II SAB/Łd 178/16
WyrokWSA w Łodzi2016-09-20
Skład orzekający: Arkadiusz Blewązka, Grzegorz Szkudlarek, Sławomir Wojciechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego, a jeśli tak, czy naruszenie to miało charakter rażący?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego, co miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie trwało 17 lat, co stanowiło oczywiste i nieuzasadnione uchybienie obowiązkom organu. Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, ponieważ organ wydał postanowienie ustalające opłatę legalizacyjną po wniesieniu skargi. Następnie sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 5000 zł i przyznał skarżącej 2500 zł.Stan faktyczny
Skarżąca J. W. wniosła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w sprawie samowolnej rozbudowy jej budynku mieszkalnego. Postępowanie toczyło się od 1999 roku. Skarżąca podnosiła, że organ przez wiele lat nie podejmował działań, a wydawane postanowienia były dla niej krzywdzące. Organ w odpowiedzi na skargę twierdził, że podejmuje czynności na bieżąco. Ostatecznie organ ustalił opłatę legalizacyjną w wysokości 50 000 zł.Rozstrzygnięcie
1) stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3) wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Ł. grzywnę w wysokości 5000 zł; 4) przyznaje J. W. od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. kwotę pieniężną w wysokości 2500 zł; 5) zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz J. W. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 20 września 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2016 roku sprawy ze skargi J. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego 1) stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3) wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Ł. grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 4) przyznaje J. W. od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. kwotę pieniężną w wysokości 2500 (dwa tysiące pięćset) złotych; 5) zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz J. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł.
J. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego w Ł. przy ulicy A 30C. W treści skargi wyjaśniła, że dom z działką o powierzchni 252m2 szerokości 8,5m przydzielono jej w drodze działku spadku, zaś gdy W. S. kupił sąsiednią działkę zaczął domagać się rozbiórki należącego do niej budynku.
Następnie skarżąca wskazała, że samowolne rozbudowanie i przebudowanie należącego do niej domu łączyło się ze stratą znacznej ilości środków pieniężnych. W tym względzie skarżąca podała, że w związku z postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] była zobligowana sporządzić cztery projekty zmian i przeróbek dostosowujących dom do zgodności z prawem oraz inwentaryzację. Zmuszona była przesunąć ścianę z oknem w głąb kuchni o 80 cm, drugie okno wymontować, powiększyć otwór i zastąpić pustakami szklanymi, zaś trzecie okno przenieść na ścianę północną. Ponadto zobowiązana była wybudować ogniomur i wykonać przyłącza wodno – kanalizacyjne.
J. W. podniosła następnie, że postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] było dla niej niezrozumiałe. Z kolei postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] jest dla niej bardzo krzywdzące. Skarżąca wyjaśniła, iż w dniu 6 sierpnia 2013r. złożyła do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego za pośrednictwem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosek o zmianę trybu prowadzonego postępowania. Ponadto żądanie zmiany postępowania skierowała w dniu 13 sierpnia 2013r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Zdaniem skarżącej Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przez wiele lat nie podejmował żadnych czynności w sprawie. W 2007r. organ dał wiarę wyjaśnieniom trzech świadków W. S. zmieniając tryb postępowania. Wskutek powyższego wydane zostało postanowienie z dnia [...] nr [...], na podstawie którego otrzymała następnie nakaz rozbiórki domu z dnia [...] Skarżąca wskazała jednocześnie, że nie została przesłuchana w sprawie.
J. W. podkreśliła, że również postanowienie z dnia [...] jest dla niej bardzo krzywdzące i stanowi kolejny nakaz rozbiórki jej domu. Projekty zamienne złożyła w siedzibie organu w dniu 15 maja 2014r. W celu uzupełnienia tychże projektów zostało wydane postanowienie z dnia [...] nr [...], z którego ma obowiązek wywiązać się do dnia 30 czerwca 2016r. Niewywiązanie się zaś z tegoż postanowienia może skutkować nakazem rozbiórki. Kończąc skarżąca dodała, że wszystkie roboty budowlane w przedmiotowym budynku zakończone były w 1994r.
W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej odrzucenie, przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania. Organ wyjaśnił, że w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego w Ł. przy ul. A 30C, postanowieniem z dnia [...] nr [...] znak: [...] nakazał J. W. wstrzymać prowadzenie robót budowlanych polegających na rozbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego przy ul. A 30C w Ł. (działka ewidencyjna nr 252/2, obręb ewidencyjny [...]) bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz nałożył obowiązek przedstawienia, w terminie do dnia 28 czerwca 2013r.:
zaświadczenia Prezydenta Miasta Ł. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego,
czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę członków właściwych izby zawodowej aktualnym na dzień opracowania projektu,
3. oświadczenia o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Przy piśmie z dnia 15 maja 2014r. J. W. przedłożyła cztery egzemplarze dokumentacji mającej, w jej ocenie, stanowić wykonanie obowiązku nałożonego postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...].
Następnie przy piśmie z dnia 3 października 2014r. J. W., w uzupełnieniu uprzednio złożonych dokumentów, przedłożyła decyzję o warunkach zabudowy z dnia [...] nr [...], którą Prezydent Miasta Ł. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A 30C.
W dniu 20 kwietnia 2015r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. przeprowadził oględziny na terenie nieruchomości przy ul. A 30C w Ł. na okoliczność sprawdzenia wykonania obowiązku określonego postanowieniem nr [...] z dnia [...] nakazującym wstrzymanie robót budowlanych.
Decyzją z dnia [...] nr [...], znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., działając na podstawie art. 50a pkt. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, nakazał J. W. rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części o wymiarach 12,56m x 4,85m budynku mieszkalnego jednorodzinnego od strony północnej.
W dalszej kolejności, po rozpatrzeniu zażalenia J. W. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiotowej sprawie, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem z dnia [...] nr [...], odmówił wyznaczenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Ł. dodatkowego terminu załatwienia sprawy.
Po rozpatrzeniu odwołania J. W. wniesionego od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...], znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W dniu 3 listopada 2015r. J. W. złożyła wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie oraz przedłożyła dokumenty dotyczące prawidłowości wykonania instalacji gazowej wewnętrznej w budynku mieszkalnym, jak również złożyła pisemne oświadczenie, zgodnie z którym roboty budowlane polegające na wykonaniu wewnętrznej instalacji gazowej w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ul. A 30c zostały wykonane w miesiącach styczeń – luty 2014r.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...], znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. nałożył na J. W. obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w sporządzonym projekcie budowlanym rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. A 30C w Ł. (dz. nr 252/2, obręb [...]), w terminie do dnia 30 czerwca 2016r.
Przy piśmie z dnia 10 marca 2016r. J. W. przedłożyła trzy egzemplarze projektu budowlanego dotyczącego rozbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego.
Po rozpatrzeniu skargi J. W. z dnia 15 stycznia 2016r. na przewlekłość postępowania administracyjnego prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w sprawie rozbudowy rzeczonego budynku mieszkalnego, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem z dnia [...] nr [...], znak: [...] odmówił wyznaczenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Ł. dodatkowego terminu załatwienia sprawy.
W następstwie rozpatrzenia skargi J. W. z dnia 18 kwietnia 2016r. stanowiącej zażalenie na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w sprawie braku odniesienia się przez organ I instancji do wykonania przez J. W. obowiązku nałożonego postanowieniem organu powiatowego z dnia [...] nr [...] w sprawie dotyczącej samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem z dnia [...] nr [...], znak: [...] postanowił odmówić wyznaczenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Ł. dodatkowego terminu załatwienia sprawy.
W toku dalszego postępowania przy piśmie z dnia 27 kwietnia 2016r. J. W. przedłożyła 4 egzemplarze projektu budowlanego dotyczące samowolnej rozbudowy budynku będącego przedmiotem postępowania oraz pisemne oświadczenie złożone przez J. W. o posiadanym prawie do dysponowania na cele budowlane nieruchomością zlokalizowaną w Ł. przy ul. A 30C w Ł. (dz. nr 252/2, obręb [...]).
Następnie w dniu 8 czerwca 2016r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. przeprowadził oględziny na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A 30C dotyczące samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, w wyniku których ustalono, że przedłożony projekt budowlany jest zgodny ze stanem faktycznym. Organ uznał, że w toku prowadzonego postępowania J. W. przedłożyła wszystkie dokumenty wymagane postanowieniem z dnia [...] nr [...], a z dostarczonego projektu budowlanego dotyczącego samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego jednoznacznie wynika, że przedmiotowe roboty budowlane wykonano zgodnie z zasadami sztuki budowlanej, obowiązującymi normami i przepisami.
W związku z powyższym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem z dnia [...] nr [...], znak: [...] postanowił ustalić dla J. W. opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000zł za samowolną rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
W końcowej części odpowiedzi na skargę organ dodał, że wobec faktu, iż podejmuje na bieżąco czynności w postępowaniu administracyjnym, w szczególności wydał postanowienie z dnia [...] nr [...] zarzuty zawarte w skardze J. W. dotyczące bezczynności i przewlekłości postępowania administracyjnego są bezzasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r. poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości bada, czy działania podejmowane przez organ administracji publicznej są zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach wskazanych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a P.p.s.a. Zatem skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna tylko w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (pkt 1–3); w sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4) oraz w sprawach, w których są wydawane pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (pkt 4a).
Zaznaczyć trzeba również, że zgodnie z treścią art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania lub bezczynność organu przed wniesieniem skargi do sądu niezbędne jest złożenie zażalenia w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r. poz. 23 ze zm.), dalej powoływanej jako: "K.p.a.", do organu wyższego stopnia. Przy ocenie dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie ma znaczenia sposób rozpoznania takiego zażalenia przez właściwy organ wyższego stopnia. Dla uznania wyczerpania toku zażaleniowego przez stronę wystarczające jest wykazanie, że złożyła ona stosowne zażalenie do organu wyższego stopnia. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że pismem z dnia 15 stycznia 2016r. J. W. złożyła zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł., zaś pismem z dnia 18 kwietnia 2016r. złożyła zażalenie na bezczynność tegoż organu. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniami z dnia [...] oraz z dnia [...], po rozpatrzeniu powyższych zażaleń, na podstawie art. 37 § 2 K.p.a. odmówił wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy.
Przystępując do merytorycznej oceny zasadności skargi zauważyć trzeba, iż organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 K.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 K.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 K.p.a.).
Wyjaśnić trzeba, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu czy czynności (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 grudnia 2014r. w sprawie II SAB/Wa 562/14; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 kwietnia 2015r. w sprawie II SAB/Łd 29/15; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2014r. w sprawie II SAB/Po 123/14; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 grudnia 2014r. w sprawie II SAB/Go 124/14; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 listopada 2014r. w sprawie II SAB/Bk 76/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ) Zasadniczym celem skargi na bezczynność jest zobowiązanie organu niepodejmującego działań przewidzianych przez prawo do podjęcia tychże działań, tj. wydania w określonym terminie i w określonej formie aktu, dokonania czynności bądź stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Jednocześnie wyjaśnić należy, że dla stwierdzenia stanu bezczynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt lub czynność nie zostały podjęte, w tym również kwestia zawinienia organu (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 lipca 2011r. w sprawie I SAB/Wa 123/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 marca 2015r. w sprawie I SAB/Wa 695/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 lipca 2014r. w sprawie II SAB/Po 38/14; wyrok WSA w Opolu z dnia 29 stycznia 2015r., w sprawie II SAB/Op 86/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Z kolei z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia w sytuacji prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (vide: J.P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2012, str. 44; J.Drachal, J.Jagielski, R.Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R.Hausera i M.Wierzbowskiego. Warszawa 2011, str. 70-71), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (vide: J.Borkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. B.Adamiak, J.Borkowski. Warszawa 2012, str. 239). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Przewlekłość postępowania zachodzi, gdy zwłoka w rozpoznaniu sprawy przez organ przekracza rozsądne granice i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w chwili wniesienia przez J. W. skargi w niniejszej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. pozostawał w bezczynności, jak również przewlekle prowadził postępowanie w przedmiocie załatwienia sprawy legalności rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego w Ł. przy ulicy A 30C. Niemniej jednak w dniu [...] organ wydał postanowienie nr [...], mocą którego ustalił dla J. W. opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000zł. Przypomnieć trzeba, że organ nadzoru budowlanego w przypadku prowadzenia postępowania legalizacyjnego jest zobligowany do określenia opłaty legalizacyjnej. Jednakże inwestor nie ma bezwzględnego obowiązku jej uiszczania, przedmiotowa opłata bowiem nie podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji, a jej nieuiszczenie oznacza jedynie rezygnację z legalizacji samowoli budowlanej. Dalsze losy postępowania legalizacyjnego zależą więc w tym momencie od woli podmiotu, dla którego ustalono opłatę legalizacyjną. W okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzić więc trzeba, że aktualnie organ rozstrzygnął sprawę legalizacji rozbudowy budynku mieszkalnego będącego przedmiotem postępowania. Zatem postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. O powyższym Sąd orzekł w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
W dalszej kolejności wyjaśnić trzeba, że umorzenie postępowania w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu ze względu na wydanie aktu po wniesieniu skargi nie zwalnia sądu od stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter rażący czy też nie (vide: wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2013r. w sprawie I OSK 17/13; postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2012r. w sprawie I OSK 2626/12, https://www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
W orzecznictwie przyjmuje się, iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Owo przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione racjonalnego uzasadnienia (vide: wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 maja 2016r. w sprawie II SAB/Ol 31/16; wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 października 2015r. w sprawie II SAB/Łd 137/15; wyroki NSA z dnia 17 listopada 2015r. w sprawie II OSK 652/15 i w sprawie I OSK 2440/15, https://www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Analiza akt sprawy w powyższym zakresie prowadzi do wniosku, że postępowanie w sprawie rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego w Ł. przy ulicy A 30C przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Ł. toczy się do 1999r., a więc 17 lat. Jest to okoliczność bez precedensu w dotychczasowym orzecznictwie tutejszego Sądu. Niewątpliwe organ nadzoru budowlanego w sposób oczywisty i nieuzasadniony uchybił obowiązkowi zachowania podstawowych terminów załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym, o których mowa wyżej. Wprawdzie organ nadzoru stopnia powiatowego podejmował w sprawie pewne czynności procesowe, jednakże często w znacznych odstępach czasu, co sprawiło że w rezultacie dopuścił się nieuzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu sprawy. Niejednokrotnie okresy bezczynności, gdzie organ nie prowadził żadnych czynności wyjaśniających w sprawie, trwały miesiącami, a nawet latami. Pomijając już okres pierwszych kilku lat prowadzenia niniejszej sprawy i koncentrując się na ostatnich kilku latach, wskazać można chociażby na czas, jaki upłynął od dokonania oględzin w dniu 5 listopada 2008r. do dnia 26 stycznia 2009r., w którym organ po raz kolejny wezwał do uzupełnienia dokumentacji niezbędnej do legalizacji budynku będącego przedmiotem postępowania. Następnie dopiero w dniu [...] ustalił opłatę legalizacyjną za samowolną przebudowę i rozbudowę przedmiotowego budynku mieszkalnego. Rażące przedłużenie czasu trwania postępowania nastąpiło również po uchyleniu decyzji o rozbiórce obiektu na mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], gdzie kolejne rozstrzygnięcie wydane zostało przez organ I instancji dopiero w dniu [...] Nie może również umknąć uwadze Sądu, że od wydania postanowienia w dniu [...] wstrzymującego prowadzenie robót budowlanych i nakładającego obowiązek przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, minęły ponad dwa lata do wydania decyzji o rozbiórce.
Poza tym nie sposób nie dostrzec, że w toku postępowania organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego podejmował rozstrzygnięcia, które okazywały się wadliwe i były następnie eliminowane z obrotu prawnego w toku kontroli instancyjnej. Tenże fakt nie może jednak stanowić usprawiedliwienia dla wieloletniej bezczynności organu w załatwieniu sprawy, bowiem jak już wyżej wskazano dla stwierdzenia stanu bezczynności nie ma znaczenia to z jakich powodów dany akt lub czynność nie zostały podjęte.
Zauważyć również należy, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. nie wywiązywał się również z obowiązku powiadamiania stron o każdym przypadku opóźnienia i podejmował liczne czynności przedłużające termin zakończenia sprawy, w tym dokonywał kolejnych oględzin przedmiotowego obiektu czy też wielokrotnie zawieszał postępowanie. Z powyższych względów należało uznać stosownie do art. 149 § 1a P.p.s.a, że w rozpatrywanej sprawie bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały charakter rażącego naruszenia prawa, o czym Sąd orzekł w punkcie pierwszym sentencji.
Na podstawie art. 154 § 6 w zw. z art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd orzekł w punkcie trzecim sentencji o wymierzeniu Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Ł. grzywny w wysokości 5000zł oraz przyznał sumę pieniężną w wysokości 2500zł (punkt czwarty sentencji), przewidzianą w art. 149 § 2 P.p.s.a. W tym względzie Sąd miał na uwadze przywołane powyżej okoliczności wskazujące na rażące naruszenie przez organ prawa w zakresie sprawności postępowania i terminowości jego zakończenia. Sąd uznał, iż wysokość zarówno nałożonej grzywny, jak i przyznanej sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. jest odpowiednia do stopnia ujawnionych uchybień organu w przedmiotowej sprawie.
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie piątym sentencji wyroku na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 P.p.s.a.
a.tp.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło