VII SA/Wa 259/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 2 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. C.-O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odmówić przyznania J. C.-O. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. J. C.-O. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z treści złożonego następnie na urzędowym formularzu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wynika, iż skarżąca posiada mieszkanie o powierzchni 46 m2, jest ponadto współwłaścicielką działki o powierzchni 372 m2 i znajdującego się na niej domu (udział skarżącej wynosi 1/6, przypadająca skarżącej część domu ma powierzchnię 120 m2), a także współwłaścicielką mieszkania o powierzchni ok. 43 m2 (udział 1/4). Skarżąca pozostawiła niewypełnioną rubrykę dotyczącą osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Jednocześnie wskazała, że zamieszkuje wraz z rodziną, przy czym pozostali mieszkańcy domu utrzymują się samodzielnie, regulują rachunki z własnych środków, nie prowadzą ze skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego, podkreśliła też, że nie są zaangażowani w sprawę. J. C.-O. oświadczyła, iż otrzymuje świadczenie z ZUS w wysokości 2539 zł netto miesięcznie. Do zobowiązań i stałych wydatków skarżąca zaliczyła: opłaty za wodę i ścieki – 100 zł, za gaz – 300 zł, prąd – 143 zł, odpady – 28 zł, składki mieszkaniowe – 239 zł, wydatki na leki i suplementy diety – 80 zł, bilety komunikacji miejskiej – 50 zł, ubezpieczenie na życie – 59 zł, kredyt – 455 zł, wydatki na wyżywienie i środki czystości – ok. 650 zł, konieczne remonty domu – 40 zł. Z wniosku wynika ponadto, że skarżąca posiada oszczędności w kwocie 1428 zł. Rozpoznając wniosek skarżącej stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być zatem stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Zauważyć też trzeba, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym, zainicjowanym przez stronę, nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 17 maja 2011 r. II FZ 174/11 LEX nr 1081459). Odnosząc powyższe uwagi do złożonego przez J. C.-O. wniosku stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla jego uwzględnienia, ponieważ skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Jak wynika z wniosku, skarżąca otrzymuje świadczenie z ZUS w wysokości 2539 zł netto miesięcznie, nie ma innych osób na utrzymaniu. Z wniosku wynika ponadto, że J. C.-O. posiada oszczędności w kwocie 1428 zł. Wobec powołania się przez skarżącą na spłacanie kredytu wskazać trzeba, że zobowiązania kredytowe nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienia NSA z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt II GZ 96/14 LEX nr 1450831, z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt II OZ 919/12 LEX nr 1270362, z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II OZ 752/12 LEX nr 1327948). Przy dokonywaniu oceny złożonego przez skarżącą wniosku istotne znaczenie ma okoliczność, iż J. C.-O. posiada znaczny majątek, który może stanowić dodatkowe źródło dochodu, a mianowicie – oprócz współwłasności domu, w którym mieszka (oraz działki, na której jest położony) - skarżąca jest także współwłaścicielką mieszkania o powierzchni ok. 43 m2 (udział 1/4), ponadto posiada mieszkanie o powierzchni 46 m2. W przypadku, gdy w skład majątku wnioskodawcy wchodzi więcej niż jedna nieruchomość, wniosek o przyznanie prawa pomocy co do zasady nie zasługuje na uwzględnienie. Nie sposób oczekiwać, że to ze środków publicznych pokrywane będą koszty uczestniczenia strony w postępowaniu, jeżeli ma ona możliwość uzyskiwania dochodu ze składników własnego majątku. Posiadanie kilku nieruchomości w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, posiadany majątek może bowiem przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków brakuje bieżących środków finansowych (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 24 października 2005 r. II SA/Gl 496/05, niepubl., postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 kwietnia 2013 r. II FZ 158/13 LEX nr 1310045, z dnia 2 października 2014 r. II OZ 1012/14 LEX nr 1530778, z dnia 5 kwietnia 2013 r. II OZ 222/13 LEX nr 1296872). Nadto, skoro skarżąca jest współwłaścicielką domu (udział 1/6), w którym mieszka razem z rodziną (prawdopodobnie także z pozostałymi współwłaścicielami domu), wydaje się, że skarżąca winna w pierwszej kolejności zwrócić się do członków rodziny o udzielenie wsparcia w pokryciu kosztów postępowania związanego ze wspólną/ wspólnie zamieszkiwaną nieruchomością. Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze stwierdzić trzeba, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie referendarza sądowego J. C.-O. nie wykazała, aby pozyskanie przez nią środków na pokrycie kosztów sądowych oraz wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika było obiektywnie niemożliwe, brak jest więc podstaw do przerzucenia tych kosztów na współobywateli w ramach instytucji przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym odmówiono przyznania skarżącej prawa pomocy, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.