III SA/Wr 405/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), Kamila Paszowska Wojnar, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa: oddala skargę w całości Przedmiotem skargi M. L. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej: SKO, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia 3 czerwca 2020 r. Nr SKO/AL-416/11/2020 utrzymująca w mocy decyzję z dnia 19 marca 2020 r. nr WSO.BOM.7340.19.2020 działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Głogowa - Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich (dalej: organ I instancji) w sprawie cofnięcia zezwolenia nr [...] z dnia 9 marca 2016 r. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji ww. decyzją z dnia 19 marca 2020 r., działając na podstawie art. 18 ust. 10 pkt. 1 lit. a) ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2019, poz. 2277 ze zm., dalej uowt) zdecydował cofnąć stronie zezwolenie nr [...] r. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie spożywczym usytuowanym w Głogowie przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że do Urzędu Miejskiego w dniu 23 stycznia 2020 r. wpłynęło pismo z Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Gminy Miejskiej Głogów z informacją, że dnia 25 grudnia 2019 r. uprawomocnił się wyrok skazujący skarżącą za popełnienie przestępstwa polegającego na sprzedaży alkoholu nieletnim. Do informacji dołączony został prawomocny wyrok Sądu [...] sygn. akt [...] z dnia [...] uznający stronę winną popełnienia czynu z art. 43 ust. 1 uowt polegającego na doprowadzeniu do rozpijania małoletnich w ten sposób, że w dniu 21 marca 2019 r. w Głogowie w sklepie przy ul. [...] sprzedała małoletniemu J. W. trzy butelki piwa i jedną puszkę piwa oraz małoletniemu H. A. jedną puszkę piwa i jedną butelkę piwa. Podkreślił organ I instancji, że sam fakt sprzedaży alkoholu osobie nieletniej w miejscu prowadzenia działalności powoduje bezwzględny obowiązek cofnięcia zezwolenia. Zaznaczył organ, że w sprawie okoliczności zdarzenia są potwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu, którym organ jest związany. Strona w odwołaniu od ww. decyzji wniosła o jej zmianę lub uchylenie, argumentowała że nieumyślna jednorazowa sprzedaż napoju alkoholowego osobom nieletnim w tym samym miejscu i czasie nie wyczerpuje przesłanek z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a uowt, ponieważ przepis ten ma zastosowanie do zdarzeń powtarzających się. Wyjaśniła strona, że działała pod wpływem błędu w zakresie oceny wieku kupujących, który spowodował odstąpienie od weryfikacji wieku kupującego. Podkreśliła, że działalność prowadzi od wielu lat i nigdy nie miała problemów, jest to jej jedyne źródło utrzymania, a pandemia koronawirusa skutkuje brakiem możliwości zatrudnienia w innym sektorze, a nadto, że cofnięcie zezwolenia spowoduje utratę pracy dwóch osób. Dalej strona wskazała, że zeznania nieletnich nie były jednoznaczne. Zarzuciła strona, że zaniechano przesłuchania nieletnich i oceny ich wieku. SKO po rozpoznaniu odwołania, zaskarżoną decyzją orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przestawił przebieg postępowania i wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a uowt zezwolenie, o którym mowa w art. 1, organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Dotyczy to w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim. Powołał się organ II instancji na orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że każda - nawet jednorazowa, sprzedaż napoju alkoholowego osobie nieletniej w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej, stanowi nieprzestrzeganie określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych i jest podstawą do cofnięcia zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi. W konsekwencji przy uwzględnieniu zgromadzonych materiałów dowodowych, w tym w szczególności wyroku Sądu [...], zdaniem SKO organ I instancji zasadnie wydał decyzję o cofnięciu zezwolenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zarzuciła naruszenie: - art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) uowt przez przyjęcie, że nieumyślna jednorazowa sprzedaż napoju alkoholowego osobom nieletnim, w tym samym miejscu i czasie wyczerpuje dyspozycję ww. przepisu, podczas gdy przepis wyraźnie wymaga co najmniej kilkukrotnej sprzedaży. W sprawie działanie strony było pod wpływem błędu, który spowodowała odstąpienie od weryfikacji wieku kupującego.; - sprzeczność istotnych ustaleń SKO z materiałem zgromadzonym w sprawie, który potwierdza jednorazowość zdarzenia, jak również brak uwzględnienia skutków cofnięcia zezwolenia dla strony; art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) przez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, pominięcie istotnych okoliczności sprawy, pominięcie braku umyślności odnośnie wieku kupujących z uwagi na ich wygląd. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani procesowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu stanowisko organu, że zaistniały podstawy do cofnięcia skarżącej zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi – z uwagi na nieprzestrzeganie określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, tj. sprzedaż napojów alkoholowych osobom nieletnim - jest uzasadnione. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy uowt i materiał dowodowy, z którego wynika, że w należącym do skarżącej sklepie doszło do sprzedaży alkoholu osobom nieletnim, co stanowi podstawę do wydania na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) uowt decyzji cofającej zezwolenie na sprzedaż alkoholu. W myśl art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości, "organ zezwalający" zobligowany został do cofnięcia udzielonego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim. Powołany przepis jest skorelowany z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy, który ustanawia zasadę, że zabrania się sprzedaży napojów alkoholowych osobom do 18 lat. Odnosząc się do argumentacji skargi wskazać należy, że w orzecznictwie podkreśla się, że ratio legis przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) uowt jest dążenie do eliminowania z obrotu napojami alkoholowymi tych przedsiębiorców, którzy dopuszczają się naruszeń zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Przedsiębiorca, który sprzedał alkohol osobie nieletniej, chociażby jednokrotnie, nie daje rękojmi, że nie będzie tak postępował w przyszłości, a tym samym nie daje rękojmi należytej realizacji zadań wynikających z ustawy. Dlatego też w przypadku stwierdzenia naruszenia zasad obrotu napojami akoholowymi, można wyciągnąć dalej idące konsekwencje, sprowadzające się w efekcie do cofnięcia nie tylko zezwolenia, z którym związane jest naruszenie, ale także pozostałych zezwoleń udzielonych podmiotowi i dotyczących danego punktu handlowego (por. uchwała NSA z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt II GPS 2/07, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA). Zwrócić również należy uwagę, że ustawodawca wyposażył podmioty sprzedające napoje alkoholowe w określone uprawnienia, zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 uowt w przypadku wątpliwości co do pełnoletniości nabywcy, sprzedający lub podający napoje alkoholowe uprawniony jest do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy. Z treści przyznanego sprzedawcy w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy uprawnienia do wylegitymowania nabywcy alkoholu wynika, że tylko od niego zależy, czy z tego uprawnienia skorzysta. Sposób, w jaki uprawnienie to zostało ukształtowane oznacza, że sprzedawca może z niego skorzystać bez względu na to, jak postrzega wiek osoby kupującej (por. wyroki NSA: z dnia 6 lutego 2009 r. sygn. akt II GSK 712/08; z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt II GSK 2003/11). Jeżeli sprzedający z tego uprawnienia nie korzysta, to niejako godzi się na ponoszenie konsekwencji naruszenia zakazu. Z tych względów skutkom udostępniania alkoholu osobom niepełnoletnim nie można przeciwstawiać skutków pozbawienia przedsiębiorcy pozwolenia na sprzedaż lub podawanie napojów alkoholowych (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r., II GSK 175/06). Bez wpływu na odpowiedzialność administracyjną wynikającą z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a uowt, pozostaje podnoszony przez stronę brak świadomości i błąd w ocenie wieku kupujących. Okoliczność błędnej oceny wieku kupujących nie jest usprawiedliwieniem dla złamania zakazu sprzedaży alkoholu osobom do lat 18 - wynikającego z art. 15 ust. 1 pkt 2 u.w.t.p.a. Również wbrew stanowisku strony ustawodawca nie różnicuje skutków nieprzestrzegania warunków sprzedaży napojów alkoholowych od ilości dokonanych naruszeń. Zatem każda, nawet jednorazowa, sprzedaż napoju alkoholowego osobie nieletniej, w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej, stanowi nieprzestrzeganie określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych i jest podstawą do cofnięcia zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi. Przywoła Sąd pogląd wyrażony w wyroku NSA z 20 października 2017 r. sygn. akt II GSK 3450/16 - który podziela – że treść art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości jest jednoznaczna. Wynika z niego mianowicie zasada, że organ cofa zezwolenie w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, w szczególności sprzedaży osobom nieletnim. Chodzi tu o każdy taki przypadek, nawet jednostkowy. Użycie w powyższym przepisie liczby mnogiej ogranicza się wyłącznie do podkreślenia, że jest wiele zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia dla poglądu, że dopiero wielokrotne złamanie zakazu skutkuje cofnięciem zezwolenia. Gdyby ustawodawca miał na myśli działania wielokrotne, wskazałby to wyraźnie w ustawie, zaś z redakcji przepisu oraz kategorycznej formy zakazu (zabrania się) wynika, że każde naruszenie wskazanej zasady skutkuje cofnięciem zezwolenia. Pogląd ten jest od dawna ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 27 września 2005r., sygn. akt II GSK 148/05; wyrok NSA z dnia 10 października 2006r., sygn. akt II GSK 160/06; wyrok NSA z dnia 25 października 2006r., sygn. akt II GSK 175/06; wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2007r., sygn. akt II GSK 111/07; wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 90/10; wyrok NSA z dnia 22 maja 2014r., sygn. akt II GSK 388/13; wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015r., sygn. akt II GSK 470/14). Tego rodzaju sankcja jest niewątpliwie surowa, lecz taki cel przyświecał ustawodawcy w realizacji zasady wynikającej z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy, zmierzającej do bezwzględnego zakazu sprzedaży napojów alkoholowych nieletnim. Głównym celem ustawy o wychowaniu w trzeźwości jest uznanie życia obywateli w trzeźwości za niezbędny warunek moralnego i materialnego dobra narodu (preambuła ustawy). W sprawie bezsporne jest, że prawomocnym wyrokiem Sądu [...] sygn. akt [...] z dnia [...] uznano stronę winną popełnienia czynu z art. 43 ust. 1 uowt polegającego na doprowadzeniu do rozpijania małoletnich w ten sposób, że w dniu 21 marca 2019 r. w Głogowie w sklepie przy ul. [...] sprzedała małoletniemu J. W. trzy butelki piwa i jedną puszkę piwa oraz małoletniemu H. A. jedną puszkę piwa i jedną butelkę piwa. Słuszny jest pogląd SKO, że okoliczności potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu karnego należy uznać za udowodnione w postępowaniu administracyjnym. Ustalenia co do faktów, zawarte w sentencji prawomocnego wyroku sądu powszechnego nie są przedmiotem postępowania dowodowego w sprawie administracyjnej. Ustalenia te są wiążące dla organu administracji publicznej i nie podlegają weryfikacji w odróżnieniu od innych faktów w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 58/07, LEX nr 339679, wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1993 r. III SA 262/93 POP 1994, nr 6 poz.108). Ponadto wskazać należy na przepis art. 11 p.p.s.a., stanowiący, że ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Pod pojęciem "ustalenia prawomocnego wyroku" użytym w art. 11 p.p.s.a. rozumieć zaś należy ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego, dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, miejsca i czasu jego popełnienia. Sąd administracyjny pozbawiony jest możliwości dokonywania jakichkolwiek ustaleń odnoszących się do sfery faktów dowodowych istotnych dla stwierdzenia popełnienia przestępstwa (por. wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FSK 914/12, LEX nr 1336111). W konsekwencji analizowana norma z art. 11 p.p.s.a. nakazuje sądowi administracyjnemu akceptację ustaleń faktycznych organu administracji publicznej, które są zgodne z ustaleniami wyroku skazującego (por. wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FSK 914/12, Lex nr 1336111). Zdaniem Sądu, organ odwoławczy jak i organ I instancji rozpoznając sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania wskazywanych w skardze. Nie mogą również stanowić podstawy do uchylenia decyzji podnoszone w odwołaniu i w skardze argumenty dotyczące trudnej sytuacji skarżącej i trudności związane z prowadzeniem działalności w warunkach stanu epidemii, których ani organ ani Sąd nie negują. Jednak jak wynika z przedstawionych rozważań, każde naruszenie zakazu sprzedaży alkoholu osobom nieletnim, skutkuje cofnięciem zezwolenia. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.