II FZ 2052/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 października 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 814 /13 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 11 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z kapitałów pieniężnych za 2009 r. postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, postanowieniem z dnia 28 października 2014 r. sygn. akt I SA/Sz 814/13, odmówił A.J. (Skarżącemu) przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Sz 814/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, oddalił skargę Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 11 czerwca 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z kapitałów pieniężnych za 2009 rok. Odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 17 marca 2014 r. ( k.72 akt sądowych). Pismem z dnia 8 października 2014 r., Skarżący reprezentowany przez nowego pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Uzasadniając wniosek wskazał, że w postępowaniu przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie reprezentowany był przez pełnomocnika, doradcę podatkowego J. C. z kancelarii: Doradcy [...] Spółka komandytowa w S. Na ręce tego pełnomocnika, w dniu 17 marca 2014 r. dokonano doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Ponieważ Skarżący nie mieszka w S., kontakty pomiędzy nim a Jego pełnomocnikiem odbywały się telefonicznie. Skarżący wskazał następnie, że zlecił swojemu pełnomocnikowi napisanie oraz złożenie skargi kasacyjnej i do dnia 6 października 2014 r. był przekonany, że skarga ta została złożona. Dopiero w dniu 6 października 2014 r., w trakcie przesłuchania w Urzędzie Kontroli Skarbowej w S., Skarżący powziął wiadomość, że prawdopodobnie skarga ta nie została złożona, która to wiadomość się potwierdziła. Końcowo Skarżący wskazał, że zażądał wyjaśnień od kancelarii podatkowej lecz na dzień złożenia niniejszego pisma nie uzyskał jeszcze informacji dlaczego jego zlecenie w zakresie złożenia skargi kasacyjnej nie zostało wykonane. Bezzwłocznie po uzyskaniu odpowiedzi, Skarżący zobowiązał się do przesłania jej odpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny przytoczył treść art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm., zw. dalej: p.p.s.a. i wyjaśnił, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, został złożony w terminie określonym w art. 87 § 1p.p.s.a., lecz w ocenie Sądu wniosek nie jest zasadny. Sąd podkreślił, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona przedstawi argumentację, która w sposób przekonujący uprawdopodobni brak winy w niedochowaniu terminu do dokonania danej czynności procesowej. Brak winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można więc mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że strona reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle, że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy, w konsekwencji ponosi również odpowiedzialność związaną z wyborem pełnomocnika oraz skutki jego działań i zaniechań ( Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 545/11). Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, Sąd uznał, że Skarżącemu można przypisać winę w uchybieniu terminu, ponieważ to Skarżący dokonał wyboru pełnomocnika, którego zaniechania doprowadziły do uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie zaś z utrwaloną linią orzeczniczą niedochowanie przez adwokata lub radcę prawnego ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy jego mocodawcy, powoduje, iż mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika (m.in. postanowienie NSA z 18 października 2007 r. sygn. akt I FZ 421/07; postanowienie NSA z 11 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 198/09; postanowienie NSA z 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 737/09 wszystkie powołane orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący nie może zatem skutecznie podnosić braku swojej winy w uchybieniu terminu, które zostało spowodowane przez upoważnioną przez Niego osobę. Nierzetelność pełnomocnika może stanowić podstawę do dochodzenia powstałej z tego tytułu szkody na gruncie odpowiedzialności kontraktowej przez sądem cywilnym, ale nie spełnia kryterium braku winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dodatkowo zachowaniu Skarżącego można postawić zarzut zaniedbania lub niedbalstwa w prowadzeniu swoich spraw, skoro przez okres ponad 6 miesięcy ( licząc od dnia wydania wyroku do dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu) nie zainteresował się co dzieje się w Jego sprawie. Wiadomość o braku złożenia skargi kasacyjnej, Skarżący powziął dopiero w trakcie przesłuchania w Urzędzie Kontroli Skarbowej w dniu 6 października 2014 r. Tymczasem nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy (por. postanowienie NSA z dnia 6 maja 2008 r. sygn. akt I OZ 307/08). Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., odmówił uwzględnienia wniosku. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący działając przez pełnomocnika – adwokata M. K. – wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego. W uzasadnieniu zażalenia wyjaśniono, że Skarżący dokonując wyboru pełnomocnika dochował należytej staranności, a wybór pełnomocnika nie był przypadkowy. Powierzając swoje interesy profesjonalnemu pełnomocnikowi Skarżący miał przekonanie o rzetelnym prowadzeniu jego spraw i dotrzymywaniu wszelkich terminów, w tym również terminu wysłania skargi kasacyjnej. Podniósł także, że zarzut niedbalstwa w prowadzeniu swoich spraw ze względu na nieinteresowanie się sprawą przez okres 6 miesięcy od dnia wydania wyroku jest zbyt daleko idący zważywszy długość rozpatrywania spraw. Podniesiono także, że Sąd nie uwzględnił funkcji ochronnej przepisu. Mimo, że zaniedbanie pełnomocnika nie było zdarzeniem nadzwyczajnym, to biorąc pod uwagę okoliczności sprawy było to zdarzenie nieprzewidywalne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Przepis art. 87 § 1 p.p.s.a. stanowi, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu – art. 87 § 2 p.p.s.a. Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w uchybieniu terminu. To właśnie ta przesłanka, w ocenie Sądu pierwszej instancji, nie została spełniona, a pogląd ten Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela. Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności, czyli również winę pełnomocnika (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2002r. l SA/Gd 1676/99, POP 2002/12/148, Lex nr 56794). Zatem w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Należy wyjaśnić, że kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a takie znamiona nosi zachowanie pełnomocnika w niniejszej sprawie, co trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji. Należy zwrócić uwagę, że stanowisko, zgodnie z którym mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika, jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (m.in. postanowienia NSA z: 18 października 2007 r., I FZ 421/07; 11 marca 2009 r., I OZ 198/09; 31 marca 2009 r., I FZ 69/09; 23 lipca 2009 r., I OZ 737/09; 23 czerwca 2010 r., I OZ 465/10; 19 sierpnia 2010 r., I FZ 133/10; 10 czerwca 2011 r., I OZ 408/11; 28 czerwca 2011 r., I FZ 160/11; 28 lipca 2011 r., I OZ 545/11; 9 września 2011 r., II FZ 425/11; 29 listopada 2011 r., I OZ 894/11; 13 grudnia 2011 r., II FZ 736/11; 14 grudnia 2011 r., II GZ 527/11; 11 stycznia 2012 r., I GZ 231/11; 25 stycznia 2012 r., II OZ 2/12; 13 września 2012 r., II FZ 689/12). Poglądy wyrażone w tych orzeczeniach w omawianym względzie Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący niniejsze zażalenie podziela w pełni. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że na Skarżącym, jako mocodawcy, ciążyło ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania reprezentującego ją pełnomocnika. Na aprobatę zasługuje także, dokonana przez Sąd pierwszej instancji, ocena zachowania Skarżącego w kontekście powzięcia przez niego informacji o braku złożenia skargi kasacyjnej po upływie 6 miesięcy od wydania wyroku. W związku z tym, że żaden z przywołanych w zażaleniu argumentów nie wskazał na to, by Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie ocenił wystąpienie w okolicznościach sprawy przesłanek przywrócenia terminu, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa,. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji