZ i jego prostej akceptacji bez jakiejkolwiek analizy przyjętego przez IZ poglądu i przy braku należytej weryfikacji zarzutów formułowanych w skardze wniesionej do WSA w Krakowie. Następnie NSA wskazał, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie tłumaczy należycie treści całego rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Wskazane powyżej okoliczności i uchybienia WSA w Krakowie jednoznacznie wskazują, że jego orzeczenie powinno podlegać wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób wadliwy w zasadzie uniemożliwia NSA jego kontrolę kasacyjną. Powyższe dowodzi, że wobec stwierdzonych deficytów i ułomności uzasadnienia zaskarżonego wyroku zasadne okazały się zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 64 ustawy wdrożeniowej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co oznacza naruszenie przepisów postępowania w sposób wskazany w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. i musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku w całości i przekazaniem sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. NSA za przedwczesną uznał na obecnym etapie postępowania ocenę pozostałych zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej. Formułując zalecenia do ponownego rozpoznania sprawy przez WSA w Krakowie wskazał "w sprawach, w których przedmiotem jest ocena projektu dokonywana w oparciu o przepisy ustawy wdrożeniowej, poza powszechnie obowiązującymi przepisami prawa unijnego i krajowego, wzorzec kontroli stanowią również postanowienia systemu realizacji programu operacyjnego – Sąd I instancji, uwzględniając powyższe wskazania, ponownie dokona oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia w świetle podniesionych w skardze zarzutów i mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa, w tym zapisów dokumentacji konkursowej. Nie przesądzając wyniku tej sprawy, podkreślić należy, że dopiero prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku Sądu I instancji pozwoli na kontrolę kasacyjną orzeczenia". VIII. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem. Zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Akty poddane kontroli sądów administracyjnych zostały wymienione w art. 3 § 2 P.p.s.a. W myśl przepisu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art. 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich ustaw szczególnych zalicza się przywołaną już powyżej ustawę z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, która określa m.in. sposób wyboru projektów do dofinansowania oraz procedurę odwoławczą w sprawach dotyczących oceny projektów finansowanych ze środków regionalnego programu operacyjnego. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne w procedurach wynikających z ustawy wdrożeniowej wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 64 ustawy wdrożeniowej. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że ustawa wdrożeniowa reguluje postępowanie sądowoadministracyjne pod wieloma względami odmiennie od trybu określonego w P.p.s.a. Ustawa P.p.s.a. znajduje bowiem odpowiednie zastosowanie jedynie w zakresie nieuregulowanym przez ustawę wdrożeniową, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 P.p.s.a. (art. 64 ustawy wdrożeniowej). Ustawa wdrożeniowa wprowadza także pewne modyfikacje w stosunku do rozwiązań przewidzianych w P.p.s.a. Z przepisu art. 61 ust. 1 ustawy wdrożeniowej wynika, że wnioskodawca może wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a., w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia w następstwie rozpoznania protestu w trybie: - ogólnym (art. 58 ust. 1 pkt 2 ustawy wdrożeniowej); - negatywnej ponownej oceny projektu (art. 58 ust. 4 pkt 2 ustawy wdrożeniowej); - pozostawienia protestu bez rozpatrzenia na skutek nieuzupełnienia wymogów formalnych określonych w art. 54 ust. 2 pkt 1, 2, 3 lub 6 ustawy wdrożeniowej; - pozostawienia protestu bez rozpatrzenia z przyczyn wskazanych w art. 59 ust. 1 pkt 1, 2 lub 3 ustawy wdrożeniowej; - pozostawienia protestu bez rozpatrzenia z przyczyn wskazanych w art. 66 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej. Wniesienie skargi, o której mowa w ust. 1, warunkowane jest otrzymaniem przez wnioskodawcę informacji o nieuwzględnieniu protestu (art. 58 ust. 1 pkt 2 ustawy wdrożeniowej), ponownej negatywnej ocenie (art. 58 ust. 4 pkt 2 ustawy wdrożeniowej) albo pozostawieniu protestu bez rozpatrzenia (art. 54 ust. 3 i 4, art. 59 ust. 1, art. 66 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej), co oznacza, że wnioskodawcą legitymowanym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tym przedmiocie jest podmiot, który złożył wniosek o dofinansowanie projektu. Skarga jest wnoszona przez wnioskodawcę w terminie 14 dni od dnia otrzymania informacji wraz z kompletną dokumentacją w sprawie bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 61 ust. 2 ustawy wdrożeniowej). W wyniku rozpoznania skargi sąd może: 1) uwzględnić skargę, stwierdzając, że: a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 39 ust. 1, b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 55 albo art. 39 ust. 1; 2) oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia; 3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że projekt został poddany ponownej ocenie na etapie formalnym i nie został uznany za spełniający kryterium wyboru projektów określonych w załączniku nr 1 do regulaminu konkursu, tym samym został oceniony negatywnie na etapie oceny formalnej, ze względu na fakt niespełnienia kryterium "Kwalifikowalność projektu". W ustawowym terminie 14 dni Skarżąca złożyła skargę do WSA w Krakowie na ponowną negatywną ocenę projektu. W przedmiotowej sprawie Skarżąca wnosząc skargę do Sądu zachowała wszystkie wymogi formalne i wyczerpała tryb zaskarżenia określony w ustawie wdrożeniowej, umożliwiając Sądowi dokonanie kontroli zaskarżonego aktu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że orzekanie w tej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 P.p.s.a. oraz art. 190 P.p.s.a., gdyż niniejszy wyrok jest poprzedzony prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 6 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 341/18 oraz wyrokiem NSA z dnia 6 marca 2019 sygn. akt I GSK 187/19. Zgodnie z przepisem art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 443/09; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005, s. 472, Komentarz do art. 153 P.p.s.a.; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, BWP Justicia, Warszawa 1995, s. 70; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewski, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, tom I, Wyd. LexisNexis Warszawa 2002, s. 826-827). Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji lub postanowienia ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd, może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy. W toku bowiem ponownego rozpoznania sprawy organ administracji może uwzględnić nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w toku poprzedniego postępowania lub jeśli potrzeba ich powołania wynikła później (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 240/06). Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, winien ograniczyć się tylko i wyłącznie do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II FSK 1057/11). Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności skarżonego rozstrzygnięcia IOK, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawne oraz poglądy judykatury i doktryny stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartym w wyroku tut. Sądu z dnia 6 czerwca 2018 r., ponieważ nie doszło do wzruszenia tego wyroku w trybie przewidzianym prawem, nie doszło również do istotnej zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy. Zalecenia Sądu zawarte w wyroku z dnia 6 czerwca 2018 r. zostały przez organ w całości wykonane, gdyż zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku, projekt Skarżącej został oceniony na etapie oceny formalnej przez dwie osoby oceniające, zgodnie z zapisami § 10 ust. 3 Regulaminu prac Komisji Oceny Projektów, tym samym Sąd nie stwierdził naruszenia przepisu art. 153 P.p.s.a. Z kolei zgodnie art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Przez wykładnię prawa, o której mowa w przytoczonym art. 190 P.p.s.a. należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku NSA, ciążący na sądzie ponownie rozpoznającym sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, co w niniejszym przypadku nie ma miejsca. Z tych też względów w ramach obecnego, ponownego rozpoznania sprawy, WSA nie może dokonywać nowych, własnych ocen prawnych dotyczących kwestii będących już uprzednio przedmiotem rozważań czynionych przez NSA w wydanym w sprawie wyroku kasacyjnym, a wyrażone w nim poglądy prawne, muszą zostać w pełni zaakceptowane, ze wszystkimi wynikającymi z nich konsekwencjami prawnymi (por. np. wyroki NSA z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 727/10, z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1427/10). Związanie wykładnią dokonaną w wyroku sądu kasacyjnego oznacza również, że sąd administracyjny ponownie rozpoznając sprawę, która została mu przekazana przez sąd kasacyjny na podstawie art. 185 P.p.s.a., nie może stosować postanowień art. 134 § 1 P.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny, "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 P.p.s.a., podlegają bowiem zawężeniu do granic, w jakich rozpoznał skargę kasacyjną NSA i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1117/05). Wobec niezaistnienia wskazanych przesłanek odstąpienia od oceny prawnej wyrażonej w wyroku NSA z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 187/19, dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia uwzględniają zalecenia NSA, które Sąd przytoczył powyżej ad verbum. W drugiej kolejności należy wskazać, że postępowanie w zakresie ubiegania się o dofinansowanie jest prowadzone w oparciu o pewne uniwersalne zasady i reguły, które wynikają z treści przepisów unijnych i krajowych. Kontrolując zgodność z prawem dokonanej przez właściwą instytucję oceny wniosku o dofinansowanie sąd administracyjny bierze pod uwagę zasady dokonywania tej oceny wynikające z obowiązujących przepisów prawa oraz z przyjętych na ich podstawie w ramach poszczególnych programów operacyjnych procedur wyłaniania projektów. Projekt podlega ocenie pod względem spełnienia kryteriów wyboru projektów, zatwierdzonych przez komitet monitorujący, zgodnych z warunkami określonymi w art. 125 ust. 3 lit. a rozporządzenia nr 1303/2013, zgodnie z którym procedury wyboru i kryteria powinny zapewniać, że operacje przyczynią się do osiągnięcia celów szczegółowych i rezultatów odpowiednich priorytetów, są niedyskryminacyjne i przejrzyste oraz są zgodne z zasadą równości płci i niedyskryminacji oraz zasadą zrównoważonego rozwoju. Natomiast z punktu widzenia przepisów ustawy wdrożeniowej, dokonując kontroli zaskarżonego aktu sąd bada, czy wybór projektu został przeprowadzony zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 37 ust. 1 tej ustawy w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewniający wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Zasada równego dostępu do pomocy nakłada na instytucje odpowiedzialne za realizację zadań polityki rozwoju obowiązek równego traktowania wszystkich beneficjentów pomocy oraz formułuje zakaz jakiegokolwiek faworyzowania lub dyskryminowania niektórych z nich. Naruszenie którejkolwiek z zasad wymienionych w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej stanowi naruszenie zasady równego dostępu do pomocy. Zasada przejrzystości reguł oceny projektów ma charakter instrumentalny w stosunku do zasady równości, formułując wobec instytucji zarządzającej nakaz jasnego, precyzyjnego i dostępnego dla wszystkich wnioskodawców (beneficjentów) określenia kryteriów kwalifikowania projektów. Przejrzystość realizuje się przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów. Rzetelność związana jest z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1/17). Zasada bezstronności ustanawia zakaz wprowadzania preferencji dla określonych grup czy rodzajów wnioskodawców lub projektów (zob. J. Jaśkiewicz "Komentarz do art. 37 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowania w perspektywie finansowej 2014 – 2020"; LEX/el. nr 208524 oraz wyrok NSA z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 339/17). Wybór projektów do dofinansowania następuje w trybie konkursowym lub pozakonkursowym (art. 38 ust. 1 ustawy wdrożeniowej). W trybie konkursowym, a w takim trybie następował wybór projektu w rozpoznawanej sprawie, wniosek o dofinansowanie projektu składany jest w ramach konkursu organizowanego i przeprowadzanego przez właściwą instytucję (art. 39 ust. 1). Zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy wdrożeniowej, konkurs jest postępowaniem służącym wybraniu do dofinansowania projektów, które spełniły kryteria wyboru projektów. Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, konkurs jest przeprowadzany przez właściwą instytucję na podstawie określonego przez nią regulaminu. Obligatoryjne elementy regulaminu konkursu zostały zawarte w art. 41 ust. 2 ustawy wdrożeniowej. Zgodnie z art. 41 ust. 3 ustawy wdrożeniowej, do czasu rozstrzygnięcia konkursu właściwa instytucja nie może zmieniać regulaminu konkursu w sposób skutkujący nierównym traktowaniem wnioskodawców przy czym, przepisu tego nie stosuje się, jeżeli konieczność dokonania zmiany wynika z odrębnych przepisów (art. 41 ust. 4 ustawy wdrożeniowej). Właściwa instytucja podaje do publicznej wiadomości, w szczególności na swojej stronie internetowej oraz na portalu, regulamin konkursu oraz jego zmiany, wraz z ich uzasadnieniem, oraz termin, od którego są stosowane (art. 41 ust. 5 ustawy wdrożeniowej). W myśl art. 7 Konstytucji RP wszystkie organy państwa obowiązane są do działania na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Przepis ten widzieć należy w kontekście postanowień art. 87 Konstytucji RP i systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Z regulacji tej wynika, że jedynie tego typu źródła prawa mogą kształtować sytuację prawną adresata działań administracji publicznej. Przywołanie powyższych unormowań jest niezbędne z tego powodu, że w niniejszej sprawie kontroli sądowej poddana została czynność organu administracji publicznej, która posiada zakotwiczenie w normach prawa powszechnie obowiązującego, jak również w akcie, który nie legitymuje się statusem aktu normatywnego, a mianowicie w regulaminie konkursu przyjętym przez właściwą instytucję, czyli instytucję przeprowadzającą konkurs. W niniejszej sprawie jest to Zarząd Województwa. Regulamin ten dostępny jest jedynie na stronach internetowych właściwej instytucji i nie legitymuje się statusem aktu normatywnego, jednakże w tego rodzaj sprawach stanowi wzorzec kontroli sądowej. Jakkolwiek regulamin ten nie jest źródłem prawa w rozumieniu art. 87 Konstytucji RP, tym niemniej spełnia kryteria źródeł prawa w szerokim tego słowa znaczeniu. Mając na uwadze normatywny charakter regulaminu stwierdzić należy, że jako akt tworzący system realizacji odpowiednich programów, przyjętych na podstawie stosownych umocowań ustawowych przyznanych instytucjom zarządzającym, regulamin konkursu, określany w doktrynie między innymi jako swoiste bądź niezorganizowane źródło prawa, winien stanowić podstawę oceny legalności rozstrzygnięcia konkursowego, jednakże tylko łącznie z odpowiednimi przepisami prawa powszechnie obowiązującego (por. m.in. wyroki WSA w Szczecinie z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 1033/16; WSA w Gdańsku z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 1094/16; WSA w Rzeszowie z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Rz 823/16). Dodać należy, iż zgodnie ze stanowiskiem sądów administracyjnych, rozpatrując skargę wniesioną na negatywną ocenę projektu, sąd administracyjny powinien badać zasadność oceny projektu, czyli sięgać do argumentacji, na podstawie której projekt został oceniony. Należy przy tym zaznaczyć, że kontrola sądu administracyjnego przeprowadzana w tym zakresie, powinna zmierzać do oceny, czy argumentacja oceniającego nie jest dowolna, czy mieści się w granicach danej sprawy, czy nie jest oderwana od kryteriów wynikających z regulaminu. Trzeba bowiem mieć na uwadze, iż sądowa kontrola legalności działań organu w procesie wyboru projektu do dofinansowania jest ograniczona, albowiem sąd nie jest uprawniony do weryfikacji merytorycznej oceny projektu, dokonanej przez ekspertów, np. poprzez odmienną ocenę założeń tego projektu i przyznanie określonej liczby punktów ocenianemu projektowi, lecz uprawniony jest do kontroli sporządzonej oceny w kontekście przestrzegania kryteriów tej oceny, takich jak równość, przejrzystość, bezstronność, niezmienność i rzetelność, wywodzonych z przepisów ustawy wdrożeniowej, a także z punktu kompletności tej oceny oraz jasności przyjętych kryteriów (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2249/13). Ponadto należy zauważyć, że - jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1115/11 - rola ekspertów w postępowaniu dotyczącym oceny projektów jest podobna do roli biegłych w postępowaniu sądowym i tak też powinna być traktowana przez sąd administracyjny. Kontrolując ocenę sąd bada, czy jest ona spójna, wyczerpująca, logiczna i czy odpowiada na zasadnicze pytania. Sama treść oceny nie mieści się w granicach kontroli sądu administracyjnego, bowiem to oceniający jest ekspertem w danej dziedzinie. Kontrolując zaskarżone rozstrzygnięcie IOK w oparciu o wyżej wskazane reguły, skonfrontowane z faktografią rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał, że ponownie wniesiona skarga okazała się niezasadna, albowiem kontrolowane rozstrzygnięcie IOK nie narusza prawa. IOK weryfikując założenia przedmiotowego projektu stwierdziła, iż nie spełnia on kryterium oceny formalnej "Kwalifikowalność projektu" i w związku z powyższym nie może uzyskać dofinansowania w ramach Poddziałania 4.1.1 RPO WM. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do regulaminu konkursu przedmiotem weryfikacji na potrzeby kryterium "Kwalifikowalność projektu" były m.in. kwestie czy projekt: - jest zgodny z celami danego działania/poddziałania, tj. czy projekt charakteryzuje się wewnętrzną logiką, co oznacza, że zaplanowane działania odpowiadają na zdefiniowany problem i pozwolą na osiągnięcie założonego celu, wpisującego się w cele danego działania/poddziałania, - wpisuje się w typy projektów wskazane dla danego działania/poddziałania zgodnie ze Szczegółowym Opisem Osi Priorytetowych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020 (SzOOP) i regulaminem konkursu, - jest zgodny z warunkami specyficznymi dla danego działania/poddziałania określonymi w SzOOP i regulaminie konkursu. Jak jednoznacznie wynika z treści wniosku o dofinansowanie (część C.1.1) dotyczył on wykonania instalacji dwóch instalacji fotowoltaicznych o łącznej mocy 41,72 kWp w tym: dachowej instalacji o mocy 20,72 kWp na potrzeby domu parafialnego oraz dachowej instalacji o mocy 21 kWp na dachu wikarówki na potrzeby budynku kościoła, będącego obiektem wpisanym do rejestru zabytków. Inwestycja umożliwić ma produkcję energii elektrycznej, która będzie wykorzystywana na własne potrzeby Parafii. Zgodnie z informacjami przedstawionymi w części C i L wniosku o dofinansowanie budynek kościoła jest otwarty dla wszystkich, bez względu na wyznanie i światopogląd. Z wniosku wynika również, że w Parafii odbywają się liczne i cykliczne koncerty muzyki klasycznej, dla każdego mieszkańca czy turysty bez względu na światopogląd i wyznanie. Ponadto odbywają się w nim wydarzenia społeczne i kulturalne związane z tematyką edukacyjną, psychologiczną, oświatową, wychowawczą (organizacja wyjazdów dla dzieci, nauka śpiewu, kulturalne spędzanie czasu, pomoc koleżeńska) oraz cykliczne spotkania P. w zakresie spotkań towarzyskich i pomocy charytatywnej. W budynku kościoła działa również Stowarzyszenie, które zajmuje się pomocą osobom potrzebującym w zakresie pomocy w załatwianiu spraw administracyjnych i organizacji pogrzebów oraz [...]. W budynku domu parafialnego działa natomiast Kuchnia [...]. B. ; organizacja [...] oraz prowadzona jest niepubliczna świetlica dla dzieci i młodzieży. Ponadto mieści się w nim biblioteka; oddział [...] oraz zespół C.. W ocenie Sądu, zasadnie IOK uznała, że przedmiot projektu nie wpisuje się w wykaz przedsięwzięć realizowanych przez kościelne osoby prawne, które na podstawie obwiązujących przepisów mogą być dofinansowane ze środków publicznych. Opisywana w częściach C i L formularza wniosku działalność prowadzona przez Parafię, a przytoczona przez Sąd powyżej, jest co do zasady związana z praktykowaniem religii, jest organizowana w budynku kościoła i plebani oraz ma ona w przeważającej mierze charakter działalności niezinstytucjonalizowanej. Co najistotniejsze jednak, wszystkie te działalności są działalnościami o charakterze pobocznym/dodatkowym w stosunku do podstawowego przeznaczenia budynku będącego przedmiotem projektu tj. przeznaczenia na cele kultu religijnego. Mając powyższe okoliczności na uwadze, dostrzec należy istotę zarzutów artykułowanych w skardze (naruszenia: art. 7 rozporządzenia nr 1303/2013, art. 14 i art. 22 ust. 1 i ust. 4 Konkordatu, art. 43 w zw. z art. 41 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła), sprowadzających się w zasadzie do konstatacji, że negatywna ocena formalna wniosku została dokonana w warunkach dyskryminacji podmiotowej Parafii przez niepotraktowanie jej działalności na równi z działalnością Państwa i stanowiących próbę wykazania, że w sposób niezgodny z prawem, Skarżąca została pozbawiona możliwości dofinansowania planowanego przedsięwzięcia. Jak już wskazano powyżej, ramy prawne przyznawania środków z funduszy europejskich, które determinują i delimitują możliwość udzielenia wsparcia finansowego (pomocy państwa określonemu beneficjentowi) wyznaczają przepisy rozporządzenia nr 1303/2013 oraz przepisy ustawy wdrożeniowej. Nie są to jedyne przepisy prawa, które winny być brane pod uwagę, bowiem Skarżąca z uwagi na swoją specyfikę funkcjonuje także w dodatkowym otoczeniu normatywnym, od którego w realiach sprawy nie można abstrahować. Skarżąca jest Parafią Kościoła Katolickiego, reprezentuje określoną wspólnotę wiernych (Kan. 515 § 1 Kodeks Prawa Kanonicznego "parafia jest określoną wspólnotą wiernych, utworzoną na sposób stały w Kościele partykularnym, nad którą pasterską pieczę, pod władzą biskupa diecezjalnego, powierza się proboszczowi jako jej własnemu pasterzowi" - przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu Polski Poznań 1984, str. 235), zatem funkcjonuje w oparciu o przepisy ustawy o stosunku Państwa do Kościoła i Konkordatu, ale co jest oczywiste, również ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, a w szczególności art. 25 ust. 2 Konstytucji RP, który statuuje zasadę bezstronności władz publicznych w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych. Zasada bezstronności władz publicznych wyznacza granice działania władzy publicznej we wszystkich sferach życia, w tym także w sferze finansowej. Finansowanie (współfinansowanie) wspólnoty religijnej nie może być formą opowiadania się państwa po stronie określonej religii. Przyznanie środków finansowych ma charakter nieuzasadnionego przywileju i może być uznane za formę ingerencji państwa w działalność wspólnoty parafialnej. Co więcej, w art. 10 ust. 2 ustawy o gwarancjach wolności, przyjęto zasadę, że państwo nie dotuje i nie subwencjonuje działalności Kościoła i związków wyznaniowych. Sąd odnosząc się do zarzutów skargi w pierwszej kolejności odniesie się do argumentacji Skarżącej dotyczącej pozbawienia przez IOK możliwości ubiegania się o dofinansowanie kościelnych osób prawnych w ramach przedmiotowego projektu, które to działanie IOK zdaniem Skarżącej stanowi przejaw ich dyskryminacji. Dyskryminacja zdaniem Skarżącej była wynikiem niewłaściwego zastosowania przepisów prawa, gdyż IOK "in genere odmówił on kościelnym osobom prawnym możliwości ubiegania się o dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020". Argumentacji tej w sposób oczywisty przeczą zapisy regulaminu konkursu oraz dokonana przez IOK ocena w ramach kryterium "Kwalifikowalność wnioskodawcy i partnerów". Zgodnie z § 20 ust. 1 pkt 9 regulaminu konkursu, o dofinansowanie projektu mogą ubiegać się kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i związków wyznaniowych. Z kolei oceniający uznali powyższe kryterium za spełnione wpisują w kartach oceny "TAK". W uzasadnieniu pierwszy oceniający wskazał, że Wnioskodawca znajduje się w katalogu podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o dofinansowanie w ramach Poddziałania 4.1.1."