II SA/Łd 754/16

II SA/Łd 754/16 POSTANOWIENIE Dnia 28 października 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 28 października 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. A. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 kwietnia 2013r., sygn. akt III SA/Łd 174/13 w sprawie ze skargi R. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania. A. P. II SA/Łd 754/16 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2013r., II SA/Łd 174/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę R. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]r. w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 16 lipca 2013r. Pismem procesowym z dnia 26 września 2016r. R. A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2013r., II SA/Łd 174/13. Jako podstawę prawną wznowienia postępowania skarżący wskazał przepis art. 273 § 2 p.p.s.a. W ocenie skarżącego w sprawie "zaistniały" nowe okoliczności, uzasadniające twierdzenie, że powołany wyrok wydany został, jak i uprawomocnił się z rażącym naruszeniem prawa. Z tego względu wniósł o wznowienie postępowania w sprawie II SA/Łd 174/13 oraz o zwolnienie z kosztów sądowych w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016r. poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie, nie budzi wątpliwości, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym służącym od prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych, który umożliwia ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania powoduje uruchomienie dwufazowego postępowania, mającego na celu zbadanie jego dopuszczalności, a następnie, w razie pozytywnego zakończenia pierwszego etapu – zbadanie jego zasadności. Do ogólnych warunków dopuszczalności wznowienia postępowania zalicza się: istnienie orzeczenia sądu, od którego została wniesiona skarga o wznowienie postępowania; prawomocność tego orzeczenia oraz to, że orzeczenie takie musi kończyć postępowanie w sprawie (por. np. postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2005r., I OZ 299/05, LEX nr 1289205). Wznowić postępowanie można jedynie w sytuacjach, gdy zachodzą oznaczone w przepisach ustawy przyczyny wznowienia, a także, gdy został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie. Skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom formalnym stawianym pismom strony (art. 46 i art. 47 p.p.s.a.), a ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia (art. 279 p.p.s.a.). Podanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271 – 273 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie, natomiast uzasadnienie podstaw wznowienia powinno zawierać w szczególności powołanie okoliczności powodujących istnienie wskazanej podstawy wznowienia (por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2014r., I GSK 1928/13). Stosownie do treści art. 47 § 1 p.p.s.a., do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Jest to obligatoryjny wymóg ustawowy. W postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ (art. 32 p.p.s.a.). Przy czym uprawnienia strony przysługują też uczestnikom postępowania (art. 12 i art. 33 § 1 p.p.s.a.). Niewątpliwie skarga o wznowienie postepowania jest pismem, którego odpisy należy doręczyć stronie przeciwnej oraz uczestnikom postępowania. W myśl art. 271 pkt 1 i 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (pkt 1); jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (pkt 2). Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 p.p.s.a.). Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 272 § 3 zd. 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 273 § 1 p.p.s.a. można żądać wznowienia na tej podstawie, że: orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (pkt 1); orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (pkt 2). Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a.). Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy (art. 273 § 3 zd. 1 p.p.s.a.). W art. 273 p.p.s.a. wymienione zostały restytucyjne podstawy wznowienia postępowania, tj. stanowiące podstawę uchylenia prawomocnego orzeczenia sądowego, jeśli jest ono niesłuszne, tzn. niezgodne ze stanem faktycznym. Niezbędne jest więc istnienie związku przyczynowego pomiędzy nimi a treścią prawomocnego orzeczenia (vide: A. Kabat, Komentarz do art. 273 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Lex z dnia 30 kwietnia 2013r.; postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2007r., II OZ 845/06, ONSA WSA 2007, nr 5, poz. 116). Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego uzasadniają tylko te przesłanki, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym, w którym ostatecznie rozstrzygnięto co do istoty sprawę administracyjną (vide: wyrok NSA z dnia 8 lipca 2014r., II GSK 690/13, LEX nr 1519183, czy wyrok NSA z dnia 9 maja 2006r., II FSK 743/05, LEGALIS). Z kolei stosownie do treści art. 274 p.p.s.a. z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Przepis ten nie określa ustawowej podstawy wznowienia, lecz jedynie warunki dodatkowe, których spełnienie jest konieczne w przypadku, gdy podstawą wznowienia ma być przepis art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a więc gdy żądanie wznowienia opiera się na tym, że orzeczenie sądowe zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277 p.p.s.a.).Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w wypadku, gdy jej podstawę stanowi orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie, określa art. 272 § 2 p.p.s.a. Termin ten wynosi trzy miesiące od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu. Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską wynosi także trzy miesiące i biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego (art. 272 § 3 p.p.s.a.). Postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów, co wyraźnie wynika z art. 280 § 1 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd bada na posiedzeniu niejawnym czy skarga jest wniesiona w terminie określonym w powołanych wyżej art. 272 § 2 i 3 oraz art. 277 p.p.s.a., w zależności od podstawy wznowienia, i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (art. 271 - 273 p.p.s.a.) W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuca. Pierwszy etap sprowadza się więc do badania na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Na tym etapie nie chodzi o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. Samo sformułowanie podstawy w sposób odpowiadający przepisom art. 271 - 274 p.p.s.a. (powołanie się na te przepisy) nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie (por. postanowienia NSA: z dnia 25 września 2001r., II SA/Gd 970/01; z dnia 19 kwietnia 2005r., GSK 1242/04, LEX nr 176988; z dnia 21 lutego 2006r., II OSK 45/06, niepubl.; z dnia 17 kwietnia 2007r., I FSK 607/06, LEX nr 341337; z dnia 23 lutego 2011r., II OSK 257/11; postanowienia SN: z dnia 29 stycznia 1968r., I CZ 122/67, OSNCP 1968 nr 8 - 9 poz. 154; z dnia 30 maja 1996r., I CRN 101/95, OSNC 1996r. nr 10 poz. 138; z dnia 14 stycznia 1999r., II UKN 417/98, OSNAPiUS 2000/6/254; z dnia 28 października 1999r., II UKN 174/99; uchwały SN: z dnia 21 lutego 1969r., III PZP 63/68, OSN 1969r., nr 12, poz. 208; z dnia 28 października 1981r., I CO 5/81, OSNCP 1982 nr 5 - 6 poz. 77). W razie braku jednego ze wskazywanych wymagań sąd odrzuca skargę, jeżeli zaś spełnione zostały wskazane wyżej wymogi, sąd przystępując do drugiego etapu wyznacza rozprawę (por. postanowienie NSA z dnia 4 września 2013r., I FSK 1424/13). Zważywszy na powyższą regulację prawną w pierwszej kolejności konieczna jest ocena wniesionej w tej sprawie skargi o wznowienie postępowania pod względem formalnym, tj. czy skarga ta odpowiada wymaganiom formalnym stawianym pismom strony oraz czy zawiera oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie (czy jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia), okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. W ocenie Sądu wniesiona przez R. A. skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2013r., II SA/Łd 174/13, nie spełnia wymogów formalnych. Powołana przez skarżącego podstawa prawna tej skargi, tj. art. 273 § 2 p.p.s.a, jak i jej uzasadnienie, nie pozwala na przyjęcie, iż skarga jest dopuszczalna. W skardze tej, powołując jako podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego przepis art. 273 § 2 p.p.s.a., skarżący ograniczył się do stwierdzenia, że w sprawie po wydaniu wyroku i jego uprawomocnieniu "zaistniały" nowe okoliczności, które wskazują na to, że wyrok ten został wydany i uprawomocnił się rażącym naruszeniem prawa. Tak sformułowana podstawa prawna wznowienia postępowania, jak i jego uzasadnienie nie wskazują na zaistnienie w sprawie podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Pomijając to, że skarżący użył ogólnikowego i lakonicznego sformułowania o zaistnieniu nowych okoliczności, nie wskazując żadnych konkretnych i zidentyfikowanych faktów, uprawdopodabniających wadliwość prawomocnego wyroku sądowego – to dodatkowo wskazał, iż te abstrakcyjne okoliczności miały "zaistnieć" po wydaniu i uprawomocnieniu tego wyroku. A zatem już to stwierdzenie wskazuje jednoznacznie, że owe okoliczności, które w ocenie skarżącego mają przemawiać za wznowieniem postępowania sądowoadministracyjnego, nie istniały w dacie podejmowania tego orzeczenia. Użyty ustawowy zwrot "późniejsze wykrycie" w odniesieniu do okoliczności faktycznych sprawy w powiązaniu z dalszą częścią przepisu "które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu" oznacza tyle co je ujawnić w sytuacji gdy istniały one już w dacie wydania wyroku, ale nie były znane, gdyż nikt przed wydaniem wyroku na nie się nie powołał. Natomiast użyty przez skarżącego czasownik "zaistnieć" w czasie przeszłym, znaczy tyle co pojawienie się (powstanie) nowych okoliczności po wydaniu tegoż wyroku. W potocznym znaczeniu słowo "wykrywać" jest rozumiane jako ujawnić coś niewiadomego, tajnego, ukrytego; badając, stwierdzić występowanie czegoś w czymś; zaś "zaistnieć" – zacząć istnieć; pojawić się, zdarzyć się (s. 809 i 843). Nie budzi więc najmniejszych wątpliwości, iż nawet gdyby skarżący sprecyzował owe nowe okoliczności, to jak sam stwierdził zaistniały one dopiero po uprawomocnieniu się wyroku, tym bardziej, że powołując przepis art. 273 § 2 p.p.s.a. i wymieniając sformułowaną w nim przesłankę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego musiał zdawać sobie sprawę, o jakie nowe okoliczności chodzi w tym przepisie. Tak sformułowana podstawa wznowienia nie wskazuje więc na związek przyczynowy między treścią prawomocnego wyroku a owymi okolicznościami faktycznymi. Skoro okoliczności te miały zaistnieć po wydaniu wyroku, to oczywistym jest, iż nie mogły one mieć wpływu na treść wyroku. Podstawy wznowienia postępowania na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a. nie może także stanowić podniesiony przez skarżącego zarzut "blokowania skargi kasacyjnej do NSA" wobec tego, że jego zdaniem wyrok ten uprawomocnił się z rażącym naruszeniem prawa, również w skardze nieskonkretyzowanym. Z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego nie jest dopuszczalne rozszerzające interpretowanie wskazanych przez skarżącego podstaw wznowienia. Także zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych nowymi okolicznościami (środkami dowodowymi), o których mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a., są tylko takie, które nie były znane rozstrzygającemu sprawę sądowi w dacie podejmowania końcowego rozstrzygnięcia chociaż obiektywnie wtedy istniały, a strona nie miała jakichkolwiek możliwości ich procesowego wykorzystania. Z konstrukcji normy prawnej zawartej w art. 273 § 2 p.p.s.a. wynika zatem, że dotyczy ona takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które nie zostały ujawnione w zakończonym postępowaniu sądowoadministracyjnym, tj. nieznanych w jego trakcie stronom i z których strona nie mogła skorzystać. Okoliczności te musiałyby zatem istnieć w dacie podejmowania przez Sąd wyroku, jednak nie zostały one do tej daty ujawnione. Nie wystarczy tylko wykazanie, że podstawa wznowienia postępowania faktycznie istniała, ale również, że istniała ona już w chwili wydawania prawomocnego orzeczenia (tak np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 sierpnia 2008r., II SA/Wr 582/07, Lex nr 497348). Dodatkowo okoliczności te lub środki dowodowe muszą pozostawać w związku z prawomocnym orzeczeniem, które jest przedmiotem postępowania wznowieniowego, tzn. muszą być tego rodzaju, że mogłyby mieć wpływ na rozstrzygniecie sprawy w poprzednim postępowaniu. Sytuacja taka nie odnosi się jednak do okoliczności i dowodów jawnych, wynikających z materiału poprzedniego postępowania, a tylko odmiennie ocenionych przez organ, czy też nawet orzekający w sprawie sąd administracyjny (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2012r., II OSK 2135/12; wyrok NSA z dnia 8 lutego 2011r., II OSK 2355/10; wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2013r., I OSK 2068/11; wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2013r., II FSK 1776/11; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 lutego 2014r., III SA/Wr 888/13, www.cbois.nsa.gov.pl). Wobec niewykazania przez skarżącego podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zbędne było prowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność zachowania terminu do wniesienia tej skargi, gdyż niespełnienie choćby jednej z kumulatywnych przesłanek skargi o wznowienie postępowania czyni tę skargę niedopuszczalną. Z tych przyczyn uznać należało, że wniesiona przez R. A. skarga - jako że nie została oparta na ustawowej podstawie wznowieniowej, a tym samym nie odpowiada warunkom formalnym skargi o wznowienie - podlega stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a. odrzuceniu. Wobec powyższego sąd na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. A. P.