IV SA/Po 105/25

WyrokWSA w Poznaniu2025-04-17

Skład orzekający: Józef Maleszewski, Maciej Busz, Sebastian Michalski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie ustalenia diet radnych oraz zwrotu kosztów podróży służbowych, która nie została opublikowana w wojewódzkim dzienniku urzędowym, stanowi akt prawa miejscowego i podlega stwierdzeniu nieważności z powodu istotnego naruszenia prawa?
Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie ustalenia diet radnych oraz zwrotu kosztów podróży służbowych, ze względu na swój generalny i abstrakcyjny charakter, jest aktem prawa miejscowego. Brak jej publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności uchwały w całości. Zmiana lub uchylenie takiej uchwały przez organ po jej zaskarżeniu nie czyni postępowania bezprzedmiotowym i nie jest równoznaczne z uwzględnieniem skargi w trybie autokontroli.
Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Gnieźnie wniósł skargę na uchwałę Rady Miejskiej Gminy Pobiedziska dotyczącą diet radnych i zwrotu kosztów podróży, zarzucając jej niepublikowanie w wojewódzkim dzienniku urzędowym, co miało spowodować jej nieważność. Rada Miejska Gminy Pobiedziska wniosła o oddalenie skargi, ale następnie podjęła uchwałę zmieniającą pierwotną uchwałę, wprowadzając wymóg publikacji. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Gnieźnie na uchwałę Rady Miejskiej Gminy Pobiedziska z dnia 25 listopada 2021 r. nr XLVII/411/21 w sprawie ustalenia diet radnych oraz zwrotu radnym kosztów podróży służbowych stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały. IV SA/Po 105/25 Uzasadnienie Prokurator Rejonowy w Gnieźnie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę Nr XLVII/411/21 Rady Miejskiej Gminy Pobiedziska z dnia 25 listopada 2021 r. w sprawie ustalenia diet radnych oraz zwrotu radnym kosztów podróży służbowych zarzucając istotne naruszenie prawa, a w szczególności przepisów art. 88 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 25 ust. 4 w związku z art. 40 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U.2024, poz. 1465, dalej jako u.s.g.) w związku z art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 roku o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j. Dz.U.2019, poz.1461, dalej jako u.o.a.n.), polegające na niezasadnym zaniechaniu opublikowania tej uchwały, stanowiącej akt prawa miejscowego w wojewódzkim dzienniku urzędowym, co spowodowało, że nie wiąże ona adresatów zawartych w niej norm prawnych i nie wywołuje skutków prawnych. Podnosząc powyższe, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości, a stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie niniejszej skargi w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że Rada Miejska Gminy Pobiedziska w dniu 25 listopada 2021 r. podjęła opisaną wcześniej uchwałę Nr XLVII/411/21 w sprawie ustalenia diet radnych oraz zwrotu radnym kosztów podróży służbowych. Z końcowych zapisów tej uchwały wynika, że weszła ona w życie z dniem podjęcia, z mocą obowiązywania od dnia 1 listopada 2021 r. Wskazana uchwała nie została opublikowana w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Zaskarżona uchwała z uwagi na materię, którą reguluje oraz to, że zawiera ona normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym stanowi akt prawa miejscowego ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2022 roku, III OSK 5279/21, LEX nr 3379902, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2024 roku, IV SA/Po 140/24, LEX nr 3714239). Powyższa konstatacja implikuje konieczność jej ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym (art. 42 u.s.g. w zw. z art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 13 pkt 2 u.o.a.n.). Prawidłowe ogłoszenie aktu prawa miejscowego ma znaczenie dla jego obowiązywania, gdyż stanowi warunek sine qua non jego wejścia w życie (art. 88 ust. i 2 Konstytucji RP). Akt normatywny, który nie został we właściwy sposób opublikowany (ogłoszony) nie wiąże jego adresatów i nie wywołuje skutków prawnych. Powyższe skutkuje postulowaną koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości, gdyż niespełnienie koniecznych wymogów formalnych co do publikacji aktu prawa miejscowego stanowi istotne naruszenie prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2019 r., II OSK 2048/17, LEX nr 2706500, z dnia 16 grudnia 2019 r., II OSK 3156/18, LEX nr 2799400 i