III SA/Łd 602/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D H o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D H na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P z dnia[...] r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 54 000 zł i ustalił kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 54 000 zł z czego: 18 000 zł zostało pobrane na mocy decyzji z dnia [...] r., 18 000 zł zostało pobrane na mocy decyzji z dnia[...] r., 18 000 zł zostało pobranych na mocy decyzji z dnia[...]r. W skardze na powyższą decyzję D H wniósł o wstrzymanie jej wykonania. Uzasadniając wniosek skarżący stwierdził, że wysokość kwoty objętej zwrotem jest ogromna. Nie dysponuje on środkami pieniężnymi i możliwościami ich pozyskania w celu dobrowolnego wykonania decyzji. Sposobem egzekucji byłaby zapewne egzekucja z nieruchomości, co rodziłoby zagrożenie jej utraty na rzecz nabywcy w drodze licytacji bez możliwości odzyskania w przypadku późniejszego korzystnego wyniku sprawy sądowoadministracyjnej. Nabycie w drodze egzekucji częstokroć następuje poniżej wartości rynkowej nieruchomości, co z kolei powodowałoby szkodę samą w sobie. Wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadziłoby skarżącego nie tylko do zaprzestania działalności rolniczej, ale do upadłości. Miałoby to negatywne skutki nie tylko w sferze finansowej, ale prawdopodobnie psychicznej i zdrowotnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze. zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek pozytywnych warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podstawową przesłanką zastosowania instytucji ochrony tymczasowej jest zatem istniejące realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego, z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który w skutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub poniesie on straty na życiu lub zdrowiu (por. postanowienia NSA z: 25 października 2005 r. I OZ 1074/05; 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04). Nieodwracalny skutek z kolei to takie następstwo, konsekwencja, efekt, rezultat jakichś działań, których nie będzie można cofnąć lub których nie da się usunąć (zob. Popularny słownik języka polskiego pod red. B. Dunaja, Warszawa 2000, s. 365 i 644). Omawiana instytucja ma na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego aktu lub czynności. W orzecznictwie i literaturze konsekwentnie podkreśla się, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie danego aktu, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Obowiązkiem strony jest więc poparcie wniosku twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (por. postanowienia NSA: z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07; z dnia 29 maja 2009 r., I FZ 148/09; z dnia 10 grudnia 2010 r., II FZ 536/10; z dnia 1 marca 2011 r., II FZ 17/11; z dnia 8 października 2013 r., II OZ 839/13; z dnia 13 sierpnia 2009 r., I OZ 779/09; z dnia 3 grudnia 2009 r., I OZ 1101/09; z dnia 6 maja 2014 r., I OZ 341/14; z dnia 12 sierpnia 2008 r., II GZ 177/08; z dnia 17 listopada 2010 r., II GZ 345/10 i II GZ 346/10; z dnia 29 listopada 2010 r., II GZ 337/10; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 4, Wolters Kluwer 2011, s. 229). W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby go narazić na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie przedstawił żadnych konkretnych okoliczności, informacji, dokumentów mogących świadczyć o tym, że zostały spełnione przesłanki pozytywne warunkujące uwzględnienie wniosku, o jakich stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest niewątpliwie obowiązek pieniężny. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Samo wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności (por. postanowienia NSA: z dnia 9 kwietnia 2015 r., II FZ 128/15; z dnia 10 lipca 2015 r., II FZ 500/15 i II FZ 501/15). Uzasadniając wniosek, skarżący powołał się na możliwość egzekucji z nieruchomości. Niewątpliwie egzekucja z nieruchomości niesie ze sobą możliwość zajścia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W niniejszej sprawie brak jest informacji, że postępowanie egzekucyjne zostało w ogóle wszczęte. Zagrożenie takie zatem nie zachodzi. W świetle art. 1a pkt 12 lit. a) ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych obejmują egzekucję: z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, z rachunków bankowych, z innych wierzytelności pieniężnych, z praw z instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi, zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku, oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków, z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych, z weksla, z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej, z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, z pozostałych praw majątkowych, z ruchomości, z nieruchomości. Zasadą postępowania egzekucyjnego jest ta właśnie kolejność stosowania środków egzekucji, co oznacza, że egzekucja z nieruchomości jest, jako najdotkliwszy środek, stosowana dopiero po bezskutecznym wykorzystaniu (lub braku możliwości wykorzystania) poprzednich środków. Są one bowiem uszeregowane od najłagodniejszego do najbardziej dolegliwego (por. postanowienia NSA: z dnia 9 kwietnia 2015 r., II FZ 128/15; z dnia 10 lipca 2015 r., II FZ 500/15 i II FZ 501/15). Nie ma zatem podstaw, aby twierdzić, że zachodzi bezpośrednie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z uwagi na możliwość egzekwowania należności pieniężnej określonej w zaskarżonej decyzji z nieruchomości. Subiektywna obawa skarżącego, że ewentualne postępowanie egzekucyjne pozbawi go nieruchomości, nie może być uznana za znaczną szkodę lub trudny do odwrócenia skutek. W orzecznictwie wskazuje się, że utrata majątku jest typowym, a nie nadzwyczajnym, skutkiem postępowania egzekucyjnego. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienia NSA: z dnia 28 lipca 2009 r., I FSK 450/09; z dnia 6 sierpnia 2014 r., II FSK 2247/14). Poza tym z dokumentów złożonych przez skarżącego w związku z postępowaniem w przedmiocie prawa pomocy wynika, że skarżący otrzymał z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniach 2 i 15 czerwca 2015 r. odpowiednio 78 146,87 zł i 11 435,42 zł tytułem płatności (wyciąg z rachunku bankowego za okres 1-30 czerwca 2015 r. – k. 82, 83, decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P z dnia 14 i 20 maja 2015 r. k. 60-75). Kwoty te łącznie (89 582,29 zł) znacznie przewyższają wartość należności pieniężnej, której dotyczy zaskarżona decyzja (54 000 zł). Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. k.p.