II SA/Wr 282/18
WyrokWSA we Wrocławiu2018-07-04
Skład orzekający: Sędzia WSA Olga Białek, Sędzia WSA Alicja Palus, Asesor WSA Wojciech Śnieżyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budowa tymczasowego masztu antenowego, który jest usztywniony odciągami i oparty na stopach z balastem (bloczki betonowe, płyty drogowe), stanowi budowę tymczasowego obiektu budowlanego, niepołączonego trwale z gruntem, wymagającego jedynie zgłoszenia, czy też wymaga pozwolenia na budowę ze względu na trwałe związanie z gruntem?Ratio decidendi
Sąd podzielił stanowisko organów administracji, że budowa tymczasowego masztu antenowego o wysokości 27 m, usztywnionego odciągami i opierającego się na stopach z balastem, stanowi trwałe związanie z gruntem. W związku z tym, obiekt ten nie może być zaliczony do tymczasowych obiektów budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenie jest niewystarczające. Wymagane jest pozwolenie na budowę.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła sprzeciwu Starosty B. wobec zgłoszenia przez [...] SA zamiaru budowy tymczasowego masztu antenowego. Organy administracji uznały, że maszt, ze względu na sposób posadowienia (stopy z balastem, odciągi), jest trwale związany z gruntem i wymaga pozwolenia na budowę, a nie tylko zgłoszenia. Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję Starosty. Inwestor zaskarżył decyzję Wojewody, argumentując, że maszt jest tymczasowym obiektem budowlanym, niepołączonym trwale z gruntem. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alicja Palus Asesor WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant sekretarz sądowy Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lipca 2018 r. sprawy ze skargi [...] S.A. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru budowy tymczasowego masztu antenowego oddala skargę w całości.
Decyzją z dnia [...] września 2017 r. Starosta B. działając na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane wniósł sprzeciw do zgłoszenia przez [...] SA w dniu [...] sierpnia 2017 r. zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na budowie tymczasowego masztu antenowego niepołączonego trwale z gruntem, na potrzeby instalacji [...] Nr [...] B., na działce nr [...]. Do zgłoszenia załączono oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, mapę z proponowaną lokalizacją obiektu, szkice i kwalifikację przedsięwzięcia.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgłoszenia w/w robót budowlanych dokonano na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 12 i art. 29 ust. 1 pkt 7 ustawy - Prawo budowlane. Ustawodawca określił, iż pozwolenia na budowę nie wymaga budowa "tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, [...] nie później jednak niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu". Organ zauważył, że istotą tymczasowych obiektów budowlanych jest fakt ich czasowego użytkowania (w okresie krótszym od trwałości technicznej, obiektu budowlanego), konieczność rozbiórki, bądź przeniesienie obiektu w inne miejsce przed upływem terminu określonego w ustawie oraz fakt nietrwałego połączenia obiektu budowlanego z gruntem (art. 3 pkt 5 PB). Tymczasowe obiekty budowlane, z racji tego, że są przeznaczane do czasowego użytkowania, nie wymagają trwałego połączenia z gruntem, w przeciwieństwie do obiektów, których użytkowanie nie zostało ograniczone czasowo. Tymczasem w ocenie Starosty projektowany obiekt budowlany będzie trwale związany z gruntem. W zgłoszeniu określono bowiem, iż teleskopowy ruszt podporowy oparty jest na czterech stopach wykonanych z bloczków betonowych M6 oraz płyt drogowych, które mają zapewnić stabilność masztu antenowego.
Powyższą decyzję w drodze odwołania oprotestował inwestor zarzucając organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów:
- art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego poprzez niezaliczenie projektowanego obiektu jako tymczasowego,
- art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego poprzez uznanie, że planowana inwestycja wymaga uzyskania pozwolenia na budowę,
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy,
- art. 8 i 11 k.p.a w związku z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. polegające na sporządzeniu uzasadnienia decyzji bez dokładnego wyjaśnienia przyczyn, dla których organ uznał przedsięwzięcie za trwale połączone z gruntem.
Zaskarżoną decyzją Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy - Prawo budowlane, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Przytoczony art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego stanowi, że wyżej wymieniona budowa wymaga uprzedniego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Według art. 30 ust. 6 Prawa budowlanego, organ administracji architektoniczno-budowlanej wnosi sprzeciw, między innymi, w przypadku, kiedy zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę.
Wskazując na przywołane uregulowania organ zauważył, że przedmiotem wnioskowanej inwestycji jest budowa masztu antenowego, według inwestora niezwiązanego trwale z gruntem, na okres użytkowania do 180 dni. W katalogu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego wolno stojące maszty antenowe zostały zaliczone do budowli. Sama definicja masztu telekomunikacyjnego zawarta jest natomiast w przepisie § 3 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 października 2005 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 219, poz. 1864), który stanowi, że wolno stojący maszt antenowy oznacza wolno stojącą konstrukcję wsporczą anten i urządzeń radiowych, z odciągami.
W oparciu o zgromadzone w sprawie dokumenty Wojewoda ustalił, że taka konstrukcja projektowanego masztu wyklucza możliwość zakwalifikowania jej jako obiektu tymczasowego, opisanego w art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego, ze względu na fakt trwałego połączenia jej z gruntem. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z załączonym do zgłoszenia szkicem, konstrukcja masztu usztywniona jest odciągami linowymi w trzech poziomach po cztery odciągi. Wszystkie odciągi są mocowane do masztu w węzłach a dołem do rusztu nad węzłem podporowym. Ruszt oparty jest na czterech stopach, na których zakłada się balast w postaci bloczków betonowych M6 oraz płyt drogowych. Starosta B. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zaznaczył, że przedmiotowa konstrukcja musi być stabilna, zatem opisany wyżej sposób posadowienia faktycznie stanowi trwałe związanie z gruntem. W ocenie Wojewody powyższa okoliczność słusznie została wskazana przez Starostę B. jako podstawa do wydania decyzji wnoszącej sprzeciw wobec zamiaru realizacji projektowanej inwestycji. Organ odwołał się do stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który w wyroku z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 235/14, stwierdził, że cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. O tym, czy urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem, nie decyduje metoda i sposób związania z gruntem, ale to czy wielkość konkretnego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie, względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania z gruntem". W ocenie organu odwoławczego projektowany maszt, ze względu na jego wielkość oraz sposób użytkowania wymaga trwałego związania z gruntem ze względu na bezpieczeństwo korzystania z tego obiektu.
Wojewoda wywiódł także, odwołując się do orzecznictwa dotyczącego anten i stacji bazowych telefonii komórkowej (w szczególności wskazując na wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r. II OSK 2400/11 (orzeczenia.nsa.gov.pl)), że tylko roboty, które w zakresie anten i stacji, będą polegać na "instalacji" określonych urządzeń, zwolnione zostały z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Pomimo, że pojęcie to nie zostało zdefiniowane w Prawie budowlanym wśród prac określających roboty budowlane (art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego) ustawodawca posługuje się nim, tworząc katalog robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 2 pkt 6, 14, 15 Prawa budowlanego). W odniesieniu do części z nich (pkt 14, 15 cyt. wyż. przepisu), wskazano wyraźnie, iż roboty polegające na instalowaniu wykonywane są na obiektach budowlanych. To doprecyzowanie, szczególnie odniesienie do instalowania urządzeń (pkt 15) - zdaniem Wojewody - nakazuje przyjąć, że analizowany zwrot dotyczy robót budowlanych wykonywanych na istniejących już obiektach, które służą za nośnik do owej instalacji urządzeń i na których mają one być zamontowane. Zamierzenie budowlane polegające na wykonaniu takiego nośnika i wykonania na nim instalacji urządzeń, obejmuje natomiast szerszy zakres robót i wiąże się z budową obiektu budowlanego (budowli), a więc z obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. Przedstawione wyżej stanowisko znajduje swoje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki z dnia 25 listopada 2008 r. sygn. akt II OSK 1458/07; z dnia 15 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 811/09; z dnia 16 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 971/08 - orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl)". Reasumując, organ II instancji stwierdził, że Starosta prawidłowo zastosował w sprawie przepis art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego.
Decyzja o sprzeciwie była także skuteczna w świetle przepisu art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. Zgłoszenie wpłynęło do organu administracji architektoniczno-budowlanej pierwszej instancji w dniu [...] sierpnia 2017 r., zatem od dnia [...] sierpnia 2017 r. zaczął biec 21-dniowy termin do zgłoszenia przez organ ewentualnego sprzeciwu, a termin ten upływał, zgodnie z art. 57 § 1 K.p.a., w dniu [...] listopada 2017 r. (czwartek). Kwestionowana decyzja została wydana w dniu [...] września 2017r. a nadana została w placówce Poczty Polskiej w dniu [...] września 2017r., a więc w 21- dniowym terminie do wniesienia sprzeciwu. Oznacza to, że organ pierwszej instancji wnosząc sprzeciw, który doręczony został inwestorowi w dniu [...] września 2017, posiadał w tym zakresie kompetencję.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda stwierdził, że wyjaśnił w uzasadnieniu swojej decyzji kwestię zachowania przepisów art. 3 pkt 5 i art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy nie znalazł w dokumentacji sprawy dowodów, na uchybienie przez organ pierwszej instancji przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Z kolei zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów art. 8 i 11 kpa w związku z art. 107 § 1 i 3 kpa, który miał polegać na sporządzeniu uzasadnienia decyzji bez dokładnego wyjaśnienia przyczyn dla których organ uznał przedsięwzięcie za połączone trwale z gruntem, nie znajduje uzasadnienia w treści zaskarżonej decyzji. W tym uzasadnieniu Starosta B. szczegółowo wyjaśnił bowiem istotę trwałego połączenia konstrukcji z gruntem.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła [...] SA reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W petitum skargi Spółka zarzuciła:
1/ naruszenie przepisu art. 29 ust. 1 punkt 12 ustawy - Prawo budowlane, przez jego niezastosowanie mimo, że planowana inwestycja polegająca na budowie tymczasowego obiektu budowlanego, niepołączonego trwale z gruntem i przewidzianego do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy - przedmiotowej tymczasowej stacji mobilnej telefonii komórkowej wymaga uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, w sytuacji, gdy jako tymczasowy obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem i niewymagający takiego połączenia, zgodnie z treścią przepisu art. 29 ust. 1 punkt 12 wymaga jedynie zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy Prawo budowlane;
2/ naruszenie przepisu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że planowana inwestycja nie jest zaliczana do tymczasowych obiektów budowlanych z uwagi na rzekome trwałe połączenie z gruntem;
3. naruszenie przepisu art. 30 ust. 6 pkt 1 ustawy Prawo budowlane przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Starosta B. zasadnie wniósł sprzeciw wobec zgłoszenia wykonania przedmiotowych prac budowlanych;
4. naruszenie art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy inwestycja planowana przez skarżącą, spełnia wymagania określone w tym przepisie;
5. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p. a, polegające na wydaniu skarżonej decyzji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności bez dokonania własnej rzetelnej oceny charakteru planowanego zamierzenia.
Zarzucając powyższe pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz o umorzenie postępowania.
Uzasadniając zarzuty skargi strona podała, między innymi, że każdy obiekt budowlany, w tym nietrwałe połączony z gruntem winien być zrealizowany w sposób uniemożliwiający jego łatwe przesunięcie, przeniesienie lub zniszczenie pod wpływem warunków atmosferycznych. Niewątpliwie dotyczy to również obiektów wymienionych w przepisie art. 3 ust. 5 ustawy Prawo budowlane tj. strzelnic, kiosków ulicznych, pawilonów sprzedaży ulicznej i wystawowych, przekrycia namiotów i powłok pneumatycznych, urządzeń rozrywkowych, barakowozów, obiektów kontenerowych. Przepisu art. 3 ust. 5 nie można bowiem rozpatrywać w oderwaniu od przywołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 punkt 1 a) stanowiącego konieczności zapewniania m.in. spełnienia podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych określonych w załączniku I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającego dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz.Urz. UE L 88 z 04.04.2011, str. 5. z późn. zm.), dotyczących m.in. nośności i stateczności. A załącznik ten na konieczność projektowania i wykonywania obiektów tak, aby obciążenia mogące na nie działać podczas ich budowy i użytkowania nie prowadziły do:
1) zawalenia się całego obiektu budowlanego lub jego części,
2) znacznych odkształceń o niedopuszczalnym stopniu,
3) uszkodzenia innych części obiektów budowlanych, urządzeń lub zamontowanego wyposażenia w wyniku znacznych odkształceń elementów nośnych konstrukcji,
4) uszkodzenia na skutek wypadku w stopniu nieproporcjonalnym do wywołującej go przyczyny.
Ponadto, w myśl zapisów załącznika, obiekty budowlane muszą być zaprojektowane i wykonane w taki sposób, aby podczas ich budowy, użytkowania i rozbiórki nie stanowiły w ciągu ich całego cyklu życia zagrożenia dla higieny ani zdrowia czy bezpieczeństwa pracowników, osób je zajmujących lub sąsiadów, a nadto, aby nie stwarzały niedopuszczalnego ryzyka wypadków lub szkód w użytkowaniu lub w eksploatacji.
W konsekwencji z powyższych zapisów wynika, że każdy, nawet tymczasowy obiekt budowlany winien być zaprojekowany i wykonany tak, by zabezpieczyć je przed niezamierzonym przesunięciem, zawaleniem czy przeniesieniem.
W świetle powyższego, w ocenie odwołującej spółki, za trwale połączone z gruntem należy uznać takie obiekty budowlane, dla których w toku projektowania i budowy owo trwałe połączenie zostało zapewnione m.in. poprzez badania nośności gruntu, obliczeń geotechnicznych, ukształtowanie konstrukcji obiektu, posadowionych za pomocą fundamentu przekazującego obciążenia od konstrukcji obiektu na nośne warstwy gruntu, realizowanych z użyciem specjalistycznego sprzętu budowlanego i wykonaniem prac ziemnych, a którego demontaż wiąże się z użyciem ciężkiego sprzętu budowlanego i zniszczeniem elementów konstrukcyjnych podczas demontażu. Połącznie z gruntem, które powyższych elementów nie zawiera, stanowić będzie połączenie nietrwałe.
Intencją ustawodawcy nie było ograniczenie możliwości posadowienia na zgłoszenie wyłącznie do obiektów niepołączonych z gruntem. W ocenie inwestora, gdyby było to zamiarem ustawodawcy, posłużyłby się samym sformułowaniem "niepołączonym", zamiast "trwale niepołączonym". W ten sposób wyeliminowano by z możliwości wybudowania bez zgłoszenia obiektów budowlanych w jakikolwiek sposób połączonych z gruntem. Słusznie przyjmuje się bowiem, że każde połączenie, w przeciwieństwie do położenia czy też posadowienia, zmierza do uniemożliwienia łatwego przesunięcia lub przeniesienia choćby przez czynniki atmosferyczne.
Z uwagi na brak definicji "trwałości połączenia" w przepisach budowlanych, konieczne jest posiłkowanie się definicjami zawartymi w innych przepisach prawa, a w szczególności Kodeksu cywilnego. Przyjmuje się zatem dwie przesłanki kwalifikacji obiektu jako trwale związanego z gruntem:
- sposób fizycznego połączenia, przejawiający się brakiem możliwości odłączenia obiektu połączonego bez jego uszkodzenia,
- wniesienie obiektu nie nastąpiło do przemijającego użytku.
Nie ulega wątpliwości, że planowany obiekt może zostać odłączony od gruntu bez jego uszkodzenia i przeniesienie go w inne miejsce bez uszczerbku dla jego właściwości i użyteczności. Co więcej, celem jego wybudowania jest korzystanie przez określony, ograniczony czas (do przemijającego użytku).
Odnosząc się do stanowiska organu II instancji, dotyczącego katalogu obiektów tymczasowych zawartego w przepisie art. 3 punkt 5) ustawy - Prawo budowlane skarżąca podkreśliła, że jest to katalog otwarty, zawierający przykładowe obiekty zaliczane do tymczasowych. Nie oznacza to jednak, że niewymienienie w tym katalogu masztów radiokomunikacyjnych zamyka drogę do uznania ich jako tego typu obiekty.
Rzeczona tymczasowa mobilna stacja bazowa składająca się z wieży o wysokości ponad 20 m ma zostać posadowiona na gruncie bez trwałego z nim łączenia, a konieczna stabilność i bezpieczeństwo zostaną zapewnione poprzez obciążenie konstrukcji bloczkami betonowymi i płytami drogowymi. Dodatkowo zostanie usztywniona m.in. odciągami na aż trzech poziomach (łącznie 12 odciągów). To zapewnia stabilność konstrukcji. Przy masie stacji oraz charakterze jej struktury przyjęte rozwiązania, tj. płyty i bloczki oraz odciągi, wraz z pozostałymi elementami wzmacniającymi i obciążającymi ją u podstawy (ale bez fundamentów, o których wspomina organ w uzasadnieniu decyzji) z nawiązką zastępują trwałe połącznie z gruntem, zapewniając jednocześnie bezpieczeństwo mieniu i ludziom. Brak jest zatem podstaw do uznania, że planowana inwestycja będzie trwale z gruntem połączona, bądź by konieczne było takie połączenie. Wypełnia ona zatem wszystkie elementy zawarte w definicji tymczasowego obiektu budowlanego (art. 3 punkt 6) ustawy Prawo budowlane). Inwestycja odpowiada również normom zawartym w treści przepisów art. 5 wymienionej ustawy zawierających zasady projektowania i budowania obiektów budowlanych oraz przepisom rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającego dyrektywę Rady 89/106/EWG.
W ocenie skarżącej spółki organ winien zatem zastosować w niniejszej sprawie przepis art. 29 ust. 1 punkt 12) ustawy, uchylając decyzję Starosty B. i umarzając postępowanie w sprawie. Tymczasem organ II instancji nieprawidłowo przyrównał przedmiotową stację do trwałych nośników reklamowych dostrzegając pomiędzy nimi podobieństwa, inwestor stoi jednak na stanowisku, że choćby z powodu powierzchni nośnika reklamowego narażonego na podmuchy wiatru porównanie takie jest bezzasadne. Inwestor podkreśla również, że w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości dopuszczalność budowy tymczasowych stacji bazowych telefonii komórkowej na podstawie art 29 ust 2 punkt 15 ustawy Prawo budowlane, o ile jej charakterystyka nie będzie obligowała do przeprowadzenia postępowania środowiskowego.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała aby naruszała ona przepisy prawa procesowego i prawa materialnego w stopniu który uzasadniałaby uwzględnienie skargi i wydanie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej także jako u.p.p.s.a).
Przedmiotem skargi jest zgłoszony przez Starostę B. sprzeciw wobec zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na budowie tymczasowego masztu antenowego niepołączonego trwale z gruntem, który to sprzeciw utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją Wojewoda D.
Istota sporu jaki postał w niniejszej sprawie sprowadza się zasadniczo do oceny, czy objęty ww. zgłoszeniem maszt antenowy stanowi tymczasowy obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem i czy z tego względu zwolniony jest z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę a wystarczające jest dokonanie zgłoszenia zamiaru jego posadowienia. W tym sporze Sąd podzielił stanowisko organów administracji.
Przepis art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy - Prawo budowlane pozwala na realizację, w oparciu o zgłoszenie, robót budowlanych, jeżeli dotyczą one budowy "tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu (...) ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu". Zgodnie z art. 3 pkt 5 ww. ustawy "tymczasowy obiekt budowlany to "obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe". Z przytoczonej definicji wynika, że istotne cechy tymczasowego obiektu budowlanego nawiązują do czasu użytkowania obiektu, który musi być krótszy od jego trwałości technicznej, do zamiaru jego przeniesienia lub rozbiórki oraz do braku trwałego związania obiektu z gruntem. Na podstawie przywołanych przepisów stwierdzić więc można, że możliwość zgłoszenia budowy tymczasowego obiektu budowlanego, dotyczy tej jego kategorii która swą konstrukcję definicyjną opiera na braku trwałego związania z gruntem.
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że przedmiotem objętych zgłoszeniem robót miał być tymczasowy - niepołączony trwale z gruntem - maszt antenowy o wysokości 27 m składający się z 5 segmentów kratowych o przekroju trójkąta, którego poszczególne segmenty łączone są za pomocą połączeń kołnierzowych skręcanych za pomocą śrub. Maszt usztywniony ma być odciągami linowymi w trzech poziomach po 4 odciągi. Wszystkie odciągi mocowane zaś w węzłach do masztu a dołem do rusztu nad węzłem podporowym. Trzon masztu oparty miał być na ruszcie stalowym wykonanym z profili walcowanych (rury kwadratowe). Ruszt opary jest na czterech stopach na których zakłada się balast w postaci typowych bloczków betonowych M6 oraz płyt drogowych.
Analizując powyższe okoliczności wynikające ze zgłoszenia Sąd stwierdził, że należy zgodzić się z organami co do tego, że opisanej wyżej planowanej inwestycji należy przypisać cechę trwałego związania z gruntem i z tego względu nie może ona być zaliczona do obiektów tymczasowych.
Sąd podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie że, o tym czy dany obiekt budowlany jest trwale połączony (związany) z gruntem czy też nie, decyduje nie tyle sposób i metoda związania go z gruntem, technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia tego obiektu budowlanego w inne miejsce, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 czerwca 2017r., sygn. akt II OSK 2471/15, także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, dotyczący rozumienia cechy trwałego związania z gruntem obiektu budowalnego, z dnia 13 kwietnia 2017r., sygn. akt VII SA/Wa 1099/16, wyroki dostępne na stronie Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem https://orzeczenia.nas.gov.pl).
Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym opis inwestycji zawarty w zgłoszeniu oraz załączone do zgłoszenia dokumenty, obrazujące zarówno wielkość planowanego obiektu, jak i sposób osadzenia obiektu na gruncie świadczą - w ocenie Sądu - o jego trwałym związaniu z gruntem. Sama tylko wysokość masztu antenowego oraz jego konstrukcja uwidoczniona na załącznikach do zgłoszenia, wskazują, że za trwałym związaniem zamierzenia z gruntem, przemawiają wymogi bezpieczeństwa. Parametry techniczne tego obiektu budowlanego, a zwłaszcza wysokość całej konstrukcji (27m) - także sama konstrukcja masztu - oraz sposób związania z gruntem masztu w postaci podpory i czterech naziemnych stóp obciążonych balastem w postaci bloczków betonowych M6 i płyt drogowych o wymiarach 3x1,5 oraz za pomocą czterech odciągów - nie pozwala na odmienną jego kwalifikację i uznanie, że realizacja przedmiotowego masztu stanowić będzie budowę, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 12 pr.bud. Bezpieczeństwo konstrukcji mobilnego masztu antenowego zapewniają bowiem m.in. odciągi oraz stopy na których oparty jest ruszt (do którego mocowane są odciągi) obciążone balastem.
Doświadczenie życiowe i podstawowe zasady logiki nakazują wnioskować, że jest to obiekt wysoki o znacznej masie, który dla zachowania bezpieczeństwa musi być stabilny, a więc zdolny opierać się siłom fizycznym, jakie mogą na niego oddziaływać. Z uwagi na pionową konstrukcję obiektu, zapewnienie jego stabilności, odbywa się poprzez zagwarantowanie adekwatnego - w kategoriach fizycznych - balastu u jego nasady, podstawy. Podjęcie takich działań bez wątpienia dowodzi tego, że wieża, dla swojego prawidłowego i bezpiecznego użytkowania, musi być połączona trwale z gruntem; ma być na tyle "mocno dociśnięta" do gruntu, aby była stabilna i opierała się czynnikom zewnętrznym. W związku z powyższym nie można odmówić zasadności prezentowanym przez organy ocenom, iż w istocie jest to obiekt trwale związany z gruntem - ( por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. II OSK 1587/14). Gabaryty, konstrukcja i przeznaczenie wieży nie pozwala przyjąć, że jest to konstrukcja, którą po prostu stawia się na gruncie. Wobec wskazanych okoliczności nie jest uprawnione twierdzenie, że przedmiotowy obiekt nie jest trwale związany z gruntem - nawet jeżeli planowany jest do przeniesienia. Trwałość związania obiektu budowlanego z gruntem, nie musi oznaczać stałości tego związania, rozumianego jako brak możliwości odłączenia go od gruntu bez nieodwracalnego naruszania jego technicznej i funkcjonalnej integralności.
W ocenie Sądu przedmiotowy tymczasowy maszt antenowy wymagający stabilizacji na gruncie przy pomocy balastu jest obiektem trwale związanym z gruntem, pomimo, że nie wynika z załączników graficznych aby jego elementy do których zamontowane zostały odciągi były zagłębione (choćby częściowo) w gruncie.
Cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się bowiem do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. O tym, czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem, nie decyduje zatem metoda i sposób związania z gruntem, ale to czy wielkość konkretnego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania z gruntem (por. wyrok NSA z 4 lutego 2014r., sygn. akt II OSK 2989/12 i orzeczenia tam przywołane, tj. wyroki NSA z: dnia 23 czerwca 2006r., sygn. II OSK 923/05; z dnia 25 maja 2007r., sygn. II OSK 1509/06; z dnia 11 września 2008r., sygn. II OSK 982/07; z dnia 20 czerwca 2008r., sygn. akt II OSK 680/07; z dnia 10 marca 2008r., sygn. II OSK 186/07; z dnia 3 września 2009r., sygn. II OSK 1331/08; z dnia 1 października 2009r., sygn. II OSK 1461/08; z dnia 5 stycznia 2011r., sygn. II OSK 25/10, dostępne na stronie CBOSA).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym na gruncie przepisów Prawa budowlanego wypracowana została wykładnia pojęcia "trwałego związania z gruntem", która ma charakter uniwersalny - zatem także powinna znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie. Nie ma możliwości w tym zakresie posłużenia się cywilistycznym ujęciem pojęcia trwałego związania z gruntem w odniesieniu do tej sprawy. Zawarta w tych wyrokach wykładnia pojęcia "trwałego związania z gruntem" obiektu budowlanego jest uniwersalna, winna zatem znaleźć zastosowanie także w tej sprawie.
Sąd nie podziela argumentacji skarżącej, zgodnie z którą za trwale związane z gruntem należałoby uznać tylko te obiekty budowlane, dla których w toku projektowania i budowy obiektu taki trwały związek został zapewniony poprzez wykonanie badań gruntu, wykonanie obliczeń geotechnicznych warunków posadowienia oraz takie ukształtowanie konstrukcji obiektu - fundamentów, aby takowe założenia geotechniczne spełniały, a zatem takie, które są posadowione za pomocą fundamentu przekazującego obciążenia od konstrukcji obiektu na nośne warstwy gruntu, realizowane z użyciem specjalistycznego sprzętu budowlanego i wykonaniem prac ziemnych, a których demontaż wiąże się z użyciem ciężkiego sprzętu budowlanego i zazwyczaj zniszczeniem elementów konstrukcyjnych podczas demontażu.
W ocenie Sądu Wojewoda po przeanalizowaniu konstrukcji, rozmiaru i sposobu posadowienia przedmiotowej inwestycji, prawidłowo stwierdził, że jej wykonanie wymagało pozwolenia na budowę. W konsekwencji nie mogły tez odnieść skutku podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 12 pr.bud. oraz zarzuty naruszenia prawa procesowego.
W tym stanie rzeczy, Sąd działając zgodnie z art. 151 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło