III SA/Łd 407/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 19 września 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. M. P. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. W skardze strona zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Wniosku tego w żaden sposób nie uzasadniła. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego do Sądu aktu lub czynności administracji publicznej została uregulowana w art. 61 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej ppsa. Zgodnie z § 1 tegoż przepisu wniesienie skargi do Sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do § 3 zdanie pierwsze tego przepisu, Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Regulacja prawna wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, iż wniesienie skargi nie pociąga za sobą skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania przez Sąd zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest, bowiem stanem niepożądanym i prawo wnoszenia skargi do sądu nie może uniemożliwiać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest wyjątkową okolicznością, a przesłanki uzasadniające wstrzymanie tego aktu nie powinny być interpretowane w sposób rozszerzający. W analizowanej sprawie rozpoznanie wniosku skarżącej M. P. o wstrzymanie wykonania postanowienia w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną wymaga w pierwszej kolejności dokonania analizy, czy postanowienie tego rodzaju posiada przymiot wykonalności. Przedmiotem ochrony tymczasowej mogą być bowiem jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu zaś należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania. Nie kwalifikują się do wykonania te spośród aktów prawnych, które dla sprowadzenia stanu prawnego lub faktycznego w nim określonego nie wymagają czynności podmiotów uprawnionych. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz, Lexis Nexis W-wa 2005, s. 295 czy postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 26 lipca 2005r., II SA/Gd 396/05, LEX nr 220325). Zważywszy na powyższe uznać należało, iż postanowienie w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną należy do kategorii aktów administracyjnych nie podlegających wykonaniu. Nie wymaga on bowiem żadnej czynności strony, nie nakłada on na stronę żadnych obowiązków ani też nie ustanawia nakazu określonego zachowania. Nie zmienia on również dotychczasowej sytuacji strony na niekorzyść. Wpływ na tę sytuację ma natomiast zmaterializowany obowiązek, będący przedmiotem egzekucji i egzekwowany poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego, którego zastosowanie jest przedmiotem zaskarżonego aktu. Przedmiotem kontroli w tej sprawie nie jest akt administracyjny określający egzekwowany obowiązek. Zaskarżone postanowienie, którego wstrzymania wykonania domaga się skarżący, dotyczy jedynie oceny zasadności zarzutów wobec prowadzenia egzekucji administracyjnej. Tego rodzaju postanowienie nie nakłada żadnych zobowiązań finansowych, które mogłyby doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W postanowieniu tym organ orzeka jedynie legalności czynności egzekucyjnej. Już z tej to przyczyny wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Ale gdyby nawet wbrew powołanej regulacji prawnej przyjąć, że zaskarżone postanowienie podlegała jednak wykonaniu, to wniosek o jego wstrzymanie i tak nie mógłby zostać uwzględniony, skarżąca nie wykazała wszak zaistnienia określonych we wskazanym wyżej przepisie art. 61 p.p.s.a. przesłanek. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie został w żaden sposób uzasadniony. Skarżąca nie podała żadnej argumentacji, która pozwalałaby na uwzględnienie wniosku. Nawet nie powołała się na ustawowe przesłanki poprzez ich powtórzenie: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania nieodwracalnych skutków. W tym zakresie podnieść należy, że postępowanie w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania jest postępowaniem prowadzonym na wniosek skarżącą, a więc Sąd nie jest uprawniony do działania z urzędu, a jedynie w zakresie, na jaki wskazuje skarżąca w treści swego wniosku. Nie jest dopuszczalna zatem samodzielna konkretyzacja rzeczywistej woli autora wniosku przez Sąd (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2015r., II OZ 1093/15). Warunkiem wstrzymania przez Sąd wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. że wykonanie zaskarżonego postanowienia spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podstawową przesłanką zastosowania instytucji ochrony tymczasowej jest istniejące realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który w skutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub poniesie on straty na życiu lub zdrowiu (por. postanowienia NSA: z dnia 25 października 2005r., I OZ 1074/05; z dnia 20 grudnia 2004r., GZ 138/04). Można o niej mówić również, jeżeli rozmiary szkody wykonaniem zaskarżonego aktu są większe niż zwykle wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Natomiast "trudne do odwrócenia skutki" to takie prawne lub faktyczne konsekwencje, które powodują trwałą zmianę, przy czym powrót do stanu poprzedniego następuje tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 24 października 2013r., I OZ 998/13). Uzasadnienie złożonego wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/14; z dnia 3 lipca 2014 r., I OSK 1539/14; z dnia 10 lipca 2014 r., II OZ 661/14; z dnia 10 czerwca 2014 r., II FZ 763/14; z dnia 20 maja 2014 r.; II GSK 1020/14). W orzecznictwie i literaturze konsekwentnie podkreśla się, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie danego aktu, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem którego uzupełnienia winien żądać sąd. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Obowiązkiem strony jest więc poparcie wniosku twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie – Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (por. postanowienia NSA: z dnia 26 listopada 2007r., II FZ 338/07; z dnia 29 maja 2009r., I FZ 148/09; z dnia 10 grudnia 2010r., II FZ 536/10; z dnia 1 marca 2011r., II FZ 17/11; z dnia 8 października 2013r., II OZ 839/13; z dnia 13 sierpnia 2009r., I OZ 779/09; z dnia 3 grudnia 2009r., I OZ 1101/09; z dnia 6 maja 2014r., I OZ 341/14; z dnia 12 sierpnia 2008r., II GZ 177/08; z dnia 17 listopada 2010r., II GZ 345/10 i II GZ 346/10; z dnia 29 listopada 2010r., II GZ 337/10; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 4, Wolters Kluwer 2011, s. 229). Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. e.o.