(karta nr 128 akt sądowych). Drugi oceniający wskazał krótko "Wnioskodawca spełnia kryterium" (karta nr 131 akt sądowych). W kontekście powyższego należy wskazać, że negatywna ocena projektu, czego nie dostrzegła Skarżąca, nie wynikała, ze statusu podmiotu, który złożył wniosek, a została dokonana ze względu na przedmiot projektu. Skarżąca stawiając zarzut o dyskryminacji kościelnej osoby prawnej w procedurze konkursowej uważa, że lOK naruszyła art. 14 Konkordatu w związku z art. 39 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, poprzez błędną wykładnię w ten sposób, że lOK potraktowała cyt. "wyliczenia wskazane w tych przepisach, jako katalogi zamknięte i niewłaściwie zinterpretowała ich treść odmawiając działaniom Skarżącej charakteru działalności służącej celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym oraz zastosowała wobec Skarżącej niewynikające z tych przepisów prowadzenie działalności zinstytucjonalizowanej". Odpowiadając Skarżącej w tej kwestii należy przede wszystkim zauważyć, że w treści rozstrzygnięcia IOK z dnia 18 września 2018 r., zawierającego ponowną negatywną ocenę, brak jest jakiegokolwiek odwołania się do zapisów art. 14 Konkordatu, czy też art. 39 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła. Również oceniający projekt w kartach oceny nie wskazywali jako podstawy swoich opinii w/w przepisów. Tym samym trudno zgodzić się ze stwierdzeniem, że "IOK niewłaściwie zinterpretowała ich treść". Skarżąca przywołała art. 14 Konkordatu bez wskazania jego konkretnej jednostki redakcyjnej. Zapewne chodziło o art. 14 ust. 1, który stanowi, że Kościół Katolicki ma prawo zakładać i prowadzić placówki oświatowe i wychowawcze, w tym przedszkola oraz szkoły wszystkich rodzajów, zgodnie z przepisami prawa kanonicznego i na zasadach określonych przez odpowiednie ustawy. Natomiast w art. 39 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, zawarto wyliczenie działań zaliczonych do działalności charytatywno-opiekuńczej Kościoła, która obejmuje w szczególności: 1) prowadzenie zakładów dla sierot, starców, osób upośledzonych fizycznie lub umysłowo oraz innych kategorii osób potrzebujących opieki; 2) prowadzenie szpitali i innych zakładów leczniczych oraz aptek; 3) organizowanie pomocy w zakresie ochrony macierzyństwa; 4) organizowanie pomocy sierotom, osobom dotkniętym klęskami żywiołowymi i epidemiami, ofiarom wojennym, znajdującym się w trudnym położeniu materialnym lub zdrowotnym rodzinom i osobom, w tym pozbawionym wolności; 5) prowadzenie żłobków, ochronek, burs i schronisk; 6) udzielanie pomocy w zapewnianiu wypoczynku dzieciom i młodzieży znajdującym się w potrzebie; 7) krzewienie idei pomocy bliźnim i postaw społecznych temu sprzyjających; 8) przekazywanie za granicę pomocy ofiarom klęsk żywiołowych i osobom znajdującym się w szczególnej potrzebie. Niewątpliwie, wbrew twierdzeniom Skarżącej, prowadzenie zakładów, szpitali i innych zakładów leczniczych, żłobków, ochronek, schronisk (pkt. 1, 2, 5) wymaga form zorganizowanych, a zatem można w tych przypadkach mówić o zinstytucjonalizowanej działalności. Skarżąca w uzasadnieniu skargi te rodzaje działalności przemilcza, natomiast koncentruje się na eksponowaniu działań wymienionych w pkt 3 ,4, 6, 7 i 8, jako tych, które realizuje Skarżąca. Jednakże w swojej argumentacji nie jest w stanie w dalszym ciągu wykazać bezpośredniego związku planowanej inwestycji w postaci budowy instalacji fotowoltaicznych z realizacją tych ogólnych celów (działań). Misja Kościoła Katolickiego, czy też innego związku wyznaniowego, polega na krzewieniu zasad określonej wiary, a niejako drugoplanową ich działalnością są także działania o charakterze społecznym, polegające m.in. na udzielaniu pomocy potrzebującym, prowadzeniu kursów czy szkół. To właśnie takie inicjatywy, nie mające charakteru stricte religijnego, gdyż mogą być prowadzone także przez podmioty świeckie, ze względu na swoje społeczne znaczenie, zostały uznane przez ustawodawcę za tak istotne, że działania kościoła w tym zakresie mogą korzystać ze środków publicznych. Przytoczony przepis wskazuje przykłady działalności charytatywno-opiekuńczej, m.in. prowadzenie zakładów dla sierot, starców, osób upośledzonych fizycznie i umysłowo oraz innych kategorii osób potrzebujących opieki, prowadzenie szpitali i innych zakładów leczniczych, aptek, organizowanie pomocy osobom dotkniętym klęskami żywiołowymi i epidemiami, ofiarom wojen, osobom znajdującym się w trudnym położeniu materialnym, zdrowotnym, prowadzenie żłobków, ochronek, schronisk, burs, krzewienie idei pomocy bliźnim i postaw społecznych temu sprzyjających. Zgadzając się ze Skarżącą, że art. 39 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła nie stanowi katalogu zamkniętego, wskazać należy na kwestię następującą. Ustawodawca w rozdziale następnym pt. "Budownictwo sakralne i kościelne. Cmentarze", formułując zasadę, iż Kościół w Polsce i jego osoby prawne mają prawo realizacji inwestycji sakralnych i kościelnych, jednoznacznie oddzielił od działalności Kościoła o charakterze charytatywno-opiekuńczym realizację przez Kościół ww. inwestycji. Oceniając projekt oraz motywację jego złożenia wskazać należy, że niewątpliwie była to inwestycja wykonywana na terenie należącym do Parafii, którą uznać należało za "inwestycją kościelną" w rozumieniu przepisów o stosunku Państwa do Kościoła. Według Sądu, zasadna była zatem konstatacja IOK, że w świetle art. 41 oraz art. 43 ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, projekt Skarżącej nie mógł zostać przyjęty do realizacji. Stosownie do art. 41 ust. 1-4 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, Kościół w Polsce i jego osoby prawne mają prawo realizacji inwestycji sakralnych i kościelnych. Inwestycją sakralną jest budowa, rozbudowa, odbudowa kościoła lub kaplicy, a także adaptacja innego budynku na cele sakralne, zaś inwestycją kościelną jest inwestycja kościelnej osoby prawnej niewymieniona w ust. 2. Inwestycje sakralne i kościelne podlegają ogólnie obowiązującym przepisom o planowaniu przestrzennym i prawa budowlanego, a w odniesieniu do budynków zabytkowych - również przepisom o ochronie dóbr kultury. Z kolei zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, inwestycje sakralne i kościelne są finansowane ze środków własnych kościelnych osób prawnych. Powyższy przepis reguluje kwestie związane z finansowaniem inwestycji sakralnych i kościelnych. Razem z art. 44 w/w ustawy oba przepisy tworzą grupę przepisów regulujących finansowe aspekty inwestycji sakralnych i kościelnych. Należy wskazać, że kategoryczna norma art. 43 ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła ma szersze znaczenie, niż wynika z jej brzemienia. Przyjęte przez polskiego ustawodawcę rozwiązanie to konsekwencja zasady niezależności państwa i Kościoła Katolickiego. Jednym z przejawów owej niezależności i autonomii jest powstrzymywanie się przez państwo od finansowania inwestycji sakralnych i kościelnych. Z przepisu tego wynika także zakaz dla wszelkich organów władz publicznych, zarówno administracji państwowej, jak i samorządowej, finansowania inwestycji sakralnych i kościelnych. Skoro ustawodawca wyraźnie wskazuje źródło finansowania takich inwestycji, oznacza to, że środki na te inwestycje nie mogą pochodzić z innych źródeł. Wyjątkiem od reguły opisanej w ust. 1 jest ust. 2, określający sytuacje, w których środki publiczne mogą być zaangażowane w inwestycje sakralne i kościelne. Chodzi tu o inwestycje realizowane na potrzeby duszpasterstwa wojskowego i duszpasterstwa specjalnego. Powyższy wyjątek nie ma jednak zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Z kolei przepis art. 43 ust. 3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła stanowi, że na odbudowę i utrzymanie dóbr kultury stanowiących własność kościelnych osób prawnych będą udzielane dotacje państwowe na podstawie odrębnych przepisów. Mając na uwadze powyższe regulacje oraz stan faktyczny sprawy (projekt, wniosek aplikacyjny), Sąd za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 43 ust. 1 w zw. z art. 41 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła. Skarżąca podejmując próbę podważenia stanowiska IOK odwołała się do treści art. 22 ust. 1 Konkordatu, który stanowi, że działalność służąca celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym, podejmowana przez kościelne osoby prawne, jest zrównana pod względem prawnym z działalnością służącą analogicznym celom i prowadzoną przez instytucje państwowe. Innymi słowy Skarżąca starała się wykazać, że przedmiotowy projekt będzie służył prowadzonej przez nią działalności humanitarnej, charytatywno-opiekuńczej, naukowej oraz oświatowo-wychowawczej. Temu miały służyć zawarte we wniosku informacje (części C i L, które Sąd przytoczył powyżej), a które opisywały różne przedsięwzięcia podejmowanie przez Parafię na terenie kościoła oraz plebani. Należy ponownie zaakcentować, że Parafia złożyła wniosek w ramach konkursu, który odnosił się do regionalnej polityki energetycznej, zarządzania wykorzystywaniem odnawialnych źródeł energii, a konkretnie rozwojem infrastruktury produkcji energii ze źródeł odnawialnych. Zapisy wniosku nie pozostawiają wątpliwości, że przedmiotem projektu jest inwestycja kościelna mająca na celu zmniejszenie kosztów funkcjonowania Parafii (kościelnej osoby prawnej w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła), w zakresie ponoszenia kosztów energii elektrycznej wykorzystywanej w budynku kościoła. Skarżąca wyraziła to wprost w części C.1.1 wskazując, że instalacja fotowoltaiczna montowana jest na potrzeby "budynku kościoła" i "domu parafialnego", podnosząc, że realizacja projektu umożliwi zaspokojenie potrzeb własnych Parafii na energię elektryczną na poziomie [...] kWh rocznie i pokryje część zapotrzebowania na energię elektryczną oraz zmniejszy koszty zakupu energii elektrycznej o [...] zł rocznie, czyli [...]% (część C.1.1 i C.3.1). Skarżąca w skardze pomija ten fakt, a koncentruje się na wykazaniu, iż w budynku kościoła prowadzona jest nie tylko działalność, do której została powołana Parafia, czyli sprawowania kultu religijnego oraz twierdzi, że skoro budynek kościoła jest zabytkiem, to dofinansowanie na montaż instalacji fotowoltaicznej jej przysługuje. W ocenie Sądu Skarżąca we wniosku nie wykazała, by projekt dotyczący inwestycji polegającej na budowie instalacji fotowoltaicznej, miał służyć celom, o których mowa w art. 22 ust. 1 Konkordatu (humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym) lub dotyczyć odbudowy i utrzymania dóbr kultury oraz konserwacji i remontowania zabytkowych obiektów. Stworzenie instalacji fotowoltaicznej i podłączenie jej do budynku kościoła nie wiąże się z działalnością wymienioną w tych przepisach. Skarżąca na poparcie swoich twierdzeń, iż budynek kościoła i plebani wykorzystywane są na potrzeby działalności służącej celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym podaje, że na terenie Parafii działają różne organizacje (Zespół C. , [...], Stowarzyszenie zajmujące się pomocą osobom potrzebującym w zakresie pomocy w załatwianiu spraw administracyjnych i organizacji pogrzebów, [...], Kuchnia [...]. B. ; organizacja [...], [...]). Zdaniem Sądu okoliczności te nie mają znaczenia, gdyż po pierwsze pozostają bez związku z przedmiotem projektu, którego przedmiotem jak już Sąd wskazywał, jest wytworzenie (budowa) instalacji fotowoltaicznej, a celem tego projektu jest zmniejszenie kosztów Parafii związanych z zapotrzebowaniem na energię elektryczną. Po drugie projekt w żaden sposób nie jest związany działalnością wskazanych wyżej podmiotów. Podkreślić również należy, że wyjątek wskazany w art. 22 ust. 1 Konkordatu dotyczy właśnie możliwości sfinansowania działalności kościelnej osoby prawnej, w tym zakresie, a nie innego podmiotu. W niniejszej sprawie o dofinansowanie ubiega się Parafia, a nie podmioty wskazane we wniosku. Zatem chcąc skorzystać z tego przepisu, Skarżąca powinna wykazać, że to ona prowadzi działalność wymienioną w tym przepisie i właśnie na tę działalność ubiega się o dofinansowanie. W ocenie Sądu Skarżąca w żaden sposób nie powiązała przedmiotu projektu z działalnością wymienioną w przepisie art. 22 ust. 1 Konkordatu. W ocenie Sądu Skarżącej nie udało się także wykazać, że przedmiotowa inwestycja miałaby dotyczyć odbudowy i utrzymania dóbr kultury oraz konserwacji i remontowania zabytkowych obiektów. Odczytując znaczenie przepisu art. 43 ust. 3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, przepis ten można uznać na pierwszy rzut oka także za wyjątek od reguły określonej w ust. 1. Za takim rozumieniem przemawia wykładnia systemowa. Środki publiczne mogą być wykorzystywane na utrzymanie i odbudowę dóbr kultury, stanowiących własność kościelnych osób prawnych. Jednak możliwość wykorzystywania środków publicznych na podstawie ust. 3 wynika nie z sakralnego czy kościelnego charakteru tych obiektów budowlanych, ale z tego, że są one dobrami kultury. Dla zastosowania art. 43 ust. 3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła nie ma więc znaczenia okoliczność, czy jest to kościół, kaplica czy jakikolwiek inny obiekt o charakterze sakralnym czy kościelnym (np. zabytkowy zespół klasztorny). Znaczenie ma jedynie jego charakter z punktu widzenia ochrony zabytków. O ile w ust. 1 i ust. 2 za podstawowe kryterium uznać można właśnie sakralny i kościelny charakter inwestycji, o tyle w ust. 3 chodzi o dobra kultury. Jak stanowi art. 22 ust. 4 Konkordatu, Rzeczpospolita Polska w miarę możliwości udziela wsparcia materialnego w celu konserwacji i remontowania zabytkowych obiektów sakralnych i budynków towarzyszących, a także dzieł sztuki stanowiących dziedzictwo kultury. W obecnie obowiązującym stanie prawnym ustawodawca polski posługuje się pojęciem "zabytek" zamiast "dobro kultury". Ochrona zabytków jest przedmiotem regulacji ustawy o ochronie zabytków. Zabytkiem nazywa się w myśl art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków, nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Ustawodawca rozróżnia zabytek ruchomy i zabytek nieruchomy. Zaznaczyć należy, że ochrona zabytków jest zadaniem organów administracji publicznej. Wykładnia celowościowa i systemowa prowadzi do wniosku, że art. 43 ust. 3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, reguluje kwestie związane z nieruchomościami. Ustawodawca posługuje się bowiem takimi pojęciami jak "budownictwo", "inwestycje sakralne" i "inwestycje kościelne". Zabytek nieruchomy oznacza nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, o których mowa w pkt 1. Nieruchomość staje się zabytkiem nieruchomym na podstawie wpisu do rejestru zabytków. W myśl art. 8 ustawy o ochronie zabytków, rejestr zabytków dla zabytków znajdujących się na terenie województwa prowadzi wojewódzki konserwator zabytków. Niewątpliwie sposobem finansowania odbudowy czy ochrony zabytków jest udzielenie dotacji. Ponieważ ustawodawca nie wyróżnia, o jaką dotację chodzi, przyjąć należy, że w grę wchodzą dotacje każdego rodzaju (dotacje celowe, podmiotowe, przedmiotowe, na pierwsze wyposażenie obrotowe). Nie ma zatem znaczenia, jaki rodzaj dotacji został przyznany. W ocenie Sądu przepis art. 22 ust. 4 Konkordatu (w celu konserwacji i remontowania zabytkowych obiektów sakralnych i budynków towarzyszących) należy rozumieć przez pryzmat przepisów ustawy o ochronie zabytków i zawartych w nich pojęć. W art. 4 ustawy o ochronie zabytków, wskazano, że ochrona zabytków polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu: 1) zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie; 2) zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków; 3) udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków; 4) przeciwdziałanie kradzieży, zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków za granicę; 5) kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków; 6) uwzględnianie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska. Z kolei w art. 5 ustawy o ochronie zabytków, zdefiniowano, że opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków: 1) naukowego badania i dokumentowania zabytku; 2) prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku; 3) zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie; 4) korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości; 5) popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury. Natomiast według ustawy o ochronie zabytków, prace konserwatorskie, to działania mające na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku, zahamowanie procesów jego destrukcji oraz dokumentowanie tych działań, a prace restauratorskie to działania mające na celu wyeksponowanie wartości artystycznych i estetycznych zabytku, w tym, jeżeli istnieje taka potrzeba, uzupełnienie lub odtworzenie jego części, oraz dokumentowanie tych działań (art. 3 pkt 6 i pkt 7 ustawy o ochronie zabytków). Przedmiot projektu tj. budowa instalacji fotowoltaicznych, które mają służyć ograniczeniu kosztów związanych ze zużyciem energii elektrycznej, w żaden sposób nie wpisuje się w ww. działania zdefiniowane przepisami ustawy o ochronie zabytków. Sąd zgadza się z IOK, że we wniosku o dofinansowanie brak jest jakichkolwiek informacji wskazujących na to, że inwestycja ma na celu ochronę zabytkowych budynków oraz dóbr kultury. Jakkolwiek prawdą jest, że kościół murowany pw. [...] w Z. (mur 1877-1896 r., ogrodzenie murowane z pocz. XX), jest wpisany do rejestru zabytków, jednakże dokumentacja aplikacyjna, w żadnym fragmencie nie wskazuje, że zaplanowane w projekcie działania są nakierowane na ochronę zabytkowej substancji oraz ochronę dóbr kultury. Przy czym dodać również należy, że nieruchomość, na której ma być postawiona instalacja, nie figuruje w rejestrze zabytków jako zabytek archeologiczny, a więc nie podlega również wsparciu środkami publicznymi na utrzymanie dóbr kultury. W ocenie Sądu nie można podzielić stanowiska Skarżącej, że skoro budynek kościoła jest zabytkiem, to wytwarzanie energii elektrycznej i dostarczenie jej do niego mieści się w wyjątku o którym mowa w art. 43 ust. 3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła. W tym zakresie należy zgodzić się z argumentacją IOK, że energia elektryczna w zabytkowym budynku kościoła zwykle służy np. do jego oświetlenia w czasie nabożeństw, które jako takie jest obojętne dla zachowania lub odnowy substancji zabytkowej. W konsekwencji obojętne będzie również źródło z jakiego ta energia elektryczna pochodzi. Celem poddziałania 4.1.1. RPO WM 2014-2020 jest "wzrost wykorzystania odnawialnych źródeł energii w finalnym zużyciu energii oraz zintegrowanie tych działań z rozwojem infrastruktury dystrybucyjnej. Interwencja obejmować będzie projekty zmierzające do wzrostu produkcji energii elektrycznej i ciepła pochodzących z odnawialnych zasobów energii poprzez realizację inwestycji w zakresie budowy lub przebudowy jednostek wytwarzania energii elektrycznej i ciepła (...). Rezultatem realizacji tych działań będzie przyczynienie się do wypełnienia celów zapisanych w pakiecie klimatyczno-energetycznym". Jak z powyższego wynika celem przedmiotowego działania w żadnym razie nie jest bezpośrednia ochrona obiektów zabytkowych. Na marginesie można tylko dodać, że w ramach RPO WM 2014-2020 funkcjonuje poddziałanie 6.1.1. "Ochrona i opieka nad zabytkami", w ramach którego dofinansowaniu podlegają prace konserwatorskie i restauratorskie na obiektach zabytkowych, gdzie jako element towarzyszący projektu, dopuszczono dofinansowanie instalacji opartych na odnawialnych źródłach energii pod warunkiem, że instalacje te służą ochronie i ekspozycji zabytkowego obiektu. Sąd odnosząc się do zarzutu niezastosowania przepisów art. 51 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, zgodnie z którym instytucje państwowe, samorządowe i kościelne współdziałają w ochronie, konserwacji, udostępnianiu i upowszechnianiu zabytków architektury kościelnej i sztuki sakralnej oraz ich dokumentacji, muzeów, archiwów i bibliotek będących własnością kościelną, a także dzieł kultury i sztuki o motywach religijnych, stanowiących ważną część dziedzictwa kultury polskiej, stwierdza, iż IOK prawidłowo skonstatował, że dokumentacja aplikacyjna Skarżącej nie wskazuje, by zaplanowane w projekcie działania miały być nakierowane na ochronę zabytkowej substancji oraz ochronę dóbr kultury. Nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Zdaniem Skarżącej, jak wynika z uzasadnienia skargi, przepis ten doznał poważnego naruszenia przez nieuwzględnienie dotychczasowych rozstrzygnięć organów, a "wybór projektów nie jest bowiem ani przejrzysty, ani nie wydaje się być rzetelny i bezstronny, gdy pomiędzy różnymi edycjami podobnych programów czy tym samym programem, ale realizowanym przez inne podmioty, istnieją tak istotne różnice." Sąd wskazuje, że Instytucja Organizująca Konkurs dokonuje oceny wniosku złożonego przez określony podmiot (w rozpatrywanej sprawie Parafię) i tylko przez pryzmat zapisów w tym wniosku może dokonywać oceny. Odwoływanie się do wniosków złożonych przez inne podmioty, czy też innych edycji podobnych programów, nie znajduje żadnego uzasadnienia. Za całkowicie niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 37 ust. 2 w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, poprzez nieoparcie oceny na tekście regulaminu. Stanowisko IOK wyrażone w ponownej ocenie uwzględnia stanowisko ekspertów dokonujących oceny wniosku. Argumentacja zawarta w kartach oceny nie jest dowolna, bowiem szczegółowo odnosi się do przedłożonego wniosku aplikacyjnego. Ponadto ocena jest wyczerpująca, spójna i logiczna, zgodna z ustalonymi w ramach konkursu kryteriami oceny, ustalonymi w regulaminie konkursu. Reasumując, ponowna ocena projektu została przeprowadzona w sposób odpowiadający prawu, a IOK dokonała oceny w sposób zgodny z ustalonymi regułami i zasadami postępowania. IOK słusznie uznała, że Skarżąca nie spełniła wymagań w zakresie kryterium "Kwalifikowalność projektu", tym samym zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Samo przekonanie Skarżącej o słuszności jej racji nie jest ku temu wystarczające. Końcowo należy podnieść, że w tożsamych sprawach innych parafii (w ramach tego samego konkursu) WSA w Krakowie także oddalał skargi przedstawiając w uzasadnieniach wyroków analogiczną argumentację jak powyżej. Dotyczy to wyroków z dnia: 13 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 1001/18, 14 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 1093/18, 15 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 1040/18, 17 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 1106/18, 6 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 1007/18, 7 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 1095/18, 9 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 1096/18, 9 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 1173/18, 28 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 1115/18) Jednocześnie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skarg kasacyjnych parafii w powyższych sprawach, oddalił je podzielając przedstawione w tych wyrokach stanowisko sądu I instancji (por. wyroki z dnia: 16 kwietnia 2019 r. sygnatury akt: I GSK 271/19, I GSK 324/19, I GSK 344/19; 18 kwietnia 2019, sygn. akt I GSK337/19; 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt I GSK 398/19; z dnia 10 maja 2019 r., I GSK 415/19; 16 maja 2019 r., sygn. akt I GSK 518/19). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko zawarte w ww. wyrokach, a zaprezentowaną tam argumentację przyjmuje jako własną. W związku z tym, że zarzuty skargi okazały się niezasadne, a Sąd z urzędu nie stwierdził innych naruszeń prawa, na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej, orzeczono jak w sentencji wyroku.