I SA/Wa 1204/15
WyrokWSA w Warszawie2015-11-25
Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Jolanta Dargas, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość, która na dzień 27 maja 1990 r. była w faktycznym posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (P.), ale bez udokumentowanego tytułu prawnego do zarządu lub użytkowania, podlegała komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych?Ratio decidendi
Nieruchomość, która na dzień 27 maja 1990 r. znajdowała się w faktycznym posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (P.), ale bez udokumentowanego tytułu prawnego do zarządu lub użytkowania, podlegała komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Brak udokumentowanego tytułu prawnego do nieruchomości wyklucza możliwość uznania, że mienie to należało do przedsiębiorstwa w sensie prawnym, co jest warunkiem wyłączenia komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej utrzymującej w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę O. własności nieruchomości, która w 1990 r. była w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (P.). P. S.A. wniosła skargę do WSA, kwestionując komunalizację z powodu braku udokumentowanego tytułu prawnego do nieruchomości, powołując się na różne przepisy materialne i proceduralne oraz orzecznictwo NSA. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę, badając zgodność z prawem decyzji organów administracji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2015 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości oddala skargę
Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] stwierdzającą nabycie z dniem 27 maja 1990 r., z mocy prawa, przez Gminę O. własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie [...], objętej księgą wieczystą Nr [...] oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...].
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie, z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., przez Gminę Miasto O. własności przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu stwierdził, że nieruchomość ta stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] grudnia 1953 r. nr [...]. Wpisu prawa własności w księdze wieczystej nr [...] dokonano 24 października 1970 r. na podstawie decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Podniósł, że wywłaszczenie konkretnej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, dokonane na wniosek państwowych osób prawnych nie stanowiło automatycznego nabycia przez te osoby prawa zarządu do wywłaszczonej nieruchomości. Tytuł prawny do nieruchomości nadawany był przez właściwe organy państwowe, które ustalały prawno-rzeczowe tytuły do poszczególnych i konkretnie oznaczonych składników mienia w drodze decyzji. Zatem wpis w dziale II księgi wieczystej "Skarb Państwa - Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych" wskazuje jedynie władającego nieruchomością i nie daje podstawy do stwierdzenia, że P. przysługuje prawo zarządu do przedmiotowego gruntu. Uznał zatem, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że nie zostało ustanowione, w formie prawem przewidzianej, prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości na rzecz P. S.A. bądź jej poprzedników prawnych.
W związku z powyższym Wojewoda stwierdził, że skoro przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, zatem spełniała ona przesłanki określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, to działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] położone w B., z mocy prawa stały się własnością Gminy O.
Niezgadzając się z powyższym P. S.A. złożyły odwołanie od decyzji Wojewody domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu stwierdziły, że komunalizacji z mocy prawa przeczą ustalenia traktatu wersalskiego oraz przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. Jednocześnie powołały się na wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 6 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1401/09.
Po rozpoznaniu powyższego Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z [...] maja 2015 r. utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. W uzasadnieniu stwierdziła, że P. nie przysługiwał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu, który eliminowałby komunalizację przedmiotowego mienia z mocy prawa. Podniósł, że decyzja o ustaleniu opłaty także nie mogła w postępowaniu komunalizacyjnym stanowić dowodu na posiadanie prawa zarządu. Powołując się na stanowisko P. zawarte w odwołaniu organ stwierdził, że w jego ocenie skarżący nie widzi potrzeby legitymowania się zindywidualizowanym tytułem prawnorzeczowym do przedmiotowej nieruchomości, mimo, że ta indywidualizacja jest niezbędna przy ocenie tytułu prawnorzeczowego. Tytuł prawnorzeczowy musi w swej osnowie zawierać wszystkie szczegółowe cechy geodezyjne i ewidencyjne. Wskazał, że dla skarżącego jest to nieistotne, gdyż wyprowadza on tytuł opierając się na traktacie międzynarodowym.
Komisja podkreśliła, że przepisy traktatów międzynarodowych, a także rozporządzenie Prezydenta RP oraz żadne przepisy powojenne o Ziemiach Odzyskanych, nacjonalizacji, militaryzacji, włącznie z dekretem o majątkach opuszczonych i poniemieckich, formułujące z natury rzeczy ogólne zasady dotyczące dysponowania mieniem, nie mogły tworzyć po stronie P. konkretnie sformułowanego, w stosunku do geodezyjnie wyodrębnionej nieruchomości, ograniczonego prawa rzeczowego w postaci prawa użytkowania, czy prawa zarządu. Jednocześnie podniosła, że skarżący nie powołał się na żadne inne źródła swego ewentualnego prawa do przedmiotowego gruntu poza władaniem. Podkreślając, że obowiązująca w dniu wejścia w życie ustawy "komunalizacyjnej" ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" sformułowała jedynie zasadę władania gruntami przez P.
Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ stwierdził, że wobec nie wskazania konkretnego tytułu prawnorzeczowego przez skarżącego Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa miała pełną podstawę uznać za uzasadnioną komunalizację przedmiotowej nieruchomości orzeczoną przez Wojewodę [...]. Komisja podniosła również, że w przedmiotowej sprawie nie ma też zastosowania treść art. 11 ust 1 ustawy "komunalizacyjnej", ponieważ wykonywanie funkcji transportowych nie jest wykonywaniem zadań należących do właściwości organów administracji rządowej, a zadania z zakresu obronności mogą wykonywać praktycznie wszystkie przedsiębiorstwa.
W świetle powyższego organ stwierdził, że skoro P. nie przysługiwał odpowiedni tytuł prawny do nieruchomości to nieruchomość ta należała, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r.
Na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W Warszawie wniosły P. S.A. w W. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:
1. błędną wykładnię, a w konsekwencji błędne zastosowanie przepisu art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w związku z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej:
• polegające na błędnym przyjęciu, że komunalizowana nieruchomość należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji o komunalizacji, wydanej mimo braku przesłanek komunalizacji;
• w związku z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. polegające na błędnym przyjęciu, że komunalizowana nieruchomość należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji o komunalizacji, wydanej mimo braku przesłanek komunalizacji;
• polegające na błędnym przyjęciu, że komunalizacja nie następuje tylko w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo państwowe posiadało tytuł prawny do nieruchomości w postaci decyzji administracyjnej, co oznacza że brak dokumentu o zarządzie skutkuje komunalizacją mienia;
• polegające na błędnym przyjęciu, że podlega komunalizacji mienie przedsiębiorstwa państwowego wykonującego zadania o charakterze ogólnonarodowym, o znaczeniu ponadwojewódzkim, podległego organom administracji centralnej;
2. błędne zastosowanie przepisu art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. polegające na niezastosowaniu i błędnym przyjęciu, iż nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa "należy do" terenowego organu administracji publicznej stopnia podstawowego;
3. błędne zastosowanie przepisu art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. polegające na niezastosowaniu i błędnym przyjęciu, iż nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie tej ustawy nie "należała do" P. przedsiębiorstwa państwowego;
4. błędne zastosowanie polegające na niezastosowaniu przepisu art. 34 i art. 34a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Przepisy te zawierają bezwzględną przesłankę wyłączającą komunalizację z mocy prawa i pomimo iż znajdują się poza ogólnym aktem prawnym określającym przesłanki komunalizacji, to stanowią niezbędny element normy prawnej, której treść Sąd powinien zrekonstruować i zastosować;
5. błędne zastosowanie art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe, polegającym na jego niezastosowaniu i uznaniu, że jedynie konkretny dokument stwierdzający przyznanie zarządu jest podstawą do uznania, że przedmiotowy grunt był w zarządzie P., podczas gdy przepis ten stanowi generalną normę, będącą podstawą przekazania gruntów P., bez tytułu prawnego do konkretnego gruntu: "mienie P. stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy (to jest 9 grudnia 1989 r.)";
6. błędne zastosowanie art. 80 (pierwotnie 87) ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) polegające na jego niezastosowaniu, gdyż przepis ten stanowił, że grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek, a tej ewentualnej podstawy nabycia przez P. prawa zarządu z mocy prawa organ w ogóle nie badał.
Zarzuciły również rażące naruszenie przepisów postępowania:
• art. 7, 77 i 107 § 3 kpa poprzez przeprowadzenie dowodów nieadekwatnych wobec przedmiotu sprawy indywidualnej - w szczególności zupełne pominięcie dowodu na okoliczność, czy przed wejściem w życie Rozporządzenia o PKP linie kolejowe były w zarządzie Ministra Komunikacji, czy też czy grunty "pozostawały w dyspozycji" PKP w dniu wejścia w życie ustawy o PKP oraz czy były "w jego użytkowaniu" na podstawie art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. i zatrzymanie się na analizie przesłanek należenia gruntu do PKP na mocy art. 6 tej ustawy, jak również błędnej wykładni Rozporządzenia o PKP i ciężarze dowodu (który spoczywa w całości na organie), co doprowadziło do sprzecznego z ustawą wymogu legitymowania się przez PKP zindywidualizowanym w postaci decyzji tytułem prawnym, jak również poprzez naruszenie zasady oficjalizmu w zbieraniu dowodów i przeniesienie ciężaru dowodu istotnych w sprawie okoliczności na stronę postępowania, co jest wyrazem zasady prawdy formalnej, która w postępowaniu administracyjnym nie ma zastosowania.
• art. 75 k.p.a. w związku z art. 80 § 1 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, polegające na przyjęciu legalnej teorii dowodowej co do dowodu na okoliczność posiadania przez P. tytułu prawnego do przedmiotowego gruntu, podczas gdy na gruncie polskiej ustawy procesowej obowiązuje zasada swobodnej oceny dowodów, z której wynika, że daną okoliczność można udowadniać wszelkimi środkami dowodowymi.
W obszernym i szczegółowym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów, przywołując również uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1401/99. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.
Przedmiotowa sprawa dotyczy postępowania komunalizacynego, prowadzonego na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych i dotyczy wskazanych w decyzji komunalizacyjnej działek objętych księgą wieczystą nr [...], położonych w jednostce ewidencyjnej [...]. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 przytoczonej ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin.
Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika zatem, że mienie ogólnonarodowe należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których organem założycielskim były inne niż wyżej określone organy administracji państwowej, nie podlegało komunalizacji w trybie ww. przepisu. Jeżeli natomiast określone mienie ogólnonarodowe należało do takiego przedsiębiorstwa w sensie faktycznym, a nie prawnym, gdyż nie legitymowało się ono odpowiednim tytułem prawnym do użytkowanego mienia, to mienie to podlegało komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy z dnia 10 maja 1990 r.
Podkreślenia wymaga, że określenie mienie "należące" do przedsiębiorstw państwowych, oznacza należenie mienia do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie faktycznym. Stanowisko takie utrwalone jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki z 26 IX 2000 r., I SA1342/99, Lex nr 78921, z 2 II 2006 r., I OSK 1295/05, Lex nr 194864, z 16 III 2006 r., I OSK 583/05, Lex nr 198195, z 16 I 2008 r., I OSK 1947/06 niepub. I OSK 1641/07, I OSK 593/09 ), jak i w licznych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Termin ten był analizowany w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z 9 grudnia 1992 r. sygn. W 13/91.
Niezasadne są więc zarzuty skargi, co do wadliwego rozumienia przez organ tego pojęcia i stanowią one jedynie polemikę z utrwalonym jednolitym rozumieniem tego pojęcia.
Jak wykazało postępowanie, przedsiębiorstwo państwowe P. nie miało w dniu 27 maja 1990 r. tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Jak słusznie zauważyły organy, decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r., jest decyzją o charakterze deklaratoryjnym, którą stwierdza się stan faktyczny i prawny istniejący w dniu jej wejścia w życie, tj. w dniu 27 maja 1990 r. Dlatego wszelkie zmiany zarówno stanu faktycznego jak i prawnego mające miejsce po tej dacie, nie mają znaczenia prawnego.
Właściwie również organy wskazały, że tytuł prawny do nieruchomości nie wynika z mających ogólny charakter aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego. Zarządu nie można bowiem domniemywać. Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie, które organ prawidłowo przytoczył. Nie ma więc potrzeby ponownego jego powoływania. Decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, wskazywać sposób i cel korzystania.
Wymaga podkreślenia, że jak wynika z akt sprawy Wojewoda [...] w trakcie prowadzonego postępowania podjął kroki zmierzające do pozyskania dowodów mających świadczyć o prawach P. do przedmiotowej nieruchomości. W tym celu zwracał się m. in. do Urzędu Gminy w O., Starostwa Powiatowego w O. Dokumentów tych jednak nie uzyskał. Organ wzywał również wnioskodawcę do wykazania tytułu prawnego do spornej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., jednakże ten takiego tytułu nie przedłożył.
Wskazać należy, że przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] grudnia 1953 r., wydanego na podstawie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945, mocą którego wywłaszczono ją na rzecz Skarbu Państwa na cele kolejowe (P.).
Jednakże fakt wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nawet z przeznaczeniem na potrzeby P. nie oznacza automatycznego nadania temu przedsiębiorstwu tytułu prawnego do wywłaszczonej nieruchomości. Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120), a także rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97 ze zm.), nie mają zastosowania w sprawach komunalizacji, gdyż powyższe akty wykonawcze dotyczą postępowania uwłaszczeniowego i nie mają zastosowania w postępowaniu komunalizacyjnym.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wyjaśniła, w jaki sposób ustanawiany był zarząd. Analiza przepisów prawnych określających zasady przekazywania mienia państwowego wskazuje, że zarząd mógł powstać w drodze decyzji właściwego organu państwowego, na podstawie umowy zawartej za zezwoleniem tego organu, na podstawie umowy o przekazaniu mienia między państwowymi jednostkami organizacyjnymi nie posiadającymi osobowości prawnej, umowy zawartej przez te jednostki, w oparciu o protokół zdawczo – odbiorczy, albo na podstawie umowy kupna nieruchomości. Postępowanie nie wykazało, aby skarżący legitymował się jednym z wyżej wymienionych dokumentów, a nawet na ich istnienie skarżący nie powoływał się.
Zważyć ponadto należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje stanowisko, że niewskazanie przez przedsiębiorstwo tytułu prawnego do gruntu powoduje, że odpowiada on przesłance określonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. i tym samym podlega on komunalizacji (por. wyroki NSA: I OSK 1957/06, OSK 1947/06, I OSK 1442/07). Dlatego też niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r.
Równie nietrafny jest zarzut skargi niezastosowania rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", w brzmieniu na dzień 5 grudnia 1930 r. nadanym rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 listopada 1930 r. w sprawie zmian i uzupełnień rozporządzenia z dnia 24 września 1926 r., który mówił o nabywaniu i przekazywaniu majątku w użytkowanie i powierniczy zarząd przedsiębiorstwu "Polskie Koleje Państwowe", czy też niezastosowania art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe. Jakakolwiek dokumentacja odnośnie do przedmiotowej nieruchomości o nabyciu, czy przekazaniu nie została bowiem przez skarżącego okazana ani w postępowaniu administracyjnym, ani też w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Także argumentacja skargi odwołująca się do przepisów art. 34 i 34a ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, jest w ocenie Sądu nietrafiona. Celem unormowania zawartego w art. 34 tej ustawy było bowiem uregulowanie stanu prawnego mienia pozostającego w posiadaniu P.K.P., co do którego brak jest ustanowionego zarządu. Natomiast grunty, o których mowa w art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (a więc te, które wskazuje art. 34 tej ustawy), nie dotyczą gruntów, które podlegają komunalizacji z mocy art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych tj. tych, które z dniem 27 maja 1990 r. stały się z mocy prawa mieniem gminnym (por. wyrok. NSA z 16 I 2008 r., I OSK 1957/06, Lex nr 453445, wyrok Trybunału Konstytucyjnego 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03).
Ponadto, zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie znajduje zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej, stosownie do którego składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych, wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14. Określenie "należące" do przedsiębiorstw państwowych oznaczało bowiem należenie mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym, to jest posiadanie określonego tytułu prawnego, którego PKP do przedmiotowej nieruchomości nie posiadało. Również w wykazie objętym rozporządzeniem Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301) przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe nie zostało ujęte.
Zdaniem Sądu organy obydwu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie, dlatego też zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia art. 7, 77, 107 § 3, a także art. 75 i 80 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie. Słusznie też organy wskazały, że dla oceny przesłanek komunalizacji z mocy prawa istotne znaczenie ma stan faktyczny i prawny na dzień 27 maja 1990 r. Dlatego jedynie fakty prawotwórcze podlegają badaniu i ocenie, a nie inne okoliczności nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Organ odwoławczy ponownie i w całokształcie rozpoznał sprawę, a wydana decyzja ma umocowanie w treści przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Na zakończenie wyjaśnić należy, że w skardze strona skarżąca zwróciła uwagę na stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1401/09. Podkreślenia jednak wymaga, że zaprezentowany w nim pogląd ma charakter odosobniony i po wydaniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny w wielu orzeczeniach, dotyczących analogicznych spraw, prowadzonych z udziałem skarżącej spółki P. S.A., już do tego zapatrywania nie nawiązywał. Kwestia będąca przedmiotem sporu w niniejszej sprawie została rozstrzygnięta w ponad 200 prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego ze skarg skarżącej spółki. (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1282/13, z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1711/12; z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1212/12, I OSK 1211/12, I OSK 1255/12, I OSK 1370/12; z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 1091/12; z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt I OSK 822/12 i I OSK 823/12; z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt I OSK 748/12 i I OSK 727/12; z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1716/12; z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1697/11, I OSK 1687/11, I OSK 1696/11, I OSK 1698/11; z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1476/11, I OSK 1503/11, I OSK 1475/11, z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 45/12; z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt. I OSK 1941/11 i I OSK 1830/11; z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt. I OSK 282/11). Należy natomiast przychylić się do poglądu utrwalonego już w orzecznictwie sądów administracyjnych, że tylko określony tytuł prawny, chroniony prawem, oddziałuje na nowo ukształtowany z dniem 27 maja 1990 r. stan własnościowy potwierdzany decyzją komunalizacyjną wydawaną na podstawie przepisów ustawy komunalizacyjnej.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło