II SA/Bd 1181/17
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-02-27
Skład orzekający: Anna Klotz, Grzegorz Saniewski, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenia z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych podlegają ochronie przed potrąceniami na takich samych zasadach jak wynagrodzenie za pracę, w szczególności w kontekście kwoty wolnej od potrąceń określonej w art. 87¹ Kodeksu pracy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenia z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych nie są wynagrodzeniem za pracę i w związku z tym nie podlegają ochronie przed potrąceniami na zasadach określonych w art. 87 i 87¹ Kodeksu pracy. Oznacza to, że przy potrąceniach z tych świadczeń nie stosuje się kwoty wolnej od potrąceń przewidzianej dla wynagrodzenia za pracę. W konsekwencji, pracodawca nie mógł doliczyć świadczenia z ZFSŚ do wynagrodzenia za pracę przy ustalaniu kwoty wolnej od potrąceń.Stan faktyczny
Państwowy Inspektor Pracy nakazał przedszkolu wypłatę pracownicy należności stanowiącej bezpodstawne potrącenie z wynagrodzenia za pracę za czerwiec 2017 r. Organ ustalił, że pracodawca, przy ustalaniu kwoty wolnej od potrąceń z wynagrodzenia za pracę, doliczył do niego świadczenie pieniężne z Funduszu Świadczeń Socjalnych. Pracodawca odwołał się, argumentując, że postępował zgodnie ze wskazaniami komornika i stosował zasady Kodeksu pracy do potrąceń ze świadczeń socjalnych. Okręgowy Inspektor Pracy utrzymał nakaz w mocy. Przedszkole wniosło skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię art. 87 Kodeksu pracy.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant asystent sędziego Agnieszka Zakrzewska-Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 r. sprawy ze skargi P. w B. "[...]" na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w B. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty należności oddala skargę.
Nakazem z dnia [...] lipca 2017 r. Nr rej. [...] Państwowy Inspektor Pracy w B. działając na podstawie art. 11 pkt 7 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2015 r. poz. 640), nakazał, aby Przedszkole Nr [...] "[...]" w B. wypłaciło E. W. należność w wysokości [...] zł, stanowiącą kwotę bezpodstawnego potrącenia z wynagrodzenia za pracę, za czerwiec 2017 r. W nakazie wskazano, na termin wykonania: decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Orzeczenie zostało wydane po kontroli, w trakcie której ujawniono, że przy wypłacie wynagrodzenia za pracę za czerwiec 2017 roku, pracownica otrzymała na rękę [...] zł. Poza odliczeniami składkowo-podatkowymi i potrąceniem dobrowolnym PZU, pracownicy potrącono [...] zł z tytułu zajęcia komorniczego, z tytułu innych należności, jak należności alimentacyjne.
W tytule zajęcia komornik wskazał wynagrodzenie za pracę i zasiłek chorobowy. Z wyjaśnień przedstawicieli B. Biura Finansów Oświaty, które zajmuje się obsługą finansową Przedszkola wynika, iż do kwoty wolnej od potrąceń z wynagrodzenia za pracę, za czerwiec 2017 r., pracownicy doliczono świadczenie pieniężne z Funduszu Świadczeń Socjalnych, które pracownica otrzymała również w czerwcu 2017 r.
Zgodnie z art. 87¹ § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych - przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne.
Zdaniem organu, przepis ten wyraźnie i wprost odnosi się do wynagrodzenia za pracę, a nie innych świadczeń pieniężnych. Świadczenia pieniężne z Funduszu Świadczeń Socjalnych nie są wynagrodzeniem za pracę i nie mogą być uwzględniane przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia, w tym nie podlegają wliczaniu do kwoty wolnej od potrąceń w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. Na poparcie stanowiska organ powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2005 r. sygn. akt I PK 248/04 (OSNP 2006/1-2/12), w którym wskazano, że świadczenia przyznawane z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych podlegają w całości zajęciu komorniczemu ze względu na to, iż nie mieszczą się w pojęciu wynagrodzenia za pracę, a więc nie stosuje się do nich ograniczeń w potrąceniach z wynagrodzenia za pracę ani też kwot określonych w kodeksie pracy, a w konsekwencji - nie podlegają ochronie. Skoro więc świadczenia z Funduszu Świadczeń Socjalnych nie mieszczą się w pojęciu wynagrodzenia za pracę, to bezpodstawne jest ich włączanie, jako części wynagrodzenia za pracę i uwzględnianie w ustalaniu kwoty wolnej od potrąceń w rozumieniu art. 87¹ Kodeksu pracy.
Odwołanie od powyższego nakazu złożyło Przedszkole nr [...] "[...]", w którym wskazało, że zasadność potrącenia wynikała z czynności komorniczych. W treści odwołania strona podniosła, że B. Biuro Finansów Oświaty, które na mocy uchwały nr [...] Rady Miasta B. z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie utworzenia miejskiej jednostki organizacyjnej "B. Biuro Finansów Oświaty" oraz nadania jej statutu, przejęło obsługę finansową w zakresie organizowania wypłat wynagrodzeń dla pracowników miejskich jednostek oświatowych, dla których organem prowadzącym jest Miasto B., wystąpiło do właściwych komorników z zapytaniem, czy zajęcie wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego obejmuje również zajęcie wszystkich świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Uzyskane w tym zakresie odpowiedzi w przeważającej większości wskazywały, że przedmiotowe świadczenia nie są wynagrodzeniem za pracę, w związku z tym nie stosuje się do nich ograniczeń w potrąceniach z wynagrodzenia za pracę, ani też kwot wolnych określonych w kodeksie pracy. Niezależnie od powyższych wyjaśnień, zwrócono się również do Komornika Sądowego, który dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego pracownicy z zapytaniem, czy dokonane zajęcie obejmuje również zajęcie wszystkich świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. W przedmiotowej sprawie Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w B. w piśmie z dnia [...] marca 2017 r. sygn.: [...], dokonał zajęcia z wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego dłużnika wskazując jednocześnie, że zajmuje wynagrodzenie dłużnika, a dotyczy to w szczególności periodycznego wynagrodzenia za pracę i wynagrodzenia za prace zlecone oraz nagród i premii przysługujących dłużnikowi za okres zatrudnienia, jak również związanego ze stosunkiem pracy zysku lub udziału w funduszu zakładowym oraz wszelkich innych funduszach pozostających w związku ze stosunkiem pracy. W piśmie wyjaśniającym czy dokonane zajęcie obejmuje również zajęcie wszystkich świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, Komornik Sądowy wskazał, że potrąceń należy dokonywać zgodnie z Kodeksem pracy.
W ocenie strony odwołującej się, to Komornik zdecydował o tym, aby objąć świadczenie socjalne ochroną przewidzianą w Kodeksie pracy i stosować przy potrąceniu świadczenia socjalnego zasady właściwe dla potrącenia wynagrodzenia za pracę, a nie dokonywać potrącenia z tegoż świadczenia w pełnej wysokości. Przy dokonaniu potrąceń ze świadczeń z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych należnych pracownicy, zastosowano zasady określone w art. 87 i 87¹ Kodeksu pracy. Po przedstawieniu sposobu wyliczenia strona odwołująca wskazała, że suma wpłat dokonanych przez pracodawcę na konto bankowe pracownicy w czerwcu 2017 r. odpowiada równowartości kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, pomniejszonego o kwotę [...] zł (pomniejszenie z tytułu opłacenia składek na ubezpieczenie grupowe, dokonane za zgodą pracownika). Dnia [...] czerwca 2017 r. dokonano wpłaty kwoty [...] zł, natomiast w dniu [...] czerwca 2017 r. kwoty [...] zł. Na konto pracownika została przelana łączna kwota [...] zł, która po powiększeniu o kwotę [...] zł potrącenia stanowi kwotę [...] zł będącą równowartością minimalnego wynagrodzenia. Z uwagi na fakt, że wypłata świadczenia z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych została dokonana w pierwszej kolejności, dopiero po ustaleniu wysokości wynagrodzenia za pracę, możliwe było ustalenie właściwej kwoty wolnej od potrąceń. Z tego względu kwota z tytułu świadczenia z ZFSŚ została wypłacona w całości, a należna kwota z tytułu zajęcia komorniczego została przekazana Komornikowi przy wypłacie wynagrodzenia, po ustaleniu jej właściwej wysokości.
Okręgowy Inspektor Pracy w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. Nr rej.: [...] utrzymał w mocy decyzję zawartą w nakazie inspektora pracy z dnia [...] lipca 2017 r. nr rej.: [...] w przedmiocie wypłaty E. W. należności w wysokości [...] zł, stanowiącej kwotę bezpodstawnego potrącenia z wynagrodzenia za pracę za czerwiec 2017 r.
Okręgowy Inspektor Pracy w B. w uzasadnieniu stanowiska powołał się na wyniki kontroli przeprowadzonej w dniach [...] , [...] , [...] lipca 2017 r. Inspektor pracy przeprowadził kontrolę, której przedmiotem była ocena przestrzegania przez pracodawcę wybranych problemów z zakresu prawnej ochrony pracy oraz bezpieczeństwa i higieny pracy. W toku kontroli organ I instancji ustalił, że pracownica otrzymała w czerwcu 2017 r. wynagrodzenie w wysokości [...] zł netto. Poza odliczeniami składkowo-podatkowymi i potrąceniem dobrowolnym PZU, pracownicy potrącono z wynagrodzenia za pracę kwotę [...] zł na poczet prowadzonej egzekucji świadczeń niealimentacyjnych. Zajęcie komornicze z [...] marca 2017 r. sygn. [...], stanowiące załącznik nr 7 do protokołu kontroli, odnosiło się do wynagrodzenia za pracę (w szczególności periodycznego wynagrodzenia za pracę i wynagrodzenia za prace zlecone oraz nagród i premii przysługujących dłużnikowi za okres jego zatrudnienia, jak również związanego ze stosunkiem pracy zysku lub udziału w funduszu zakładowym oraz wszelkich innych funduszach, pozostających w związku ze stosunkiem pracy) oraz wierzytelności zasiłku chorobowego. Ustalając kwotę wolną od potrąceń doliczono do wysokości wynagrodzenia za pracę również wartość świadczenia z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. W rezultacie wypłacono na konto pracownika całą kwotę świadczenia socjalnego (pomniejszoną jedynie o należny podatek dochodowy) oraz kwotę [...] zł brutto z tytułu wynagrodzenia za pracę.
Okręgowy Inspektor Pracy utrzymując orzeczenie organu I instancji w mocy powołał się na art. 87 § 1 Kodeksu pracy, który stanowi, że z wynagrodzenia za pracę - po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych - podlegają potrąceniu tylko następujące należności: sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych; sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne; zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi; kary pieniężne przewidziane w art. 108. W przypadku egzekucji innych należności niż świadczenia alimentacyjne lub w razie potrącania zaliczek pieniężnych, potrącenia mogą być dokonywane do wysokości połowy wynagrodzenia (art. 87 § 3 pkt 2 k.p.). W myśl art. 87¹ § 1 k.p. wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych - przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne. Powołane przepisy zamieszczone są w dziale trzecim Kodeksu pracy "Wynagrodzenie za pracę i inne świadczenia", rozdziale II zatytułowanym "Ochrona wynagrodzenia za pracę". Rozdział I określa zasady ustalania wynagrodzenia i innych świadczeń związanych z pracą, rozdział 1a dotyczy wynagrodzenia za pracę (określa przesłanki ustalania jego wysokości oraz regułę ekwiwalentności wynagrodzenia i wykonanej pracy, a także przewiduje odstępstwo od tej reguły w postaci wynagrodzenia "postojowego"), a rozdziały III, lIla i IV poświęcone są problematyce dotyczącej wymienionych w nich świadczeń (zasadniczo pozawynagrodzeniowych, z wyjątkiem, jakim jest wynagrodzenie chorobowe). Sam tytuł działu trzeciego i tytuły jego poszczególnych rozdziałów oraz treść zawartych w nich przepisów wyraźnie wskazują, że ustawodawca rozróżnia wynagrodzenie za pracę oraz inne należne pracownikowi ze stosunku pracy świadczenia majątkowe (pieniężne), które wynagrodzeniem nie są. Tytuł rozdziału II i brzmienie poszczególnych jego przepisów nawiązują tylko do pojęcia wynagrodzenia za pracę. Kodeks pracy nie zawiera definicji wynagrodzenia za pracę. Elementy takiej definicji wyprowadzane są z art. 22 § 1, art. 78, czy art. 80 k.p. Według jednej z najbardziej reprezentatywnych definicji, wynagrodzenie za pracę jest wynikającym ze stosunku pracy, przysługującym pracownikowi od pracodawcy za wykonaną pracę, obowiązkowym, spełnianym periodycznie i roszczeniowym świadczeniem o charakterze przysparzająco-majątkowym [M. Skąpski (w:) Kodeks pracy. Komentarz pod red. K.W. Barana, Warszawa 2012, s. 564-565, a także uchwała SN z 30 grudnia 1986 r. III PZP 42/96, OSNCP 1987 nr 8, poz. 106]. Wynagrodzenie za pracę sensu stricto na ogół nie jest świadczeniem jednolitym. Składa się bowiem z wielu świadczeń cząstkowych. Jest ono w istocie zbiorczą nazwą dla rozmaitych wypłat dokonywanych przez pracodawcę na rzecz pracownika, których wynagrodzeniowy charakter tylko niekiedy jednoznacznie przesądza ustawodawca. Jest tak w odniesieniu do wynagrodzenia zasadniczego (np. art. 773 § 3 pkt 1 k.p. czy art. 1511 § 3 k.p.), nagrody z zakładowego funduszu nagród, dodatkowego wynagrodzenia rocznego, należności przysługujących z tytułu udziału w zysku lub nadwyżce bilansowej (art. 87 § 5 k.p.). Na mocy orzecznictwa sądowego ochronie tej podlegają również niektóre świadczenia niebędące wynagrodzeniem za pracę w powyższym znaczeniu: ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (wyroki SN z 11 czerwca 1980 r. I PR 43/80, OSNCP 1980 nr 12, poz. 48 i z 29 stycznia 2007 r. II PK 181/06, OSNP 2008 nr 5-6, poz. 64), nagroda jubileuszowa (wyroki SN z 25 listopada 1982 r. I PRN 118/82, OSNCP 1983 nr 7, poz. 102 i z 17 lutego 2004 r. I PK 217/03, OSNP 2004 nr 24, poz. 419), odprawa z tytułu zwolnienia z pracy z przyczyn niedotyczących pracownika (wyroki SN z 14 listopada 1996 r. I PKN 3/96, OSNAPiUS 1997 nr 11, poz. 193 i z 5 maja 1999 r. I PKN 665/98, OSNAPiUS 2000 nr 14, poz. 535), odprawa emerytalno-rentowa (wyroki SN z 14 lutego 2002 r. I PKN 889/00 i z 17 lutego 2004 r. I PK 217/03, OSNP 2004 nr 24, poz. 419 oraz wyrok SA w Gdańsku z 29 sierpnia 1994 r. III APr 44/94, OSA 1994 nr 10, poz. 79). Zdaniem judykatury zarówno wynagrodzenie za pracę, jak i wspomniane świadczenia przysługują ze stosunku pracy i mają charakter pieniężny oraz służą zapewnieniu pracownikowi środków na utrzymanie, a nadto świadczenia te są obliczane od wynagrodzenia za pracę, zaś ich rozmiar uzależniony jest od stażu pracy (tak: uchwała SN z 17 stycznia 2013 r. sygn. II PZP 4/12).
Przyjmuje się natomiast, że nie mają charakteru wynagrodzeniowego świadczenia kompensacyjne (stanowiące zwrot poniesionych przez pracownika kosztów związanych z pracą), wypłaty z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, odprawy oraz odszkodowania [J. Bröl (w:) Kodeks pracy. Komentarz pod red. J. Jończyka, Warszawa 1977, s. 279; K. Rączka (w:) M. Gersdorf, K. Rączka, M. Raczkowski: Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa 2010, s 492; M. Skąpski (w:) Kodeks pracy. Komentarz pod red. K.W. Barana, Warszawa 2012, s. 565; M. Święcicki: Prawo wynagrodzenia za pracę, Warszawa 1963, s. 27-29]. Świadczenia socjalne nie stanowią ekwiwalentu za wykonaną pracę oraz nie zależą od wyników pracy. Zgodnie z podstawową zasadą przyznawania świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, określoną w art. 8 ust. 1 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszy świadczeń socjalnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 800 ze zm.), przyznawanie i wysokość ulgowych usług i świadczeń z tego funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej, czyli kryteriów o wyłącznie socjalnym, pozapłacowym charakterze. W konsekwencji przy dokonywaniu potrąceń świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych nie stosuje się przepisów działu III rozdziału II k.p. odnoszącego się do ochrony wynagrodzenia za pracę.
Okręgowy Inspektor Pracy ustalił, że pracodawca wypłacił [...] czerwca 2017 r. na rzecz pracownika [...] zł z tytułu świadczenia socjalnego, a w dniu [...] czerwca 2017 r. [...] zł z tytułu wynagrodzenia za pracę za czerwiec 2017 r. Kwota wolna od potrąceń w przypadku pracownicy wynosi [...] zł. Pracodawca potrąca z wynagrodzenia za pracę składkę na ubezpieczenia grupowe na życie - [...] zł. Wynagrodzenie za pracę za czerwiec 2017 r. zostało zatem pomniejszone nienależnie o [...] zł.
Przedszkole Nr [...] "[...]" w B. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w B. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zarzuciło:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 87 ustawy Kodeks pracy, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przy dokonywaniu potrąceń świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych nie stosuje się przepisów Działu III rozdziału II k.p. odnoszącego się do ochrony wynagrodzenia za pracę, co doprowadziło do przyjęcia, że wynagrodzenie za pracę pracownicy w miesiącu czerwcu 2017 r. zostało pomniejszone nienależnie o kwotę [...] zł, podczas gdy dokonanie prawidłowej wykładni przepisu pozwala na objęcie świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych funkcją ochronną właściwą dla wynagrodzenia za pracę, a tym samym pozwała stosować do tych świadczeń przepisy Działu III rozdziału II k.p.
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.
W oparciu o przedstawione zarzuty strona skarżąca wniosła na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, rozważenie przez Sąd możliwości zastosowania art. 135 p.p.s.a. i uchylenia również decyzji inspektora pracy zawartej w nakazie z [...] lipca 2017 r. Nr rej. [...] oraz na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że kierując się zasadą uprzywilejowania pracownika, można było objąć ochroną z art. 84 i nast. także świadczenia pozawynagrodzeniowe. Stosując zasadę uprzywilejowania pracownika, strona skarżąca zastosowała się do wskazań Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. C. K., zawartych w piśmie z dnia [...] maja 2017 r. ([...]), aby potrąceń ze świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, dokonywać zgodnie z Kodeksem pracy. Zgodnie z powyższym to Komornik Sądowy zdecydował o tym, aby objąć świadczenie socjalne ochroną przewidzianą w Kodeksie pracy i stosować przy potrąceniu świadczenia socjalnego zasady właściwe dla potrącenia wynagrodzenia za pracę, a nie dokonywać potrącenia z tegoż świadczenia w pełnej wysokości. Wskazanie Komornika było działaniem na korzyść pracownika, wobec czego nie było podstaw do jego niezastosowania. Przy dokonaniu potrąceń ze świadczeń z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych należnych pracownikowi, zastosowano odpowiednio zasady określone w art. 87 i 87¹ k.p. Potrącenia, o jakich mowa w art. 87 k.p. odnoszą się do kwoty wynagrodzenia, które we wszystkich jego elementach składowych zostało ustalone i obliczone jako należne i przypadające do wypłaty za pracę w danym okresie vide: Uchwała SN I PZP 9/77). Tożsame stanowisko zajął Główny Inspektor Pracy w piśmie znak: [...]. Zasadę tą zastosowano do ustalenia kwoty potrąceń dotyczącej należności z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Suma wpłat dokonanych przez pracodawcę na konto bankowe pracownika w czerwcu 2017 r., odpowiada równowartości kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę pomniejszonego o kwotę [...] zł (pomniejszenie z tytułu opłacenia składek na ubezpieczenie grupowe, dokonane za zgodą pracownika). Dnia [...] czerwca 2017 r. dokonano wpłaty kwoty [...] zł, natomiast [...] czerwca 2017 r. kwoty [...] zł. Na konto pracownika w czerwcu 2017 r. została przelana łączna kwota [...] zł, która po powiększeniu o kwotę [...] zł potrącenia, stanowi kwotę [...] zł będącą równowartością minimalnego wynagrodzenia. Z uwagi na fakt, że świadczenie z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych została dokonana w pierwszej kolejność, dopiero po ustaleniu wysokości wynagrodzenia za pracę, możliwe było ustalenie właściwej kwoty wolnej od potrąceń. Z tego względu kwota z tytułu świadczenia z ZFSŚ została wypłacona w całości, a należna kwota z tytułu zajęcia komorniczego została przekazana Komornikowi przy wypłacie wynagrodzenia, po ustaleniu jej właściwej wysokości.
Tym samym podjęcie przez Okręgowego Inspektora Pracy przedmiotowej decyzji było wynikiem dokonania błędnej wykładni art. 87 k.p.
W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2017.2188) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369) - w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a.
W ocenie sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w B.
Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do wyjaśnienia czy doszło do bezpodstawnego potrącenia należności z wynagrodzenia za pracę, za miesiąc czerwiec 2017 r. pracownika Przedszkola Nr [...] "[...] " w B. – E. W.
Materialnoprawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie decyzji organów Państwowej Inspekcji Pracy stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2015 r. poz. 640 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o PIP), a w szczególności art. 11 pkt 7 oraz art. 33 ust. 1 pkt 1 tej ustawy: "Art. 11. W razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do: (...) 7) nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu;"
"Art. 33. 1. W wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli właściwy inspektor pracy: 1) wydaje decyzje, o których mowa w art. 11 pkt 1-4 i pkt 6-7 oraz art. 11a;"
Z treści art. 11 pkt 7 ustawy o PIP wynika, że aby mógł być wydany nakaz wypłaty wynagrodzenia, wynagrodzenie to musi być "należne". W utrwalonym już w tym zakresie orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmowane jest jednolicie, że wyrażenie to oznacza, że prawo do wynagrodzenia nie może budzić wątpliwości. Nakaz zapłaty może być wydany wyłącznie wówczas, gdy obowiązek pracodawcy jest bezsporny i wymagalny już w momencie przeprowadzenia kontroli. Inspektor pracy może w konsekwencji nakazać wypłatę należnego wynagrodzenia za pracę, gdy należność ta jest wyliczona, jej wysokość i podstawa są bezsporne, a ponadto nie budzi jakiejkolwiek wątpliwości fakt niewypłacenia powyższej należności. Pojęcie "należne wynagrodzenie" ma charakter obiektywny, niezależny od przekonania samego inspektora pracy. Nie można mówić o "należnym wynagrodzeniu", jeżeli takiej oceny nie podziela pracodawca oraz gdy ocena i kwalifikacja podnoszonych przez niego zdarzeń prawnych może być różna (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 791/09; wyrok NSA z dnia 13 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 1400/2005; wyrok NSA z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 1194/08). Należy zatem przyjąć, że tylko w sytuacji, gdy ocena zdarzeń jednoznacznie wskazuje w świetle obowiązujących przepisów, że wynagrodzenie przysługuje konkretnemu pracownikowi i nie zostało mu wypłacone, inspektor pracy może skorzystać z uprawnień przewidzianych w powołanym art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. Natomiast, gdy wynagrodzenie budzi kontrowersje, w szczególności na tle zgłoszonych okoliczności, które strony stosunku pracy interpretują odmiennie albo jedna ze stron w ogóle zaprzecza ich wystąpieniu, jedynym organem kompetentnym do weryfikacji spornych roszczeń ze stosunku pracy jest sąd pracy. Jak podkreślono w orzecznictwie, art. 11 pkt 7 ustawy o PIP nie stanowi przepisu szczególnego (o którym mowa w art. 2 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego), na podstawie którego byłaby wyłączona kompetencja sądów powszechnych do rozstrzygania sporów ze stosunku pracy (wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 791/09).
Podkreślić należy, że Państwowa Inspekcja Pracy powołana jest tylko do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy. Nie może wkraczać w zakres kompetencji zastrzeżonych przez ustawodawcę na rzecz sądów powszechnych - sądów pracy. Ingerencja inspektora pracy w postaci wydania nakazu wypłaty należnego wynagrodzenia może zatem dotyczyć tylko sytuacji niespornych. W związku z tym działania inspektora pracy powinny zmierzać jedynie do ustalenia, czy pracodawca rzeczywiście w sposób oczywiście bezpodstawny wstrzymuje wypłatę należnego wynagrodzenia.
Dodać należy, że o sytuacji sporu można by mówić w przypadku jednoczesnego zainicjowania przez stronę stosunku pracy procesu sądowego o wypłatę wynagrodzenia, bądź w przypadku kwestionowania przez pracodawcę w toku postępowania administracyjnego twierdzeń organu w przedmiocie wydania nakazu. Istotne jest przy tym, czy pracodawca i w którym momencie i wobec jakiego podmiotu kwestionuje podstawę prawną i wysokość należnego świadczenia. Nie jest wystarczającym dla przyjęcia "sporności" wynagrodzenia odmienny niż wyrażony w decyzji pogląd w kwestii "należności wynagrodzenia", zwłaszcza, gdy z akt administracyjnych nie wynika, aby między stronami stosunku pracy spór tego rodzaju zaistniał. Tylko wówczas gdy istnieje spór między pracownikiem a pracodawcą co do wysokości, okresu czy tytułu wypłaty wydanie nakazu płatniczego nie jest uzasadnione (por. cyt. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 791/09).
W niniejszej sprawie, obowiązek strony skarżącej jako pracodawcy wypłaty wynagrodzenia wynika zdaniem organu z bezpodstawnego potrącenia przez pracodawcę z wynagrodzenia pracownika kwoty wolnej od potrąceń na podstawie art. 87¹ § 1 k.p.
Przepis art. 11 pkt 7 o Państwowej Inspekcji Pracy został zastosowany przez organ przy niespornym stanie faktycznym. Przy wypłacie wynagrodzenia za pracę za miesiąc czerwiec 2017 rok, pracownica E. W. otrzymała na rękę [...] zł. Poza odliczeniami składkowo-podatkowymi i potrąceniem dobrowolnym PZU, pracownicy potracono [...] zł z tytułu zajęcia komorniczego, z tytułu innych należności, jak należności alimentacyjne. W tytule zajęcia komornik wskazał wynagrodzenie za pracę i zasiłek chorobowy. Z wyjaśnień przedstawicieli B. Biura Finansów Oświaty, które zajmuje się obsługą finansową Przedszkola wynika, iż do kwoty wolnej od potrąceń z wynagrodzenia za pracę, za czerwiec 2017 rok, pracownicy doliczono świadczenie pieniężne z Funduszu Świadczeń Socjalnych, które pracownica otrzymała również w czerwcu b.r.
Z obliczeń matematycznych wynika, że pracownica w istocie otrzymała wypłatę środków stanowiących kwotę [...] zł, które po powiększeniu o kwotę [...] zł (potrącenia dokonanego na podstawie zgody pracownika), stanowiła kwotę [...] zł będącą równowartością minimalnego wynagrodzenia.
Nie można jednak pominąć okoliczności, że uzyskana kwota [...] zł będącą równowartością minimalnego wynagrodzenia pochodziła z dwóch źródeł. Wypłacona dnia [...] czerwca 2017 r. kwota [...] zł pochodziła ze środków stanowiących świadczenie pieniężne z Funduszu Świadczeń Socjalnych, natomiast wypłacona [...] czerwca 2017 r. kwota [...] zł. stanowiła część wynagrodzenia za pracę po potrąceniach. Mimo, że suma świadczeń pieniężnych była zgodna z równowartością minimalnego wynagrodzenia, to jej uzyskanie odbyło się z naruszeniem przepisów prawa.
Zgodnie z art. 87 § 1 k.p. z wynagrodzenia za pracę - po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych - podlegają potrąceniu tylko następujące należności:
1. sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń
alimentacyjnych;
2. sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne;
3. zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi;
4. kary pieniężne przewidziane w art. 108.
W przypadku egzekucji innych należności niż świadczenia alimentacyjne lub w razie potrącania zaliczek pieniężnych, potrącenia mogą być dokonywane do wysokości połowy wynagrodzenia (art. 87 § 3 pkt 2 k.p.).
W myśl art. 871 § 1 k.p. wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych - przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne.
W ocenie Sądu, zasadnie Okręgowy Inspektor Pracy w B. ustalił, że pracodawca wypłacił w dniu [...] czerwca 2017 r. na rzecz E. W. kwotę [...] zł z tytułu świadczenia socjalnego, a w dniu [...] czerwca 2017 r. kwotę [...] zł z tytułu wynagrodzenia za pracę za czerwiec 2017 r. Kwota wolna od potrąceń w przypadku ww. pracownicy wynosi [...] zł. Pracodawca potrącił z wynagrodzenia za pracę (za zgodą pracownika) składkę na ubezpieczenia grupowe na życie w wysokości [...] zł. Wynagrodzenie za pracę za miesiąc czerwiec 2017 r. zostało zatem pomniejszone nienależnie o kwotę [...] zł.
W ocenie Sądu, wypłaty z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych nie są wynagrodzeniem z pracę.
W skardze strona skarżąca podnosi, że "to Komornik Sądowy zdecydował o tym, aby objąć świadczenie socjalne ochroną przewidzianą w Kodeksie pracy i stosować przy potrąceniu świadczenia socjalnego zasady właściwe dla potrącenia wynagrodzenia za pracę, a nie dokonywać potrącenia z tegoż świadczenia w pełnej wysokości. Niniejsze wskazanie Komornika było działaniem na korzyść pracownika, wobec czego nie było podstaw do jego niezastosowania".
Pracodawca dokonując potrącenia wynagrodzenia nie może zasłaniać się tym, że zastosował się do wskazań Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. -[...], zawartych w piśmie z dnia [...] maja 2017 r. ([...]), z którego wynika, aby potrąceń ze świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, dokonywać zgodnie z Kodeksem pracy. Stanowisko komornika nie stanowi źródła prawa i jest niewiążące dla pracodawcy. Pracodawca miał obowiązek stosować się do przepisów prawa. Dokonanie bezpodstawnych potrąceń jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika (art. 282 § 1 pkt 1 k.p.).
W ocenie Sądu, odesłanie przez Komornika do stosowania przepisów Kodeksu pracy nie oznaczało jednak, że Komornik zezwolił na dokonanie potrącenia z wynagrodzenia z naruszeniem zakazu potrącania kwoty wolnej od potrąceń, stanowiącej wynagrodzenie za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych - przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne (art. 871 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy). Pracodawca dokonując potrącenia kwoty wolnej od potrąceń sprzeniewierzył się ustawowemu ograniczeniu. Powyższy przepis art. 871 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy wprowadzając kwotę wolną od potrąceń gwarantuje pracownikowi zapewnienie środków na życie.
W skardze strona skarżąca działając przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuca organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 87 ustawy Kodeks pracy, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przy dokonywaniu potrąceń świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych nie stosuje się przepisów Działu III rozdziału II k.p.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że przy wydawaniu decyzji organ w ogóle nie zajmował się dopuszczalnością potrącenia świadczeń z zakładowego funduszu socjalnego. W decyzji organu I instancji organ nie nakazał dokonania wypłaty bezpodstawnego potrącenia z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Nakaz dotyczy wypłaty kwoty bezpodstawnego potrącenia z wynagrodzenia za pracę, za czerwiec 2017 r. Podniesione przez skarżącą zarzuty są bezzasadne i nie zasługują na uwzględnienie.
Organ dokonał prawidłowej wykładni art. 87 k.p. Przepisy Działu III rozdziału II k.p., a w szczególności art. 87 i art. 87¹ k.p., odnoszą się ściśle do kategorii wynagrodzenia za pracę. Prawdą jest, że Kodeks pracy nie definiuje pojęcia "wynagrodzenie". Zgodzić jednak należy się z organem, że najbardziej odpowiednie będzie rozumienie tego pojęcia wyprowadzone na podstawie art. 22 § 1, art. 78, czy art. 80 k.p.
Zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy, przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Według art. 78 § 1 Kodeksu pracy, wynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy. Z kolei art. 80 Kodeksu pracy stanowi, że wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną. Za czas niewykonywania pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia tylko wówczas, gdy przepisy prawa pracy tak stanowią.
Trafnie organ wywiódł w udzielonej odpowiedzi na skargę, że wynagrodzenie za pracę jest wynikającym ze stosunku pracy, przysługującym pracownikowi od pracodawcy za wykonaną pracę, obowiązkowym, spełnianym periodycznie i roszczeniowym świadczeniem o charakterze przysparzająco-majątkowym [M. Skąpski (w:) Kodeks pracy. Komentarz pod red. K.W. Barana, Warszawa 2012, s. 564-565, a także uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 grudnia 1986 r., III PZP 42/96, OSNCP 1987 nr 8, poz. 106]. Wynagrodzenie za pracę nie jest świadczeniem jednolitym i składa się z wielu świadczeń cząstkowych. Przykładowo, w celu obliczenia czy wysokość wynagrodzenia pracownika zatrudnionego w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy jest równa co najmniej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę przyjmuje się przysługujące pracownikowi składniki wynagrodzenia i inne świadczenia wynikające ze stosunku pracy, zaliczone według zasad statystyki zatrudnienia i wynagrodzeń określonych przez Główny Urząd Statystyczny do wynagrodzeń osobowych (art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2017 r. poz. 847)). Według Głównego Urzędu Statystycznego wynagrodzenia osobowe obejmują w szczególności:
1. wynagrodzenia zasadnicze w formie czasowej, akordowej, prowizyjnej i innej,
2. dodatki za staż pracy oraz inne dodatki (dodatkowe wynagrodzenia) za szczególne właściwości pracy, szczególne kwalifikacje lub warunki pracy,
3. premie i nagrody regulaminowe i uznaniowe,
4. dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych,
5. wynagrodzenia dodatkowe za prace wykonywane w ramach obowiązującego wymiaru czasu pracy, lecz nie wynikające z zakresu czynności,
6. wynagrodzenia za czynności przewidziane do wykonania poza normalnymi godzinami pracy w zakładzie lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę,
7. dopłaty (dodatki) wyrównawcze (np. wyrównanie do wysokości kwoty najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników ustalanego przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej na podstawie Kodeksu pracy, przy wykonywaniu pracy zastępczej),
8. wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy, wypłacane za środków pracodawców (wynagrodzenia za urlopy wypoczynkowe i dla poratowania zdrowia, za czas niezdolności do pracy wskutek choroby, za czas przestoju nie zawinionego przez pracownika i inne),
9. nagrody jubileuszowe, odprawy rentowe i emerytalne, ekwiwalenty pieniężne
wykorzystany urlop wypoczynkowy i inne,
10. uposażenia posłów i senatorów wraz z uposażeniem dodatkowym,
emerytalne, rentowe i parlamentarne posłów i senatorów,
11. świadczenia o charakterze deputatowym (wartość świadczeń w części nie opa przez pracownika) lub ich ekwiwalenty pieniężne (np. deputaty węglowe, en środków spożywczych), a także ekwiwalenty za umundurowanie jeśli obowiązek noszenia wynika z obowiązujących ustaw,
12. świadczenia odszkodowawcze (np. w związku ze skróceniem okresu wypowie świadczenia wyrównawcze wypłacane pracownikom, którzy wskutek wypadku przy lub choroby zawodowej doznali stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wynagrodzeń osobowych nie zalicza się wynagrodzeń z tytułu rozporządzania pracowników prawami autorskimi do utworów stworzonych w ramach stosunku (wyjaśnienie dostępne na stronie www.stat.gov.pl).
Do katalogu "składników wynagrodzenia i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy" nie zalicza się świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. O niewynagrodzeniowym charakterze świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych świadczy również fakt, że ich przyznanie uzależnienie jest od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej (art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 800)). Nie jest natomiast w żaden sposób powiązane z pracą i jej efektami.
Skład Sądu całkowicie akceptuje powyższe stanowisko organu. W przedmiotowej sprawie świadczenie wypłacone z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych stanowiło zasiłek chorobowy, który w żaden sposób nie jest powiązany ze świadczeniem pracy i nie można przypisać mu rangi wynagrodzenia za pracę. W ocenie Sądu, pojęcie "wynagrodzenia", nie obejmuje zasiłku chorobowego. Pojęcie to nie ma prawnie jednolitego, powszechnie ustalonego zakresu znaczeniowego. Nie zostały zdefiniowane użyte w dziale trzecim Kodeksu pracy pojęcia "wynagrodzenie i inne świadczenia związane z pracą". "Inne świadczenia związane z pracą" będą otrzymywane od pracodawcy z tytułu pozostawania w stosunku pracy, które nie będąc świadczeniem za pracę faktycznie wykonaną, nie są również wynagrodzeniem za pracę. Należą do nich: a) tzw. wypłaty gwarancyjne, np. za czas niewykonywania pracy, b) wypłaty kompensacyjne, np. diety, zwrot kosztów podróży, c) świadczenia odszkodowawcze, np. odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy, odszkodowanie z tytułu skróconego okresu wypowiedzenia umowy, d) różne odprawy pieniężne.
Stanowisko, że zasiłek chorobowy nie jest wynagrodzeniem można wzmocnić orzecznictwem ukształtowanym na tle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.2018.200). W wyroku z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1214/17 WSA w Gdańsku stwierdził, że zasiłek chorobowy nie mieści się w pojęciu wynagrodzenia otrzymanego z tytułu umowy o pracę, w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 15 u.p.d.f. Świadczenie to wypłacane jest pracownikowi z tytułu podlegania przez niego ubezpieczeniu społecznemu i nie stanowi przychodu ze stosunku pracy, lecz przychód z innych źródeł (art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.f.). W wyroku WSA w Łodzi z 20 stycznia 2009 r. sygn. akt I SA/Łd 426/08 - wypowiedział się, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest analizowanie związku świadczeń urlopowych z wynagrodzeniami pracowników, bowiem taki związek oczywiście istnieje, ale nie zmienia to faktu, że świadczenia urlopowe nie są wynagrodzeniami. Skarga kasacyjna od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem NSA z 25 lutego 2010 r. sygn. akt II GSK 440/09. Podobnie orzekł NSA w wyroku z dnia 28 lutego 2008 r. sygn. akt II GSK 201/07. Również w wyroku z 30 marca 2011 r. sygn. akt I FSK 449/10 oraz w wyrokach NSA (m.in. z 2 września 2008 r. sygn. akt I FSK 1076/07, z 17 września 2010 r. sygn. akt I FSK 1491/09, z 15 października 2010 r. sygn. akt I FSK 1511/09, z 22 października 2010 r. sygn. akt I FSK 1727/09, wszystkie publikowane w Internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) na podstawie analizy przepisów ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, ustawy o VAT, jak również przepisów unijnych oraz przyjętego na ich podstawie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdzono, że podmiot zobowiązany do utworzenia i administrowania zakładowym funduszem socjalnym podejmuje działania techniczne o charakterze nieodpłatnym, które pozostają całkowicie poza prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Podmiot nie rozpoczyna i nie prowadzi działalności gospodarczej w celu dysponowania funduszem socjalnym. Wykonuje te czynności tylko dlatego, że taki obowiązek nakłada na niego ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (art. 10 tej ustawy). W konsekwencji podmiot wykonując te czynności nie działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT. Wobec powyższego, świadczenia z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych nie stanowią wynagrodzenia.
W ocenie Sądu, nieuzasadniony jest zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 87 k.p. oparty na sformułowaniu zawartym w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2013 r. sygn. akt II PZP 4/12, z którego wynika, że w nauce prawa "na ogół" odmawiał charakteru wynagrodzeniowego wypłatom z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, a także na wyrażonym w tym wyroku postulacie objęcia tych wypłat ochroną przewidzianą dla wynagrodzenia.
Skład Sądu stoi na stanowisku, że wypłaty z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych nie są objęte ochroną przed potrąceniami. Zajęcie komornicze odnosiło się bowiem tylko do wynagrodzenia za pracę (w szczególności periodycznego wynagrodzenia za pracę i wynagrodzenia za zlecone oraz nagród i premii przysługujących dłużnikowi za okres jego zatrudnienia, jak również związanego ze stosunkiem pracy zysku lub udziału w funduszu zakładowym oraz wszelkich innych funduszach, pozostających w związku ze stosunkiem pracy) oraz do wierzytelności zasiłku chorobowego. Nie obejmowało zatem innych świadczeń ze stosunku pracy niebędących wynagrodzeniem za pracę, ani wierzytelnością zasiłku chorobowego. W konsekwencji pracodawca zobowiązany był wypłacić pracownicy wynagrodzenie za pracę potrącone zgodnie z zasadami określonymi w Rozdziale II Działu III Kodeksu pracy oraz przyznane świadczenie z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.
Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje stanowisko Głównego Inspektora Pracy z dnia [...] listopada 2012 r. znak: [...] , z którego faktycznie wynika, że w przypadku gdy w danym miesiącu następuje wypłata, oprócz wynagrodzenia rocznego, także dodatkowego wynagrodzenia rocznego, świadczenia te powinny być zsumowane. Słusznie organ zauważył, że dodatkowe wynagrodzenie roczne, w przeciwieństwie do świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, jest jednak wynagrodzeniem w rozumieniu art. 87 i nast. k.p. (stanowi rodzaj premii). Dlatego sumowanie go z wynagrodzeniem za pracę wypłacanym w innym terminie jest zasadne.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło