I SA/Kr 770/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 16 października 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej, z dnia 13.02.2015r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić wniosek Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej, z dnia 13.02.2015r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" R.K. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną J.K. ur. w 1960 r. , synami – M.K. ur. w 1981r. i J.K. ur. w 1991r. oraz teściową – K.F. ur. w 1932r. Nie ma on stałego źródła dochodu i sporadycznie podejmuje prace dorywcze. Jednocześnie w nadesłanym piśmie z dnia 04.08.2015r. wnioskodawca oświadczył , że w/w osoby nie utrzymują z nim kontaktu i w związku z tym nie ma możliwości przedłożenia dokumentów dotyczących ich sytuacji majątkowej. Podniósł też, że nie posiada żadnego majątku, ruchomości, nieruchomości a dom, w którym mieszka rodzina jest własnością J.K. w ½ części oraz jej brata J.F. w ½ części. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. akt III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych R.K.. Wnioskodawca nie podał bowiem żadnych danych liczbowych dotyczących dochodów i wydatków, jego oraz rodziny, nawet w przybliżeniu. Stąd też został on wezwany do przedłożenia m.in.: - spisu miesięcznych wydatków rodziny, związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, - wyciągów z jego kont bankowych (zarówno osobistych jak i firmowych !), obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z kont bankowych K.F., J.K., M.K., J.K., obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z ich lokat bankowych, - zeznań podatkowych R.K., K.F., J.K., M.K., J.K., za 2014r., - odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii), obejmujących nieruchomości będące własnością, współwłasnością R.K., - zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością, współwłasnością R.K. (obejmującego ich markę i rok produkcji) lub o ich braku, - dowodu przekazu, przelewu, świadczenia K.F., za ostatni miesiąc, - dowodu przekazu, przelewu, emerytury, renty, wynagrodzenia, J.K., za ostatni miesiąc, - dowodu przekazu, przelewu, wynagrodzenia M.K. za ostatni miesiąc, - zaświadczenia z zakładu pracy M.K., o zarobkach przez niego uzyskiwanych, - zaświadczenia z zakładu pracy J.K., o zarobkach przez nią uzyskiwanych, Strona skarżąca nie przesłała jednak w/w dokumentów bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny jej sytuacji finansowej. Zwrócić należy uwagę , iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Stąd też brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia wspomnianą analizę . To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. Oczywiście w przypadku kiedy skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z innymi osobami badając sytuację finansową wnioskodawcy trzeba uwzględnić również dochody i sytuację majątkową wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienie NSA z dnia 29.11.2012 r., sygn. akt II GZ 442/12, postanowienie NSA z dnia 16.06.2011r., sygn. akt II FZ 117/11, postanowienie NSA z dnia 14.11.2011 r., sygn. akt II FZ 554/11, postanowienie NSA z dnia 04.06. 2013 r., sygn. akt II FZ 218/13). W przedmiotowej sprawie natomiast nie jest do końca jasne czy wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z w/w osobami. Nawet jeżeli przyjąć za prawdziwą drugą wersję strony skarżącej, zawartą w piśmie z dnia 04.08.2015r., że R.K. nie ma żadnego kontaktu z rodziną, z którą mieszka, to i tak powinien on przedłożyć odpowiednie dokumenty dotyczące przynajmniej jego wydatków i dochodów, czego nie zrobił. Rozważając dalej sytuację, w której wnioskodawca nie ma żadnego kontaktu z bliskimi i równocześnie nie uzyskuje stałego dochodu, powstaje pytanie, skąd zatem ma środki na utrzymanie, kiedy nie uzyskuje ich z prac dorywczych. W konsekwencji więc wskazanych wyżej okoliczności, stwierdzić należy, że strona skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację finansową. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić dogłębną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może natomiast opierać się na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 03.04.2014r., sygn. akt II GZ 151/14, postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt.1, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz . 270 z p. zm. ).