VII SA/Wa 1271/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Paweł Groński, Sędziowie: sędzia WSA Bogusław Cieśla, asesor WSA Nina Beczek (sprawozdawca), , Protokolant: referent Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 kwietnia 2025 r. nr 392/25 w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 9 kwietnia 2025 r. nr 392/25 utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z [...] stycznia 2025 r. nr [...] nakazującą K. A. i M. A. całkowitą rozbiórkę obiektu budowlanego zlokalizowanego na działce nr ew. [...] przy ul. [...] w K., gmina B., usytuowanego przy granicy z działką nr ew. [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji MWINB podał, że pismem z 8 maja 2024 r. PINB w P. poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie powyższego obiektu budowlanego, jednocześnie wezwał skarżących do złożenia na piśmie wyjaśnień dotyczących tego obiektu budowlanego. Ponadto organ wystąpił do Urzędu Gminy B. o przesłanie dokumentów świadczących o legalności powstania przedmiotowego obiektu. Burmistrz Gminy B. przy piśmie z 9 maja 2024 r. przekazał kopię decyzji z [...] października 2022 r. nr [...] ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie wiaty na działce nr ew. [...] przy ul. [...] w K., gm. B. oraz poinformował, że obecnie prowadzone jest postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej, na rozbudowie wymienionej wyżej wiaty. W piśmie z 29 maja 2024 r. M. A. wyjaśnił, że sporny obiekt wybudował w 2022 r. W trakcie oględzin w dniu 17 lipca 2024 r. ustalono, że "Na działce nr [...] przy granicy z działką [...] znajduje się obiekt budowlany o wymiarach 7,0 x 5,5 m + 5, 1 x 5,0 m obiekt z dachem opartym na konstrukcji stalowej pokryty blachą. Ściany obiektu od str. działki [...] – to konstrukcja stalowa z wypełnieniem płytami betonowymi systemowymi, od strony zachodniej ściana murowana z otworem drzwiowym, od strony północnej ściana murowana dł. 7,0 m i ściana budynku gospodarczego. Od strony wschodniej zasłona z tworzywa sztucznego. Dach jednospadowy, orynnowany spadek w kierunku działki [...]. Odprowadzanie wody z rynny na działkę własną. Odległość obiektu od działki nr [...] wynosi 3,35 m w najbliższym p-kcie. Wysokość obiektu w najwyższym p-kcie ok. 2,50 m a w najniższym ok. 2,30 m. Wysokość betonowego ogrodzenia pomiędzy działką [...] i [...] – 2,18m. Posadzka - ziemia zasłana częściowo deskami. Obiekt wykorzystywany jako garaż dla 2-ch samochodów oraz częściowo – gospodarczy. W dniu kontroli roboty nie są prowadzone. Część blach z pokrycia dachowego zdjęta i składowana obok obiektu. Nie przedstawiono dokumentów świadczących o legalnym powstaniu obiektu". Do protokołu M. A. oświadczył, że "powierzchnia dachu wynosi ok. 50 m2. Wybudowałem wiatę w roku 2022". Do protokołu załączono szkic sytuacyjny oraz dokumentację zdjęciową. Wobec powyższego postanowieniem z [...] września 2024 r. nr [...] organ wstrzymał roboty budowlane oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację samowoli budowlanej w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia o wstrzymaniu oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej i zasadach jej naliczenia. Postanowienie to zostało doręczone skarżącym w dniu 1 października 2024 r. i nie zostało zaskarżone. Z uwagi na niezłożenie wniosku legalizacyjnego, organ I instancji na podstawie art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego, nakazał skarżącym całkowitą rozbiórkę spornego obiektu. W ocenie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie, jak i prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne, nie naruszając przy tym przepisów prawa. Z ustalonego przez powiatowy organ nadzoru budowlanego stanu faktycznego sprawy wynika, że na terenie działki oznaczonej nr ew. [...] przy ul. [...] w K., gm. B., przy granicy z działką nr ew. [...] znajduje się budynek o przeznaczeniu garażowo-gospodarczym, posiadający powierzchnię zabudowy ok. 64 m2 i wysokości od ok. 2,30 m (w najniższym punkcie) do ok. 2,50 m (w najwyższym punkcie). Obiekt posiada trzy ściany - od strony działki nr ew. [...] o konstrukcji stalowej z wypełnieniem płytami betonowymi systemowymi, od strony zachodniej ściana murowana z otworem drzwiowym, natomiast od strony północnej ściana murowana długości 7,0 m i ściana budynku gospodarczego. Od strony wschodniej obiekt posiada zasłonę z tworzywa sztucznego. Dach budynku jednospadowy, orynnowany, spadek w kierunku działki [...]. Odprowadzanie wody z rynny na działkę własną. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a i b Prawa budowlanego, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art 30, budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych oraz garaży o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Jak wynika z akt sprawy, budowy spornego obiektu dokonano w 2022 r., ponadto obiekt ten nie jest wolnostojący, gdyż dobudowano go do istniejącego budynku. MWINB wyjaśnił, że wolno stojące budynki, to budynki samodzielne w sensie konstrukcyjno-budowlanym i funkcjonalnym. Budynkiem wolno stojącym jest obiekt budowlany o samodzielnej konstrukcji, który nie jest trwale połączony z innym obiektem budowlanym i nie wykorzystuje w swojej konstrukcji jakichkolwiek elementów innego obiektu budowlanego i jako całość stanowi samodzielną konstrukcję, nieograniczoną fizycznie w przestrzeni innymi budowlami. Termin "wolno stojący" odnosić zatem należy do cech fizycznych budynku i jego otoczenia weryfikowalnych za pomocą zmysłów, a nie sytuacji prawnej gruntu, na którym dany obiekt został zlokalizowany. W świetle przepisów obowiązujących w dacie powstania obiektu, budowa budynku garażowo-gospodarczego o powierzchni zabudowy ok. 64 m2 niewolnostojącego (dobudowanego do istniejącego budynku) na działce nr ew. [...], wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, o której mowa w art. 28 Prawa budowlanego, a którym inwestor się nie legitymuje. Trybem właściwym do legalizacji prac jest art. 48 Prawa budowlanego, który PINB w P. prawidłowo zastosował w sprawie. W ocenie MWINB, organ I instancji prawidłowo zakwalifikował sporny obiekt jako budynek garażowo-gospodarczy. Z dokumentacji zdjęciowej dołączonej do protokołu z kontroli z 17 lipca 2024 r. wynika, że przedmiotowy obiekt choć nie posiada wszystkich przegród budowlanych, to jednak stanowi budynek o charakterze garażowo-gospodarczym. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawa Prawo budowlane nie zawiera definicji terminu "wiata", wobec tego należy odwołać się do jego potocznego znaczenia. W powszechnym rozumieniu za wiatę uważa się "budowlę składającą się z konstrukcji dachowej wspartej na słupkach" (Encyklopedia PWN, Warszawa 1996), "lekką budowlę w postaci dachu wspartego na słupach (...)" (Słownik Języka Polskiego). W świetle powyższego za podstawowe cechy wiaty uznać należy wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny (nośny), wiążący budowlę z gruntem. Natomiast w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. Nr 112, poz. 1316 z późn. zm.) wskazano, że wiata jest szczególnym rodzajem budynku, stanowiącym pomieszczenie naziemne nieobudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione. Organ odwoławczy podał, że z dokumentacji fotograficznej znajdującej się w aktach sprawy wynika, że sporny obiekt nie charakteryzuje się wskazanymi powyżej cechami właściwymi dla "wiaty". Uwidoczniony na zdjęciach obiekt pozwala zakwalifikować go jako budynek o konstrukcji mieszanej murowano-stalowej. Sporny obiekt jest związany z gruntem w sposób pozwalający przeciwstawiać się siłom przyrody, posiada dach i przegrody oddzielające go od otoczenia, zaś nadana mu funkcja i faktyczne jego przeznaczenie determinuje przyjęcie, że w sprawie mamy do czynienia z obiektem budowlanym w postaci budynku gospodarczo-garażowego, a nie z wiatą. Kwalifikacji tej nie może zmieniać fakt nieposiadania jednej ściany budynku. Dodatkowo organ podkreślił, że dla określenia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia okoliczność zagłębienia w gruncie czy też posadowienia na nim obiektu ani technika w jakiej tego dokonano. Istotny dla rozstrzygnięcia jest stopień trwałości połączenia oraz to czy konstrukcja opiera się czynnikom zewnętrznym w sposób uniemożliwiający łatwe jej przesunięcie, przeniesienie w inne miejsce czy zniszczenie przy silnych podmuchach wiatru. Kończąc organ podkreślił, że wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę nastąpiło z uwagi na nieprzedłożenie wniosku o legalizację obiektu budowlanego. Powyższa decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego stała się przedmiotem skargi wniesionej przez M. A. Skarżący podniósł, że wniosku o legalizację nie złożył, bo nie zgadza się z opinią, że obiekt, który wybudował, nie jest wiatą, a składając wniosek, zgodziłby się z tym stwierdzeniem. W uzupełnieniu skargi skarżący twierdzi, że wybudowana wiata nie przekracza 50 m2 powierzchni zabudowy i nie jest zobowiązany do uzyskania pozwolenia na budowę tej wiaty w świetle art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wykładnię, a mianowicie: a) art. 3 pkt 5 lit. b w zw. z art. 108 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że skarżący wybudowali budynek o przeznaczeniu garażowo-gospodarczym, mimo że skarżący jednoznacznie podkreślali, że jest to wiata, również organy w protokołach z 23 lutego 2021 r. i 15 lutego 2024 r. określali ten budynek jako wiatę, b) art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez żądanie od skarżących pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia, podczas gdy budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, 2. prawa procesowego poprzez jego niezastosowanie i niewłaściwe stosowanie, a mianowicie: a) art. 7 kpa poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia powierzchni wiaty i wyjaśnienia różnic pomiędzy wymiarami podanymi w protokole kontroli z 23 lutego 2021 r. i wymiarami podanymi w protokole kontroli z 17 lipca 2024 r. a wymiarami podanymi przez skarżącego, b) art. 77 kpa, gdyż organ nie zebrał całego materiału dowodowego i nie rozpatrzył go w sposób wyczerpujący. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wraz z postanowieniem z [...] września 2024 r. nr [...] wstrzymującym roboty budowlane. W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane bez naruszenia przepisów prawa materialnego i po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego bez naruszenia zasad tego postępowania i norm proceduralnych. Zasadniczą kwestią w rozpoznawanej sprawie jest właściwa klasyfikacja prawnobudowlana spornego obiektu wzniesionego przez skarżącego, ponieważ klasyfikacja ta determinuje dalsze czynności organu nadzoru budowlanego. Organy nadzoru budowlanego zakwalifikowały sporny obiekt jako budynek garażowo-gospodarczy, natomiast skarżący konsekwentnie twierdzi, że wzniesiony obiekt stanowi wiatę. Sąd stwierdza, że ustalony przez organy nadzoru budowlanego stan faktyczny sprawy umożliwił ocenę, że wzniesiony obiekt nosi wszelkie cechy budynku garażowo-gospodarczego, a w konsekwencji wybudowany został samowolnie, gdyż skarżący nie uzyskał wymaganego na tego rodzaju budowę pozwolenia. W szczególności zauważyć należy, że wprawdzie w 2022 r., tj. w dacie wzniesienia spornego obiektu, brak było ustawowej definicji takiego obiektu budowlanego jak wiata [definicja wiaty wprowadzona została bowiem do ustawy Prawo budowlane dopiero ustawą z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1847), która weszła w życie z dniem 7 stycznia 2026 r., a zatem nie mogła mieć zastosowania w niniejszej sprawie, która przez organy orzekające w sprawie została rozpatrzona w 2025 r.], ale przyjmuje się w orzecznictwie, że wiatą jest obiekt posiadający dach, nieobudowany ze wszystkich stron ścianami lub nawet w ogóle ścian pozbawiony, którego celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym. Konstrukcją nośną wiaty, na której wspiera się dach, są słupy wiążące budowlę z gruntem (tak też wyrok NSA z dnia 24 września 2019 r., II OSK 2266/18). Wiata więc, to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, które stanowią podstawowy element konstrukcyjny wiążący tę budowlę trwale z gruntem, niekiedy ze ściankami z boku, wzniesiona np. nad peronem kolejowym, parkingiem, hangarem czy przystankiem tramwajowym. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że brak ustawowej definicji takiego obiektu oznacza, że jego kwalifikacja wymaga każdorazowo uwzględnienia m.in. jego funkcji. Przyjmuje się, że wiata to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym. Za podstawowe cechy wiaty uznaje się wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian (zob. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2025 r., II OSK 2298/22 i powołane tam orzecznictwo). Wiata pozbawiona jest też większości lub wszystkich przegród budowlanych zewnętrznych. Nie można jej przypisać cech budynku, dlatego traktuje się ją jako budowlę. Podobne określenie wiaty zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. Nr 112, poz. 1316 z późn. zm.), wydane na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U z Nr 88, poz. 439 z późn. zm.), która służy wprawdzie innym celom niż przepisy Prawa budowlanego i ma w tej sytuacji posiłkowe znaczenie. Rozporządzenie to określając pojęcia podstawowe stwierdza, że "za szczególny rodzaj budynku uważa się wiatę, która stanowi pomieszczenie naziemne, nieobudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet ścian pozbawione". Kwalifikacja obiektu nie jest zależna od sposobu jego budowy (wyrok NSA z dnia 25 maja 2007 r., II OSK 754/06). Tym niemniej, o tym, czy dany obiekt jest trwale związany z gruntem przesądzają takie parametry jak jego wielkość, masa i względy bezpieczeństwa. Istotne jest to, czy jego posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom zewnętrznym (jak. np. warunki atmosferyczne) mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję, a w istocie decydują o tym parametry techniczne takiego obiektu. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a i d Prawa budowlanego obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając spełnienie wymagań podstawowych dotyczących bezpieczeństwa jego konstrukcji i użytkowania. Wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, że o tym czy dany obiekt lub urządzenie jest trwale związane z gruntem czy też nie, nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, nie decyduje również technologia wykonania fundamentu lub jego podstawy i możliwości techniczne jego przeniesienia w inne miejsce, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania (por. np. wyroki NSA z dnia: 23 czerwca 2006 r., II OSK 923/05; 25 maja 2007 r., II OSK 1509/06; 11 września 2008 r., II OSK 982/07; 20 czerwca 2008 r., II OSK 680/07; 10 marca 2008 r., II OSK 186/07; 3 września 2009 r., II OSK 1331/08; 5 stycznia 2011 r., II OSK 25/10; 10 października 2010 r., II OSK 1596/09; 1 października 2009 r., II OSK 1461/08). Co również istotne, obiekt o charakterze wiaty, jako że nie stanowi budynku, nie musi spełniać warunków techniczno-budowlanych dotyczących minimalnych odległości budynków od granicy z działką sąsiednią (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 lipca 2023 r. VII SA/Wa 841/23). Powyższych cech nie spełnia obiekt będący przedmiotem rozpoznawanej sprawy. Poprawnie więc zarówno organ I, jak i II instancji dokonały subsumpcji prawnej ustalonego stanu faktycznego, uznając, że wzniesiony przez skarżącego obiekt stanowi budynek garażowo-gospodarczy, a nie wiatę. Organy wzięły bowiem pod uwagę ustalone parametry tego obiektu, który posiada trzy ściany: od strony działki nr [...] o konstrukcji stalowej z wypełnieniem płytami betonowymi systemowymi, od strony zachodniej ściana murowana z otworem drzwiowym, natomiast od strony północnej ściana murowana długości 7,0 m i ściana budynku gospodarczego. Od strony wschodniej obiekt posiada zasłonę z tworzywa sztucznego. Dach budynku jest jednospadowy, orynnowany, a spadek w kierunku działki [...]. Odprowadzanie wody z rynny na działkę własną. Obiekt posiada powierzchnię zabudowy ok. 64 m2 i wysokość od ok. 2,30 m (w najniższym punkcie) do ok. 2,50 m (w najwyższym punkcie). Obiekt wykorzystywany jest jako garaż dla dwóch samochodów oraz częściowo jako gospodarczy. Rację mają zatem organy orzekające w sprawie, że wzniesionego obiektu nie można było - wbrew twierdzeniom skarżącego - uznać za wiatę, bowiem wykazuje on cechy budynku garażowo-gospodarczego, tak jak zakwalifikowały go organy nadzoru budowlanego. Nie ulega wątpliwości w ustalonym stanie faktycznym, że obiekt wzniesiony przez skarżącego został powiązany z gruntem w sposób przeciwstawiający się siłom natury, jest konstrukcji murowano-stalowej, posiada dach i ściany oddzielające go od otoczenia zewnętrznego i nie zmienia tej kwalifikacji brak jednej ze ścian. Nie jest to obiekt o lekkiej konstrukcji posadowiony na słupach i nie ma cech wiaty. Ustalone przez organ okoliczności pozwalały więc na stwierdzenie, że obiekt wzniesiony przez skarżącego stanowi budynek, w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Konsekwencją przyjęcia takiej kwalifikacji obiektu było dokonanie przez organ sprawdzenia czy jego wzniesienie było zgodne z przepisami Prawa budowlanego, w tym w szczególności, czy na jego budowę wymagane było pozwolenie na budowę lub zgłoszenie. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ogranicza bowiem wolność inwestora w zakresie swobodnego rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych, i to niezależnie od praw przysługujących mu do działki inwestycyjnej. Reglamentacja prawnobudowlana jest przejawem prewencyjnego nadzoru organów administracji publicznej nad aktywnością obywateli, która może wywierać wpływ na sferę szeroko pojętego interesu społecznego. Zasadą ogólną prawa budowlanego jest obowiązek uzyskania przez inwestora pozwolenia na wykonywanie jakichkolwiek robót budowlanych. Zgodnie z art. 28 ust. 1 powołanej ustawy, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W przepisach tych wskazano m.in. kiedy, w drodze wyjątku od tej zasady, wykonywanie określonych robót budowlanych nie wymaga pozwolenia, wymaga natomiast zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 Prawa budowlanego, oraz kiedy nie wymaga ani pozwolenia, ani zgłoszenia. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a-c powołanej ustawy, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących: a) parterowych budynków gospodarczych, b) garaży, c) wiat - o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Obiekt wybudowany przez skarżącego nie jest wiatą, co już wyżej wyjaśniono, nie jest obiektem wolno stojącym, bo dobudowano go do istniejącego budynku i jest o powierzchni zabudowy przekraczającej 35 m2. Bez znaczenia więc jest czy budynek ma powierzchnię zabudowy 40, 50 czy 64 m2, ponieważ i tak przekracza 35 m2, a do tego nie jest obiektem wolno stojącym i nie jest wiatą. A zatem przepis ten nie mógł mieć zastosowania w odniesieniu do spornego obiektu. Zgodnie natomiast z art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego – który zdaniem skarżącego powinien mieć zastosowanie w sprawie – nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. W przepisie tym mowa jest o wiacie, a jak już wyżej wyjaśniono sporny obiekt nie jest wiatą, lecz budynkiem garażowo-gospodarczym o konstrukcji murowano-stalowej, którego budowa wymagała uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a którym inwestor nie legitymuje się. A zatem również ten przepis nie znajdował zastosowania w sprawie. W sytuacji samowoli budowlanej najistotniejszą kwestią jest jej kwalifikacja prawnobudowlana i ocena z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego. Ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie jej dokonania, a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu (zob. wyrok NSA z dnia 18 maja 2007 r., II OSK 782/06). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że sama okoliczność, czy dany obiekt stanowi samowolę budowlaną, podlega ocenie według przepisów z daty jego budowy (realizacji), natomiast możliwość legalizacji oceniana jest na datę wydawania decyzji w procedurze sanacyjnej (zob. np. wyroki NSA: z 29 września 2018 r., II OSK 109/18; z 23 lutego 2018 r., II OSK 1879/17; z 2 grudnia 2010 r., II OSK 1974/10). W rozpoznawanej sprawie nie była sporna data wzniesienia będącego przedmiotem postępowania obiektu budowlanego. Podczas kontroli tego obiektu przeprowadzonej 17 lipca 2024 r. skarżący oświadczył "Wybudowałem wiatę w roku 2022". W związku z tym organy prawidłowo zastosowały przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471), obowiązującym od 19 września 2020 r. W dacie budowy budynku garażowo- gospodarczego - w roku 2022 - przepisy wymagały uzyskania pozwolenia na budowę spornego obiektu. Skarżący, będąc inwestorem, nie dopełnił niezbędnych formalności przed rozpoczęciem budowy. W konsekwencji wobec wykrycia tzw. samowoli budowlanej prawidłowe było wydanie przez PINB postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych i poinformowaniu skarżącego o możliwości złożenia wniosku o legalizację. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu 1 października 2024 r. Skarżący jednak nie skorzystał z tej możliwości i nie złożył wniosku legalizacyjnego, również nie zaskarżył powyższego postanowienia wstrzymującego roboty budowlane. Wyjaśnić trzeba, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych nie załatwia co do istoty kwestii legalizacji samowoli budowlanej, a jedynie otwiera drogę do legalizacji, umożliwiając rozważenie przez organ nadzoru budowlanego, jakie nakazy lub zakazy w odniesieniu do stwierdzonej samowolnej budowy powinny zostać wydane oraz złożenie przez inwestora wniosku o legalizację. Stąd też, skoro zarówno PINB, jak i MWINB dokonały w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny prawidłowej klasyfikacji wzniesionego przez skarżącego obiektu, jako wymagającego pozwolenia na budowę budynku garażowo-gospodarczego, to konsekwencją budowy pomimo braku tegoż pozwolenia (a więc samowoli budowlanej) był obowiązek organu nadzoru budowlanego zastosowania art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego. Wobec niezłożenia wniosku legalizacyjnego, PINB miał obowiązek wydać decyzję o rozbiórce spornego obiektu na mocy art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego. Przepis ten stanowi bowiem, że organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Podkreślić przy tym należy, że decyzja wydawana w tym trybie ma charakter związany, co oznacza, że w razie ziszczenia się przesłanki przewidzianej w przytoczonym przepisie organ jest zobowiązany do jej wydania. Organ nie działa tu w ramach uznania administracyjnego, nie może także brać pod uwagę względów słusznościowych, celowościowych, czy zasad współżycia społecznego. Skoro inwestor, prawidłowo wezwany do złożenia wniosku o legalizację, nie skorzystał z możliwości zalegalizowania wzniesionego samowolnie obiektu budowlanego, to musiał liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu jego rozbiórki. Rekapitulując, Sąd nie dopatrzył się zarzucanych w skardze nieprawidłowości w działaniu organów. Wbrew zarzutom skargi, organy nie naruszyły ani art. 3 pkt 5b Prawa budowlanego (przez kwalifikację wiaty do kategorii budynku garażowo-gospodarczego), ani art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, gdyż obiekt wzniesiony przez skarżącego nie jest wiatą. Organy prawidłowo ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i uwzględniając ustalony stan faktyczny sprawy, należycie wyjaśniły przesłanki jakimi kierowały się wydając decyzje administracyjne. Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jest kompletny i został poddany przez organy należytej i wszechstronnej analizie, a wyprowadzone przez nie wnioski są spójne i logiczne. Organ odwoławczy uzasadnił swoją decyzję w sposób wyczerpujący, przedstawiając prawidłowo podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia. Tym samym nie doszło do naruszenia przepisu art. 107 § 3 kpa. Okoliczność, że skarżący nie zgadza się z taką oceną, nie czyni skargi zasadną. Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ani też naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. W takich zaś okolicznościach skarga - jako bezzasadna - nie mogła zostać uwzględniona i podlegała oddaleniu. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143). Jednocześnie Sąd wskazuje, że powołane orzeczenia w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).