I SA/Sz 1286/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA – Joanna Wojciechowska po rozpatrzeniu w Wydziale I w dniu 3 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A. C." S. z o. o. z siedzibą w S. o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od maja do października 2014 r. p o s t a n a w i a: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji "A. C." S. z o. o. z siedzibą w S. (dalej: "Skarżąca") pismem z dnia 1 grudnia 2016 r. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od maja do października 2014 r. W uzasadnieniu skargi Skarżąca zamieściła wniosek o wstrzymanie wykonania skarżonej decyzji w związku z zachodzącym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, a nadto spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyż wykonanie skarżonej decyzji doprowadzi do egzekucji różnicy pomiędzy kwotą nadwyżki podatku naliczonego nad należnym ustaloną w skarżonej decyzji przez organ a kwotą zadeklarowaną przez Skarżącą. Przedmiotowa kwota jest znaczna i może narazić Skarżącą na niepowetowane straty zarówno materialne jak i niematerialne związane z poczuciem krzywdy, niesprawiedliwości oraz zagrożeniem związanym z egzystencją z majątku Skarżącej jeszcze przed prawomocnym rozstrzygnięciem sporu przed sądem. Wymierzona kwota zobowiązań podatkowych nie może również być jednorazowo zapłacona przez Skarżącą i nie jest możliwe jej pełne wyegzekwowanie ze względu na brak majątku podlegającego egzekucji o wartości zapewniającej spłatę zaległości podatkowej. Dodatkowo w treści uzasadnienia skargi Skarżąca wskazała, że prowadzenie przeciwko niej egzekucji polegającej na zajęciu nieruchomości i ruchomości wchodzących w skład przedsiębiorstwa spowoduje utratę majątku w oparciu, o który prowadzona jest działalność gospodarcza, a którego utrata bezpośrednio wiązać się będzie z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej. Prowadzenie egzekucji z rachunków bankowych może natomiast doprowadzić do utraty płynności finansowej, która w konsekwencji mogłaby spowodować nieodwracalne skutki w postaci utraty obrotów i zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Zachodzi tym samym realna obawa, że konieczność uiszczenia kwoty wynikającej ze skarżonej decyzji doprowadzi do likwidacji prowadzonej działalności. Skarżąca podkreśliła, że późniejsze odzyskanie wpłaconych środków pieniężnych w wyniku pozytywnego rozstrzygnięcia sądu nie odwróci skutków utraty płynności finansowej działalności gospodarczej Skarżącej, a w konsekwencji likwidacji. Skarżąca zwróciła uwagę, iż utrudnione, a niekiedy nawet niemożliwe jest powrócenie na określony rynek z zachowaniem zaufania kontrahenta. W ocenie Skarżącej sytuacja w jakiej obecnie się znajduje jest dla niej niespodziewana, ponieważ do chwili obecnej pozostawała w przekonaniu, że działalność będzie się rozwijała, a sprzedaż rosła. Skarżąca nie ma obecnie środków na pokrycie zobowiązania, a egzekucja zagrozi funkcjonowaniu działalności gospodarczej i praktycznie zmusi do jej likwidacji uniemożliwiając dalsze wykonywanie usług i spłatę zobowiązań. Dodatkowo Skarżąca odwołała się do postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/2004 oraz postanowienie NSA z 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 182/10. Do skargi załączona została kopia sprawozdania finansowego Skarżącej za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. Natomiast w otwartym terminie do uiszczenia wpisu Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, a następnie w dniu 6 lutego 2017 r. uzupełniła go poprzez złożenie dodatkowych dokumentów. Dokumenty te obejmowały: – wniosek Skarżącej z dnia 2 stycznia 2017 r. o zwolnienie zajętych środków na wypłatę wynagrodzeń dla pracowników, – protokół z czynności egzekucyjnych z dnia 5 grudnia 2016 r., – dwa zawiadomienia Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. oraz 1 grudnia 2016 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (odpowiednio B. P. K. O. S.A. i P. K. O. B. P. S.A.) do łącznej kwoty należności głównej i odsetek [...] zł, wraz z tytułami wykonawczymi, – postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia 25 stycznia 2017 r. odmawiające zwolnienia z egzekucji środków uzyskanych z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, – sprawozdanie finansowe Skarżącej za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. (rachunek zysków i start, bilans, informacja dodatkowa, – deklarację VAT-7 Skarżącej za X, XI, XII 2016 r. i I 2017 r., – kopię bilansu Spółki na dzień 31 grudnia 2014 r. oraz na dzień 31 grudnia 2015 r., – wyciągi z trzech rachunków bankowych Skarżącej za okres od 1 grudnia 2016 r. do 4 stycznia 2017 r. Starszy referendarz sądowy postanowienie z dnia 9 marca 2017 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy, a Sąd po rozpoznaniu sprzeciwu postanowieniem z dnia 22 maja 2017 r. utrzymał je w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a., wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, jak stanowi art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydawanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samem sprawy. Wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w razie stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu, Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, a użycie przez ustawodawcę zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Wystąpienie z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu wiąże się z obowiązkiem takiego jego sformułowania, by powołane w nim okoliczności wskazywały na spełnienie przynajmniej jednej z dwóch przesłanek wymienionych w przepisie, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie i literaturze konsekwentnie podkreśla się, że uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Obowiązkiem strony jest więc poparcie wniosku twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (por. postanowienia NSA: z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt I OZ 363/14, z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07; z dnia 29 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 148/09; z dnia 10 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 536/10; z dnia 1 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 17/11, orzeczenia są dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 4, Wolters Kluwer 2011, s. 229). Wobec tego, iż Skarżąca uzasadniając swój wniosek powołała się na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków oraz na potencjalne skutki ewentualnej egzekucji, Sąd podkreśla, iż nawet trudna sytuacja finansowa osoby prawnej nie powoduje sama przez się ziszczenia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w omawianym przepisie art. 61 § 3 P.p.s.a. Za wstrzymaniem wykonania aktu nie mogą przemawiać same przedstawione przez Skarżącą trudności, pojawiające się w prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem w postępowaniu o udzielenie ochrony tymczasowej badany jest wpływ wykonania zaskarżonego aktu na sytuację majątkową strony, a nie wpływ na tą sytuację jakichkolwiek innych czynników (por. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2013 r. o sygn. akt I FZ 15/13, orzeczenie jest dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd stoi na stanowisku, że badanie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej nie sprowadza się tylko do oceny kondycji finansowej Skarżącej. Nawiązując natomiast do zamieszczonego w skardze wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych: formularza i dodatkowych dokumentów, ocena nie jest tożsama z oceną dokonywaną przy badaniu wniosku o wstrzymanie. Jeżeli zatem uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu sprowadza się do kwestii związanych ze stanem majątkowym strony, to nie wystarczy tylko wykazanie, że jej sytuacja materialna jest zła, ale niezbędne jest jeszcze uprawdopodobnienie, że brak zastosowania ochrony tymczasowej w tym konkretnym przypadku spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w jej sferze majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r. o sygn. akt II GZ 651/15, orzeczenie jest dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd wskazuje również, iż nie jest wystarczające wykazanie, że na skutek wykonania tego aktu dojdzie do egzekucji kwoty zobowiązania, czy też wykonanie aktu wywoła szczególnie niekorzystne dla Skarżącej konsekwencje. W celu ustalenia, czy w stanie faktycznym sprawy rzeczywiście może dojść do wyrządzenia szkody majątkowej i że szkoda ta będzie znaczna, konieczne jest odniesienie kwoty zobowiązania do stanu majątkowego wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FZ 718/13, orzeczenie jest dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zawarte w uzasadnieniu wniosku twierdzenia powinny znajdować odzwierciedlenie w odpowiednich dokumentach źródłowych. Brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku i nie poparcie go odpowiednimi dowodami uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienia NSA: z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. akt GZ 120/04 i z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, orzeczenia są dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie Skarżąca nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić jej znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w toku rozpoznawania przez Sąd wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że kapitał zakładowy Skarżącej wynosi [...] zł, wartość środków trwałych wynosi [...] zł, a wysokość straty za 2015 r. według bilansu [...] zł. Sąd zwraca uwagę na istotne zmiany wartości w zakresie danych widocznych w rachunku zysków i strat, tj. kosztów działalności operacyjnej, w tym usługi obce ([...] zł – na dzień 30 grudnia 2014 r., [...] zł – na dzień 31 grudnia 2015 r., [...] zł – na dzień 31 grudnia 2016 r.), wynagrodzenia ([...] zł – na dzień 30 grudnia 2014 r., [...] zł – na dzień 31 grudnia 2015 r., [...] zł – na dzień 31 grudnia 2016 r.), a także danych widocznych w bilansie, tj. kapitałów (funduszy) własnych (w tym kapitału podstawowego z [...] zł - na dzień 30 grudnia 2014 r., [...] zł - na dzień 31 grudnia 2015 r., [...] zł - na dzień 31 grudnia 2016 r.), straty ([..] zł - na dzień 30 grudnia 2014 r., [...] zł na dzień 31 grudnia 2015 r., [...] zł – na dzień 1 stycznia 2016 r., [...] zł - 31 grudnia 2016 r.). Na uwagę zasługuje znaczący wzrost wartości usług obcych wg. stanu na koniec roku 2015 oraz 2016. Nie jest jasna natomiast rozbieżność pomiędzy danymi przygotowanymi na dzień 31 grudnia 2015 r., a danymi wg. stanu na dzień 1 stycznia 2016 r. (bilans za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r.). Ponadto doszło do obniżenia kapitału podstawowego Skarżącej. Informacja o tym znalazła się w bilansie – Pasywa, Kapitał (fundusz podstawowy) oraz w informacji dodatkowej do sprawozdania za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. W tej ostatniej opisano, że na kapitał Skarżącej składają się: fundusz podstawowy (wartość: [...] zł – stan na początek roku, [...] zł – stan na koniec roku), fundusz zapasowy ([...] zł tan na początek roku i [...] zł – stan na koniec roku). Doszło więc do obniżenia kapitału podstawowego oraz rezerwowego odpowiednio o [...] zł oraz [...] zł. Brak jednakże dodatkowych informacji w tym zakresie, tj. zmiany umowy Spółki, podjęcia właściwej uchwały Walnego Zgromadzenia wspólników, potwierdzenia wypłaty kapitału wspólnikom, dowodów na pokrycie zobowiązań Spółki, ze środków pochodzących z obniżenia kapitału, zawiadomienia wierzycieli o obniżeniu kapitału, oświadczenia o zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wierzycieli. Obniżenie nie zostało także ujawnione w Krajowym Rejestrze Sądowym, co stanowi obowiązkowy element obniżenia kapitału spółki. Uwzględniając powyższe Sąd wskazuje, iż informacje poddane badaniu mają znaczenie dla ustalenia kapitału spółki. W tym zakresie wskazać należy na stanowisko wyrażone w doktrynie, zgodnie z którym kapitał własny, w tym podstawowy ma podstawowe znaczenie dla funkcjonowania i rozwoju każdej jednostki w gospodarce rynkowej, ponieważ jest najbardziej stabilną formą finansowania aktywów jednostki. Z tego względu jest on przeznaczony na finansowanie przede wszystkim długoterminowych składników majątku, czyli tych, które są trwale związane z jednostką (aktywa trwałe) i stanowią gwarancję prowadzenia w sposób nieprzerwany działalności jednostki(...) Dowodami badania składników kapitału własnego są księgi rachunkowe, dowody źródłowe obejmujące akty notarialne dotyczące powołania jednostki, wypisy z KRS, o wysokości kapitału podstawowego, zapisy dotyczące ewidencji jego zwiększeń lub zmniejszeń, uchwały wspólników lub akcjonariuszy dotyczące podziału zysku netto (por. Wiktor Gabrusiewicz, Audyt sprawozdań finansowych. Teoria i praktyka, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Warszawa 2014, s. 207-208). Według Sądu, również konieczność poniesienia ciężaru finansowego wynikającego z zaskarżonej decyzji nie stanowi podstawy do wstrzymania wykonania decyzji mimo, iż jej przedmiotem jest podatek od towarów i usług (tj. nadwyżka podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za poszczególne okresy od maja 2014 r. do października 2014 r., a także podatek do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług za maj 2014 r. w kwocie [...] zł, czerwiec 2014 r. [...] zł). Każda bowiem decyzja podatkowa zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość powodującą określony skutek finansowy. Warto wskazać, iż w orzecznictwie odnoszącym się do problematyki wstrzymywania aktów nakładających obowiązek ponoszenia wydatków pieniężnych podnosi się, iż rodzaj nałożonego obowiązku, nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne z natury rzeczy przecież odwracalnego. Stanowisko takie zostało przedstawione w postanowieniu NSA z dnia 20 grudnia 2004 r. o sygn. akt. GZ 138/04, w którym dodatkowo wskazano, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi, istnieje oczywista możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. Z kolei w postanowieniu z dnia 7 października 2011 r. o sygn. akt II GSK 2001/11, NSA zauważył, iż każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, orzeczenia są dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca nie wykazała, że ewentualna szkoda wywołana wykonaniem decyzji, nie będzie mogła zostać wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanych kwot pieniężnych oraz nie poparła swoich twierdzeń dokumentami źródłowymi. Materiał dowodowy bowiem stanowiły dokumenty zgromadzone przez Sąd w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Podsumowując, Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2012 r. o sygn. akt II GZ 455/12 (orzeczenie jest dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl)., zgodnie z którym, postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wydawane jest wyjątkowo, na wniosek skarżącego i nie stosuje się w odniesieniu do niego treści art. 49 P.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku nieuzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przewodniczący nie ma obowiązku wzywania strony do jego uzupełnienia lub poprawienia, a inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy. Mając na uwadze wskazane okoliczności, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.