z dnia 20 marca 2009 r., II OSK 1526/08, LEX nr 533194). Interwencja prokuratora w postaci skierowania niniejszej skargi jest podyktowana koniecznością ochrony interesu publicznego, w tym ochrony wspólnoty samorządowej, w której interesie niewątpliwie leży zachowanie przewidzianego prawem trybu promulgacji aktu prawa miejscowego skierowanego do mieszkańców tej wspólnoty i obowiązującego na obszarze danej gminy. Rada Miejska Gminy Pobiedziska w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie w zakresie stwierdzenia nieważności uchwały w całości wskazując, że skarga jest zasadna z przyczyn wskazanych przez skarżącego - to jest w zakresie zaniechania opublikowania zaskarżonej uchwały nr XLVII/411/21, stanowiącej akt prawa miejscowego w wojewódzkim dzienniku urzędowym, co spowodowało, że nie wiąże ona adresatów zawartych w niej norm prawnych i nie wywołuje skutków prawnych. Artykuł 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) stanowi, że organ, którego działanie zaskarżono może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Na sesji Rady Miejskiej Gminy Pobiedziska w dniu 23 stycznia 2025 r. Rada Miejska Gminy Pobiedziska podjęła uchwałę Nr XIV/124/2025 zmieniającą uchwałę nr XLVII/411/21 Rady Miejskiej Gminy Pobiedziska z dnia 25 listopada 2021 r. w sprawie ustalenia diet radnych oraz zwrotu radnym kosztów podróży służbowych, zmieniając kwestionowany §7 w ten sposób, iż otrzymał on brzmienie: "Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego, z mocą obowiązującą od dnia 1 listopada 2021 r.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1264, t.j.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z wnioskiem skarżącego sprawę na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. rozpoznano w trybie uproszczonym. Przepis art. 147 p.p.s.a. stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na uchwałę, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowej była w niniejszej sprawie uchwała Rady Miejskiej Gminy Pobiedziska z dnia 25 listopada 2021 r. nr XLVII/411/21 w sprawie ustalenia diet radnych oraz zwrotu radnym kosztów podróży służbowych. Istotą sprawy jest okoliczność braku publikacji zaskarżonej uchwały w dzienniku urzędowym. Zgodnie z art. 25 ust. 4 u.s.g. na zasadach ustalonych przez radę gminy radnemu przysługują diety oraz zwrot kosztów podróży służbowych. W myśl art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Natomiast zgodnie z art. 91 ust. 4 u.s.g., nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia w przypadku tzw. nieistotnego naruszenia prawa. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwo sprzeczności z prawem uchwały lub zarządzenia, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania takiej sankcji. Do istotnych naruszeń prawa zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1983/10, dostępny jw.). Nie stwierdza się nieważności uchwały organu gminy po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały w terminie, o którym mowa w art. 90 ust. 1, albo jeżeli uchwała jest aktem prawa miejscowego (art. 94 ust. 1 u.s.g.). Z kolei zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Natomiast w art. 94 Konstytucja wskazuje, że organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Ustawa określa zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego. Zaliczenie aktu prawa miejscowego do źródeł prawa powszechnie obowiązującego skutkuje koniecznością odnoszenia do takiego aktu wszystkich zasad charakteryzujących tworzenie i obowiązywanie systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Akt prawa miejscowego wydany przez organ gminy powinien zostać opublikowany w wojewódzkim dzienniku urzędowym, zgodnie z art. 13 pkt 2 u.o.a.n. w zw. z art. 42 u.s.g. Przepis art. 13 pkt 2 u.o.a.n. stanowi bowiem, że w wojewódzkim dzienniku urzędowym ogłasza się akty prawa miejscowego stanowione m.in. przez organ gminy. Zgodnie zaś z art. 2 tej ustawy ogłoszenie aktu normatywnego w dzienniku urzędowym jest obowiązkowe (ust. 1), przy czym odrębna ustawa może wyłączyć obowiązek ogłoszenia aktu normatywnego niezawierającego przepisów powszechnie obowiązujących (ust. 2). Z kolei art. 4 ust. 1 u.o.a.n. stanowi, że akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. Brak publikacji uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego powoduje, że uchwała ta nie może wejść w życie. Sąd wyjaśnia, że w pełni podziela