I SA/Kr 845/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.G., o zwolnienie od kosztów sądowych , w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 05.05.2016r., nr [...], w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosku W.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 05.05.2016r., nr [...], w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów W.G. mieszkał w domu należącym do córki, aktualnie nie ma stałego miejsca zamieszkania. Twierdzi, że jest w faktycznej separacji z żoną i że gospodaruje sam. Otrzymuje emeryturę w wysokości 928,23 zł, miesięcznie. Jest ona bowiem pomniejszana o alimenty egzekwowane przez żonę w wysokości 1700 zł oraz należności z tytułu egzekucji w wysokości 849,47 zł. Wnioskodawca cierpi na cukrzycę typu II , chorobę niedokrwienną serca, napadowe migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, marskość wątroby. W miesiącu maju 2017r. na leki wydał 520 zł. Oświadczył, że nie posiada; oszczędności, nieruchomości, przedmiotów o wartości pow. 5000 zł, pojazdów , rachunków bankowych oraz że nie ma wglądu w sytuację żony. Z zaświadczenia o dokonaniu wpisu z dnia 23.02.2015r. wynika, iż W.G. został wpisany do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych KRS. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych W.G. . Stąd też został on wezwany do przesłania szeregu dokumentów, bardzo istotnych z punktu widzenia oceny jego sytuacji finansowej. Z nałożonego obowiązku nie wywiązał się jednak w pełni. Mimo przedłużenia terminu do przedłożenia stosownych dokumentów, nie przesłał: - spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami, - wyciągów z kont bankowych M.G., obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z jej lokat bankowych, - swojego zeznania podatkowego za 2016r. lub odpowiedniego zaświadczenia o uzyskanych przez niego dochodach w 2016r., - zeznania podatkowego M.G. za 2016r. lub odpowiedniego zaświadczenia o uzyskanych przez nią dochodach w 2016r., - dowodu przekazu lub przelewu emerytury M.G. za ostatni miesiąc, - dowodu przelewu lub przekazu raty kredytu, za ostatni miesiąc, - oświadczenia określającego czyją własnością jest lokal. dom, w którym mieszka wnioskodawca wraz z numerem księgi wieczystej tej nieruchomości, Warto zauważyć , że orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową, określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych nieruchomości, przedmiotów wartościowych i oszczędności. Brak danych w tym zakresie lub niepełne dane skutecznie uniemożliwiają taką analizę. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy i stwierdzenie czy strona skarżąca jest w stanie ponieść dane koszty postępowania sądowoadministracyjnego, które w niniejszej sprawie sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Trzeba też podkreślić, że w orzecznictwie ugruntowany został pogląd, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Pozostawanie przez małżonków w rozdzielności majątkowej czy też separacji faktycznej nie znosi bowiem z nich obowiązku wzajemnej pomocy. Konieczność podawania tego typu informacji wynika z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb stworzonej przez nich rodziny, co znajduje umocowanie w przepisach art. 13 i art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (por. postanowienie NSA z dnia 31.03.2015r., sygn. I FZ 50/15, postanowienie NSA z dnia 21.04.2015r., sygn. I FZ 114/15). Dane finansowe dotyczące żony W.G. są więc jak najbardziej potrzebne w rozpatrywanym przypadku. Nie została też wyjaśniona dokładnie sytuacja finansowa samego skarżącego dotycząca jego wszystkich miesięcznych wydatków, wysokości rocznych dochodów, czy kredytu, który do niedawna był przez niego spłacany. W konsekwencji więc wskazanych okoliczności, stwierdzić należy, że strona skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację rodzinną i finansową. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić dogłębną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może natomiast opierać się na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 03.04.2014r., sygn. akt II GZ 151/14, postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). Zgodnie bowiem z przyjętą linią orzeczniczą sądów administracyjnych niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28.03.2012r., sygn. akt I OZ 189/12, postanowienie NSA z dnia 16.03 2012r., sygn. akt I OZ 156/12). Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 §1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. , poz . 718 z p. zm. ).