IV SA/Po 192/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2025 r. sprawy ze skargi J. N. i B. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją z 5 grudnia 2024 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "SKO" lub "organ II instancji") – po rozpatrzeniu odwołania R. K. od decyzji Wójta Gminy [...] z 18 czerwca 2024 r. ([...]) o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z 21 stycznia 2010 r. ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na: "Adaptacji budynku dawnej zlewni mleka na budynek usługowo-gastronomiczny z pokojami gościnnymi wraz z rozbudową na terenie działki nr ewid.[...] w miejscowości B. gmina [...] powiat [...], z przeznaczeniem na lokalizację nowej zabudowy mieszkaniowej z częścią aktywacji gospodarczej – usługowo-gastronomicznej" (znak sprawy: [...]; zwanej dalej "Decyzją WZ"), z powodu braku interesu prawnego R. K. do występowania jako strona postępowania – uchyliło ww. decyzję Wójta Gminy [...] z 18.6.2024 r. i orzekło co do istoty sprawy, rozstrzygając, że: 1. do wydania ostatecznej decyzji WZ doszło z naruszeniem prawa, bowiem R. K. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.); 2) nie ma możliwości uchylenia ostatecznej Decyzji WZ z powodu upływu terminu z art. 146 § 1 k.p.a. (5 lat od dnia doręczenia decyzji). Zaskarżona decyzja SKO zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W dniu 31 sierpnia 2017 r. R. K. (dalej jako "Wnioskodawczyni" lub "Odwołująca"), reprezentowana przez ad. F., wystąpiła do Wójta Gminy [...] (zwanego dalej "Wójtem" lub "organem I instancji") z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną Decyzją WZ. Zaznaczyła, że wskutek ww. decyzji na nieruchomości powstał dom weselny. Wnioskodawczyni nie została powiadomiona o postępowaniu w tym przedmiocie, choć jej nieruchomości (działki) o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...] i [...] bezpośrednio graniczą z terenem inwestycji, która ma bezpośredni wpływ i oddziaływanie na wszystkie te nieruchomości. Wskazała, kto jej zdaniem powinien być stroną postępowania w sprawie dotyczącej ustalenia warunków zabudowy, oraz że nawet wystąpienie nie-ponadnormatywnego oddziaływania może mieć wpływ na sposób wykonywania prawa własności. Postanowieniem z 22 listopada 2017 r. Wójt odmówił wznowienia ww. postępowania administracyjnego. Postanowienie to zostało uchylone przez SKO postanowieniem z 23 stycznia 2018 r. Postanowieniem z 08 listopada 2018 r. ponownie odmówił wznowienia ww. postępowania, a SKO – postanowieniem z 31 stycznia 2019 r. – ponownie uchyliło odmowne postanowienie Wójta. Na skutek skargi wniesionej przez J. i B. małżonków N. (zwanych dalej łącznie "Inwestorami" lub "Skarżącymi") Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu – wyrokiem z 03 lipca 2019 r. o sygn. akt IV SA/Po 327/19 – stwierdził nieważność postanowienia SKO z 31.1.2019 r. Wyrok ten został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 26 maja 2020 r. o sygn. akt II OSK 3287/19, mocą którego sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez WSA w Poznaniu. Ponownie rozpoznawszy sprawę, WSA w Poznaniu – wyrokiem z 15 października 2020 r. o sygn. akt IV SA/Po 1357/20 (zwanym dalej "Wyrokiem WSA") – oddalił skargę Inwestorów, stwierdzając w uzasadnieniu, że przeprowadzone postępowanie nie wykazało w sposób dostatecznie pewny, iż Wnioskodawczyni miała wiedzę o wydaniu ostatecznej Decyzji WZ przed wskazanym przez nią terminem, oraz wskazując, że istnieją podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. Postanowieniem z 26 kwietnia 2021 r. Wójt wznowił postępowanie zakończone Decyzją WZ. Decyzją z 29 października 2021 r. Wójt odmówił uchylenia Decyzji WZ, wskazując, że decyzja wznowieniowa odpowiadałaby w swej istocie decyzji dotychczasowej. Decyzję te uchyliło SKO – decyzją z 28 lutego 2022 r. – i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania, podkreślając, że w Wyroku WSA rozstrzygnięto kwestię zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, lecz nie istnienia interesu prawnego, która to przesłanka jeszcze nie była badana i winna być przedmiotem analizy na etapie postępowania wznowieniowego. Postanowieniem z 23 września 2022 r. Wójt odmówił wznowienia postępowania, z uwagi na brak interesu prawnego Wnioskodawczyni. Postanowienie to uchyliło SKO postanowieniem z 08 listopada 2022 r., wskazując, że wznowienie postępowania nastąpiło w dniu 26.4.2021 r., natomiast kwestia posiadania przymiotu strony dotyka istoty sprawy, zatem winna być badana na etapie postępowania wznowieniowego, w tym przez weryfikację twierdzeń Wnioskodawczyni co do statusu strony. Decyzją z 06 lutego 2023 r. Wójt odmówił uchylenia Decyzji WZ z powodu braku interesu prawnego Wnioskodawczyni do występowania jako strona postępowania. Decyzja ta została uchylona decyzją SKO z 15 maja 2023 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W motywach, SKO wskazało, że granica działki Odwołującej znajduje się przy inwestowanej działce nr [...]. Poza tym SKO zgodziło się z pełnomocnikiem Odwołującej, który wskazał na art. 151 § 2 k.p.a. i wynikający zeń obowiązek ograniczenia się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. Decyzją z 09 października 2023 r. Wójt stwierdził, że Decyzja WZ została wydana z naruszeniem prawa, polegającym na pozbawieniu Wnioskodawczyni udziału w postępowaniu w charakterze strony postępowania, zaznaczając, że stanowisko takie zostało przyjęte wobec wyraźnego wskazania organu II instancji, dlatego nie prowadzono w tym zakresie szczegółowych ustaleń. Wójt wskazał również, że jedyną przesłanką było pominięcie Wnioskodawczyni jako strony postępowania oraz upływ terminu, nie zgodził się bowiem, że zapadłaby inna decyzja niż kwestionowana. Po rozpoznaniu odwołań złożonych przez Wnioskodawczynię oraz Inwestorów, SKO – decyzją z 29 listopada 2023 r. – uchyliło w całości decyzję Wójta z 9.10.2023 r. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania, wskazując w uzasadnieniu, że Wójt nienależycie ustalił, czy Wnioskodawczyni przysługuje status strony postępowania. Poprzednie uwagi z decyzji SKO z 15.5.2023 r. wskazywały, by zbadać interes prawny Odwołującej wnikliwie i wszechstronnie, czego Wójt nie wykonał. Konieczne, zdaniem SKO, jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez zebranie i ocenę materiału dowodowego w zakresie takich kwestii, jak gabaryty i usytuowanie inwestycji wobec ewentualnych uciążliwości, jakie może powodować, charakter spornej zabudowy w kontekście sąsiedniej zabudowy mieszkaniowej, odniesienie się do wywodów pełnomocnika Odwołującej (dot. bezpośredniego sąsiedztwa działek oraz dopuszczenia Odwołującej do udziału w sprawie warunków zabudowy – decyzji Wójta z 17.6.2020 r., [...]). Należało ocenić skutki generowanego hałasu (możliwości wykorzystania działek na cele rolnicze), obowiązki wynikające z przepisów o ochronie przeciwpożarowej, czy potencjalne ograniczenia prawa własności. SKO podkreśliło, iż o interesie prawnym właścicieli działek sąsiednich decyduje nie charakter sąsiedztwa, lecz zakres oddziaływania (stopień uciążliwości). Przywołaną na wstępie decyzją z 18.6.2024 r. Wójt odmówił uchylenia ostatecznej Decyzji WZ z powodu braku interesu prawnego Wnioskodawczyni do występowania jako strona postępowania. W obszernym uzasadnieniu wyjaśnił, z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że interes prawny w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy musi wynikać z konkretnej normy prawa materialnego ograniczającej zagospodarowanie nieruchomości skarżącego ze względu na mającą powstać inwestycję. Zdaniem organu I instancji takiej normy pełnomocnik Wnioskodawczyni w toku postępowania nie wskazał. Wnioskodawczyni na wczesnym etapie postępowania przyznała, że swój interes prawny wywodzi z oddziaływań, które nie zostały prawnie uregulowane. Jednak w takiej sytuacji jej interes, zdaniem Wójta, może mieć jedynie charakter faktyczny, wynikający z tego, że Wnioskodawczyni nie zgadza się na istnienie na działce sąsiedniej Domu Weselnego, który, w jej przekonaniu, będzie przeszkodą do normalnego funkcjonowania na jej działce. Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika Wnioskodawczyni, że w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z 17.6.2020 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na: "budowie naziemnego zbiornika gazu o pojemności 4850 dm3 na działce nr ewidencyjny [...] wraz z niezbędną instalacją przyłączeniową do budynku usługowo-gastronomicznego na działce o numerze ewidencyjnym [...], obręb B., gmina [...]" ([...]) jego mandantka została uznana za stronę postępowania, Wójt zwrócił uwagę, że miało to miejsce 10 lat po wydaniu Decyzji WZ i przez ten okres zmieniło się stanowisko NSA w omawianym zakresie. Dlatego Wójt, jak stwierdził, "w sprawie, która była rozstrzygana znacznie później miał możliwość tak a nie inaczej zinterpretować status Pani K. i dopuścił ją do udziału w charakterze strony. Nie zmienia to jednak stanowiska, iż w 2010 roku wykładnia w powyższej kwestii była odmienna, dlatego Wójt [...] nie podzielił wywodów skarżącej ani jej pełnomocnika, opartych na porównaniu sytuacji prawnych obydwu decyzji". Poza tym Wnioskodawczyni w toku postępowania nie zgłosiła ani razu informacji, czy i kiedy występowała o ochronę sądową w trybie tzw. pomocy sąsiedzkiej do sądu powszechnego. Jedynie na użytek niniejszej sprawy stawia zarzuty dotyczące immisji, czy to w postaci pochodzących z restauracji zapachów, czy też hałasu z Domu Weselnego na działce nr [...]. Odnosząc się do pozostałych zarzutów Wnioskodawczyni, organ I instancji stwierdził, że: - w wyniku inwestycji na działce nr ewid.[...] nie został zaburzony ład architektoniczny i urbanistyczny w tej części obrębu B. ; - użytkownicy korzystający ze środowiska na ww. działce nie oddziałują na środowisko w sposób negatywny. Normy poziomu hałasu są w pełni zachowane. Nic w tym zakresie nie uniemożliwia ani nie ogranicza w wykorzystywaniu działek Wnioskodawczyni, w szczególności na cele rolnicze (nadto od czasu wydania Decyzji WZ nie podjęła ona nawet próby chowu zwierząt gospodarskich); - potencjalnie konieczne do wykonania czynności wynikające z wymogów ochrony przeciwpożarowej nie generują w stosunku do Wnioskodawczyni żadnych dodatkowych obowiązków, ponieważ bezpośrednie sąsiedztwo z działką nr [...] nie spowodowało istotnego wzrostu zagrożenia pożarowego; - przedmiotowa inwestycja nie ogranicza zagospodarowania nieruchomości Wnioskodawczyni (działek nr [...] i [...]). Decyzja WZ nie dopuszczała rozbudowy w granicy z działką nr [...] ani w zbliżeniu do niej. W tym kontekście Wójt podkreślił, że Wnioskodawczyni nie została uznana za stronę postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego inwestycji na działce nr [...] – jednak nie zgłaszała co do tego zarzutów organowi prowadzącemu postępowanie – co potwierdza brak objęcia jej działki obszarem oddziaływania w rozumieniu Prawa budowlanego; - realizacja przedmiotowej inwestycji pozostał bez negatywnego wpływu na możliwość uzyskania przez Wnioskodawczynię warunków zabudowy dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego na jej nieruchomości – które też organ I instancji ustalił w innym postępowaniu; - sporna inwestycja nie generuje również uciążliwości związanych ze szkodliwym promieniowaniem i oddziaływaniem pól elektromagnetycznych, zanieczyszczeniami, powodziami czy osuwiskami. Inwestycja nie generuje przy tym ponadnormatywnego hałasu, co potwierdza badanie WIOŚ z października 2018 r. Inwestycja nie stanowi też przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko. Końcowo Wójt stwierdził, że z opisanych okoliczności nie wynika, by Decyzja WZ naruszała potencjalne uprawnienia Wnioskodawczyni. W szczególności dotyczy ona inwestycji, która swym oddziaływaniem nie wpływa w żaden sposób na te uprawnienia. W obszernym odwołaniu od opisanej decyzji Wójta z 18.6.2024 r. Wnioskodawczyni, reprezentowana przez ad. J., wniosła o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania – zarzuciwszy w szczególności naruszenie: art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej w skrócie "u.p.z.p.") w zw. z art. 140 ustawy - Kodeks cywilny (w skrócie "k.c.") przez uznanie, że Odwołująca nie posiada interesu prawnego by być stroną postępowania administracyjnego zakończonego Decyzją WZ, co przekłada się na rzekomy brak po jej stronie interesu prawnego do tego, by uczestniczyć we wznowieniowym postępowaniu administracyjnym wszczętym w tym przedmiocie, podczas gdy: była ona i jest właścicielką nieruchomości bezpośrednio graniczących z terenem inwestycji; w postępowaniu wznowieniowym interes prawny ma taki podmiot, który powinien uczestniczyć na prawach strony w postępowaniu zwykłym; nieruchomości Odwołującej winny być brane pod uwagę przy sporządzaniu analizy urbanistycznej wykonanej na potrzeby wydania Decyzji WZ, co już przesądza o interesie prawnym Odwołującej. Inwestycja oddziałuje na przysługujące jej prawo podmiotowe, któremu odpowiadają wymienione w odwołaniu przepisy prawa materialnego ograniczające zagospodarowanie nieruchomości Odwołującej. Jak wskazał autor odwołania, by być stroną w postępowaniu wystarczy, że postępowanie dotyczy interesu prawnego danego podmiotu, który nie musi być nawet naruszony, zatem błędne były wywody Wójta odnośnie do niewykazania immisji godzących w prawo Odwołującej czy nieudokumentowania powództwa negatoryjnego. Odwołująca zarzuciła także naruszenie art. 138 § 2 zd. drugie k.p.a. przez brak realizacji wszystkich wytycznych, jakie w zakresie przesłanki zbadania interesu prawnego Odwołującej przedstawiło SKO w decyzji z 29.11.2023 r., a zwłaszcza brak zbadania gabarytów i usytuowania inwestycji wobec ew. uciążliwości, jakie może powodować, charakter spornej zabudowy w kontekście sąsiedniej zabudowy mieszkaniowej i niepełne odniesienie do wszystkich argumentów Odwołującej, konsekwentnie wykazującej interes prawny. Ponadto zarzuciła naruszenie: art. 8 § 1, art. 11 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez wadliwe sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób uniemożliwiający jednoznaczne zrozumienie, co legło u podstaw jej wydania – m.in. poprzez wklejane "w ciągu" uzasadnienia powołanych orzeczeń, co uniemożliwia oddzielenie własnego stanowiska organu od stanowiska judykatury; art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i wyciągnięcia wniosków z dokumentów pozyskanych – w konsekwencji wyprowadzenie nieprawdziwych bądź nieudokumentowanych wniosków (np. co do chowu zwierząt na nieruchomości Odwołującej, oceny ograniczeń wynikających z ochrony przeciwpożarowej, czy braku zbadania hałasu generowanego przez inwestycję). W odwołaniu zarzucono również naruszenie: zasad zdrowego rozsądku, albowiem próba udowodnienia, że właściciel nieruchomości zabudowanej m.in. budynkiem mieszkalnym i częściowo użytkowanej rolniczo nie ma interesu prawnego w tym, aby w sprawie o wydanie warunków zabudowy pozwalających na funkcjonowanie – na terenie bezpośrednio sąsiadującym – domu weselnego wraz z funkcją gastronomiczno-usługową, uczestniczyć, jest ponad wszelką wątpliwość skazana na niepowodzenie, gdyż po prostu zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania wprost wskazują, że obecność takiego obiektu wpływa na wykonywanie prawa własności i można uznać to za fakt notoryjny; art. 149 § 2 w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. przez wydanie decyzji administracyjnej w postępowaniu wznowieniowym z pominięciem tego, że należało przeprowadzić postępowanie administracyjne zarówno co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, albowiem konsekwencją wznowienia postępowania jest niejako powrót sprawy – w zakresie powinności rozpoznania podania o wszczęcie postępowania administracyjnego – do stadium zbliżonego do "zwykłego postępowania instancyjnego", zaś nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy wydaje się tak, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana; art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 149 § 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 6 ust. 1 i 2 u.p.z.p. w zw. z art. 2 pkt 1 u.p.z.p. przez pominięcie, że jest źródłem interesu prawnego Odwołującej do uczestniczenia w sprawie na prawach strony fakt, że Decyzja WZ zapadła na wadliwych ustaleniach faktycznych (wątpliwej co do rzetelności analizie funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu). Przywołaną na wstępie decyzją z 5.12.2024 r. SKO uchyliło odmowną decyzję Wójta z 18.6.2024 r. i orzekło co do istoty sprawy. W uzasadnieniu – obejmującym rażąco nadmiernie i nieproporcjonalnie rozbudowaną część "historyczną" (64 z 70 stron, sic!), zawierającą bezrefleksyjne, obszerne i wielokrotne powtórzenia, merytorycznie zbędne, a znacznie utrudniające zapoznanie się z rzeczywistymi motywami zaskarżonej decyzji – SKO wskazało, że działka nr [...] (uprzednio: nr [...]), będąca własnością Odwołującej, położona jest bezpośrednio przy działce nr ewid.[...], i już sama ta okoliczność sygnalizuje potrzebę zachowania wszechstronnej uwagi przy badaniu interesu prawnego ich współwłaścicieli w uczestniczeniu w zakończonym postępowaniu. Poza tym sporna inwestycja ma charakter szczególny – funkcjonuje jako dom weselny wraz z pokojami gościnnymi (budynek o powierzchni zabudowy ok. 460 m2, a użytkowej ok. 900 m2 wraz z towarzyszącą mu infrastrukturą typu parking), przeznaczony do pobytu powyżej 50 osób. Niewątpliwie skutkiem działalności prowadzonej w obiekcie są immisje generujące konkretne uciążliwości, m.in. wzmożony hałas o nieregularnym natężeniu – domy weselne generują duży hałas, związany z głośną muzyką i głośnym zachowaniem gości weselnych; ponadto funkcjonowanie obiektu wiąże się z nasileniem ruchu samochodowego. Działalność ta odbywa się zwłaszcza w dniach wolnych od pracy, także w nocy, a oddziaływania inwestycji nie da się zamknąć w granicach działki. Toczące się postępowanie o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie parkingu dla pojazdów na działce nr [...] świadczy o intensyfikacji wykorzystania budynku na wyznaczone cele. Nie można zatem uznać, że nieruchomość Odwołującej położona jest poza obszarem oddziaływania Inwestycji i nie ma ona z tego powodu interesu prawnego podlegającego ochronie. Podstawą przyznania jej przymiotu strony mogą być w szczególności wskazane przez nią zarzuty związane z nadmiernym i uciążliwym hałasem oraz ruchem samochodowym (parkowanie pojazdów przy obiekcie), co może prowadzić do naruszenia jej prawa do korzystania z nieruchomości, na której w odległości ok. 40 m od spornego obiektu położony jest jej budynek mieszkalny oraz zabudowa gospodarska. Odwołująca winna zatem należeć do kręgu stron postępowania zakończonego Decyzją WZ. Okoliczność, że w 2018 r. w ściśle ograniczonym okresie nie dostrzeżono ponadnormatywnych przekroczeń hałasu nie może wykluczać poglądu o dźwiękowej uciążliwości przedmiotowego obiektu. O przyznaniu przymiotu strony w postępowaniu decyduje sam fakt oddziaływania inwestycji na sąsiednie nieruchomości. Natomiast ocena, czy oddziaływanie to mieści się w granicach określonych przepisami szczególnymi, czy też przekracza ustalone normy, może mieć wpływ na zagadnienia związane np. z ochroną środowiska. SKO nie zgodziło się z tezą, aby o braku interesu prawnego po stronie Odwołującej miała przesądzać linia orzecznicza sądów administracyjnych w dacie wydania ostatecznej decyzji, tym bardziej, że – jak stwierdził organ – "nie polega ona na pełnej prawdzie". Natomiast na aprobatę zasługiwało, zdaniem SKO, stanowisko Odwołującej, że nie może mieć przesądzającego znaczenia dla oceny jej interesu prawnego jako strony w postępowaniu administracyjnym o wydanie warunków zabudowy to, czy występowała o ochronę sądową w trybie tzw. pomocy sąsiedzkiej do sądu powszechnego. Dalej organ II instancji wskazał, że postępowanie wznowieniowe jest dwuetapowe i w pierwszym etapie organ ocenia zaistnienie przesłanki wznowieniowej, zaś w drugim – podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 lub § 2 k.p.a. Decyzja WZ została odebrana przez Inwestorów 21 stycznia 2010 r., zatem 21 stycznia 2015 r. upłynął 5-letni termin, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. Tym samym, pomimo istnienia podstaw do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie można uchylić Decyzji WZ, a jedynie stwierdzić jej wydanie z naruszeniem prawa, z uwagi na niezapewnienie udziału w postępowaniu. Z upływem wskazanego terminu wiąże się również brak kompetencji organu do ponownego merytorycznego (co do istoty) rozpoznania sprawy zakończonej tą decyzją. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO z 5.12.2024 r. wnieśli J. N. i B. N., reprezentowani przez ad. R.. Zarzuciwszy naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia: 1) art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4, art. 146 § 1 i art. 151 § 2 k.p.a. – przez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji i rzekome rozpoznanie sprawy co do istoty, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, ponieważ decyzja Wójta z 18.6.2024 r. nie była dotknięta uchybieniami pozwalającymi na wydanie decyzji uchylającej i orzeczenie co do istoty sprawy; 2) art. 107 § 3, art. 77 oraz art. 11 k.p.a. – przez: a. zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji, z jakich konkretnie przyczyn uznano zasadność uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, w szczególności niewyjaśnienie, dlaczego SKO nie podzieliło stanowiska Wójta, a jedynie ustaliło dowolnie na podstawie tego samego materiału dowodowego, że Odwołująca jednak ma interes prawny we wszczęciu postępowania wznowieniowego, skoro nie zachodziły według Wójta wątpliwości w tym zakresie, a ponadto Wójt wskazał, że bez znaczenia dla wydanego rozstrzygnięcia o warunkach zabudowy było to, czy Odwołująca uczestniczyła, czy też nie w postępowaniu w 2010 r.; b. pominięcie, że Odwołująca samodzielnie wybudowała drogę asfaltową między jej zabudowaniami a parkingiem dla gości, co jednoznacznie ukazuje, że Inwestycja nie oddziałuje na nieruchomość Odwołującej, skoro samodzielnie wybudowała ona drogę asfaltową mieszczącą się bliżej jej zabudowań niż parking, a która to droga w znaczący sposób oddziałuje na jej nieruchomość, ponieważ dopuszcza trwały ruch samochodowy i pieszy; c. uznanie w sposób dowolny, że charakter oraz rozmiar obiektu opiera się na organizowaniu przyjęć, co oznacza w konsekwencji wzmożony hałas o nieregularnym natężeniu łączącym się przede wszystkim z głośnymi muzyką i zachowaniem gości weselnych, co pociąga za sobą nasilenie ruchu samochodowego – podczas gdy Odwołująca sama wybudowała ww. drogę bliżej swojej nieruchomości i zgodziła się w konsekwencji na zwiększone natężenie ruchu, a nie istnieje żaden przepis prawa zakazujący wykorzystywania nieruchomości na cele prowadzonego domu weselnego; 3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 28 k.p.a. – przez nienależyte i niewyczerpujące zbadanie materiału dowodowego, a także niepodjęcie wszelkich czynności mających na celu zbadanie stanu faktycznego i prawnego sprawy, co skutkowało: a. brakiem ustalenia, że dla Decyzji WZ bez znaczenia było, czy Odwołująca uczestniczyła czy nie w postępowaniu w 2010 r.; b. pominięciem okoliczności stanu faktycznego, że Odwołująca samodzielnie wybudowała drogę asfaltową wzdłuż swojej nieruchomości, mieszczącą się pomiędzy jej zabudowaniami, a rzekomym miejscem parkowania samochodów na działce Skarżących – co przeczy uzasadnieniu decyzji SKO jakoby parkowane samochody na działce Skarżących mogły zakłócać normalne prawo Odwołującej do korzystania z nieruchomości, podczas gdy wybudowana przez nią droga asfaltowa znajduje się bliżej jej zabudowań niż sam parking i bezsprzecznie znacznie bardziej oddziałuje na nieruchomość Odwołującej; c. niewłaściwym ustaleniem, że rzekome immisje w postaci hałasu lub wzmożonego ruchu na działce Skarżących oddziałują na nieruchomość Odwołującej i w ogóle występują, a nawet jeżeli – to nie jest to przesłanka do uznania jej za stronę postępowania; 4) art. 15 w zw. z art. 138 § 1 "b)" k.p.a. – przez wydanie przez SKO zaskarżonej decyzji, a tym samym w ramach merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy niewłaściwe ustalenie, że Odwołująca ma interes prawny we wszczęciu postępowania wznowieniowego, Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji SKO i zasądzenie kosztów postępowania na ich rzecz, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione zarzuty, m.in. z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące statusu strony w postępowaniu w sprawach budowlanych. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podnosząc dodatkowo – w odniesieniu do zarzutów skargi – że przedmiotem zrealizowanej inwestycji jest budynek gastronomiczno-usługowy (dom weselny) i organ musiał wziąć pod uwagę funkcjonalną i gabarytową specyfikę tego obiektu. Przeznaczenie obiektu położonego "w bezpośredniej odległości od działki" na ww. cele wpływa na sposób korzystania przez Odwołującą z jej nieruchomości i wpływ ten polega na konieczności znoszenia uciążliwości czy ograniczeń w swobodnym użytkowaniu nieruchomości, niezależnie od tego, czy uciążliwości będą mieściły się w granicach norm. Interes prawny Wnioskodawczyni opiera się na art. 140 i art. 144 k.c. SKO podkreśliło, że osoba trzecia ma interes prawny, wynikający z ww. przepisów, do uczestniczenia jako strona w postępowaniu ustalającym warunki zabudowy, w wyniku którego zapaść może lub zapadła decyzja tak kształtująca stosunki na nieruchomości (sposób korzystania z niej), iż będzie to miało wpływu na sposób wykonywania przez nią prawa własności na jej nieruchomości. W zaistniałej sytuacji nie może mieć znaczenia fakt, że Odwołująca utwardziła asfaltem drogę pomiędzy parkingiem dla gości weselnych, a jej nieruchomością. Zdaniem SKO warto też zauważyć, że za domem weselnym położona jest nieruchomość Wnioskodawczyni. W piśmie procesowym z 16 kwietnia 2025 r. pełnomocnik Wnioskodawczyni, ad. J., zgłosiwszy się do sprawy i wniósłszy o przeprowadzenie rozprawy, przychylił się do stanowiska SKO zawartego w odpowiedzi na skargę i wniósł o oddalenie skargi. W kolejnym piśmie procesowym (z 14 maja 2025 r.) pełnomocnik Wnioskodawczyni ponowił wniosek o oddalenie skargi, jako bezzasadnej, oraz o przeprowadzenie rozprawy, a ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz Wnioskodawczyni kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu podkreślił, że Wnioskodawczyni bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Jej nieruchomość jest ewidentnie położona w strefie oddziaływania inwestycji, a zatem Wnioskodawczyni miała interes prawny, żeby wypowiedzieć się co do planowanej inwestycji – jest bowiem narażona na bezpośrednie skutki z niej płynące, zamieszkując na nieruchomości w bliskiej okolicy. Pełnomocnik podkreślił, z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że krąg stron w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy jest określany na podstawie art. 28 k.p.a. i taki status mogą mieć nie tylko właściciele i użytkownicy sąsiednich działek (takim podmiotom interes prawny przyznaje się niejako "automatycznie"), lecz również inni właściciele czy użytkownicy działek nawet nie graniczących bezpośrednio z inwestycją, jeżeli pozostają w zasięgu wpływów lub związku gospodarczym, a takie skutki decyzji mogą również ich dotknąć. Nieruchomość Wnioskodawczyni sąsiaduje z inwestycją, która, z uwagi na jej charakter, oddziałuje na środowisko i okolicę. Wnioskodawczyni ma interes prawny w tym, aby nie zakłócano korzystania z jej nieruchomości ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Nieruchomość, na której jest zlokalizowana inwestycja, oraz nieruchomości Wnioskodawczyni bezpośrednio graniczą. W wyniku inwestycji zaburzony został ład architektoniczny i urbanistyczny w tej części obrębu B. . Inny jest obecnie charakter i cechy zabudowy na inwestowanej działce. Końcowo zaznaczono także kwestię generowanego hałasu. W piśmie procesowym z 20 maja 2025 r. Wójt, w odpowiedzi na wezwanie Sądu, przekazał wykaz stron postępowania zakończonego decyzją o warunkach zabudowy z 07 listopada 2023 r. nr [...], a obejmujący m.in. Odwołującą i Skarżących. Na rozprawie w dniu 22 maja 2025 r.: - pełnomocnik Skarżących podtrzymał wnioski i wywody skargi; - pełnomocnik Wnioskodawczyni podtrzymał wnioski i wywody zawarte w jego pismach procesowych, podkreślając, że wspomniana w skardze droga asfaltowa prowadzi wyłącznie do nieruchomości Wnioskodawczyni, i tylko ona i jej rodzina z niej korzysta. Ponadto wskazał, że o ile początkowo imprezy w domu weselnym odbywały się 1-2 razy miesięcznie, o tyle obecnie są nawet 3 razy tygodniowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wypada podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonawszy tak sprawowanej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 05 grudnia 2024 r. ([...]) – uchylającej decyzję Wójta Gminy [...] z 18 czerwca 2024 r. ([...]) o odmowie uchylenia ostatecznej Decyzji WZ (tj. decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] o warunkach zabudowy z 21.1.2010 r.) z powodu braku interesu prawnego R. K. do występowania jako strona postępowania, oraz ustalającej, że do wydania Decyzji WZ doszło z naruszeniem prawa, gdyż R. K. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, i stwierdzającej, że nie ma możliwości uchylenia Decyzji WZ z powodu upływu terminu 5 lat od jej doręczenia – Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Kwestię sporną w tej sprawie stanowiła ocena, czy Wnioskodawczyni powinna była brać udział w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem Decyzji WZ, a więc czy w związku z tym doszło w tej sprawie do ziszczenia się przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W myśl tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Jest poza sporem, że krąg stron postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy określa się na ogólnej zasadzie statuowanej w art. 28 k.p.a. Przepis ten stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, które Sąd w niniejszym składzie podziela, przyjmuje się, że – jak to ujął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 sierpnia 2024 r. o sygn. akt II OSK 1753/23 (w braku odmiennego zastrzeżenia, wszystkie orzeczenia przywoływane w niniejszym wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", ze strony internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl) – "z uwagi na przedmiot i charakter decyzji o warunkach zabudowy oraz prawne konsekwencje jej wydania, stroną w sprawach ustalenia tychże warunków są co do zasady inwestor (wnioskodawca) oraz właściciel terenu, do którego mają się odnosić warunki zabudowy (jeżeli sam nie jest wnioskodawcą). Jednakże stronami w tych sprawach mogą być też właściciele i użytkownicy wieczyści działek przyległych do terenu, będącego przedmiotem ustalenia warunków zabudowy, a nawet właściciele i użytkownicy wieczyści działek sąsiednich nieprzylegających bezpośrednio do działki inwestycyjnej (por. m.in. wyrok NSA z 8.11.2022 r., II OSK 739/20, ...). Trzeba przy tym zastrzec, że właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiednich względem terenu, będącego przedmiotem ustalenia warunków zabudowy, mogą być stronami tego postępowania tylko wtedy, gdy będą posiadać interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., będący interesem indywidualnym i realnym, a więc znajdującym potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy, które uzasadniają zastosowanie danej normy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 23.6.2022 r., II OSK 978/21, ...)". Pomijając wyjątkowe sytuacje, w praktyce zwykle uznaje się bez szczególnego dowodu (by nie rzec: "automatycznie"), że interes prawny do udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy posiadają – oprócz wnioskodawcy i właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości stanowiącej teren inwestycji – także właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z inwestowaną nieruchomością. W wyroku o sygn. akt II OSK 268/10 z 10 lutego 2011 r. – a więc, zauważmy, zapadłym w analogicznym okresie, w jakim doszło do wydania Decyzji WZ, i dotyczącym decyzji lokalizacyjnych wydanych w latach 2008-2009 – Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził wręcz, że właściciele nieruchomości sąsiednich "zawsze są uczestnikami postępowania lokalizacyjnego". Natomiast wszystkie inne podmioty, w tym właściciele działek niesąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji, ale znajdujących się w obszarze analizowanym, mogą być stronami tego postępowania tylko wtedy, gdy wykażą swój interes prawny na podstawie art. 28 k.p.a. O interesie prawnym tych osób przesądza jednak zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości (zob. wyrok WSA z 27.2.2024 r., II SA/Rz 1883/23; podobnie wyrok WSA z 4.12.2023 r., II SA/Ol 872/23). Wbrew odmiennym twierdzeniom Wójta, taka linia orzecznicza była już ukształtowana w czasie, gdy organ ten prowadził postępowanie zmierzające do wydania Decyzji WZ. W tym kontekście trzeba więc zauważyć, że tak wówczas, jak i obecnie, nieruchomość Skarżącej znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie z nieruchomością, na której zlokalizowano sporną inwestycję. Ubocznie wypada zauważyć, że należące do Skarżącej nieruchomości (działki) stanowiły zasadniczą część nieruchomości (działek), które podlegały analizie na potrzeby ustalania warunków zabudowy dla tej inwestycji, o czym dobitnie świadczy ich ujęcie w załącznikach do Decyzji WZ (w wynikach analizy funkcji oraz cech zabudowy terenu – w szczególności na załączonej mapie, gdzie obszar analizy obejmuje m.in. działki nr ewid. [...], [...] i [...]). Szczególnego podkreślenia wymaga również okoliczność, że – jak wynika z decyzji Wójta z 7.11.2023 r. ustalającej na rzecz Wnioskodawczyni warunki zabudowy dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego (a więc inwestycji nieporównanie mniej uciążliwej od "domu weselnego") na projektowanej nowo wydzielonej działce z działki nr ewid. [...] – organ I instancji uznał za stronę tamtego postępowania również Skarżących. Może to rodzić zasadnicze wątpliwości co do przestrzegania przez Wójta zasady ogólnej budzenia zaufania organu do władzy publicznej – unormowanej w art. 8 k.p.a. – skoro w podobnych okolicznościach faktycznych i prawnych organ ten zdaje się traktować niektóre podmioty w sposób odmienny ("uprzywilejowany"), niż inne (tym sposobem "dyskryminowane"). Nieprzekonujące, a wręcz – jak to już wyżej wskazano – nietrafne są w tej mierze wyjaśnienia organu I instancji co do zajścia w ww. okresie istotnej zmiany "wykładni orzeczniczej" sądów administracyjnych. Zarazem Sąd w pełni podziela stanowisko SKO wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wywodzące interes prawny legitymujący Wnioskodawczynię do udziału w postępowaniu zakończonym Decyzją WZ w charakterze strony z przepisów art. 140 i art. 144 k.c. oraz z niewymagającego szczególnego dowodu – bo znajdującego dostateczne oparcie we wskazaniach płynących z doświadczenia życiowego – faktu oddziaływania spornej inwestycji Skarżących ("domu weselnego") na bezpośrednio sąsiadującą z nią nieruchomość Wnioskodawczyni, w szczególności w postaci wzmożonego hałasu oraz ruchu pojazdów. Jako absolutnie chybione (by nie rzec: absurdalne) jawią się zarzuty skargi, koncentrujące się na próbie przeciwstawiania uciążliwościom pochodzącym od urządzonego przy spornej inwestycji parkingu dla gości "domu weselnego" na ponad 50 osób, bardziej jakoby uciążliwego oddziaływania drogi dojazdowej (a istocie wjazdu w postaci "sięgacza") do nieruchomości Odwołującej, wykorzystywanej wyłącznie przez nią i jej rodzinę, a w konsekwencji przeciwstawianie immisji wiążących się ze znacznie zwiększonym ruchem samochodowym przy domu weselnym, "uciążliwościom" dojazdu do własnej nieruchomości jej właścicieli. Równie niezrozumiałe są twierdzenia pełnomocnika Skarżących o braku występowania jakichkolwiek immisji pochodzących z nieruchomości zabudowanej "domem weselnym" względem bezpośrednio graniczącej z terenem inwestycji nieruchomości Wnioskodawczyni. Takie twierdzenia jawią się jako oczywiście sprzeczne już choćby tylko z doświadczeniem życiowym. W konsekwencji Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie miał najmniejszych wątpliwości, że Wnioskodawczyni obiektywnie przysługiwał status strony postępowania zakończonego Decyzją WZ i że z tego tytułu powinna ona była brać udział w tym postępowaniu – czego bez własnej winy została pozbawiona. Tym samym spełniona została przesłanka wznowieniowa, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W myśl jednak art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Zgodnie zaś przywołanym art. 146 k.p.a. – a tu ściślej: z jego § 1 – uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. W orzecznictwie sądowym słusznie przyjmuje się, że art. 146 § 1 k.p.a. wskazuje w sposób jednoznaczny, że upływ określonych w nim terminów, jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji, jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które go spowodowały. Termin pięcioletni, chociaż zamieszczony w przepisie proceduralnym, ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydana została z naruszeniem prawa. Termin ten nie może być przywrócony, gdyż nie jest on terminem, do zachowania którego obowiązana jest strona, lecz jego adresatem jest organ. Jednocześnie bieg terminu z art. 146 § 1 k.p.a. nie może ulec przerwaniu, gdyż możliwości takiej ustawodawca nie przewidział. Zarazem z art. 146 § 1 k.p.a. wynika bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie, co oznacza też zakaz dokonywania ustaleń materialnoprawnych wadliwości decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego (por. wyroki NSA: z 16.1.2024 r., II OSK 2045/22, z 3.3.2023 r., II OSK 200/22; z 9.1.2023 r., II OSK 2375/21; z 5.12.2023 r., II OSK 711/21; z 26.5.2022 r., II OSK 1748/19; z 26.8.2021 r., II OSK 15/21). W kontrolowanej sprawie Decyzja WZ została doręczona Skarżącym w dniu jej wydania – tj. 21 stycznia 2010 r. – co potwierdzają złożone na jej egzemplarzu podpisy Inwestorów. Zatem nie ulega najmniejszych wątpliwości fakt upływu (ponad) pięcioletniego okresu pomiędzy dniem doręczenia Decyzji WZ, a dniem wydania zaskarżonej decyzji. W konsekwencji prawidłowo SKO, uchyliwszy decyzję Wójta, rozstrzygnęło, że do wydania Decyzji WZ doszło z naruszeniem prawa, z uwagi na pominięcie strony postępowania (Wnioskodawczyni), oraz że nie ma możliwości uchylenia Decyzji WZ z powodu upływu pięcioletniego terminu od dnia doręczenia tej decyzji. Słusznie również SKO wskazało, że z uwagi na upływ tego terminu, nie jest uprawnione do merytorycznej oceny Decyzji WZ, a więc także – czego domagali się Skarżący – do oceny ewentualnego (braku) wpływu na treść Decyzji WZ faktu pominięcia udziału Wnioskodawczyni w postępowaniu zakończonym tą decyzją. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.