wyrażony w judykaturze pogląd, zgodnie z którym uchwały w sprawie ustalenia zasad przyznawania diet radnych i zwrotu kosztów podróży służbowych są aktami prawa miejscowego. W orzecznictwie wielokrotnie podnoszono, że aktem prawa miejscowego jest taki akt, który zawiera normy postępowania o charakterze generalnym i abstrakcyjnym. Normatywny charakter aktu oznacza, że zawiera on wypowiedzi wyznaczające adresatom pewien sposób zachowania się, przybierający postać nakazu, zakazu lub uprawnienia. Dla kwalifikacji danej uchwały jako aktu prawa miejscowego decydujące znaczenie ma charakter norm prawnych i ich oddziaływanie na sytuację prawną adresatów. Uznaje się również, że jeżeli uchwała zawiera przynajmniej jedną normę o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, stanowi ona akt prawa miejscowego podlegający ogłoszeniu (por. wyroki NSA z dnia: 19 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 2048/17, 14 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 5279/21, 17 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 4382/21 i 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 570/19 - dostępne jw.). W judykaturze ugruntowane jest już stanowisko, że tego rodzaju aktem jest uchwała w sprawie ustalenia diet i zwrotu kosztów podróży służbowych dla radnych jednostki samorządu terytorialnego, w tym uchwała dotycząca radnych gminnych (por. np. wyroki NSA z dnia: 11 lipca 2023 r. sygn. akt III OSK 2602/21, 27 czerwca 2023 r. sygn. akt III OSK 2472/21, 14 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 5279/21, 14 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 5279/21, 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 570/19, 7 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 2794/16 - dostępne jw.). Należy podkreślić, że przedmiotowa uchwała zawiera normy abstrakcyjne, ponieważ odnosi się do zasad ustalania zwrotu kosztów podróży służbowych dla radnych, które to należności mają charakter powtarzalny, odnosząc się do zbioru obejmującego wszystkich radnych gminy. Regulacje zawarte w tej uchwale nie dotyczą więc konkretnego, pojedynczego zdarzenia. Przepisy te mają charakter generalny, gdyż ich adresatem nie jest konkretna osoba, ale każda osoba, która pełni funkcję radnego. Adresaci uchwały zostali określeni zatem poprzez wskazanie pewnej ich kategorii, nie zaś w sposób zindywidualizowany. Wprawdzie krąg adresatów tej uchwały nie jest zbyt liczny, jednak poprzez określenie go wspólną cechą, jaką jest pełnienie funkcji radnego, przepisy te mają charakter generalny i abstrakcyjny. Zaskarżona uchwała nie jest aktem kierownictwa wewnętrznego, wiążącym jedynie określony układ organizacyjny. Akty kierownictwa wewnętrznego kierowane są do jednostek organizacyjnych podporządkowanych organowi, który je wydaje. Radny nie jest częścią wewnętrznej administracji samorządowej. Samo pełnienie funkcji radnego, jak i zajmowanie konkretnego stanowiska w radzie, nie wiąże się z nawiązaniem stosunku pracy ani innego stosunku prawnego, z którego wynikałaby zależność służbowa radnego od organów gminy lub gminnej administracji (por. np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 października 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 344/23, dostępny jw.). Zakwestionowana uchwała, jako akt prawa miejscowego, powinna była zostać opublikowana w wojewódzkim dzienniku urzędowym, zgodnie z art. 13 pkt 2 u.o.a.n. w zw. z art. 42 u.s.g. Przepis art. 13 pkt 2 u.o.a.n. stanowi bowiem, że w wojewódzkim dzienniku urzędowym ogłasza się akty prawa miejscowego stanowione m.in. przez organ gminy. Zgodnie zaś z art. 2 tej ustawy ogłoszenie aktu normatywnego w dzienniku urzędowym jest obowiązkowe (ust. 1), przy czym odrębna ustawa może wyłączyć obowiązek ogłoszenia aktu normatywnego niezawierającego przepisów powszechnie obowiązujących (ust. 2). Z kolei art. 4 ust. 1 u.o.a.n. stanowi, że akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. Brak publikacji uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego powoduje, że uchwała ta nie może wejść w życie. Niespełnienie wymagań w zakresie należytej publikacji uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, wynikających z art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 oraz art. 42 u.s.g. w zw. z art. 13 pkt 2 u.o.a.n., jest istotnym naruszeniem prawa, powodującym konieczność stwierdzenia jej nieważności w całości (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 1526/08, dostępny jw.). Prawidłowe ogłoszenie aktu prawa miejscowego ma zasadnicze znaczenie dla jego obowiązywania, jest bowiem – jak to już wyżej wskazano – warunkiem jego wejścia w życie. Akt normatywny, który nie został opublikowany (ogłoszony) zgodnie z obowiązującą procedurą i we właściwym trybie, nie może wiązać adresatów utworzonych w nim norm prawnych i nie odnosi skutku prawnego. Dotyczy to całego zakresu normatywnego tego aktu, czyli wszystkich norm prawnych w nim zamieszczonych (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2010 r. sygn. akt II OSK 2038/09 i wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 września 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 238/09 - orzeczenia dostępne jw.). Z powyższych względów Sąd stwierdził, że wady zaskarżonej uchwały, polegające na braku określenia obowiązku publikacji tego aktu w dzienniku urzędowym, wskazują na to, że przedmiotowa uchwała została podjęta z naruszeniem art. 4 ust. 1 i art. 13 pkt 2 u.o.a.n. Uchybienie to ma charakter istotnego naruszenia prawa, co uzasadnia przypisanie tejże uchwale cechy nieważności na podstawie art. 91 ust. 1 u.s.g. W konsekwencji należało stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały w całości, zgodnie z żądaniem skargi. Sąd administracyjny posiada bowiem kompetencję do stwierdzenia nieważności uchwały, czyli do orzeczenia o jej wadliwości od chwili podjęcia uchwały (ex tunc). Wówczas uchwałę tę należy traktować tak, jakby nigdy nie została podjęta (por. np. wyrok NSA z dnia 27 września 2007 r. sygn. akt II OSK 1046/07, dostępny jw.). Skutki stwierdzenia nieważności uchwały, polegające na orzeczeniu o jej nieważności od daty podjęcia są dalej idące niż uchylenie uchwały, wywierające skutki wyłącznie od daty uchylenia tego aktu. Tym samym zmiana lub uchylenie przez organ zaskarżonej uchwały nie kreuje podstaw do umorzenia postępowania sądowego. Sąd wskazuje przy tym, że ugruntowanie linii orzeczniczej od 2022 roku w zakresie uznawania przedmiotowych uchwał za akty prawa miejscowego nie zmienia faktu, że uchwały te miały charakter aktów prawa miejscowego również w przeszłości. Nie ma na to wpływu również brak reakcji organów nadzoru i prokuratury w tym zakresie w przeszłości. Należy również podkreślić, że stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do charakteru uchwał dotyczących diet, jako aktów prawa miejscowego prezentowane było również w przeszłości, m.in. w wyroku z 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 3270/14. Odnosząc się do podniesionej w odpowiedzi na skargę kwestii zastosowania przez organ 54 § 3 p.p.s.a. - a więc autokontroli - poprzez podjęcie na sesji Rady Miejskiej Gminy Pobiedziska w dniu 23 stycznia 2025 r. przez Radę Miejską Gminy Pobiedziska Uchwały Nr XIV/124/2025 zmieniającej Uchwałę nr XLV1I/411/21 Rady Miejskiej Gminy Pobiedziska z dnia 25 listopada 2021 r. w sprawie ustalenia diet radnych oraz zwrotu radnym kosztów podróży służbowych – Sąd wskazuje, że zmieniając kwestionowany przez skarżącego §7 zaskarżonej uchwały w ten sposób, iż otrzymał on brzmienie: "Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego, z mocą obowiązującą od dnia 1 listopada 2021 r." Sąd orzekający w pierwszej kolejności wyjaśnia, że niezasadne jest umorzenie postępowania wobec podjęcia przez Radę nowej uchwały uchylającej lub zmieniającej zaskarżoną uchwałę. Zagadnienie dopuszczalności rozpoznania przez sąd administracyjny skargi na uchwałę, która przestała obowiązywać, stanowiło już przedmiot bogatego orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Powszechnie przyjmuje się, że zmiana lub uchylenie uchwały podjętej przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej dokonana po zaskarżeniu tej uchwały do sądu administracyjnego nie czyni zbędnym wydania przez sąd administracyjny wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej uchylenie lub zmianę (por. m.in. postanowienia NSA z 28 stycznia 2020 r., I OZ 1428/19; z 21 listopada 2019 r., I OZ 1116/19; z 14 czerwca 2012 r., II FSK 990/12; z 12 grudnia 2013 r., II OSK 2964/13; z 18 marca 2014 r., II GSK 194/14; z 9 lipca 2014 r., II FSK 1681/14). Stwierdzenie nieważności uchwały oznacza orzeczenie o jej wadliwości od chwili jej podjęcia (ex tunc), co skutkuje koniecznością traktowania takiej uchwały, jak gdyby nigdy nie została podjęta. Brak jest zatem podstaw do uznania, że niniejsza sprawa jest bezprzedmiotowa i jako taka podlega umorzeniu. Przede wszystkim jednak, podjęcie przez Radę uchwały zmieniającej lub uchylającej akt objęty skargą nie stanowi uwzględnienia skargi, o którym mówi art. 54 § 3 p.p.s.a. Jak słusznie bowiem zauważył choćby WSA w Poznaniu m.in. w prawomocnym wyroku z dnia 09.10.2024 r. o sygn. IV SA/Po 667/24, a także w wyroku z 13.03.2025 r. o sygn. IV SA/Po 53/25 (publ. CBOSA) – uchylenia zaskarżonej uchwały kolejną uchwałą organu nie można uznać jako dokonanego w trybie tzw. autokontroli z art. 54 § 3 p.p.s.a. W świetle tego przepisu organ musiałby bowiem, po pierwsze, "w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości", co – mając na uwadze treść żądania skargi Prokuratora – oznaczałoby konieczność "stwierdzenia nieważności" uchwały w całości, a więc jej wyeliminowania z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc ("od wtedy", tj. od momentu jej uchwalenia, co skutkowałoby przyjęciem fikcji prawnej, że uchwała nigdy nie została podjęta). Tymczasem Rada nie ma kompetencji do stwierdzania nieważności swoich uchwał (ex tunc), a jedynie do ich uchylania (ex nunc). Powyższe stanowisko znajduje oparcie w dominującym nurcie orzecznictwa sądowego, w którym trafnie zauważa się, że "uchylenie zaskarżonej uchwały przez organ, który ją podjął, przed wydaniem zaskarżonego wyroku nie czyni bezprzedmiotowym rozpoznania skargi na tą uchwałę. Uchylenia zaskarżonej uchwały przez organ, który ją wydał nie można także traktować w kategoriach autoweryfikacji zaskarżonego aktu przez organ, który akt ten wydał na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. W przepisie tym jest mowa o uwzględnieniu skargi w zakresie właściwości tego organu. W skardze do Sądu wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Rada Gminy nie ma zaś kompetencji ani do stwierdzenia nieważności swojej uchwały, ani do stwierdzenia jej niezgodności z prawem. Tak więc uchylenia uchwały nie można utożsamiać z uwzględnieniem skargi" (zob. wyrok NSA z 08.11.2017 r., I OSK 1055/17; zob. też wyrok NSA z 07.09.2007 r., II OSK 1046/07; por. wyrok NSA z 27.01.2020 r., II OSK 3562/18, i tam przywołane dalsze orzeczenia NSA nieaprobujące uprawnienia do autokontroli uchwał przez organy samorządu terytorialnego). Po drugie, zgodnie z art. 54 § 3 zd. trzecie p.p.s.a., uwzględniając skargę w trybie autokontroli, "organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa". Należy w pełni podzielić stanowisko, że konsekwencją tak ukształtowanej treści przepisu jest płynący z niego nakaz rozstrzygnięcia, zarówno pozytywnego, jak i negatywnego, w kwestii, czy działanie, bezczynność lub przewlekłość nastąpiły bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (zob. wyrok NSA z 26.01.2016 r., II GSK 424/14). Powyższa argumentacja znajduje zastosowanie także w przypadku zaistniałej w kontrolowanej sprawie zmiany brzmienia § 7, której nie można uznać jako tzw. autokontroli określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. Ponadto – wbrew intencji Rady - za koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały przemawia dodatkowo ta okoliczność, że Rada Miejska Gminy Pobiedziska w dniu 23 stycznia 2025r. podjęła Uchwałę Nr XIV/124/2025 zmieniającą uchwałę nr XLVII/411/21 Rady Miejskiej Gminy Pobiedziska z dnia 25 listopada 2021 r. w sprawie ustalenia diet radnych oraz zwrotu radnym kosztów podróży służbowych, zmieniając kwestionowany §7 Uchwały, w ten sposób, iż otrzymał on brzmienie: "Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego, z mocą obowiązującą od dnia 1 listopada 2021 r.". Sąd orzekający w niniejszym postępowaniu nie ma kompetencji do kontroli uchwały zmieniającej, która została opublikowana i jest w obrocie prawnym. Sąd jednak wskazuje, że w świetle nowej treści § 7 zaskarżonej uchwały wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego, z mocą obowiązującą od dnia 1 listopada 2021 r. Z akt sprawy nie wynika, by w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego ogłoszona została zaskarżona uchwała. Ustalono, że opublikowano jedynie uchwałę zmieniającą. Tym samym nadal niespełniony jest wymóg opublikowania zaskarżonej uchwały w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego, co skutkować musiało stwierdzeniem jej nieważności. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło