II SA/Ol 355/15
PostanowienieWSA w Olsztynie2015-09-02
Skład orzekający: Piotr Chybicki, Renata Kantecka, Wojciech Czajkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga o wznowienie postępowania sądowego, wniesiona po upływie terminów określonych w przepisach PPSA, może zostać uwzględniona, nawet jeśli strona podnosi zarzuty dotyczące pozbawienia możności działania lub ujawnienia nowych dowodów?Ratio decidendi
Skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu, jeżeli została wniesiona po upływie terminów określonych w przepisach PPSA, w szczególności art. 277 i art. 278 PPSA. Nawet jeśli strona podnosi zarzuty dotyczące pozbawienia możności działania lub ujawnienia nowych dowodów, nie zwalnia to z obowiązku zachowania ustawowych terminów do wniesienia skargi. Terminowe wniesienie skargi i oparcie jej na ustawowej podstawie wznowienia są przesłankami formalnymi, których brak skutkuje odrzuceniem wniosku.Stan faktyczny
Strona złożyła skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem WSA z 2004 r., który oddalił jej skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie nadbudowanej części budynku. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące fałszywych dowodów, pozbawienia możności działania w poprzednim postępowaniu z powodu wypadku, a także ujawnienia nowych dowodów. Sąd rozpoznał skargę, badając jej dopuszczalność formalną i merytoryczną.Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę o wznowienie postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kantecka Sędzia WSA Wojciech Czajkowski Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2015 r. sprawy ze skargi F. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 lipca 2004 r., sygn. akt 2 IV SA 340/03 postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego.
W dniu 28 kwietnia 2015r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosek F. W. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 lipca 2004r., sygn. akt 2 IV SA 340/03.
Wyrokiem tym Sąd oddalił skargę F. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]", utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nakazującą T. U. W. i F. W. rozbiórkę samowolnie nadbudowanej części budynku nad budynkiem gospodarczym w "[...]" przy "[...]" na działce nr "[...]".
Wnioskodawca podał, że powyższy wyrok został wydany w oparciu o fałszywe i podrobione dowody PINB w "[...]". Nadmienił, że nie był należycie reprezentowany w procesie, gdyż występował samotnie, będąc bezradny i niesprawny wskutek wypadku w pracy, co skutkowało pozbawieniem go możności działania w procesie. Dodał, że ujawniły się jednocześnie nowe dowody, które wyszczególnił w piśmie z dnia 2 września 2015r.
Zarzuty skargi rozwinął i uzasadnił na rozprawie w dniu 2 września 2015r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 270 p.p.s.a., w przypadkach przewidzianych w przepisach art. 271 - 285 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Kluczowe dla niniejszej sprawy znaczenie ma art. 281 zd. 1 p.p.s.a., zgodnie z którym na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. W odniesieniu do podstaw wznowienia badanie dopuszczalności skargi na rozprawie jest badaniem merytorycznym - sąd bada zatem realne zaistnienie powołanych przez stronę przesłanek. Wynik negatywny tego badania skutkuje odrzuceniem skargi o wznowienie postępowania. Stanowisko takie wyrażone zostało w szeregu rozstrzygnięć sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z 12 marca 2008 r., I FSK 983/06, wyrok NSA z 23 maja 2006 r., I FSK 30/06, POP 2007/5/73, wyrok NSA z 6 lipca 2005 r., FSK 2647/04, wyrok NSA z 21 grudnia 2004 r., GSK 962/04, postanowienie WSA w Warszawie z 31 stycznia 2008 r., III SA/Wa 128/08, postanowienie WSA w Łodzi z 21 listopada 2007 r., II SA/Łd 902/06), jak i w piśmiennictwie (por. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006 r., s. 608; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, 2008 r., s. 655; K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003 r., s. 280-281) i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrujący niniejszą sprawę w pełni je akceptuje, trafny jest bowiem pogląd, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-273 p.p.s.a. nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi (por. też np. uchwała SN z 28 października 1981 r., I CO 5/81, OSNCP 1982/5-6/77, uchwała SN z 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68, OSNC 1969/12/208, postanowienie SN z 30 maja 1996 r., I CRN 101/95, OSNC 1996/10/138, postanowienie SN z 14 stycznia 1999 r., II UKN 417/98, OSNAPiUS 2000/6/254, postanowienie SN z 29 stycznia 1968 r., I CZ 122/67, OSNCP 1968/8-9/154).
Pierwszą z powoływanych przez skarżącego podstaw wznowieniowych jest zawarta w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka pozbawienia możności działania wskutek naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przepisów prawa. Zgodzić się należy z wyrażonym w orzecznictwie poglądem, że niemożność działania, o której mowa w tym przepisie, a więc niemożność obrony swoich praw, jest pozbawieniem strony możliwości podejmowania w postępowaniu czynności procesowych. Nadto o pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania - w innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia już wznowienia postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z 20 grudnia 2005 r., III SA/Wa 2866/05, wyrok WSA we Wrocławiu z 10 kwietnia 2006 r., III SA/Wr 412/05, uchwała SN z 14 kwietnia 1980 r., III CZP 19/80, OSNCP 1980/11/205, wyrok SN z 21 czerwca 1961 r., III CR 953/60, OSPiKA 1963/6/137). Pozbawienie strony możności obrony swych praw wystąpi, gdy zaistniałe uchybienie procesowe sądu godzić będzie bezpośrednio w istotę procesu. Do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw dochodzi wówczas, gdy z powodu naruszenia przez Sąd lub stronę przeciwną określonych przepisów lub zasad procedury, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień na następnych rozprawach poprzedzających wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 stycznia 2006 r., sygn. akt II OSK 437/05, LEX nr 196457; z dnia 21 lutego 2006 r., II GSK 378/05, LEX nr 193342; z dnia 13 października 2005 r., FSK 2356/04, LEX nr 175406; wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 1974 r. II CR 155/74, OSP 1975/3/66, z dnia 13 marca 1998 r., I CKN 561/97- niepubl., z dnia 13 lutego 2004 r., IV CK 61/03, LEX nr 151638, z dnia 18 kwietnia 2012r., II OSK 49/12, LEX nr 1252089, por. motywy do wyroków NSA: z dnia 24 sierpnia 2010 r., II OSK 131/10, Lex nr 746461; z dnia 17 lipca 2007 r., II OSK 1017/06, Lex nr 354265; z dnia 18 kwietnia 2012 r., II OSK 49/12, Lex nr 1252089; oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Pod red. T. Wosia, str. 1024, wydanie LexisNexis 2011). Zatem uznać można, że przez zapewnienie możności działania strony rozumieć należy przede wszystkim jako umożliwienie stronie dokonywania czynności procesowych poprzez np. prawidłowe zawiadamianie o rozprawach i umożliwienie stronie w nich uczestniczenia , a także umożliwienie składania pism procesowych. Generalnie powiedzieć można, że jeśli strona nie została pozbawiona możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to nie sposób uznać, że była ona pozbawiona wskutek naruszenia przepisów prawa możności działania (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). Niezależnie od rozważań w tym punkcie uzasadnienia, należy dodatkowo podnieść, że strona powołując się na brak możliwości działania, wnosząc skargę o wznowienie postępowania nie tylko powinna uprawdopodobnić ten zarzut, ale przede wszystkim wskazać konkretne przepisy prawa, wskutek naruszenia których została pozbawiona możności działania (postanowienie NSA z 10 stycznia 2012 r., II OSK 2637/11, Lex nr 1104204). Tymczasem, ani skarga i jej uzasadnienie, ani stanowisko strony skarżącej w toku postępowania przez sądem, wskazania konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone - w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. - nie zawiera. Nie można w związku z tym uznać, że nieuwzględnienie wniosków strony, a tym bardziej niepodzielenie argumentacji wnioskodawcy w jego pismach procesowych skutkuje pozbawieniem strony możności działania. Skarżącemu zapewniono w postępowaniu toczącym się w sprawie 2 IV SA 340/03 możność brania czynnego udziału, z której to możliwości skarżący korzystał stawiając się na rozprawie w dniu 8 lipca 2004r., gdzie przedstawiał swoje stanowisko w sprawie. Dodatkowo wniósł o uzupełnienie protokołu rozprawy, co też nastąpiło zarządzeniem tut. Sądu z dnia 20 lipca 2004r. Podkreślenia wymaga przy tym, że okoliczności powyższych w skardze o wznowienie postępowania skarżący w żaden sposób nie podważa.
W świetle powyższych rozważań tak sformułowana podstawa wznowieniowa nie odpowiada w rzeczywistości przesłance z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., na którą powołuje się skarżący.
Kolejna podstawa, na którą powołał się F. W., wynika z art. 273 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Z przepisu tego wynika zatem, iż podstawą wznowienia postępowania mogą być tylko takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które istniały już przed zakończeniem sprawy, a strona nie mogła z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu, gdyż nie były jej znane. Rozumieć przez to należy, iż niemożność skorzystania z określonych środków dowodowych zachodzi wtedy, kiedy brak jest obiektywnej możliwości powołania się na nie (zob. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2009 r. II FSK 837/2009). Analiza art. 273 § 2 p.p.s.a. prowadzi zatem do wniosku, że podstawa wznowienia postępowania sądowego określona w tym przepisie nie zachodzi wówczas, gdy istniała obiektywna możliwość powołania się na okoliczności faktyczne lub środki dowodowe w poprzednim postępowaniu (zob. postanowienie NSA z dnia 21 maja 2009 r. I OSK 84/2009). Wyjaśnić należy, iż w rozumieniu art. 273 § 2 p.p.s.a. późniejsze wykrycie okoliczności faktycznych lub środków dowodowych dotyczy faktów i środków dowodowych, które poza przesłanką ich nieujawnienia w postępowaniu prawomocnie zakończonym powinny być dla strony skarżącej "nieujawnialne". Przepis ten obejmuje bowiem fakty nieujawnialne albo stronie nieznane i dla niej niedostępne. Natomiast fakty i środki dowodowe ujawnialne, czyli te, które strona powinna znać, gdyż miała możliwość do nich dostępu, nie są objęte hipotezą tego przepisu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1968 r. I Co 1/68 OSNC 1969//2/36, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2005 r. GSK 1242/04, Lex nr 176988, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2008r., I FSK 1839/07, LEX nr 470180 ). Przesłanką wznowienia postępowania w tym trybie jest więc sytuacja, że te "nowe" okoliczności (środki dowodowe) są tylko takie, które nie były znane rozstrzygającym sprawę organom w dacie podejmowania końcowego rozstrzygnięcia chociaż obiektywnie wtedy istniały, a strona nie miała jakichkolwiek możliwości ich procesowego wykorzystania (zob. postanowienie NSA W-wa, z 2012-09-12, II OSK 2135/12). Do sytuacji takiej - jak już wskazano - nie można więc zaliczyć powołania się na okoliczności i dowody jawne, wynikające z materiału poprzedniego postępowania, a tylko niedostrzeżone przez stronę czy też nawet orzekający w sprawie sąd. Dodatkowo okoliczności te lub środki dowodowe muszą pozostawać w związku z prawomocnym orzeczeniem, które jest przedmiotem postępowania wznowieniowego, tzn. muszą być tego rodzaju, że mogłyby mieć wpływ na rozstrzygniecie sprawy w poprzednim postępowaniu (zob. wyrok NSA w W-wa z 8 lutego 2011 r., II OSK 2355/10, LEX nr 1071208). Wskazać należy, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego uzasadniają tylko te przesłanki, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym, w którym ostatecznie rozstrzygnięto co do istoty sprawę administracyjną (zob. wyrok WSA w Krakowie z 2012-01-17, III SA/Kr 980/11, LEX nr 1109916). Podkreślić bowiem należy, że skargę o wznowienie postępowania sądowego nie służy do ewentualnej eliminacji braku aktywności czy popełnionych przez stronę błędów przy prowadzeniu sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999 r. III CKN 458/99, Lex nr 152441).
F. W. nowe w jego przekonaniu okoliczności faktyczne lub nowe środki dowodowe wyszczególnił w piśmie z dnia 2 września 2015r. Ich analiza pozwala stwierdzić, że skarżący mógł z nich skorzystać w postępowaniu, którego wznowienia się domaga, a zatem nie były one dla niego " nieujawniane ". Powyższe rozważania upoważniają co stwierdzenia, że omawiany środek dowodowy nie jest nowy, z którego wnioskodawca nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu, a zatem skarga o wznowienie postępowania sądowego nie została oparta na ustawowej podstawie, to zaś skutkuje jej odrzuceniem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1968 r. I CZ 122/677 OSNC 1968/8-9/154.
