III SA/Łd 667/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 17 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. D. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podwyższonej opłaty eksploatacyjnej w związku z wykonywaniem robót geologicznych postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. ustalającą J. D. podwyższoną opłatę eksploatacyjną w wysokości 40 000 zł w związku z wykonywaniem robót geologicznych bez zatwierdzonego projektu robót geologicznych na terenie działki nr 31, obręb geodezyjny M., gm. W.. W skardze na powyższą decyzję J. D. wniósł o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a jej wykonanie spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w majątku skarżącego, który z uwagi na wysokość aktualnych zobowiązań zostanie zmuszony do zaciągnięcia kredytu pozabankowego, co niewątpliwie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze. zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek pozytywnych warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podstawową przesłanką zastosowania instytucji ochrony tymczasowej jest zatem istniejące realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który w skutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub poniesie on straty na życiu lub zdrowiu (por. postanowienia NSA: z dnia 25 października 2005 r. I OZ 1074/05; z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04). Można o niej mówić również, jeżeli rozmiary szkody wykonaniem zaskarżonej decyzji są większe niż zwykle wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Natomiast "trudne do odwrócenia skutki" to takie prawne lub faktyczne konsekwencje, które powodują trwałą zmianę, przy czym powrót do stanu poprzedniego następuje tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 24 października 2013 r., I OZ 998/13). Omawiana instytucja ma na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego aktu lub czynności. W orzecznictwie i literaturze konsekwentnie podkreśla się, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie danego aktu, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem którego uzupełnienia winien żądać sąd. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Obowiązkiem strony jest więc poparcie wniosku twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (por. postanowienia NSA z: 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07; 29 maja 2009 r., I FZ 148/09; 10 grudnia 2010 r., II FZ 536/10; 1 marca 2011 r., II FZ 17/11; 8 października 2013 r., II OZ 839/13; 13 sierpnia 2009 r., I OZ 779/09; 3 grudnia 2009 r., I OZ 1101/09; 6 maja 2014 r., I OZ 341/14; 12 sierpnia 2008 r., II GZ 177/08; 17 listopada 2010 r., II GZ 345/10 i II GZ 346/10; 29 listopada 2010 r., II GZ 337/10; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 4, Wolters Kluwer 2011, s. 229). Zdaniem sądu uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie pozwala na jego uwzględnienie. Zawarta w nim argumentacja jest bardzo ogólnikowa. Samo stwierdzenie, że z uwagi na wysokość aktualnych zobowiązań skarżący zostanie zmuszony do zaciągnięcia kredytu pozabankowego, co ma spowodować trudne do odwrócenia skutki, nie jest wystarczające by dokonać oceny, czy zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Brak jest jakichkolwiek informacji, nie wspominając już o dokumentach, o mających obciążać skarżącego zobowiązaniach, jego możliwościach finansowych. W tym stanie rzeczy nie można nawet stwierdzić, czy sytuacja skarżącego rzeczywiści jest tego rodzaju, że w celu wykonania zaskarżonej decyzję zmuszony będzie skorzystać z kredytu pozabankowego. Zarzut wydania zaskarżonej decyzji "z rażącym naruszeniem prawa" również nie uzasadnia uwzględnienia wniosku skarżącego. Rozpatrując tego rodzaju wniosek sąd ocenia bowiem jedynie, czy w istocie wskazana przez stronę szkoda ma znaczny rozmiar lub istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie dokonuje wówczas oceny zasadności skargi, gdyż ustawa normująca postępowanie przed sądami administracyjnymi nie zawiera regulacji umożliwiającej zastosowanie omawianej instytucji w zależności od oceny prawdopodobieństwa wadliwości zaskarżonego aktu lub czynności (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 16 czerwca 2005 r., II OZ 513/05; z 6 lutego 2008 r., I OZ 47/08; z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 209/08; z 3 lipca 2008 r., I OZ 493/08; z 18 czerwca 2008 r., I OZ 386/08; z 13 czerwca 2008 r., I OZ 410/08). Oceny takiej sąd administracyjny dokonuje dopiero wydając wyrok w rozpatrywanej sprawie (art. 132 p.p.s.a.). Samo ustalenie podwyższonej opłaty eksploatacyjnej nie wywołuje natomiast stanu, który byłby nieodwracalny. W przypadku wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji będzie istniała możliwość zwrotu nadpłaconej kwoty. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W przepisie art. 61 § 4 p.p.s.a. ustawodawca przewidział możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2009 r., II FSK 1549/09). Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. e.o.