I SA/Kr 860/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 marca 2015 r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach", nadesłanych dokumentów oraz akt sprawy o sygn. I SA/Kr 1120/15, M.K. ur. w 1958 r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną D.K. ur. w 1974 r., synem M.K. ur. w 1999 r. oraz córką M.K. ur. w 2004 r. Lokal, w którym mieszka wnioskodawca wraz z żoną i dziećmi jest własnością rodziny. M.K. przebył uraz wielonarządowy i operację przeszczepu układu kostnego. Od 2012 r. otrzymuje zasiłek chorobowy z ZUS. W miesiącu październiku 2014 r. jego wysokość wyniosła 1268,16 zł. a w miesiącu marcu 2014 r. jego łączna kwota wyniosła 1 479,50 zł. (1007,28 zł. + 472,22 zł. = 1479,50 zł.). D.K. jest osobą bezrobotną. Fakt ten został stwierdzony decyzją Prezydenta Miasta z dnia 05.02.2014 r. Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują media i koszty związane z utrzymaniem mieszkania – 385 zł., koszty artykułów spożywczych – 700 zł., koszty leków – 320 zł. Wnioskodawca podał, iż nie posiada oszczędności, kont bankowych, lokat bankowych, nieruchomości, jakichkolwiek samochodów, ani też przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Jest natomiast użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonych w P, objętych następującymi księgami wieczystymi: [...]. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2016 r. Referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie od tego postanowienia wnioskodawca powielił fakty, które zostały przedstawione powyżej, wskazał na brak źródeł dochodów, środków finansowych i uzyskania kredytu, celem uiszczenia kosztów sądowych. Dodatkowo podniósł, że nie posiada udziałów w żadnej spółce prawa handlowego, a faktu bycia udziałowcem nie należy, zdaniem wnioskodawcy, utożsamiać z otrzymywaniem wynagrodzenia, podobnie kształtuje się sytuacja w przypadku prokurenta spółki, gdyż jako pełnomocnik spółki, nie otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenia. W dalszej części sprzeciwu, skarżący powołał się na zasadę prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z wniosku skarżącego jednoznacznie wynika, iż wnosi on o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a to zwolnienia od kosztów sądowych. Zawarta w przepisach Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulacja prawa pomocy, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W konsekwencji przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy ocena tych dowodów w świetle spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy, ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 p.p.s.a., a zastosowanie tej normy, poprzez wezwanie strony o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów, bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń, musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 21.05.2014r., sygn. akt II FZ 654/14, postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Przedstawione przez wnioskodawcę dane, dotyczące jednej z podstawowych kwestii, z punktu widzenia analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy są niepełne. Wnioskodawca został wezwany o nadesłanie m.in.: - zeznania podatkowego za 2015r. lub odpowiedniego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o uzyskanych przez niego w 2015r. dochodach i przychodach, - zeznania podatkowego D.K. za 2015r. lub odpowiedniego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o uzyskanych przez nią w 2015r. dochodach i przychodach. W odpowiedzi na wezwanie stwierdził on natomiast, że nie posiada wraz z żoną zeznania podatkowego za rok 2015, albowiem obowiązek sporządzenia i wysłania go mija 30 kwietnia 2016r. Takie postępowanie strony należy uznać za niedopełnienie nałożonego na nią obowiązku. W przypadku bowiem niesporządzenia jeszcze zeznania podatkowego, należało przesłać odpowiednie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o uzyskanych przez małżonków dochodach i przychodach w 2015 r., tym bardziej, że dane takie są możliwe do uzyskania bez większych nakładów i poświęcenia, a miały istotne znaczenie dla sprawy z punktu widzenia przyznania stronie prawa pomocy. Badanie faktów w zakresie osiąganych przez wnioskodawcę przychodów i dochodów jest bowiem w rozpatrywanym przypadku tym bardziej zasadne, że M K jest jedynym wspólnikiem Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowo – Usługowego "P" Sp. z o. o . w K (KRS [...]) i posiada w nim 100 udziałów o wartości 50 000 zł., a w B. Sp. z o. o. w K. (KRS [...]) pełni funkcję prokurenta (por. https://ems.ms.gov.pl/krs/). Okoliczności te nie zostały jednak przez stronę ujawnione. Należy również zgodzić się ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartym w postanowieniu z dnia 06.02.2013r., sygn. akt II FZ 1059/12, wydanym w oparciu o prawie identyczne okoliczności faktyczne, że istnieją wątpliwości, co do wiarygodności oświadczeń wnioskodawcy, jakoby utrzymanie czteroosobowej rodziny mogło mieć miejsce tylko w oparciu o jedno źródło dochodu we wskazanej wysokości. Wskazać również należy, że orzekający, aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze skarżącego, musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jego sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak, aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową, określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych oszczędności, przedmiotów wartościowych, czy nieruchomości. Podstawą wnioskowania w tym zakresie mogą być zaś jedynie szczegółowe i wiarygodne informacje, pozwalające choćby na stwierdzenie, które z wydatków na gospodarstwo domowe mają charakter niezbędnych w konfrontacji z powinnością uiszczenia kosztów sądowych. Brak danych w tym zakresie lub niepełne dane skutecznie uniemożliwiają taką analizę. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. Ocena taka nie może bowiem opierać się na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 03.04.2014r., sygn. akt II GZ 151/14, postanowienie NSA z dnia 28.06.2012r., sygn. akt I FZ 210/12, postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r., sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSA i WSA 2007/4, poz. 79). Zaznaczyć też trzeba, że zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą sądów administracyjnych niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28.03.2012r., sygn. akt I OZ 189/12, postanowienie NSA z dnia 16.03 2012r., sygn. akt I OZ 156/12). Skoro strona uchyliła się od szczegółowego naświetlenia wskazanych w wezwaniu okoliczności, powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Lakoniczne i ogólnikowe sformułowanie wniosku nie daje Sądowi podstawy do stwierdzenia ponad wszelką wątpliwość, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zrekonstruowana w oparciu o przedstawione przez skarżącego twierdzenia, sytuacja majątkowa nadal jawi się w sposób oczywisty, jako wyrwana ze znacznie szerszego kontekstu i nie pozwala na realną jej ocenę z punktu widzenia regulacji przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Powzięcie przez Sąd uzasadnionych wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie pozwalają na przeniesienie na budżet państwa kosztów sądowych obciążających podatnika. W świetle powyższych uwag, Sąd uznał, iż okoliczności przedstawione przez skarżącego nie uzasadniają przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Analiza akt sprawy w konfrontacji z twierdzeniami strony i wskazywanymi przez nią okolicznościami nasuwa wątpliwości dotyczące sytuacji finansowej, w jakiej znajduje się wnioskodawca, których istnienie przesądza o odmowie przyznania prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a.