Przechodząc do trzeciej podstawy wznowienia postępowania, należy podnieść, że podrobienie lub przerobienie dokumentu może stanowić przyczynę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, ale tylko wówczas, gdy prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego zostało oparte na sfałszowanym dokumencie, z którego dowód przeprowadzono w postępowaniu sądowym, ale jest to możliwe tylko wówczas, gdy okoliczność ta została ustalona prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów ( - J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2008, Komentarz, s. 645; por. też postanowienie NSA z dnia 7 czerwca 2005, II GSK 90/05. ). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną aprobuje powołane stanowisko. Wynika to stąd, że co do zasady sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego. Kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Sąd jedynie ocenia prawidłowość ustaleń faktycznych i prawnych na podstawie dowodów przeprowadzonych przez organy orzekające w sprawie. Jedynie uzupełniająco sąd może dopuścić dowód z dokumentu, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie przedłuży postępowania w sprawie. Stanowi o tym art. 106 § 3 p.p.s.a. Dlatego w doktrynie, jak i judykaturze przyjmuje się konsekwentnie, iż art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a. może mieć zastosowanie jedynie w przypadku, gdy prawomocne orzeczenie zostało oparte na sfałszowanym dokumencie, z którego dowód został przez sąd przeprowadzony w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003, s. 225; B. Dauter (red.), Prawo przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 644; R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 893; a także: wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 16/07, Lex nr 334155; postanowienie NSA z 17 lipca 2012 r., II GSK 995/12, Lex nr 1282283; wyrok WSA w Krakowie z 15 września 2011 r., II SA/Kr 26/11, Lex nr 965366). Nie stanowi więc podstawy wznowieniowej, o której mowa w art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a. subiektywne przekonanie strony o podrobieniu, czy przerobieniu dokumentu. (por. postanowienie NSA z dnia 7 czerwca 2005 r., II GSK 90/05).
W postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończonym wyrokiem z dnia 8 lipca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie przeprowadzał dowodu z dokumentów w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., a w konsekwencji nie oparł przedmiotowego wyroku na "dokumencie podrobionym lub przerobionym". Skarżący nie wykazał, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 lipca 2004r. został wydany w oparciu o podrobiony lub przerobiony dokument, co by zostało następnie potwierdzone wyrokiem karnym, dlatego wskazana przez niego okoliczność nie stanowi podstawy wznowienia. Trzeba, więc stwierdzić, że art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, iż podstawą żądania musi być dokument podrobiony lub przerobiony, a fakt ten musi być w chwili składania skargi o wznowienie prawomocnie stwierdzony przez właściwy organ po przeprowadzeniu postępowania karnego. Złożenie takiej skargi przed prawomocnym stwierdzeniem owego fałszerstwa jest, więc przedwczesne.
Jednocześnie zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Przepis art. 281 powołanej ustawy ustanawia bowiem obowiązek zbadania przez sąd w pierwszej kolejności, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W razie braku jednej z tych przesłanek sąd ma obowiązek taką skargę odrzucić. Uruchomienie trybu wznowienia postępowania uzależnione jest zatem od pozytywnego ustalenia istnienia formalnych przesłanek wszczęcia postępowania wznowieniowego, jakimi są: zakończenie postępowania prawomocnym orzeczeniem, złożenie wniosku o wznowienie z zachowaniem terminu określonego w art. 277 cytowanej ustawy oraz powołanie we wniosku przyczyny mieszczącej się w kategorii podstaw wznowienia. Jeżeli chodzi o podstawę wznowienia określoną w art. 271 pkt 2, to termin trzymiesięczny należy liczyć od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Zaznaczyć przy tym należy, że w przepisie tym chodzi o taką sytuację, w której strona została pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana przed sądem, a nie przed organami administracji.
Z akt sprawy 2 IV SA 340/03 wynika, że skarżący został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy, czynnie w niej uczestniczył, był obecny przy ogłoszeniu wyroku. Wyrok z uzasadnieniem został skutecznie doręczony skarżącemu w dniu 10 września 2004r., a stał się prawomocny w dniu 12 kwietnia 2007r.r. Przyjąć zatem należy, że trzymiesięczny termin w przypadku tej podstawy wznowienia upływał w dniu 12 lipca 2007r. skoro uprawomocnił się w dniu 12 kwietnia 2007r.
Skoro przedmiotowa skarga została złożona w dniu 28 kwietnia 2015r., a zatem z uchybieniem terminu do jej wniesienia.
To samo należy odnieść do drugiej podstawy wznowienia z art. 273 § 2 p.p.s.a., tj. wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
Natomiast co do przesłanki z art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. oparcie orzeczenia na podrobionym lub przerobionym dokumencie, to jest ona, z przyczyny powyżej podanej, przedwczesna.
Nadto podkreślić należy, że w treści art. 278 p.p.s.a. ustawodawca przewidział nieprzekraczalny termin, w którym można wystąpić o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Termin określony w art. 278 p.p.s.a. ma zatem charakter nieprzekraczalny i rozpoczyna bieg w chwili uprawomocnienia się orzeczenia, przeciwko któremu skierowana jest skarga o wznowienie postępowania. Termin określony w art. 278 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny. Zasadniczą funkcją terminu oznaczonego w art. 278 p.p.s.a. jest ustanowienie bezwzględnej granicy czasowej, po upływie której skarga o wznowienie nie może być skutecznie wniesiona. Jego brak z uwagi na sposób określenia terminu początkowego skutkowałby tym, że stan niepewności, co do możliwości podważenia prawomocnego orzeczenia mógłby trwać ad infinitum (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1093/14, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać należy także na zapewnienie pewności obrotu prawnego, któremu mają służyć przepisy proceduralne. Chodzi bowiem o zagwarantowanie wszystkim podmiotom stosunków prawnych niezbędnej stabilizacji. Zasada ograniczonej w czasie kontroli w trybie nadzwyczajnym orzeczenia sądu administracyjnego, cieszącego się walorem prawomocności z uwagi na postanowienia art. 170 p.p.s.a., służy ochronie ogólnego porządku prawnego i chroni przed wielokrotnym rozstrzyganiem tych samych spraw. Zatem cezura czasowa 5 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądowego kończącego postępowanie, którego wznowienia strona żąda, wskazuje, że mamy do czynienia ze swoistą instytucją przedawnienia o charakterze prekluzyjnym. Trzymiesięczny termin, o jakim stanowi art. 277 p.p.s.a jest terminem procesowym zawitym, a zatem bieg tego terminu nie podlega przerwaniu ani też nie może być przywrócony. ( post. NSA z dnia 5 stycznia 2011r., II FSK 2141/10, LEX nr 742338 ). Wniesienie skargi o wznowienie postępowania po upływie tego terminu jest niedopuszczalne i powoduje odrzucenie skargi. ( też post. NSA z dnia 22 września 2011r., II GSK 1815/11, LEX Nr 966205 ), bez konieczności badania merytorycznej zasadności wskazanych w niej podstaw Post. NSA z dnia 13 grudnia 2013r., II FSK 3232/13, LEX nr 1452505 ). Termin przewidziany w wyżej wymienionym przepisie jest terminem materialnym i nie podlega przywróceniu. Biegnie niezależnie od terminów wniesienia skargi o wznowienie postępowania przewidzianych w art. 272 § 2 i art. 277 p.p.s.a. Skarga o wznowienie postępowania wniesiona z zachowaniem terminów określonych w art. 272 § 2 i 3 lub art. 277 p.p.s.a, ale po upływie terminu przewidzianego w art. 278 p.p.s.a., będzie podlegała odrzuceniu, bez konieczności badania merytorycznej zasadności wskazanych w niej podstaw. ( pos. NSA z dnia 28 lipca 2014r. II FSK 1864/14, LEX nr 1492885 ).
W badanej sprawie oznacza to, że od dnia 13 kwietnia 2012r. nie można żądać wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem tut. Sądu z dnia 8 lipca 2004r., sygn. akt 2 IV SA 340/03 na podstawie przesłanki z art. 273 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. Wprawdzie powyższe ograniczenie czasowe nie dotyczy przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana, lecz z kolei wznowienie z tej przyczyny nie jest dopuszczalne na podstawie art. 277 p.p.s.a.
Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 281 § 1 w zw. z art. 271 pkt 2, art. 273 § 1 pkt 1 i § 2, art. 277 i art. 278 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło