II SA/Po 298/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 10 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia 12 lutego 2025 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia 1. odrzucić skargę, 2. odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 17 marca 2025 r. J. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wskazaną w rubrum decyzję Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł skarżący przedłożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek z dnia 29 kwietnia 2025 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 20 czerwca 2025 r., sygn. akt II SPP/Po [...] odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowieniem z dnia 21 lipca 2025 r., sygn. akt II SPP/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu utrzymał w mocy postanowienie referendarza. Pismem z dnia 21 lipca 2025 r. wezwano Skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono skutecznie stronie w dniu 24 lipca 2025 r. Pismem z dnia 30 lipca 2025 r. Skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Badanie merytoryczne skargi poprzedza analiza jej dopuszczalności pod względem formalnym i fiskalnym. Zgodnie z treścią przepisu art. 230 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 – dalej jako "p.p.s.a.) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, a takim pismem jest skarga złożona w niniejszej sprawie, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W związku z powyższym na podstawie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. Skarżący pismem z dnia 21 lipca 2025 r. został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie doręczono Skarżącemu w dniu 24 lipca 2025 r. (zob. zwrotne potwierdzenie odbioru k. [...]). Termin do uiszczenia wpisu upływał zatem w dniu 31 lipca 2025 r. Z informacji uzyskanej z Oddziału Finansowo-Budżetowej tutejszego Sądu wynika, że do dnia 27 sierpnia 2025 r. opłata ta nie została uiszczona. Z powyższych względów uznać należy, iż Skarżący nie uzupełnił braków fiskalnych skargi. Nawiązując w tym miejscu do faktu ponownego złożenia przez Stronę wniosku o prawo pomocy należy podkreślić, że w orzecznictwie przyjmuje się bowiem, tylko złożenie pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie otwartym do wniesienia zażalenia na zarządzenie ustalające wysokość wpisu powoduje wstrzymanie obowiązku jego uiszczenia do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie prawa pomocy. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 p.p.s.a. Wniosek o przyznanie prawa pomocy wywiera bowiem skutki prawne od daty jego wniesienia. Nie obejmuje zatem zwolnienia od kosztów, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem, a których wysokość została określona prawomocnym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału (por. postanowienie NSA z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt I OZ 411/20). Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 667/14, postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2016 r., sygn. akt I GZ 379/16). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10, postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 761/13). Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum. Należy także mieć na uwadze zasadę wyrażoną w art. 220 § 1 p.p.s.a., stosownie do której sąd nie podejmuje żadnej czynności w stosunku do pisma, od którego strona nie uiściła należnej opłaty. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. konsekwencją nieuiszczenia należnego wpisu od skargi jest odrzucenie tego środka zaskarżenia (por. postanowienie NSA z dnia 16 września 2020 r., sygn. akt I GZ 220/20). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, iż złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nawet w terminie przewidzianym dla uiszczenia wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy. Nie przerywa bowiem biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, jeżeli nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę (por. np. postanowienia NSA: z 10 maja 2010 r., II FZ 115/10; z 11 kwietnia 2013 r., I OSK 536/13; z dnia 8 stycznia 2014 r., II GZ 761/13, publ. CBOSA). Stanowisko to wyrażane było wcześniej także w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. postanowienia tego sądu: z 21 kwietnia 1999 r., sygn. I CKN 1461/98, OSNC 1999, Nr 11, poz. 196; z 23 lutego 1999 r., sygn. I CKN 1064/97, OSNC 1999, Nr 9, poz. 153), jak również w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia: z 8 maja 2007 r., sygn. akt II FSK 649/06; z 3 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 53/09; z 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 252/09; z 7 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 2274/10; z 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 764/14; z 20 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 564/14; z 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 810/14; powołane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej [...]). W związku z powyższym należy stwierdzić, że Skarżący w terminie zakreślonym przez Sąd, nie uiścił wpisu od skargi, a złożony przez niego wniosek nie wskazuje na zmianę okoliczności faktycznych. Z tych też względów Sąd, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., orzekł o odrzuceniu skargi. Odnosząc się do kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, iż nie powołuje on nowych okoliczności. Ponadto zgodnie z art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza to, że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na uwzględnienie skargi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że art. 247 p.p.s.a. znajduje zastosowanie m.in. gdy są podstawy do odrzucenia skargi przewidziane w art. 58 § 1 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a. (por. np. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt II OZ 1321/11; postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 700/14; postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 24 marca 2014 r., sygn. akt II SAB/Gl 12/14; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem [...], dalej jako "CBOSA"; M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 978-979). Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez Sąd, że w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi, powoduje odmowę przyznania prawa pomocy. W konsekwencji wobec nie usunięcia braków fiskalnych skargi należało przyjąć, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi. W związku z powyższym, zgodnie z art. 247 p.p.s.a., nie zaistniały podstawy do merytorycznego rozpatrzenia przez Sąd wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy, bowiem jego skarga jest oczywiście bezzasadna. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, działając na podstawie art. 247 w zw. z art. 258 § 4 p.p.s.a., odmówił stronie przyznania prawa pomocy.