II SA/Ke 100/25

WyrokWSA w Kielcach2025-04-09

Skład orzekający: Sylwester Miziołek, Renata Detka, Beata Ziomek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. w sytuacji, gdy oczywisty brak przymiotu strony po stronie wnioskodawcy nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a jednocześnie nie zbadano terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oraz czy dopuszczalne jest prowadzenie jednego postępowania wznowieniowego w przedmiocie dwóch odrębnych spraw administracyjnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie mogły odmówić wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. jedynie z powodu oczywistego braku przymiotu strony, bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, zwłaszcza gdy nie zbadano terminu do złożenia wniosku. Ponadto, prowadzenie jednego postępowania wznowieniowego w przedmiocie dwóch odrębnych spraw administracyjnych było niedopuszczalne. W związku z tym, zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji zostały uchylone z powodu naruszenia art. 149 § 3 k.p.a. oraz art. 62 k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku M. P. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostatecznymi decyzjami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. Z. z 5 kwietnia 2018 r., które umarzały postępowania w sprawie rozbiórki dwóch silosów stalowych. Organy nadzoru budowlanego odmówiły wznowienia postępowania, uznając, że M. P. nie posiada przymiotu strony, ponieważ silosy nie naruszają jego interesu prawnego ani nie wpływają na zabudowę jego działki sąsiedniej. M. P. zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego, nierozpatrzenie wniosków dowodowych oraz niewłaściwe ustalenie braku jego legitymacji procesowej.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 1 października 2021 r., znak: WINB-WOA.7721.1.18.2021 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz M. P. kwotę [...](sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Inspektor Nadzoru Budowlanego ŚWINB) postanowieniem z 1 października 2021 r., znak: [...] po rozpatrzeniu zażalenia M. P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w B. Z. z 17 sierpnia 2021 r. odmawiające wznowienia postępowań administracyjnych znak: [...] oraz znak: [...] (omyłkowo wskazanego w sentencji postanowienia jako "[...]"), zakończonych decyzją ostateczną. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że pracownicy PINB w B. Z. podczas przeprowadzonych 5 kwietnia 2017 r. oględzin ustalili, że na działce nr ewid. [...] w Wolicy [...] znajdują się dwa silosy o konstrukcji stalowej, o średnicy 1,95 m, wysokości 10 m, zamocowane do konstrukcji wsporczej o wysokości 1 m zakotwionej w fundamentach betonowych. Jeden silos znajduje się w części zachodniej, a drugi w części wschodniej działki. Następnie, po wszczęciu postępowania w sprawie każdego z powyższych silosów, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. Z. decyzjami z 18 września 2017 r., znak: [...] i znak: [...], nakazał A. S. rozbiórkę obu silosów z wyłączeniem fundamentów i konstrukcji wsporczej o wysokości ok. 1 m od istniejącego poziomu terenu działki. Powyższe rozstrzygnięcia zostały uchylone dwiema decyzjami Inspektor Nadzoru Budowlanego z 21 listopada 2017 r. i obie sprawy zostały przekazane do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po przeprowadzeniu dwóch postępowań wyjaśniających organ I instancji decyzjami z 5 kwietnia 2018 r., znak: [...] i znak: [...], umorzył postępowania w sprawie obu silosów. Decyzje te stały się ostateczne w organie I instancji. Organ odwoławczy podał, że ponieważ skarga M. P. z 11 maja 2021 r., skierowana do organu II instancji, zawierała wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego dwóch silosów, pismo to zostało przekazane do PINB w B. Z. . Z kolei w skierowanym do tego ostatniego organu piśmie z 16 lipca 2021 r., M. P. wniósł o uznanie go za stronę w niniejszej sprawie i wskazał, że oświadczenia A. S. i jego pracowników są fałszywe, a obecnie istniejące dwa silosy to nie te, które istniały na tej działce w czasie, kiedy działalność gospodarczą prowadził poprzedni właściciel. Rozpatrując zażalenie M. P. na opisane na wstępie postanowienie z 17 sierpnia 2021 r., ŚWINB podzielił ocenę organu I instancji, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie na wniosek. Podkreślił, że w sytuacji gdy w sposób oczywisty i bez żadnych wątpliwości można przyjąć, że wnioskodawca nie ma przymiotu strony postępowania, o którego wznowienie wnosi, to zbędne jest przeprowadzanie przez organ postępowania rozpoznawczego i wyjaśnianie tej kwestii. Sytuacja taka zachodzi w niniejszej sprawie. Prowadząc bowiem postępowanie, organ I instancji dokonał już oceny, czy M. P. przysługuje legitymacja strony postępowania i uznał, że nie posiada on takiej legitymacji i z tej przyczyny zawiadomił go, że nie będzie informowany o jej wynikach. Organ II instancji podkreślił, że jeden z kwestionowanych silosów usytuowany jest w odległości ok. 24,9 m, a drugi 80,35 m od granicy z działką nr ewid. [...] M. P., a więc ich obszar oddziaływania obejmuje tylko działkę nr ewid. [...]. Takie usytuowanie tych obiektów nie wprowadza na podstawie przepisów odrębnych związanych z tymi obiektami, żadnych ograniczeń w zagospodarowaniu, w tym zabudowie na działce odwołującego się, nie powoduje więc naruszenia jego interesu prawnego. Organ II instancji stwierdził, że w postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. posiada inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego oraz właściciel nieruchomości sąsiadującej bezpośrednio z nieruchomością, na której usytuowany jest obiekt budowlany, o ile obiekt ten usytuowany jest w takiej odległości od granicy, że ma to wpływ na zabudowę nieruchomości sąsiedniej. Z kolei w myśl przepisów ustawy Prawo budowlane, w postępowaniu administracyjnym w sprawach indywidualnych, w charakterze strony mogą brać udział tylko osoby, których uzasadniony interes (obowiązek) prawny może być naruszony podjętym rozstrzygnięciem. Dodatkowo, ustosunkowując się do przesłanki wskazanej przez odwołującego się, że oświadczenia A. S. i jego pracowników, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, są fałszywe, organ stwierdził, że zasadą jest, że wznowienie postępowania ze względu na fałszerstwo dowodów jest możliwe dopiero po stwierdzeniu ich fałszerstwa, jak i stwierdzeniu popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu. Reasumując organ II instancji podniósł, że M. P. nie przysługuje legitymacja strony w postępowaniu mającym na celu zbadanie legalności budowy dwóch stalowych silosów na cement usytuowanych na działce nr ewid. [...], a tym samym nie miał on legitymacji do żądania wznowienia postępowania w obu sprawach, zasadnie więc organ I instancji odmówił na jego wniosek wznowienia postępowania. W sytuacji gdy wniosek o wznowienie postępowania złożony został przez podmiot, który nie jest stroną tego postępowania i okoliczność ta nie wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego, oczywistym jest brak legitymacji do żądania wznowienia zakończonego ostateczną decyzją postępowania. Taki ewidentny, niebudzący żadnej wątpliwości wniosek, że podanie pochodzi od podmiotu niebędącego stroną, powoduje konieczność wydania przez organ postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, domagając się jego uchylenia oraz uchylenia postanowienia organu I instancji, M. P. zarzucił naruszenie: - art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 10 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego oraz zaniechanie rozpatrzenia wniosków dowodowych; - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się w zaskarżonej decyzji do okoliczności, na które wskazywała strona skarżąca w przedmiotowej sprawie; - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego; - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, zbyt powierzchowne rozpatrzenie materiału dowodowego oraz dalece idącą stronniczość w jego ocenie; - uzasadnionego interesu osób trzecich poprzez ustalenie braku naruszeń ochrony osób trzecich jako nieposiadających statusu strony postępowania; - art. 61 ust. 1 "ustawy o planowaniu przestrzennym" (pisownia oryginalna), poprzez nieuwzględnienie zasady dobrego sąsiedztwa i przyjęcie, że planowana inwestycja nie podlega warunkom i wymaganiom dotyczącym ładu przestrzennego, naruszenie chronionego prawem interesu skarżącego jako interesu osoby trzeciej poprzez pominięcie kwestii wpływu inwestycji na jego zdrowie fizyczne i psychiczne oraz sferę majątkową. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że 15 lutego 2021 r. złożył osobiście wyjaśnienia oraz dowody (zdjęcia potwierdzające jego wcześniejsze wnioski) przed pracownikiem organu I instancji. Jednak, jak wynika z postanowienia wydanego 17 sierpnia 2021 r., dowody te oraz wyjaśnienia nie zostały załączone do niniejszej sprawy, o czym niezwłocznie organ został poinformowany. Mimo tego nie zostały wszczęte żadne procedury, aby zaistniałą sytuację wyjaśnić. Skarżący zaznaczył, że obiekty będące przedmiotem niniejszego postępowania służą do produkcji przemysłowej (silosy na cement), a on wielokrotnie wskazywał, że działalność gospodarcza prowadzona na działce nr ewid. [...] (zakład betoniarski) w sposób pośredni i bezpośredni oddziałuje na użytkowanie jego nieruchomości, położonej na działce nr ewid. [...], poprzez ciągły hałas i zapylanie. Wnoszący skargę podkreślił, że definicja legalna "obszaru oddziaływania obiektu'’ ma niebagatelne znaczenie przy określaniu stron postępowania w przedmiocie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Przywołując orzeczenia sądów administracyjnych skarżący stwierdził, że przyjmując szeroką interpretację tego pojęcia, przepisami odrębnymi w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane będą również regulacje cywilnoprawne (np. art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego), dotyczące ochrony prawa własności oraz immisji z powodu możliwości oddziaływania projektu na inne nieruchomości. Przez immisje rozumie się wszelką działalność człowieka, która skutkuje wprowadzeniem do powietrza, wody, gleby lub ziemi substancji fizykalnych czy energii i są to np. hałas, zanieczyszczenie powietrza, wody i gleby, wibracje, emisja pyłów do powietrza, ograniczenie dopływu światła słonecznego, czy pozbawienie dostępu do mediów (wody, prądu, telekomunikacji). W konsekwencji stroną postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę może być np. właściciel sąsiadującej nieruchomości z zaprojektowanym obiektem, jeżeli w wyniku planowanej inwestycji zwiększone zostanie natężenie hałasu. Zdaniem skarżącego, pojęcie uzasadnionych interesów osób trzecich winno być interpretowane w oparciu o przesłanki obiektywne, a więc w oparciu o zgodność z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Jeżeli zatem postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie i pozwolenie na rozbudowę istniejącego zakładu wykaże sprzeczność z obowiązującymi wymogami, to spowodowane w wyniku jej realizacji dolegliwości dla otoczenia mogą zostać zakwalifikowane jako naruszające uzasadnione interesy osób trzecich. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Uwzględniając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Ke 926/21, uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji. Z kolei wyrokiem z 23 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1159/22, Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej A. S. uchylił opisany wyżej wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, uznając za zasadny zarzut naruszenia art. 183 § 2 pkt 5 w zw. z art. 33 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skutkujący nieważnością postępowania, poprzez przeprowadzenie postępowania i wydanie wyroku bez udziału A. S. - uczestnika na prawach strony. Sprawa została ponownie rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postanowienie będące przedmiotem skargi zapadło w następstwie złożenia przez skarżącego podania o wznowienie postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami PINB w B. Z. z 5 kwietnia 2018 r., znak: [...] i znak: [...], umarzającymi postępowania w sprawie dwóch silosów o konstrukcji stalowej, usytuowanych na działce nr [...] w Wolicy Siesławskiej. Postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym. Warunkiem jego skutecznego wszczęcia jest po pierwsze powołanie się przez stronę na jedną z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b k.p.a., a po drugie złożenie wniosku o wznowienie postępowania w terminie przewidzianym w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. lub odpowiednio w art. 145a § 2, art. 145aa § 2 i art. 145b § 2 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W orzecznictwie przyjmuje się, że powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest tożsame z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji. Informacja o wydanej decyzji nie musi pochodzić od organu wydającego decyzję, lecz może pochodzić z innych źródeł, byleby wskazywała na organ, który wydał decyzję i treść rozstrzygnięcia w danej sprawie. Ponieważ art. 148 § 2 k.p.a. dotyczy instytucji wznowienia postępowania, to zasadnie zwraca się uwagę, że przez dowiedzenie się o decyzji należy rozumieć powzięcie wiedzy o samym fakcie wydania rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający złożenie podania o wznowienie. Chodzi o takie dane, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji. Zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym jej na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi tu więc o takie dane jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Jeśli chodzi o tę ostatnią informację, to nie jest tu konieczne aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia, wystarczy jeśli posiadała informację czego dana decyzja dotyczy (por. przykładowo wyroki NSA: z 21 lutego 2025 r., I OSK 113/22, z 13 czerwca 2024 r., III OSK 2324/22; wyroki WSA: w Rzeszowie z 12 lutego 2025 r., II SA/Rz 1282/24, w Poznaniu z 24 lipca 2024 r., II SA/Po 241/24, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA). Na wstępnym etapie postępowania wznowieniowego organ zobowiązany jest zbadać przesłanki o charakterze formalnym tj. ustalić, czy podanie złożyła strona, czy opiera się ono na ustawowej podstawie wznowienia oraz, czy zachowany został termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Ten pierwszy, formalny etap postępowania wznowieniowego kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) albo o odmowie jego wznowienia (art. 149 § 3 k.p.a.). Postanowienie podjęte na podstawie tego ostatniego przepisu kończy postępowanie wznowieniowe już na jego wstępnym etapie, przez co nie dochodzi do badania przez organ okoliczności dotyczących przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Z przywołanych unormowań wynika, że w pierwszym etapie organ właściwy w sprawie wznowienia ma obowiązek między innymi stwierdzić, czy inicjatywa pochodzi od strony. W orzecznictwie wyrażane jest stanowisko, zgodnie z którym w przypadku wskazania w podaniu o wznowienie postępowania przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. organ rozpatrujący to podanie nie bada od razu, czy podmiot domagający się wznowienia postępowania istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta będzie przedmiotem ustaleń i oceny w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 k.p.a. (por. wyroki: WSA w Krakowie z 11 stycznia 2023 r., II SA/Kr 1376/22; NSA z 19 maja 2017 r., II OSK 2411/15; NSA z 21 lutego 2019 r., II OSK 882/17; dostępne w CBOSA). Jeżeli jednak w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w sposób ewidentny, nie budzący żadnej wątpliwości wynika, że wniosek składa podmiot niebędący stroną, zgodne z prawem będzie wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (tak. T. Kiełkowski, Komentarz do art. 145 k.p.a. (w:) H. Knysiak-Sudyka (red.) Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Wyd. II, WKP/el. 2019). Taki pogląd prezentowany jest również w orzecznictwie (wyrok WSA w Warszawie z 30 czerwca 2022 r., VII SA/Wa 728/22; wyroki NSA: z 27 stycznia 2009 r., II OSK 23/08, z 30 kwietnia 2010 r., I OSK 938/09, z 16 lutego 2010 r., II OSK 359/09, z 7 maja 2013 r., I OSK 2185/11; dostępne j.w.). Poglądy prezentowane w orzecznictwie dostrzegł organ II instancji wyrażając jednocześnie stanowisko, że w stanie faktycznym sprawy brak interesu prawnego po stronie M. P. jest oczywisty, a tym samym podanie nie pochodzi od strony. Zdaniem organu ma to wynikać: - po pierwsze z faktu, że organ I instancji w postępowaniach prowadzonych w trybie zwykłym, zakończonych ostatecznymi decyzjami o ich umorzeniu, dokonał już oceny, że skarżącemu nie przysługuje legitymacja strony, zawiadamiając go, że nie będzie informowany o podejmowanych przez organ czynnościach, - po drugie z ustalenia, że odległość kwestionowanych silosów od granicy z działką nr [...] M. P. (24,9 m i 80,35 m), a więc ich obszar oddziaływania obejmuje tylko działkę inwestora nr [...]. W ocenie ŚWINB, takie usytuowanie obiektów nie wprowadza na podstawie przepisów odrębnych związanych z tymi obiektami, żadnych ograniczeń w zagospodarowaniu, w tym zabudowie, działki odwołującego się, nie powoduje więc naruszenia jego interesu prawnego. Organ podkreślił, że w postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. posiada inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego oraz właściciel nieruchomości sąsiadującej bezpośrednio z nieruchomością, na której usytuowany jest obiekt budowlany, o ile obiekt ten usytuowany jest w takiej odległości od granicy, że ma to wpływ na zabudowę nieruchomości sąsiedniej. Bezspornym przy tym jest, że we wniosku o wznowienie postępowań prowadzonych w przedmiocie dwóch silosów usytuowanych na działce nr [...], zakończonych decyzjami o umorzeniu tych postępowań, M. P. powoływał się na oddziaływanie tych obiektów na jego działkę nr [...] w [...] i wnosił o uznanie go za stronę. Organy nie kwestionowały okoliczności, że działka skarżącego sąsiaduje bezpośrednio z działką nr [...] należącą do A. S.. Odnośnie do argumentacji organu, mającej przemawiać za trafnością tezy, że brak przymiotu strony po stronie skarżącego jest oczywisty i nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, należy wskazać, że kwestia legitymacji M. P. jako strony w postępowaniu zakończonym wydaniem dwóch decyzji z 5 kwietnia 2018 r., nie została zweryfikowana w ramach postępowania administracyjnego. Nie ulega natomiast wątpliwości, że skarżącemu nie została doręczona żadna z decyzji, jakie zapadły w tych postępowaniach, gdyż jedyną stroną był A. S., zaś z akt wynika, że w odpowiedzi na pisma M. P. z 29 stycznia 2018 r., informujące PINB w B. Z. , że posiada zdjęcia dotyczące zbiorników na cement postawionych na przełomie [...] r. i może być świadkiem w prowadzonych w tym przedmiocie sprawach, organ I instancji w pismach z 5 lutego 2018 r. poinformował go, że nie jest stroną i nie był informowany o poczynionych ustaleniach. Takie niepodparte merytoryczną argumentacją stwierdzenia odmawiające skarżącemu statusu strony, zawarte w piśmie informacyjnym organu, co uniemożliwiło jakąkolwiek ich weryfikację w drodze procesowej, nie mogą więc przesądzać istnienia, ani braku istnienia po stronie M. P. przymiotu strony, jak przyjął organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu, zwłaszcza na pierwszym etapie postępowania wznowieniowego. Odnośnie do drugiego argumentu, mającego uzasadniać oczywisty brak przymiotu strony w stosunku do skarżącego, Sąd wyraża pogląd, że interes prawny właściciela nieruchomości sąsiedniej, legitymujący go - w świetle art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - do udziału w postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego, można wywodzić nie tylko z norm prawa administracyjnego, ale także z prawa cywilnego, a konkretnie z art. 140 i 144 k.c. Wedle pierwszego z tych przepisów, w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. Z kolei art. 144 k.c. stanowi, że właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Nie chodzi tu więc tylko o oddziaływanie na możliwość zabudowy nieruchomości sąsiedniej, jak wskazał organ II instancji, ale o wszystkie inne oddziaływania mające wpływ na sposób jej korzystania. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 września 2021 r., II OSK 3076/18 (dostępnym jak wyżej), w postępowaniach dotyczących oceny zgodności z prawem prowadzonych robót budowlanych, w tym w postępowaniach nadzwyczajnych, regulacja ogólna określona w art. 28 k.p.a. musi być oceniana poprzez pryzmat art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane. Badanie przymiotu strony musi być przez to zawężone do inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. W myśl art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym na datę wydania obu decyzji z 5 kwietnia 2018 r. (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 z późn. zm.), przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. Przepis ten nie definiuje pojęcia obszaru oddziaływania obiektu wprost, lecz odsyła do licznych regulacji, przewidujących m.in. szczegółowe wymogi dla odległości w zabudowie i zagospodarowaniu terenu. Do przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, należą m.in. przepisy rozporządzeń określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepisy z zakresu ochrony środowiska, ochrony zabytków, ochrony przyrody, prawo wodne. Oznacza to, że organ winien zbadać wszelkie okoliczności sprawy, z uwzględnieniem przepisów odrębnych, o jakich mowa w przywołanym wyżej przepisie. Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy ustalaniu, czy dany podmiot posiada przymiot strony w takim postępowaniu należy mieć na uwadze właściwie rozumiany obszar oddziaływania obiektu, mający źródło w szeroko pojętym prawie materialnym (wyrok NSA z 22 maja 2020 r., II OSK 3185/19). W orzecznictwie podkreśla się także, że do przepisów odrębnych w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane należą wszelkie regulacje prawa powszechnie obowiązującego, które wyznaczają jakiekolwiek ograniczenia w zagospodarowaniu terenu z powodu istnienia w sąsiedztwie innego obiektu budowlanego. W szczególności należą do nich przepisy sanitarne, a także przepisy z zakresu ochrony środowiska, w tym dotyczące ochrony przed hałasem, zanieczyszczeniami powietrza i inne (por. wyroki NSA: z 28 marca 2007 r., II OSK 208/06; z 11 maja 2010 r., II OSK 774/09; z 26 stycznia 2012 r., II OSK 1398/10; z 15 lutego 2013 r., II OSK 1994/11). Nie ulega wątpliwości, że wyznaczenie tak pojmowanego obszaru oddziaływania obiektu wymaga każdorazowo uwzględnienia konkretnych (indywidualnych) cech i parametrów danej inwestycji (por. wyrok NSA z 17 marca 2011 r., II OSK 520/10). Przy czym przez ograniczenie możliwości zagospodarowania działki sąsiedniej rozumie się także istotne utrudnienia w korzystaniu z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem (por. wyroki NSA: z 8 czerwca 2011 r., II OSK 1296/10; z 28 marca 2007 r., II OSK 208/06; z 26 czerwca 2012 r., II OSK 1613/11; z 17 kwietnia 2014 r., II OSK 1899/13). W cytowanym wyroku z 2 września 2021 r., II OSK 3076/18, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził trafne stanowisko, że analizując oddziaływanie oznaczonej inwestycji w aspekcie interesu prawnego właścicieli nieruchomości pobliskich, organ administracji publicznej nie może ograniczać się tylko do ustalenia takiego oddziaływania, które stanowi naruszenie określonych norm. Jeśli nieruchomości potencjalnie mogą być narażone na immisje, właściciel powinien uzyskać status strony, aby móc brać udział w postępowaniu dowodowym służącym zbadaniu, czy obowiązujące normy nie zostaną przekroczone w związku z realizacją przedsięwzięcia. Dlatego też przy wyznaczeniu obszaru oddziaływania konkretnej inwestycji należy uwzględnić szerokie spektrum przepisów, w tym przepisy rozporządzeń określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ale także przepisy z zakresu ochrony środowiska, zagospodarowania przestrzennego oraz przepisy prawa cywilnego w zakresie ochrony prawa własności (wyrok NSA z 31 sierpnia 2017 r., II OSK 3025/15). Przedstawione wyżej poglądy wyrażane w orzecznictwie Sąd orzekający w tej sprawie podziela i przyjmuje jako własne. W ich świetle nie można zgodzić się z tezą zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że brak interesu prawnego M. P., a tym samym brak jego legitymacji do złożenia wniosku o wznowienie postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami z 5 kwietnia 2018 r. jest oczywisty i nie wymaga przeprowadzenia żadnego postępowania wyjaśniającego. Niewystarczająca do postanowienia takiej tezy jest argumentacja organu II instancji, sprowadzająca się do przywołania odległości obiektów (silosów) od działki skarżącego, które – jak twierdzi organ - nie uniemożliwiają jej zabudowy. Zdaniem Sądu, nie było zatem podstaw do odmowy wznowienia postępowania z tej przyczyny na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Weryfikacja przymiotu strony powinna być dokonywana po wznowieniu postępowania (jeżeli zachodzą wszystkie przesłanki formalne do wydania postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 1 k.p.a.), co pozwala wnioskodawcy zaprezentować argumenty przemawiające za posiadaniem interesu prawnego. Podmiot ten może wtedy wdać się w szczególności w merytoryczną polemikę ze stanowiskiem organów administracji już na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji. Jeżeli natomiast zbadanie posiadania statusu strony następowałoby przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, to wnioskodawca mógłby bronić swoich interesów dopiero przed organem drugiej instancji przez wniesienie zażalenia (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2018 r., II OSK 872/16, dostępny jak wyżej). Należy jednocześnie podkreślić, że odmowa wznowienia postępowania w kontrolowanej sprawie nastąpiła wyłącznie wskutek uznania, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony. Organy nie wypowiedziały się natomiast w kwestii dotyczącej zachowania przez skarżącego terminu do wniesienia podania o wznowienie, co powinno być przedmiotem zbadania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. O wadliwości obu postanowień przesądza również połączenie w jednym postępowaniu dwóch różnych spraw administracyjnych. Nie jest dopuszczalne prowadzenie jednego postępowania w dwóch lub więcej sprawach, które wynikają z takiej samej podstawy prawnej, ale nie dotyczą tego samego stanu faktycznego. Zgodnie bowiem z art. 62 k.p.a. w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Z przepisu tego wynika zatem, że nie ma podstaw prawnych do prowadzenia jednego postępowania w sprawach o różnych podstawach faktycznych (tak jak miało to miejsce w tym przypadku), nawet jeżeli sprawy te dotyczą tych samych stron, których prawa lub obowiązki wynikają z tej samej podstawy prawnej. Przedmiotem złożonego przez skarżącego wniosku było zaś wznowienie postępowań w dwóch różnych sprawach administracyjnych, zakończonych dwoma decyzjami z tej samej daty, dotyczącymi dwóch różnych, choć położonych na tej samej działce, obiektów budowlanych. W konsekwencji nie było dopuszczalne wydanie jednego postanowienia w trybie art. 149 § 3 k.p.a. w stosunku do wniosku skarżącego, odnoszącego się do wznowienia postępowań zakończonych w tych sprawach. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji z uwagi na naruszenie przez organy art. 149 § 3 k.p.a. oraz art. 62 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji uwzględni przedstawione wyżej stanowisko prawne, wedle którego podstawą odmowy wznowienia postępowania, w stanie tej sprawy, nie może być uznanie, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w sposób oczywisty i nie wymagający postępowania wyjaśniającego. Rozpoznając sprawę po raz wtóry w ramach pierwszego etapu postępowania wznowieniowego organ ustali zatem, czy podanie złożone zostało w terminie określonym w art. 148 § 2 k.p.a. Wobec bezspornego faktu niedoręczenia M. P. decyzji z 5 kwietnia 2018 r. oraz zgłoszonego żądania uznania go za stronę przyjąć należy, że wskazaną w podaniu o wznowienie podstawą wznowieniową jest przede wszystkim art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Złożone przez skarżącego podanie może wprawdzie wskazywać na inne jeszcze podstawy wznowienia, określone w art. 145 § 1 i § 5 k.p.a., jednak w przypadku zbiegu tych podstaw wznowienia z podstawą z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., bieg terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania, o jakim mowa w art. 148 § 1 k.p.a., rozpoczyna się nie wcześniej, niż z datą dowiedzenia się strony o decyzji. Strona, która nie brała udziału w postępowaniu nie może bowiem zidentyfikować posiadanej wiedzy jako podstawy wznowienia dopóki nie uzyska informacji o wydaniu decyzji. Będzie także organ pamiętał o konieczności przeprowadzenia dwóch postępowań wznowieniowych z uwagi na to, że złożony przez skarżącego wniosek dotyczył dwóch różnych spraw administracyjnych zakończonych dwoma odrębnymi decyzjami. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło