II SA/Wr 1/13
WyrokWSA we Wrocławiu2013-05-08
Skład orzekający: Anna Siedlecka, Olga Białek, Władysław Kulon
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dzierżawca nieruchomości, który prowadzi na niej działalność gospodarczą, posiada interes prawny do zaskarżenia uchwały rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Dzierżawca nieruchomości, który prowadzi na niej działalność gospodarczą, nie posiada legitymacji do zaskarżenia uchwały rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ponieważ nie można przyjąć, że plan narusza jego interes prawny. Interes dzierżawcy należy kwalifikować jako tzw. interes faktyczny, który nie znajduje podstawy w przepisie prawa materialnego, a jego źródłem jest stosunek obligacyjny. Interes prawny stanowi jedynie przepis prawa materialnego, który gwarantuje określoną korzyść lub uprawnienie, bądź nakłada obowiązek.Stan faktyczny
Spółka V. Sp. z o.o. wniosła skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Jelczu-Laskowicach dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając niezgodność z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz naruszenie jej interesu jako przedsiębiorcy produkcyjnego. Spółka, działając przez pełnomocnika, wezwała wcześniej radę do usunięcia naruszenia prawa, co zostało uznane za bezzasadne. Skarżąca podniosła, że plan ogranicza jej działalność produkcyjną, a studium uwarunkowań nie uwzględniało dotychczasowego przeznaczenia terenu i potrzeb gminy. Sąd rozpoznał sprawę, badając legitymację skarżącej do wniesienia skargi.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędziowie Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Protokolant Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi spółki V. Sp. z o.o. na uchwałę Rady Miejskiej w Jelczu-Laskowicach z dnia 26 października 2011 r. nr XVI.92.2011 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w obrębie Chwałowice, gmina Jelcz-Laskowice-"MPZP Chwałowice II" oddala skargę.
Rada Miejska w Jelczu-Laskowicach uchwałą Nr XVI.92.2011 z dnia 26 października 2011 r. uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w obrębie Chwałowice -,,MPZP Chwałowice II".
Pismem z dnia 18 września 2012 r., które wpłynęło do Urzędu Miasta i Gminy w Jelczu-Laskowicach w dniu 28 września 2012 r., działająca przez pełnomocnika adw. J. P.-K. V. Sp. z o.o. z siedzibą w Ch. wezwała Radę Miejską w Jelczu-Laskowicach do usunięcia naruszeń prawa. W wezwaniu wskazano, że żądanie dotyczy zakresu w jakim ustala się przeznaczenie działki [..] zlokalizowanej w Ch. pod usługi komercyjne oraz nieuciążliwe obiekty produkcyjne, składy, magazyny, - oznaczenie na rysunku planu symbolem ,,1U." W ocenie wnioskodawcy postanowienia uchwały są niezgodne z powszechnie obowiązującym przepisem art. 10 ust. 1 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Spółka prowadząca działalność gospodarczą na przedmiotowej nieruchomości została ograniczona w swoich prawach, nie mogąc w dalszym ciągu prowadzić i rozwijać swojego przedsiębiorstwa, które to przedsiębiorstwo ma charakter produkcyjny a nie usługowy.
Pismem z dnia 27 listopada 2012 r. Rada Miejska w Jelczu-Laskowicach przekazała pełnomocnikowi Spółki uchwałę Rady Miejskiej w Jelczu-Laskowicach z dnia 23 listopada 2012r. nr XXIX.210.2012 w sprawie rozpatrzenia wezwania V. Sp. z o.o. do usunięcia naruszenia prawa i uchylenia uchwały Nr XVI.92.2011 z dnia 26 października 2011 r. W § 1 uchwały z dnia 23 listopada 2012 r. Rada postanowiła: ,,Uznać za bezzasadne wezwanie z dnia 18 września 2012 r. firmy V. Sp. z o.o. wniesione przez pełnomocnika adw. J. P.-K., gdyż uchwała nr XVI.92.2011 Rady Miejskiej w Jelczu-Laskowicach z dnia 26 października 2011 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w Obrębie Chwałowice, gmina Jelcz-Laskowice - ,,MPZP Chwałowice II" nie narusza prawa, wobec czego brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia. W uzasadnieniu uchwały uznającej za bezzasadne zarzuty w stosunku do uchwały nr XVI.92.2011 Rady Miejskiej w Jelczu-Laskowicach z dnia 26 października 2011 r. podano, że przepisy dotyczące tworzenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego skonstruowane zostały na zasadach współdziałania oraz uwzględniania interesów wszystkich zainteresowanych podmiotów, przy czym ustawodawca przyznał gminom tzw. władztwo planistyczne, tj. prawo do kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Dalej przywołując korespondencję prowadzoną z Panem W. K. w związku z wcześniej złożonym przez niego wezwaniem do uchylenia lub zmiany w trybie autokontroli przedmiotowej uchwały, wskazano, że interes prawny nie został naruszony. Plan zagospodarowania jako, że został opublikowany i wszedł w życie nie może być zmieniony w sposób dowolny przez Radę Miejską bez uprzedniego zachowania całości skomplikowanej procedury przewidzianej przepisami. Ponadto zaznaczono, że w wezwaniu do usunięcia naruszeń prawa nie wykazano na czym miałby polegać interes prawny firmy V.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na uchwałę nr XVI.92.2011 Rady Miejskiej w Jelczu-Laskowicach z dnia 26 października 2011 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w obrębie Chwałowice -,,MPZP Chwałowice II" w zakresie w jakim ustala się przeznaczenie działki [...] pod usługi komercyjne oraz nieuciążliwe obiekty produkcyjne, składy, magazyny, oznaczony na rysunku planu symbolem 1U" wniosła w imieniu V. Sp. z o.o. pełnomocnik J. P.-K. Żądając stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały, ewentualnie o stwierdzenia, że uchwała została wydana z naruszeniem prawa wniesiono także o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W skardze zarzucono, że uchwała narusza art. 10 ust. 1 pkt 1 i 7 oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r. poz. 647; dalej: u.p.z.p.), poprzez nieuwzględnienie w studium uwarunkowań wynikających z dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu, a także nieuwzględnienie w studium uwarunkowań wynikających z potrzeb i możliwości rozwoju gminy oraz sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w sposób "abstrahujący od treści uchwalonego studium".
W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący wyczerpał tryb poprzedzający wniesienie skargi do sądu administracyjnego poprzez wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Podtrzymano podnoszony w wezwaniu argument traktujący o niezgodności z art. 10 ust. 1 pkt 1 i 7 u.p.z.p. przeznaczenia działki [...] pod usługi komercyjne oraz nieuciążliwe obiekty produkcyjne, składy, magazyny – oznaczenie na rysunku planu symbolem 1U. Zgodnie z tym przepisem w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego uwzględnia się uwarunkowania wynikające w szczególności z dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu oraz potrzeb i możliwości rozwoju gminy. Twierdzenie to oparto na wadliwości, zdaniem skarżącej Spółki, uchwały Rady Miejskiej nr XLII/253/2005 z dnia 23 listopada z 2003 r. w sprawie uchwalenia studium, gdyż nie uwzględnia ona uwarunkowań wynikających z dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu oraz potrzeb i możliwości rozwoju gminy. Studium nie uwzględniało tego, że działka nr [...] była dotychczas przeznaczona w ewidencji jako 1P (przemysłowa). Na nieruchomości tej zlokalizowany jest zakład produkcyjny, a nie usługowy, który jest modernizowany i rozbudowywany. Ustalenia planu nie pozwalają na jakikolwiek jego rozwój, natomiast wprowadzono cały szereg ograniczeń, o których mowa w § 18 uchwały, które w sposób jednoznaczny uniemożliwiają dalszą działalność skarżącego. Ograniczenia jakie wynikają ze studium polegają na ograniczeniu kondygnacji budynków, wymaganiach dotyczących charakterystyki dachu oraz ograniczenia powierzchni zabudowy nieruchomości. Studium nie zawierało definicji terenów komercyjnych oraz nieuciążliwych obiektów produkcyjnych, składów, magazynów, a zatem skarżący nie mógł nawet przypuszczać, że ograniczenia o jakich mowa w § 18 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zostaną wprowadzone. Z powyższego autor skargi wywiódł naruszenie art. 20 ust. 1 u.p.z.p. wskazując, iż § 18 uchwały o uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie odpowiada treści studium, gdyż studium nie przewidywało ograniczeń dla terenów usługowych jakie zawiera sam plan.
W dalszej części skargi podniesiono, że studium nie uwzględnia potrzeb i możliwości rozwoju gminy, gdyż skarżący uiszcza znaczne daniny publiczne na rzecz Gminy, zatrudnia mieszkańców Gminy, a więc działalność ta odznacza się pozytywnym wpływem na potrzeby i rozwój Gminy. Zmiana przeznaczenia gruntu doprowadzi w końcowym efekcie do zmuszenia skarżącego do zlikwidowania działalności produkcyjnej, zwolnienia pracowników, co będzie miało wymierne straty dla Gminy.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz literaturę z zakresu zagospodarowania przestrzennego autor skargi uzasadniał zasadność wskazywania nieprawidłowości dotyczących studium w chwili oprotestowania planu zagospodarowania przestrzennego, podając jednocześnie iż podczas badania prawidłowości samej uchwały winny zostać zbadane również relacje studium z uwarunkowaniami wynikającymi z dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu. Wykazując z kolei uprawnienia V. Sp. z o.o. do zaskarżenia przedmiotowej uchwały powołano się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2010 r. (sygn. akt II OSK 522/10), z którego wynika, że nie tylko właściciel nieruchomości lub użytkownik wieczysty, ale również dzierżawca nieruchomości może, w zależności od konkretnych okoliczności, mieć interes prawny w zaskarżeniu do sądu administracyjnego uchwały rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowaniu przestrzennego. Odnośnie dysponowania przez V. Sp. z o.o. działką [...] do skargi załączono kopie umów dzierżawy z 1 listopada 2002 r., 1 stycznia 2006 r., 1 stycznia 2007 r., 1 czerwca 2011 r. zawarte z W. K.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Rady Miejskiej w Jelczu-Laskowicach radca prawny S. B.-G. wniósł o odrzucenie skargi, a ewentualnie o jej oddalenie w całości, a także o obciążenie skarżącego pełnymi kosztami postępowania w niniejszej sprawie.
Odnośnie do wniosku o odrzucenie skargi pełnomocnik podkreślił, że w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu datowanej na dzień 24 kwietnia 2012 r. skarżący W. K. wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały z dnia 26 października 2011 r. Rady Miejskiej w Jelczu-Laskowicach nr XVI.92.2011 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w obrębie Chwałowice -,,MPZP Chwałowice II". Natomiast w chwili obecnej skargę datowaną na dzień 26 listopada 2012 r. wnosi spółka z ograniczoną odpowiedzialnością działająca pod firmą V., w której Pan W.K. jest Prezesem Zarządu oraz większościowym współwłaścicielem, gdyż posiada 35 udziałów z 50 udziałów stanowiących całość kapitału zakładowego w/w spółki. Zdaniem pełnomocnika Rady Miejskiej w Jelczu-Laskowicach Pan W. K. po raz kolejny wniósł skargę o identycznej treści na przedmiotową uchwałę. W odniesieniu do zarzutów formalnoprawnych podniesiono natomiast, że Rada Miejska w Jelczu-Laskowicach posiada kompetencje do uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów położonych na obszarze Gminy. Zaskarżona uchwała jest całkowicie zgodna z wcześniejszym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Nie został naruszony interes prawny W. K. ani firmy V. Dodatkowo w chwili obecnej firma V. Sp. z o.o. powołuje się jedynie na swoje interesy faktyczne.
Pełnomocnik Skarżącej pismem z dnia 23 stycznia 2013 r. odniósł się do odpowiedzi na skargę Rady Miejskiej w Jelczu-Laskowicach wskazując m.in., że w związku z wyrokiem NSA z 10 maja 2010 r. nie tylko właściciel i użytkownik wieczysty w zależności od konkretnych okoliczność może mieć interes prawny w zaskarżaniu do sądu planu zagospodarowania przestrzennego. Dalej wywodzono charakter władztwa spółki nad nieruchomością na tle przepisów powszechnie obowiązujących, które uprawniają ze względu na rodzaj władztwa do skutecznego zaskarżenia uchwały. Ponadto wskazywano na rozbieżności w planach zagospodarowania przestrzennego z 2 lutego 2001 r. i z 2012 r. wskazując przy tym na zmianę przeznaczenia terenu uniemożliwiającą prowadzenie działalności gospodarczej.
Pełnomocnik Rady Miejskiej w Jelczu-Laskowicach pismem z dnia 1 marca 2013 r. nazwanym ,,pismem przygotowawczym", w sposób szczegółowy odniósł się do twierdzeń skarżącej spółki zawartych zarówno w skardze jak też w kolejnym piśmie kierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W szczególności podał, że V. Sp. z o.o. nadal prowadzi działalność gospodarczą na przedmiotowej nieruchomości oraz uznał za niewłaściwe porównanie planów zagospodarowania przestrzennego z 2001 r. i 2012 r., ze względu na zmianę wymogów ustawowych związanych ze sporządzaniem planów zagospodarowania przestrzennego. Nadto wskazano, iż skarżący odwołuje się do skutków jakie mogą nastąpić w przyszłości a także zanegowano zarzuty dotyczące opracowania planu w sposób abstrahujący z treścią obowiązującego planu oraz podano, że interes skarżącego nie został naruszony. Konkludując wystąpienie pełnomocnik wniósł o oddalenie skargi w całości i obciążenie skarżącego pełnymi kosztami postępowania w niniejszej sprawie.
Na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2012 r. pełnomocnik Rady Miejskiej w Jelczu-Laskowicach złożył harmonogram z prac nad miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz mapę dotycząca przedmiotowego planu zagospodarowania przestrzennego w dużym formacie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia wskazać przede wszystkim należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). W ten sposób sformułowane zostało przez ustawodawcę generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Wykonywana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż wyżej wskazane, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz.U. z 2012, poz. 270 z późn. zm.- dalej p.p.s.a).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Miejskiej w Jelczu-Laskowicach z dnia 26 października 2011 r. nr XVI.92.2011 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w obrębie Chwałowice -,,MPZP Chwałowice II".
Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, wynika, że wniesienie skargi do sądu jest możliwe po spełnieniu warunków formalnych określonych w cytowanym wyżej przepisie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Do warunków tych ustawodawca zalicza obok bezskutecznego wezwania rady do usunięcia zarzucanego naruszenia, wykazanie się naruszeniem interesu prawnego. Zatem skarżący w postępowaniu planistycznym musi się wykazać nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także naruszeniem tego interesu lub uprawnienia. Naruszenie interesu prawnego nie oznacza obowiązku uwzględnienia skargi. Obowiązek jej uwzględnienia powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia jest związane z jednoczesnym naruszeniem przepisu prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1627/06 – LEX nr 315977).
W niniejszej sprawie V. Sp. z o.o. bezskutecznie wzywała organ gminy do usunięcia naruszenia. Ta przesłanka została więc spełniona. Rozważania Sądu muszą zostać więc ukierunkowane na zbadanie, czy zaskarżona uchwała naruszyła interes prawny lub uprawnienie skarżącej, a jeżeli tak, to czy naruszenie jej interesu prawnego lub uprawnienia jest związane z jednoczesnym naruszeniem przepisu prawa materialnego. W tym względzie należy zwrócić uwagę na wypracowany w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, zgodne z którym pojęcie "interes prawny" oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Cechami tego interesu będzie to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Interes prawny mają tylko te z podmiotów, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Ponadto cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny (por. np. Wróbel Andrzej, Komentarz do art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II; Matan Andrzej, Komentarz do art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, LEX, 2007, wyd. II oraz piśmiennictwo i orzecznictwo tam podane; wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 907/07 - LEX nr 364765; wyroki NSA z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt II GSK 163/06 - LEX nr 274855; z dnia 9 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 310/05 - LEX nr 190891).
Prawo do wniesienia na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym skargi do sądu przysługuje podmiotowi, który wykaże naruszenie przez zaskarżoną uchwałę własnego interesu prawnego lub uprawnienia, a zatem w przypadku, gdy zaskarżona uchwała godzi w sferę prawną podmiotu przez wywołanie negatywnych następstw prawnych, np. przez zniesienie, ograniczenie czy też uniemożliwienie realizacji jego uprawnienia lub interesu prawnego. Naruszenie więc interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony. Podstawą do wyprowadzenia tej ochrony są przepisy prawa materialnego, które regulują treść działania organów administracji publicznej, na mocy których kształtowane są uprawnienia lub obowiązki jednostki. Przepisy prawa procesowego stanowią podstawę do wyprowadzenia interesu prawnego lub uprawnienia tylko w razie, gdy występuje bezpośredni związek z autorytatywną konkretyzacją uprawnienia lub obowiązku (wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 790/12 – LEX nr 1212683).
Co do samej możliwości złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez podmiot dysponujący nieruchomością w oparciu o umowę cywilną przyjąć należy, że uprawnienia takiego nie posiada. Do skargi załączone zostały kopie umów, jak wskazuje nagłówek dzierżawy działki [...] w Ch., chociaż z samej treści tych umów wynika, że raczej jest to umowa najmu. Bez względu jednak na charakter umowy Sąd w składzie orzekającym zwrócił uwagę na fakt, że uchwała została oprotestowana przez podmiot, który dysponuje nieruchomością jako posiadacz zależny. Zdaniem Sądu posiadacz zależny nieruchomości dla której m.in. został uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego nie jest legitymowany do zaskarżenia uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania terenu.
Z okoliczności sprawy wynika, że nieruchomość stanowi własność Pana W. K., natomiast V. Sp. z o.o. w oparciu o umowę cywilną prowadzi działalność gospodarczą w budynkach zlokalizowanych na tej nieruchomości. Zdaniem Sądu ani fakt dzierżawy gruntu, ani prowadzenia na nim działalności gospodarczej nie uprawniają Spółki do uruchomienia trybu sądowej kontroli ustaleń planu. Oczywiście Sąd dostrzega fakt, iż kwestionowane postanowienia zaskarżonej uchwały mogą mieć wpływ na rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej, jednak okoliczność ta nie kreuje interesu prawnego Skarżącej w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Fakt, iż zaskarżona uchwała ma lub też może mieć jakikolwiek wpływ na sytuację prawną Skarżącej jako dzierżawcy gruntu nie ma nic wspólnego z kategorią interesu prawnego na gruncie prawa administracyjnego.
Podstawę interesu prawnego stanowi jedynie przepis prawa materialnego. Oznacza to, że w systemie prawa musi istnieć przepis, który danemu podmiotowi gwarantuje określoną korzyść i uprawnienie, bądź nakłada na niego obowiązek w pewnych określonych okolicznościach faktycznych. Nie bez powodu w literaturze przedmiotu interes prawny określa się przymiotnikami "indywidualny", "własny", "konkretny". Oznacza, że nie można go wywodzić wyłącznie z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet wówczas gdy z tym innym podmiotem strona pozostaje w związku o charakterze nie tylko faktycznym, ale również prawnym wskutek zawartej umowy cywilnoprawnej. Oczywiście interes prawny podlega badaniu w konkretnych okolicznościach danej sprawy.
W rozpatrywanej sprawie zaskarżona jest uchwała organu gminy, której przedmiotem jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego reguluje kwestie związane z przeznaczeniem i zagospodarowaniem nieruchomości. Ze swej istoty zatem ogranicza i "narusza" prawo własności, które jest prawem o charakterze rzeczowym, bezwzględnie obowiązującym (erga omnes). Uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego organ jest obowiązany chronić prawo własności i ograniczać je jedynie w niezbędnym zakresie podyktowanym potrzebami czy interesami ogółu. Takiego obowiązku nie ma natomiast w odniesieniu do innych osób powiązanych obligacyjnie z właścicielem nieruchomości. Zatem plan "narusza" w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym "interes" właściciela, który jest interesem znajdującym podstawę w przepisie prawa materialnego (prawnie chronionym, własnym, konkretnym i indywidualnym ), co oznacza że jest "prawnym".
Interes dzierżawcy, bądź innego podmiotu należy zakwalifikować wyłącznie jako tzw. interes faktyczny. Nie znajduje on bowiem podstawy w przepisie prawa materialnego, a jego źródłem jest stosunek obligacyjny. Nie jest to także interes prawnie chroniony w tym rozumieniu, że organ planistyczny nie ma obowiązku go uwzględnić (nie jest zatem prawnie chroniony ). Nie jest to również interes własny i indywidualny, albowiem opiera się na sytuacji prawnej innego podmiotu (właściciela nieruchomości).
Reasumując ani dzierżawca nieruchomości, ani jej użytkownik nie są legitymowani do zaskarżenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albowiem nie można przyjąć, że plan narusza ich interesy prawne. Owszem ustalenia planu mogą oddziaływać na stosunki prawne łączące wzajemnie dzierżawcę, użytkownika i właściciela, ale są to kwestie odnoszące się do zawartych umów i podlegające jej uregulowaniom. Nie bez powodu prawa obligacyjne to prawa skuteczne jedynie pomiędzy stronami danego stosunku prawnego (inter parens) w przeciwieństwie do praw bezwzględnych czyli skutecznych względem wszystkich (erga omnes). Trudno nawet przyjąć, że sądową kontrolę ustaleń planu mogłyby uruchamiać interesy osób, którym prawa do nieruchomości przysługują w ograniczonym zakresie i w określonym czasie ( na podstawie umowy i w czasie jej obowiązywania).
Sąd przeanalizował orzecznictwo sądowoadministracyjne odnoszące się do zagadnienia uprawnień dzierżawcy do zaskarżenia planu zagospodarowania przestrzennego w tym orzeczenie wskazane w skardze. Generalnie sądy administracyjne przyjmują, że dzierżawca nieruchomości nie jest legitymowany do wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym na uchwałę, której przedmiotem jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ( por. wyroki WSA w Gdańsku z dnia 9 listopada 2006 r. w sprawie II SA/Gd 521/05 oraz z dnia 20 lutego 2008 r. w sprawie II SA/Gd 706/07, postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawach II SA/Gd 506/07 i 914/08, postanowienie NSA z 9 maja 2008 r. w sprawie II OZ 416/08, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 czerwca 2007 r. w sprawie II SA/Wr 158/06, wyrok NSA z 10 marca 2008r. w sprawie II OSK 1468/07, wyrok WSA w Gdańsku z 20 listopada 2007 r. o sygn. akt II SA/Gd 637/07 oraz wyrok NSA z 26 września 2008 r. o sygn. akt II OSK 312/08 - wszystkie dostępne w internecie na stronie https://cbois.nsa.gov.pl ).
Przywołany w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa i w skardze wyrok NSA z 10 maja 2010 r. w sprawie II OSK 522/10 (Lex nr 597664) - zdaniem sądu- nie świadczy ani o zmianie dotychczasowego orzecznictwa, ani o istnieniu jakichkolwiek rozbieżności w tym zakresie. W opublikowanej tezie tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał: "Brak jest podstaw prawnych do zajęcia stanowiska, że wyłącznie legitymowanie się prawem rzeczowym do gruntu objętego uchwałą w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (własnością, użytkowaniem wieczystym) przesądza o wystąpieniu interesu prawnego. W warunkach konkretnej sprawy, możliwe jest dopuszczenie, iż nie tylko stosunek prawno-rzeczowy może stanowić podstawę do skutecznego podnoszenia przez skarżącego, że jego prawo zostało naruszone kwestionowanym aktem (uchwałą w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego). Zdaniem Sądu przywołanie wskazanego wyroku na potrzeby rozpatrzenia niniejszej sprawy nie jest trafne. W sprawie, której dotyczył cytowany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżącym był przedsiębiorca telekomunikacyjny, prowadzący działalność na podstawie zezwolenia telekomunikacyjnego i obowiązany stosownie do przepisów prawa telekomunikacyjnego (jako tzw. operator) do zapewnienia dostępu telekomunikacyjnego. Kwestionowany w tej sprawie zapis miejscowego planu wprowadzał natomiast na terenie objętym planem całkowity zakaz lokalizacji nowych stacji bazowych i urządzeń nadawczych, a także rozbudowy już istniejących.
Interes prawny w tej sprawie został wywiedziony nie tyle z umowy dzierżawy łączącej operatora z gminą uchwalającą plan, ale przede wszystkim z przepisów prawa telekomunikacyjnego nakładającego na skarżące przedsiębiorstwo obowiązek zapewnienia powszechnego dostępu do sieci telekomunikacyjnej (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 16 września 2010 r. w sprawie II SA/Go 476/10 dostępny w bazie Lex pod nr 706654 wydany w następstwie uchylającego wyroku NSA w sprawie II OSK 522/10 cytowanego w skardze). Zatem stan faktyczny był całkowicie odmienny od okoliczności, jakie występują w niniejszej sprawie. Fakt, iż V. Sp. zo.o. dzierżawi nieruchomość objętą planem i prowadzi na niej działalność nie ma znaczenia w sprawie. W tym przypadku nie ma przepisu prawa materialnego nakładającego na skarżącą określone obowiązki, bądź przyznającego jej pewne uprawnienia, który mógłby stanowić podstawę jej interesu prawnego w zaskarżeniu planu. Kwestia ta może być rozpoznawana tylko i wyłącznie jako interes faktyczny, a nie prawny.
W tym stanie rzeczy - zgodnie z art. 151 p.p.s.a. - orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło