IV SAB/Gl 244/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Służb Komunalnych Miasta w W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia 1) umorzyć postępowanie sądowe; 2) zasądzić od Służb Komunalnych Miasta w W. na rzecz strony skarżącej 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. M. K. (dalej: "skarżąca"), przesłanym drogą elektroniczną wnioskiem z dnia 11 lipca 2017 r., wystąpiła do Służb Komunalnych Miasta W. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie udzielenia odpowiedzi na pytanie: "Czy Państwa zakład w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego?", a w razie pozytywnej odpowiedzi domagała się przesłania kopii tych umów. Pismem z dnia 1 września 2017 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika adwokata L. K., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Służb Komunalnych Miasta W., zarzucając im naruszenie art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1764, zwanej "u.d.i.p."), z powodu braku udzielenia żądanej we wniosku informacji publicznej. Równocześnie skarżąca wnioskowała o zobowiązanie Służb Komunalnych Miasta W. do rozpoznania złożonego wniosku, w terminie czternastu dni od daty zwrotu akt, oraz zasądzenie kosztów postępowania w łącznej kwocie 602,20 zł., według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie 480 zł., stosownie do § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wskazał, że w dniu 11 lipca 2017 r. za pomocą platformy ePUAP złożyła ona opisany powyżej wniosek o udostępnienie informacji publicznej, który został prawidłowo doręczony w tym samym dniu, czego dowodzi Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia. Trafnie zatem podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 15 marca 2017 r. o sygn. akt I OSK 1729/15, iż: "Należy przyjąć, że tak wygenerowane poświadczenie doręczenia stanowi dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma [...] doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Poświadczenie doręczenia jest zatem niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru.". Nie ulega wątpliwości, że żądana informacja stanowi informację publiczną, a adresat wniosku jako organ i podmiot sektora finansów publicznych jest obowiązany do jej udostępnienia. Jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 19 lipca 2016 r. o sygn. akt II SAB/Kr 142/16: "skoro umowy zawarte przez starostwo z zewnętrzną kancelarią prawną na obsługę prawną tego starostwa stanowią informację publiczną, to niewątpliwie stanowi naruszenie prawa brak realizacji wniosku dotyczącego udostępnienia tych umów". Analogiczne stanowisko wynika z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 lipca 2015 r. o sygn. akt II SAB/Kr 75/15, gdzie wskazano, iż: "umowy zawierane pomiędzy organem samorządu terytorialnego (wójtem) a podmiotem świadczącym na rzecz wójta lub samej gminy obsługę prawną stanowią informację publiczną.", ma to też miejsce w przypadku jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa (staniones fisci), czy też samorządu (stationes communi), albowiem oba te rodzaje podmiotów gospodarują majątkiem publicznym i wydatkują środki publiczne. Po myśli przepisu art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji publicznej następuje niezwłocznie, nie później jednak, niż w terminie 14 dni od dnia złożenia stosownego wniosku. W wypadku braku możliwości udostępnienia przedmiotowej informacji we wskazanym terminie organ, w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku, winien powiadomić o powodach opóźnienia, określając jednocześnie termin jej udostępnienia, nie dłuższy jednak niż 2 miesiące (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). W przepisanym terminie adresat wniosku nie udostępnił żądanej informacji, nie zawiadomił też o zaistnieniu okoliczności wymienionych w art. 13 ust. 2 u.d.i.p., ani też nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, w trybie art. 16 u.d.i.p. Złożony wniosek nie spotkał się z jakąkolwiek reakcją zobowiązanego organu. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą, której wyrazem jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 sierpnia 2014 r. o sygn. akt. II SAB/Gd 76/14: "przez bezczynność organu należy rozumieć sytuację, w której organ, mimo ciążącego na nim obowiązku w terminie ustalonym przez obowiązujące przepisy, nie podjął jakichkolwiek czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, lecz nie zakończył go wydaniem w terminie stosownego aktu lub nie podjął właściwej czynności.". Nadto, jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 czerwca 2011 r. o sygn. akt I OSK 285/11, uprawnienie do złożenia skargi na bezczynność w trybie sądowoadministracyjnym nie wymaga wcześniejszego wyczerpania środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2008 r. o sygn. akt I OSK 262/08 i z dnia 24 maja 2006 r. o sygn. akt I OSK 601/05, oraz postanowienie NSA z 3 października 2007 r. o sygn. akt I OSK 1382/07 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 lipca 2011 r. o sygn. akt VIII SAB/Wa 18/11). W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Służb Komunalnych Miasta W. wniósł o umorzenie postępowania, w trybie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 lipca 2017 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), oraz odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Wyjaśnił, że w dniu 6 września 2017 r. wpłynęła do organu skarga skarżącej na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Wynika z jej treści, że skarżąca w dniu 11 lipca 2017 r. zwróciła się z wnioskiem do Służb Komunalnych Miasta w W. o udzielenie informacji publicznej, poprzez odpowiedź na pytanie: czy jednostka ta w latach 2014-2016 zawierała z podmiotami zewnętrznymi umowy o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego, a także domagała się przesłania kopii tych umów. Zapytanie to zostało skierowane poprzez platformę e-puap na adres: skład_ESP, z którego korespondencja była odbierana tylko przez ówczesnego dyrektora jednostki K. K., o czym nie był informowany żaden inny pracownik, bowiem ten adres był obsługiwany wyłącznie przez dyrektora. Podstawowym identyfikatorem podmiotu Służby Komunalne Miasta w W. na platformie e-puap jest "SKM_W.". Wszelkie informacje, jakie wpływają na ten adres są odbierane przez pracownika sekretariatu, o czym jest on informowany automatycznie drogą elektroniczną. Do dnia 6 września 2017 r., czyli do dnia wpływu skargi na bezczynność żaden pracownik organu nie miał świadomości, iż wpłynął przedmiotowy wniosek od skarżącej o udzielenie informacji publicznej. Wyjaśnieniem tego stanu rzeczy była choroba dyrektora K. K., która spowodowała jego zgon. Biorąc powyższe pod uwagę, uchybienie terminu na udzielenie odpowiedzi na wniosek skarżącej nastąpiło z powodów obiektywnych, bez winy czy woli organu. Tym nie mniej już w dniu 19 września 2017 r. udzielono odpowiedzi na wniosek i przesłano skarżącej kserokopie umów na obsługę prawną organu w latach 2014 - 2016. Obecnie nie można zatem wskazywać na bezczynność organu w zakresie udzielenia informacji publicznej. Natomiast bezczynności w okresie od dnia 11 lipca do dnia 19 września 2017 r. nie powinno się kwalifikować jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, albowiem od momentu wezwania o udostępnienie informacji publicznej do daty udostępnienia tej informacji minął okres nieco dłuższy niż 2 miesięce. Z powyższych względów zasadnym jest odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, biorąc pod uwagę względy słuszności i obiektywne powody, które spowodowały opóźnienie w udzieleniu żądanej przez skarżącą informacji publicznej. Skarżąca w dniu 30 października 2017 r. potwierdziła otrzymanie całości żądanej we wniosku informacji publicznej oraz wystąpiła o umorzenie postępowania, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W pierwszej kolejności, zauważyć przyjdzie, iż na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., sąd administracyjny, w zakresie swojej kognicji, orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej w przypadkach określonych w pkt 1-4a przywołanego artykułu, kontrolując postępowanie tych organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Należy zgodzić się z poglądem wyrażonym w literaturze, jak też w skardze, że z bezczynnością organu administracji możemy mieć do czynienia tylko wówczas, gdy w terminie ustalonym przez prawo zobowiązany podmiot nie podjął żadnych czynności w sprawie lub nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu bądź nie podjął czynności z zakresu administracji publicznej, do której był zobowiązany. W przypadku wniesienia skargi na bezczynność organu, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, lecz brak stosownego działania, wtedy gdy na organie ciążył taki obowiązek, w określonej przez przepisy prawa formie i terminie. Zatem, nie mają znaczenia okoliczności z powodu których określony akt, czy czynność nie została dokonana przez podmiot zobowiązany. Wystarczy jedynie ustalenie, że podmiot był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to ich nie podjął. Niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych czynności, tj. na przykład nieudostępnienie informacji ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia, w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. oznacza, że ten podmiot pozostaje w bezczynności. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest skarga na bezczynność w zakresie realizacji wniosku skarżącej z dnia 11 lipca 2017 r. Bezspornie adresat wniosku był podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej z uwagi na treść art. 16 ust. 2 zdanie pierwsze Konstytucji RP w związku z art. 4 ust. 1 u.d.i.p., nadto treść żądania mieści się w katalogu informacji publicznych, określonych w art. 1 w związku z art. 6 u.d.i.p. Dokumentacja sprawy przedstawiona wraz ze skargą pozwala przyznać rację skarżącej, iż do dnia wniesienia skargi zobowiązany organ nie udzielił żądanych we wniosku informacji. Jednakże organ, w odpowiedzi na skargę obszernie uzasadnił powód zwłoki i już po wniesieniu skargi udzielił żądanej we wniosku informacji publicznej. Dodatkowo, zarówno skarżąca jak i organ złożyli wnioski o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę reprezentuje pogląd, że w przypadku, gdy zobowiązany podmiot załatwi sprawę zgodnie z właściwymi przepisami prawa w czasie pomiędzy wniesieniem skargi, a wydaniem przez sąd administracyjny wyroku, to w takiej sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 26 listopada 2008 r. (sygn. akt I OPS 6/08, publ. Internetowa Baza Orzeczeń NSA) stwierdzając, iż przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a ma zastosowanie, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej, co do których pozostawał w bezczynności. Zgodnie natomiast z wymienionym w przywołanej uchwale przepisem art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe z przyczyn innych niż wymienione w pkt 1 i 2 tego przepisu. Analizując wniosek skarżącej o zwrot kosztów postępowania zauważyć trzeba, że w przypadku umorzenia postępowania ustawodawca pozwala na przyznanie stronie skarżącej kosztów w sytuacji uwzględnienie skargi w trybie autokontroli lub w przypadku pozytywnego zakończenia postępowania mediacyjnego, co czyni zasadnym pozytywne rozpatrzenie wniosku w przedmiocie zasądzenia zwrotu kwoty uiszczonego wpisu sądowego w wysokości 100 zł. i kosztów adwokackich według złożonego spisu kosztów (art. 201 p.p.s.a.). Stosownie do brzmienia art. 200 p.p.s.a. stronie skarżącej przysługuje zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W odniesieniu do uiszczonego wpisu sądowego nie ma wątpliwości, że stanowił on niezbędny do prowadzenia sprawy koszt postępowania i został uwzględniony na podstawie art. 200 i art. 201 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. jednym z elementów niezbędnych kosztów postępowania jest wynagrodzenie pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), jednakże Sąd może w uzasadnionych przypadkach dokonać odmiennej oceny, biorąc pod uwagę nakład pracy pełnomocnika, charakter sprawy oraz przyczynienie się pełnomocnika do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W opinii składu orzekającego w niniejszej sprawie właśnie taki uzasadniony przypadek zaistniał. Po pierwsze, należy wskazać, że w okresie od dnia 5 września do dnia 28 listopada 2017 r. skarżąca wniosła do tutejszego Sądu 25 skarg na bezczynność różnych organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej (sygn. akt: IV SAB/Gl 223/17, IV SAB/Gl 227/17, IV SAB/Gl 231/17, IV SAB/Gl 232/17, IV SAB/Gl 233/17, IV SAB/Gl 236/17, IV SAB/Gl 241/17, IV SAB/Gl 244/17, IV SAB/Gl 245/17, IV SAB/Gl 254/17, IV SAB/Gl 255/17, IV SAB/Gl 260/17, IV SAB/Gl 261/17, IV SAB/Gl 262/17, IV SAB/Gl 267/17, IV SAB/Gl 268/17, IV SAB/Gl 277/17, IV SAB/Gl 280/17, IV SAB/Gl 282/17, IV SAB/Gl 286/17, IV SAB/Gl 287/17, IV SAB/Gl 288/17, IV SAB/Gl 292/17, IV SAB/Gl 293/17, IV SAB/Gl 354/17). Nadto, we wszystkich tych sprawach była reprezentowana przez adwokata L. K., który dołączał do skarg spis kosztów, obejmujący m.in. koszty zastępstwa adwokackiego w kwocie 480,- zł. W rozpatrywanej sprawie nie wykazano, że koszty zastępstwa procesowego rzeczywiście zostały przez skarżącą poniesione. Równocześnie Sąd wziął pod uwagę znany mu z urzędu fakt, że wniesione w wyżej wymienionych sprawach skargi dotyczą udostępnienia informacji publicznej w zakresie umów związanych z obsługą prawną zobowiązanych organów, a zarazem mają zbieżną treść, w szczególności zarzuty, wnioski i argumentację. Jednocześnie skarżąca wnosiła do organów na terenie całej Polski wnioski o udostępnienie informacji publicznej o identycznej treści, co w rozpatrywanej sprawie, a w dalszej kolejności skargi na bezczynność tych organów (m.in. w sprawach o sygn. akt: II SAB/Op 126/17, II SAB/Kr 191/17, II SAB/Ke 55/17, II SAB/Rz 80/17, II SAB/Ol 64/17). Tym samym, zdaniem składu orzekającego, powielanie kolejnych wniosków, następnie składanie skarg przy niewielkiej modyfikacji ich treści, polegającej zasadniczo na zmianie oznaczenia adresata wniosku i w związku z tym siedziby właściwego sądu administracyjnego, nie wymagała udziału profesjonalnego pełnomocnika, zważywszy, że sama skarżąca wykonuje zawód adwokata, o czym wiedzę z urzędu Sąd posiada. Mając na uwadze powyższe nie można uznać, aby wnioskowane koszty zastępstwa adwokackiego były wydatkami niezbędnymi do celowego dochodzenia praw skarżącej, w rozumieniu art. 200 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 30 września 2004 r. o sygn. akt FZ 341/04). W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., postanowił umorzyć postępowanie, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji postanowienia, jak też w pkt 2 orzeczono o zwrocie kosztów postępowania sądowego, w oparciu o art. 209 w związku z art. 201 § 1 i art. 200 p.p.s.a.