I SA/Kr 813/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. Sp. z o.o. w N., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 21.03.2013r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do sierpnia oraz październik, listopad i grudzień 2007r. postanawia: wniosek oddalić Do sprawy prowadzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pod. sygn. akt I SA/Kr 813/13 wpłynął dwukrotnie wniosek I. Sp. z o.o w N. sporządzony dnia 18.04.2014r. dotyczący przyznania prawa pomocy, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych – raz, dnia 24.04.2014r. oraz dnia 14.05.2014r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów I. Sp. z o.o. w N. zajmuje się wykonywaniem instalacji elektrycznych budynków i budowli. Kapitał zakładowy spółki wynosi 300 000 zł., a wartość jej środków trwałych obejmujących m.in. grunty, urządzenia techniczne , maszyny, środki transportu na koniec roku 2012r. wynosiła 870 209,66 zł. W bilansie spółki na ten rok ujęte zostały również środki trwałe w budowie o wartości 1 085 363,05 zł. W roku 2012 I.Sp. z o.o. w N. poniosła stratę w wysokości 330 922,34 zł. przy przychodzie, ze sprzedaży, na poziomie 3 109 015,18 zł. W tym samym roku spółka otrzymała dotacje w wysokości 366 000 zł. W roku 2011, przy porównywalnym przychodzie w wysokości 3 106 074,31 zł., osiągnęła natomiast dochód w wysokości 10 116,99 zł. Dane te przedstawiane były już jednak i w rok wcześniej złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został rozpoznany. Obecnie spółka podnosi dodatkowo, iż; spłaca zaległości podatkowe w wysokości ok. 20 000 zł., miesięcznie oraz raty zaciągniętego kredytu w wysokości ok. 5 000 – 6 000 zł., miesięcznie, jej zaległe zobowiązania na rzecz ZUS, za miesiąc marzec, wynoszą 15 000 zł., a zaległości w podatku od nieruchomości za kwiecień 2014r. stanowią ok.1 600 zł. Na rachunku bankowym, prowadzonym przez Łącki Bank Spółdzielczy strona skarżąca, na dzień 31.03.2014r. posiadała kwotę 321, 43 zł., przy czym w dniu 28.02.2014r. była na nim kwota 6 222,78 zł. Saldo konta spółki prowadzonego przez ING Bank Śląski S.A. na dzień 28.05.2014r. wynosiło natomiast 533,49 zł. , przy czym na dzień 30.04.2014r. miało ono wartość 45 502,30 zł. Z kolei na koncie w PKO Bank Polski S.A. spółka, na dzień 28.05.2014r., miała kwotę 223,51 zł., przy czym jeszcze w lutym 2014r. posiadała do dyspozycji sumę 101 938,33 zł. Spółka podnosi , iż w przypadku odmowy zwolnienia od kosztów sądowych, aby wygospodarować środki na te koszty będzie zmuszona zmniejszyć zatrudnienie a nawet może to doprowadzić do likwidacji jej działalności. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy .Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn. akt II Fz 409/11). Jeżeli skarżący jest podmiotem gospodarczym , to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§2 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy, a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 21.05.2014r., sygn. akt II FZ 654/14, postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku, były w przeważającej mierze nieaktualne (dotyczyły roku 2012), a zatem niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych I. Sp. z o.o. w N.. Stąd też strona skarżąca została wezwana do przedłożenia stosownych dokumentów. Z nałożonego obowiązku nie wywiązała się jednak w pełni. Nie przysłała bowiem wymaganych dokumentów bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny jej aktualnej sytuacji finansowej, takich jak : zeznanie podatkowe za 2013 rok, zeznanie podatkowe z tytułu podatku VAT, za ostatni miesiąc oraz sprawozdanie finansowe za 2013r. - mimo, że w piśmie przewodnim z dnia 28.05.2014r. pełnomocnik strony skarżącej wymienił je jako dołączone do przedmiotowego pisma ! W konsekwencji w/w okoliczności trzeba stwierdzić , że strona skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację finansową. Orzekający nie ma wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić rzetelną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może się natomiast opierać na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). W kontekście rozpatrywanej sprawy, na uwagę zasługuje też stanowisko zawarte w postanowieniu NSA z dnia 26.02.2013r., sygn. akt I FZ 26/13, zgodnie z którym dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. też postanowienie NSA z dnia 05.06.2008r., sygn. akt I FZ 236/08). Dlatego też biorąc pod uwagę postanowienie NSA z dnia 28.11.2013r., sygn. akt II FZ 1053/13 oddalające zażalenie na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 19.09.2013r., sygn. akt I SA/Kr 951/13, w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy INSBUD Sp. z o.o. w Nowym Sączu oraz fakt, iż suma zgromadzona na rachunku wnioskodawcy w ING Banku Śląskim S.A. ( 45 502,30 zł.) w momencie składania pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy (dnia 24.04.2014r. ) w zupełności wystarczała na pokrycie kosztów sądowych, na obecnym etapie postępowania (2 866 zł.), stwierdzić należy, że przedłożenie wymaganych dokumentów jest tak istotne dla rozstrzygnięcia. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt. 2 , w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.).