I FSK 1389/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-07-18

Skład orzekający: Izabela Najda - Ossowska, Małgorzata Niezgódka - Medek, Maja Chodacka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy naliczanie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, które mogłyby zostać pokryte przez zwiększone zwroty podatku VAT wynikające z korekty deklaracji, narusza zasadę proporcjonalności i równości podmiotów?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy podatkowe prawidłowo naliczyły odsetki za zwłokę. Zgodnie z art. 76b Ordynacji podatkowej, zaliczenie zwrotu podatku lub jego korekty następuje z dniem złożenia deklaracji lub jej korekty. Skarb Państwa nie dysponował zwiększoną kwotą zwrotu przed złożeniem korekty, a tym samym nie można było jej zaliczyć na poczet zaległości przed tym terminem. Zarzuty naruszenia zasady proporcjonalności i równości, a także przepisów Dyrektywy VAT i Konstytucji RP, uznano za nieuzasadnione w kontekście obowiązujących przepisów Ordynacji podatkowej.
Stan faktyczny
Spółka P. S.A. złożyła deklaracje korygujące VAT, wykazując wyższe kwoty zwrotu podatku niż pierwotnie zadeklarowane. Organy podatkowe zaliczyły wpłatę z 13 kwietnia 2015 r. na poczet zaległości w podatku VAT za różne okresy, naliczając odsetki za zwłokę od dnia następującego po terminie płatności. Spółka kwestionowała moment zaliczenia zwrotów VAT, twierdząc, że powinny one zostać zaliczone wcześniej, co skutkowałoby brakiem zaległości i odsetek. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od P. S.A. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Izabela Najda - Ossowska, Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, Sędzia del. WSA Maja Chodacka (sprawozdawca), Protokolant Anna Błażejczyk, po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. S.A. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Łd 76/16 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 16 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty z dnia 13.04.2015r. na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za sierpień i grudzień 2011r. oraz luty, marzec, kwiecień i maj 2012r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. S.A. z siedzibą w L. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi. 1.1. Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2016r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 76/16 oddalił skargę P. spółki akcyjnej z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 16 listopada 2015r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty z dnia 13.04.2015r. na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za sierpień i grudzień 2011r. oraz luty, marzec, kwiecień i maj 2012r. 1.2. Stan sprawy Sąd pierwszej instancji przedstawił następująco. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2015r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z dnia 16 czerwca 2015r. w sprawie zaliczenia P. S.A. w L. wpłaty z dnia 13 kwietnia 2015r. w wysokości 162.419,80 zł na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące sierpień 2011r., luty-kwiecień 2012r., grudzień 2011r. oraz maj 2012r. – na należność główną oraz odsetki za zwłokę. Utrzymując w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. Dyrektor Izby Skarbowej w L. powołał się na treść przepisów art. 51 § 1, art. 53 § 1, art. 62 § 1 i 4, art. 55 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa") oraz § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz.U. Nr 165, poz. 1373) i wskazał, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego dokonał zaliczenia wpłaty podatku od towarów i usług zgodnie z tymi przepisami. W wyniku złożenia w dniu 14 kwietnia 2015r. deklaracji korygujących VAT-7 po stronie spółki powstały zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące sierpień i grudzień 2011r. oraz luty, marzec, kwiecień i maj 2012r. z terminami płatności odpowiednio: 26 września 2011r., 15 czerwca 2012r., (z tytułu nienależnie otrzymanego zwrotu), 26 marca 2012r., 25 kwietnia 2012r., 25 maj 2012r. i 25 czerwca 2012r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. dokonał zaliczenia wpłaty z dnia 13 kwietnia 2015r. na poczet wskazanych zaległości w podatku od towarów i usług, naliczając odsetki od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku do dnia zapłaty podatku. Organ podatkowy I instancji zastosował obniżoną stawkę odsetek za zwłokę w wysokości 75% zgodnie z art. 56 § 1a Ordynacji podatkowej. Postanowienie o zaliczeniu uiszczonej w dniu 13 kwietnia 2015r. wpłaty na poczet zaległości w podatku od towarów i usług zostało wydane na podstawie art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej Jak stwierdził organ odwoławczy, art. 76b Ordynacji podatkowej zobowiązuje organ podatkowy do zaliczenia kwoty zwrotu podatku z dniem złożenia deklaracji wykazującej zwrot, a nie z dniem pierwotnie składanych deklaracji. Jeżeli podatnik w deklaracji pierwotnej wykazał pewną kwotę do zwrotu na rachunek bankowy i ją otrzymał, to nie ulega wątpliwości, że zwrot ten został zrealizowany. Jeżeli w terminie późniejszym podatnik skoryguje swoje wcześniejsze rozliczenie wykazując wyższą kwotę do zwrotu, to różnica pomiędzy pierwotnie zadeklarowaną kwotą do zwrotu a wykazaną w korekcie powstaje z dniem złożenia korekty. Nie ma uzasadnionych podstaw prawnych do przyjęcie, że zwrot w wyższej wysokości powstał z dniem złożenia pierwotnej deklaracji, bowiem wartość ta nie została uwzględniona w deklaracji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady proporcjonalności wynikającej z art. 273 akapit 1 Dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej oraz art. 2 Konstytucji RP organ odwoławczy stwierdził, że strona wyszła z błędnego założenia, iż złożenie w dniu 14 kwietnia 2015r. korekty deklaracji VAT z wykazaną kwotą zwrotu skutkowało dysponowaniem przez Skarb Państwa przedmiotowym zwrotem już od dnia złożenia deklaracji pierwotnych. Tymczasem Skarb Państwa nie dysponował przysługującym spółce zwrotem w dniu złożenia pierwotnej deklaracji, ale wyższa kwota do zwrotu wynikała dopiero z korekty deklaracji złożonej w dniu 14 kwietnia 2015r. Dopiero w tym dniu organ podatkowy powziął informację, że jest zobowiązany dokonać zwrotu podatku na rachunek bankowy podatnika lub zaliczyć go na poczet zaległości w przypadku ich stwierdzenia. 2. Skarga do Sądu pierwszej instancji. 2.1 W skardze na powyższą decyzję złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, spółka podniosła zarzuty: 1. naruszenia przepisów o postępowaniu mających istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia: - art. 121 § 1 w zw. z art. 53 § 1-2 oraz § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej, poprzez wydanie wadliwego postanowienia sanującego nieprawidłowy w tym stanie faktycznym sposób zaliczania zwrotu VAT na poczet zaległości podatkowych VAT; a w konsekwencji nieprawidłowe zaliczenie wpłaty z dnia 13 kwietnia 2015r. stanowiącej w całości tzw. nadpłatę podatku na poczet wygasłych już wcześniej wskutek zaliczenia wcześniejszych zwrotów/nadpłat VAT zaległości podatkowych, 2. naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 53 § 1-2 oraz § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 273 akapit 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28.11.2006r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 2006 r. nr 347 s. 1 ze zm.) oraz art. 2 i art. 32 ust. 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 02.04.1997r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997r. nr 78, poz. 483 ze zm.), poprzez ich niezastosowanie, w tym niezastosowanie zasady proporcjonalności oraz zasady równości podmiotów w przedmiotowej sprawie, przejawiające się liczeniem odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej, która wcześniej winna była być rozliczona przez inne nadpłaty/zwroty VAT; b) art. 59 § 1 pkt 4 oraz art. 76 § 1, art. 76a § 1 w związku z art. 76b § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wyrażające się nieprawidłowym zaliczeniem zwrotów VAT na poczet zaległości podatkowych a przez to nieprawidłowym zaliczeniem wpłaty z 13 kwietnia 2015r. na poczet zaległości podatkowych, które w dacie wpłaty winny być rozliczone w całości już wcześniej m.in. przez powstałe wcześniej zwroty VAT oraz nadpłaty VAT; c) art. 62 § 1 w zw. z art. 76b § 1 oraz art. 76a § 1 zd. 2 Ordynacji podatkowej, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaliczenie nadpłaty (wpłaty) VAT na poczet rozliczonych wcześniej przez inne nadpłaty i zwroty VAT zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę. 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. 3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej: "ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi") oddalił skargę. 3.2. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zasadniczy spór w rozpoznawanej sprawie nie dotyczy sposobu rozliczenia wpłaty z dnia 13 kwietnia 2015r. na poczet zaległości w podatku od towarów i usług, ale sposobu wcześniejszego zaliczenia nadpłat i zwiększonych zwrotów podatku od towarów i usług wynikających z korekt deklaracji VAT złożonych w dniu 14 kwietnia 2015r. W pierwotnych deklaracjach za wrzesień-listopad 2011r. oraz październik i grudzień 2012r., a także luty 2013r. spółka wykazała podatek VAT do zwrotu w niższych kwotach, które zostały zwiększone wskutek złożenia deklaracji korygujących w kwietniu 2015r. Zdaniem strony zwiększone kwoty zwrotów powinny być zaliczone nie w dacie ich faktycznego zadeklarowania, ale z dniem upływu terminu złożenia deklaracji, w której ten zwrot mógł być wykazany. Takie stanowisko zdaniem Sądu pierwszej instancji nie znajduje uzasadnienia w treści obowiązujących przepisów. Dyrektor Izby Skarbowej w L. prawidłowo powołał się na przepis art. 76b ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 76b § 1 Ordynacji podatkowej przepisy art. 76, art. 76a, art. 77b, art. 79 i art. 80 ordynacji podatkowej stosuje się odpowiednio do zwrotu podatku. Zaliczenie o którym mowa w art. 76a § 2 pkt 1 następuje odpowiednio z dniem złożenia deklaracji wykazującej zwrot podatku lub korekty takiej deklaracji. Sposób zaliczenia zwiększonych zwrotów podatku od towarów i usług przyjętych przez organy podatkowe jest więc zgodny z powołanymi przepisami ustawy Ordynacja podatkowa. W ocenie strony skarżącej organy podatkowe dokonując zaliczenia zwiększonych zwrotów podatku za poszczególne miesiące powinny uwzględnić, że już w czasie składania deklaracji pierwotnych podatnik mógł wykazać zwrot podatku w wyższej kwocie (tak, jak w korekcie deklaracji z 14 kwietnia 2015r.), a Skarb Państwa faktycznie dysponował zwiększoną kwotą zwrotów. Sąd pierwszej instancji uznał, że pogląd taki nie ma wystarczającego oparcia w treści obowiązujących przepisów, co więcej pozostaje on w wyraźnej sprzeczności z treścią art. 76b § 1 zdanie 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Zdaniem Sądu pierwszej instancji to podatnik jest zobowiązany do samoobliczenia podatku w składanej deklaracji podatkowej. Skarb Państwa w chwili złożenia pierwotnych deklaracji VAT nie mógł dysponować inną kwotą zwrotu podatku niż wynikająca ze złożonych deklaracji. Organy podatkowe nie miały w tym czasie żadnych podstaw do przyjęcia, że podatnikowi przysługuje inna kwota zwrotu podatku niż wynikająca ze złożonej deklaracji podatkowej. Jak stwierdził Sąd pierwszej instancji strona skarżąca nie może też skutecznie powoływać się na przepis art. 273 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, czy art. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Za nietrafny uznano też podnoszony przez stronę zarzut naruszenia art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Spółka nie może skutecznie powoływać się na interpretację indywidulaną z dnia 3 kwietnia 2015r. nr [...] wydaną dla innego podmiotu. Interpretacje indywidulane nie są źródłem prawa, nie są wiążące zarówno dla organów podatkowych, jak i dla wnioskodawców. 4. Skarga kasacyjna. 4.1. W skardze kasacyjnej pełnomocnik spółki zaskarżył wyrok w całości i zarzucił mu: 1) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie prawa materialnego: a) art. 53 § 1 oraz § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej - w brzmieniu obowiązującym w 2015r. - w zw. z art. 273 akapit 1 Dyrektywy 2006/112/WE, art. 2-oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez ich niezastosowanie, w tym niezastosowanie zasady proporcjonalności oraz zasady równości podmiotów w przedmiotowej sprawie, przejawiające się liczeniem odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, które wcześniej winny były być rozliczone przez zwroty VAT, a także nieuwzględnienie orzeczeń wydanych przez ten sam Sąd w analogicznych sprawach, tj. wyroków z dnia 30 grudnia 2015 r. (sygn. l SA/Łd 1093-1106/15); 2) na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez oddalenie skargi na postanowienie w sytuacji gdy zarzuty sformułowane przez skarżącą wobec tego postanowienia były uzasadnione, w tym Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł naruszenia przez organy podatkowe obu instancji zasady zaufania do organów podatkowych związanego ze zbagatelizowaniem interpretacji indywidualnej oraz orzecznictwa sądów administracyjnych wskazywanego przez stronę. 4.2. Autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi ewentualnie o rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonych aktów oraz o zasądzenie o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w L. na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z właściwymi przepisami. 5. Odpowiedź na skargę kasacyjną. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w L. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 6.1. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Należy przypomnieć w tym miejscu, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu uwzględniając jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wskazane zostały w § 2 tego artykułu. Zaskarżony wyrok nie został wydany w warunkach nieważności, do rozstrzygnięcia zatem pozostawały zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej, oparte na obu przesłankach wskazanych w art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 6.2. Przechodząc do oceny poszczególnych zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej należy stwierdzić, iż podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku nie mogły stanowić zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest przepisem ogólnym o charakterze tylko kompetencyjnym, stanowiącym, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Norma ta określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Przepis art. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych art. 3 tej ustawy nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2008r., sygn. akt I OSK 266/08). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie już się wypowiadał, że naruszenie art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, jak to ma miejsce w realiach niniejszej sprawy, nie oznacza naruszenia tego przepisu (zob. wyroki NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1636/11, z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 745/11). Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Warunkiem zastosowania dyspozycji tej normy prawnej jest spełnienie hipotezy w postaci stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej. Jeżeli Sąd nie stwierdzi naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej, to nie może stosować tego przepisu. W przypadku oddalenia skargi na decyzję lub postanowienie organu administracji można zarzucić Sądowi I instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Jeśli z wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi I instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez WSA normy prawnej. W rozpoznanej sprawie Sąd I instancji nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawą prawną zaskarżonego wyroku był art. 151 tej ustawy, zgodnie z którym w razie nieuwzględniania skargi sąd skargę oddala. Okoliczność oddalenia skargi nie mogła więc stanowić bezpośrednio argumentu mającego świadczyć o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naruszenie przywołanych wyżej przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi połączono z zarzutem naruszenia art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Wyrażona w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej zasada zaufania do organów podatkowych wymaga min. by z uzasadnienia decyzji lub postanowienia (jak w niniejszej sprawie) organu podatkowego wynikał sposób rozumowania i uzasadnienie twierdzeń, dyrektywy wykładni potwierdzające punkt widzenia organu, a także wyjaśnienie znaczenia przepisu, który budzi wątpliwości. Strona skarżąca łączy ten zarzut ze zbagatelizowaniem interpretacji i orzecznictwa sądów administracyjnych przywołanych przez stronę. Odnosząc się do powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż po pierwsze strona skarżąca cytując poglądy orzecznictwa nie wskazała na ile one dotyczą identycznego stanu faktycznego sprawy i wykładni tych samych przepisów, o czym będzie jeszcze mowa poniżej. Po wtóre przywołując wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi już w sprawach jej dotyczących nie dostrzegła, iż wyroki te były nieprawomocne i Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargi kasacyjne Dyrektora Izby Skarbowej w L. uchylił wszystkie z przywołanych wyroków i sprawy przekazał do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (sygn. akt I FSK 658/16, I FSK 710/16, I FSK 711/16, I FSK 712/16, I FSK 713/16, I FSK 714/16, I FSK 715/16, I FSK 716/16, I FSK 717/16, I FSK 718/16 oraz I FSK 719/16). Nadto wydanie postanowienia zgodnego z prawem, na podstawie obowiązujących przepisów regulujących postępowanie podatkowe oraz kwestie materialnoprawne, wyklucza naruszenie zasady zaufania podatnika do organów podatkowych. Zgodnie z art. 120 Ordynacji podatkowej organy podatkowe obowiązane są do działania na podstawie przepisów prawa i dopóki tak działają, dopóty nie można twierdzić, że doszło do naruszenia art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. 6.3. Przechodząc do oceny dalszych zarzutów należy wskazać, iż w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego zarzucono naruszenie art. 53 § 1 oraz § 5 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 273 akapit 1 Dyrektywy 112 oraz art. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Dodatkowo zarzuty procesowe ocenione powyżej miały charakter wtórny względem oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego. 6.4. Rozpoczynając analizę zarzutów od art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej należy wskazać, że stanowi on, iż od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 54, naliczane są odsetki. Na podstawie § 5 pkt 1 art. 53 w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 1, odsetki za zwłokę naliczane są odpowiednio od dnia zwrotu nadpłaty, zwrotu podatku, zwrotu oprocentowania lub zaliczenia na poczet zaległości podatkowych lub na poczet bieżących lub przyszłych zobowiązań podatkowych. Art. 52 § 1 Ordynacji podatkowej w wersji mającej zastosowanie w sprawie stanowił, że na równi z zaległością podatkową traktuje się także nadpłatę, jeżeli w zeznaniu lub w deklaracji, o których mowa w art. 73 § 2, została wykazana nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej, a organ podatkowy dokonał jej zwrotu lub zaliczenia na poczet zaległości podatkowych bądź bieżących lub przyszłych zobowiązań podatkowych (pkt.1), jak również zwrot podatku, jeżeli podatnik otrzymał go nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej lub został on zaliczony na poczet zaległości podatkowej albo bieżących lub przyszłych zobowiązań podatkowych, chyba że podatnik wykaże, że nie nastąpiło to z jego winy (pkt 2). 6.5. Zarzut naruszenia art. 53 § 1 i § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej strona skarżąca powiązała z art. 273 akapit 1 Dyrektywy 112 oraz art. 2 i art. 32 ust 1 Konstytucji RP zarzucając zastosowanie go bez uwzględnienia zasady proporcjonalności i równości podmiotów. Pierwszy z przepisów stanowi, że Państwa członkowskie mogą nałożyć inne obowiązki, jakie uznają za niezbędne dla zapewnienia prawidłowego poboru VAT i zapobieżenia oszustwom podatkowym, pod warunkiem równego traktowania transakcji krajowych i transakcji dokonywanych między państwami członkowskim przez podatników oraz pod warunkiem, że obowiązki te, w wymianie handlowej między państwami członkowskimi, nie będą prowadzić do powstania formalności związanych z przekraczaniem granic. Z kolei naruszone, zdaniem Spółki, przepisy Konstytucji RP stanowią, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2) oraz, że wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 ust 1). 6.6. Brak ewidentnych skojarzeń co do możliwości naruszenia przez przepis stanowiący o naliczaniu odsetek od zaległości podatkowych wskazanych wyżej przepisów Dyrektywy 112 oraz Konstytucji RP uzasadnia poszukiwanie wywodu w tym zakresie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że powołując się na treść swojego wniosku o zaliczenie, skarżąca podniosła, że Spółka wniosła o zaliczenie nadpłat/wpłat/zwrotu na poczet istniejących zaległości podatkowych, w dacie zapłaty podatku nienależnego. Wskazała również, że zwiększone zwroty powinny być zaliczone w dacie upływu terminu złożenia deklaracji, w której ten zwrot mógł być wykazany albo (w przypadku braku zaległości w tamtym momencie) w dacie powstania najbliższej zaległości podatkowej. Skarżąca wywodziła również, że wysokość pozostałej zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę uzależniona jest od momentu dokonania przedmiotowego zaliczenia. Od tego momentu uzależniona jest więc także wysokość odsetek za zwłokę liczona od dnia powstania zaległości podatkowej do dnia jej wygaśnięcia (w całości lub w części). Nadto podniosła, że niezgodne z zasadą proporcjonalności są regulacje obciążające podatników milionowymi odsetkami za zwłokę z tytułu przeniesienia faktur korygujących sprzedaż z jednego miesiąca do kolejnego w wyniku zastosowania art. 29 ust. 4a ustawy o VAT (obecnie art. 29a ust 13 ustawy o VAT). Podobnie negatywnie należy ocenić przepisy, zgodnie z którymi powstała wskutek zapłaty zawyżonej kwoty podatku nadpłata nie jest zwracana lub jest zwracana w znacznie okrojonej części tylko i wyłącznie z powodu zaliczenia zwrotu VAT na poczet zaległości podatkowych VAT dopiero w dacie złożenia deklaracji korygującej, mimo że faktury korygujące z których wynika ten zwrot były ujęte w ewidencjach i deklaracjach podatnika. 6.7. Nadto w uzasadnieniu, nawiązując do zarzutu naruszenia art. 273 Dyrektywy 112, skarżąca, powołując się na stanowisko orzecznictwa, podkreśliła, że odmienne podejście przyjęte w wyroku, a wynikające z zastosowania art. 76b zd. 2 Ordynacji podatkowej z pogwałceniem zasady proporcjonalności, jest krzywdzące dla Spółki. Tak interpretowane prawo zniechęca podatników do dobrowolnego korygowania błędów natury technicznej, wynikających często z ludzkich pomyłek. 6.8. Wyroki, na które wskazała skarżąca (sygn. akt I FSK 1195/10 oraz I FSK 832/13), uznając zasadność skarg kasacyjnych, uwzględniały w swojej ocenie integralny zarzut naruszenia art. 76a i 76b Ordynacji podatkowej. Spółka w skardze do Sądu pierwszej instancji podnosiła naruszenie art. 76 § 1, art. 76a § 1, art. 76b § 1 Ordynacji podatkowej. Również wskazywane w pkt 1 a petitum skargi kasacyjnej wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawach I SA/Łd 1093-1106/15 odnosiły się do naruszeń m.in. tych przepisów Ordynacji podatkowej, dotyczących momentu dokonania zaliczenia, których w niniejszej skardze kasacyjnej nie podniesiono. 6.9. Przypomnieć należy, że skarga kasacyjna, jako sformalizowany środek prawny, dla prawidłowości jej sporządzenia, wymaga spełnienia określonych warunków. Oprócz wymogów właściwych dla wszystkich pism kierowanych do sądu, musi wskazywać podstawy kasacyjne przez wymienienie konkretnych przepisów, które zdaniem kasatora zostały naruszone, oraz – co bardzo istotne - prezentować uzasadnienie zarzutów. To na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek dokładnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym wyrokiem, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz, jaka powinna być wykładnia prawidłowa tudzież właściwe zastosowanie. Kasacja, która nie odpowiada tym warunkom jest pozbawiona podstawowych elementów treściowych i uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jej zasadności. Z uwagi na sposób orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny (związanie zarzutami skargi kasacyjnej) Sąd kasacyjny nie ma podstawy prawnej do samodzielnego uzupełniania czy konkretyzowania zarzutów kasacyjnych (por. wyrok NSA z 11 września 2011r., sygn. akt II OSK 151/12; z dnia 16 listopada 2011r., sygn. akt II FSK 861/10, opubl. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). 6.10. W kontekście powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutu naruszenia art. 76b § 1 Ordynacji podatkowej, gdy argumentacja uzasadnienia skargi kasacyjnej koncentruje się na polemice z zasadnością dokonywania zaliczenia w kontekście momentu tego zaliczenia. Skarżąca nie zaprezentowała natomiast żadnego wywodu, z którego wynikałoby uzasadnienie dla zarzutu naruszenia samego art. 53 § 1 i 5 Ordynacji podatkowej w kontekście zasady proporcjonalności i równości. Odsetki za zwłokę stanowią oczywistą konsekwencję powstania zaległości podatkowej. Nie mają samodzielnego charakteru, pozostając w zależności od należności głównej, którą stanowi zaległość podatkowa. Wydaje się, że tak określony zarzut zmierza do zakwestionowania istnienia zaległości podatkowej w ogóle, ale i w tym zakresie Spółka nie postawiła żadnych zarzutów, ani nie zaprezentowała uzasadnienia. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oceniając jedynie zarzuty naruszenia prawa materialnego sformułowane w treści skargi kasacyjnej uznał je za nieuzasadnione. 6.11. Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono natomiast na podstawie art. 209 oraz art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 w zw. z art. 207 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło