I OSK 1653/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 351/21 w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 20 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 351/21 oddalił skargę T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła T. S. zaskarżając wyrok w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego to jest art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.r.", przez uznanie, że nie występuje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto, wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego. Złożono także oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że niepełnosprawna matka skarżącej cierpi na nerwicę lękową, ma zaniki pamięci, problemy ruchowe, boi się wychodzić z domu. Z orzeczenia o niepełnosprawności D. R. D. wynika bezspornie, że jest ona osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, z uwagi na zaniki pamięci wymaga stałej uwagi. Nieobecność skarżącej w domu wywołuje duże zdenerwowanie i stres u matki. Odnosząc się do ewentualnej opieki przez drugą córkę wskazano, że nie mieszka ona z nią na co dzień, a matka nie chce jej pomocy i boi się jej. Podkreślono, że stan D. D. wyklucza możliwość podjęcia przez T. S. jakiegokolwiek zatrudnienia, w tym również pracy chałupniczej. Dlatego też, ocena Sądu I instancji nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku Sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie. Zgodnie z art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a organ administracyjny, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie należy uznać, że przesłanki te zaistniały. W sprawie niesporne było, że skarżąca należy do kręgu osób, określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Skarżąca opiekuje się matką D. R. D., która legitymuje się orzeczeniem lekarza Orzecznika ZUS z [...] listopada 2019 r. o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. W rozumieniu u.ś.r. orzeczenie to jest równoznaczne z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Prezydent Miasta [A] decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] odmówił T. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad matką. Organ uznał, że pomoc świadczona przez skarżącą matce nie wypełnia znamion opieki stałej lub długotrwałej, ponieważ czynności wykonywane przez skarżącą stanowią co najwyżej codzienną pomoc świadczoną osobom starszym, które realizowane są zazwyczaj również przez osoby pracujące zarobkowo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania T. S., decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ przyjął, że posiadanie uprawnienia do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie jest przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca zaprzestała aktywności zawodowej w związku z uzyskaniem renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a powyższą okoliczność trudno uznać za rezygnację z zatrudnienia, tym bardziej, że w przedmiotowej sprawie nie występuje również alternatywna okoliczność niepodejmowania zatrudnienia. W ocenie organu zakres opieki sprawowanej przez T. S. nie stoi na przeszkodzie jednoczesnemu wykonywaniu pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W sprawie nie została spełniona przesłanka zawarta w art. 17 ust. 1 u.ś.r. uzależniająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w zakresie i wymiarze uniemożliwiającym podejmowanie jakiegokolwiek zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalając skargę T. S. na powyższą decyzję uznał, że świadczenie pielęgnacyjne nie mogło być przyznane z uwagi na ustalony w toku postępowania administracyjnego brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Sąd I instancji przyjął, że ustalenia organów co do tego, że matka skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i z uwagi na stan zdrowia wymaga pomocy innych osób w czynnościach życia codziennego, a skarżąca takiej pomocy jej udziela, znajdują potwierdzenie w wywiadach środowiskowych przeprowadzonych przez organy pomocy społecznej w dniach [...] listopada 2020 r. oraz [...] stycznia 2021 r. W ocenie Sądu I instancji słusznie przyjęły organy, że skoro D. R. D. czynności dnia codziennego, takie jak poruszanie się, dbanie o higienę, ubieranie się, spożywanie posiłków, czy przyjmowanie leków, wykonuje samodzielnie, to brak jest po stronie skarżącej spełnienia przesłanki konieczności stałej i długotrwałej opieki i pomocy w związku ze znacznie ograniczonymi możliwościami samodzielnej egzystencji w takim zakresie, który uniemożliwia skarżącej podejmowanie zatrudnienia lub jest powodem rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. Sąd uznał, że skarżąca nie wykonuje przy matce czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życia codziennego. Matka skarżącej wymaga wprawdzie nadzoru w codziennym funkcjonowaniu, ale nadzór nie jest równoznaczny ze stałą opieką, ponieważ matka skarżącej nie jest osobą leżącą, a jej największym problemem jest lęk przed pozostaniem samej w domu. W ocenie Sądu, zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką nie stanowi "stałej" opieki i nie wyklucza całkowicie podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W sprawie brak jest zatem spełnienia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej. Autorka skargi kasacyjnej przytoczyła wyłącznie zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez uznanie, że nie występuje związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przede wszystkim wskazania wymaga, że skarga kasacyjna nie określa formy naruszenia prawa materialnego, tj. czy naruszenie nastąpiło przez błędną wykładnię czy niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej, natomiast uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie subsumpcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie podciągnięto pod hipotezę określonej normy prawnej (postanowienie Sądu Najwyższego z 15 października 2001 r. sygn. akt I CKN 102/99, Lex Polonica; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, WP LexisNexis, Warszawa 2006, s. 367). Prawidłowe skonstruowanie zarzutu naruszenia prawa materialnego, o którym mowa w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. wymaga wskazania w skardze kasacyjnej na czym polega błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie, które zarzuca się Sądowi I instancji, oraz jak powinna wyglądać w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną prawidłowa wykładnia danego przepisu oraz jego właściwe zastosowanie (por. np. wyroki NSA: z 16 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1850/09; z 19 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 1290/09; z 29 października 2009 r., sygn. akt II FSK 815/08, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu). Wymogi powyższe są uregulowane w art. 176 P.p.s.a., który nakłada na wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych (przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 tej ustawy) i ich uzasadnienie. Niespełnienie tych wymogów czyni zarzut błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania wadliwym. Należy bowiem mieć na względzie, że w myśl ww. przepisów i art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest nie tylko zobowiązany, ale wręcz nie jest uprawniony do precyzowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej bądź do poszukiwania za nią naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny (por. wyrok NSA z 7 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1289/08). Gdyby wadliwość zarzutu była możliwa do usunięcia w drodze rozumowania poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, co w konkretnej sprawie nie jest możliwe, Naczelny Sąd Administracyjny mógłby przeprowadzić kontrolę merytoryczną takiego wadliwego zarzutu. Nie naruszałoby to ani autonomii strony postępowania kasacyjnego do stanowienia o formie i treści zarzutów podnoszonych w postępowaniu kasacyjnym, ani związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej na mocy art. 183 § 1 P.p.s.a. Przy badaniu zawartości środka odwoławczego, jakim jest skarga kasacyjna, należy uwzględnić bowiem normę prawną, w myśl której przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych. Norma ta jest zawarta w art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., na co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 26 października 2010 r., sygn. akt I OPS 10/09. W rozpatrywanej sprawie, na co wskazuje przedstawiony powyżej zarzut w osnowie skargi kasacyjnej, również treść uzasadnienia skargi kasacyjnej nie pozwala na określenie, na jakie wadliwe rozumienie lub niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego i postępowania przez Sąd I instancji wskazuje skarżąca oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia tych przepisów oraz ich właściwe zastosowanie. Zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. odnosi się w istocie do ustaleń stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autorka podaje bowiem, że wadliwe przyjęcie przez Sąd I instancji braku związku przyczynowo-skutkowego wynika z dokonania przez Sąd I instancji subiektywnej oceny co do okoliczności sprawy i z braku potwierdzenia tej oceny w zebranym materiale dowodowym sprawy. Skarżąca kasacyjnie przytoczyła okoliczności dotyczące stanu zdrowia matki i braku możliwości świadczenia opieki nad matką przez drugą córkę, które to okoliczności – jej zdaniem – wskazują na związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przy czym skarga kasacyjna podaje zarówno przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, jak i niepodejmowania zatrudnienia, bez odniesienia ich do okoliczności sprawy, z których niewątpliwie wynika że skarżąca z zatrudnienia zrezygnowała w związku z uzyskaniem renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a ostatni okres zatrudnienia miał miejsce w 2012 r. Z tak sformułowanego uzasadnienia należy wnosić, że skarżąca kwestionuje też zaaprobowanie przez Sąd I instancji oceny organów administracyjnych co do wskazanych przez nią okoliczności. Podnoszenie takich zarzutów w oparciu o podstawę wymienioną w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. nie jest skuteczne w przypadku, gdy strona chce zakwestionować wadliwe, jej zdaniem, ustalenia stanu faktycznego. Wykazywanie naruszenia prawa materialnego nie polega bowiem na kwestionowaniu przez stronę ustaleń w zakresie okoliczności sprawy. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych, uznanych za prawidłowe w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku, nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Może być ona skuteczna tylko w ramach drugiej podstawy kasacyjnej zawartej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. (zob. np. wyroki NSA z: 13 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 414/08, 29 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2887/12, 13 maja 2014 r. sygn. akt I GSK 482/12, 11 lipca 2017 r. sygn. akt II FSK 1633/15 i II FSK 1690/15). Niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Kwestionując ocenę stanu faktycznego nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, również w wyniku jego błędnej wykładni, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie, tj. w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z 31 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1171/12). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyroki NSA z 29 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 2747/12 i 6 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2327/11). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżąca uznaje za prawidłowy (zob. wyroki NSA 6 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2328/11 i 14 lutego 2013 r. sygn. akt II GSK 2173/11). Jeżeli skarżąca uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z 13 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2391/11). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżąca nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy czyniąc to w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego, to zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyroki NSA z: 4 lipca 2013 r. sygn. akt I FSK 1092/12, 1 grudnia 2010 r. sygn. akt II FSK 1506/09, 11 października 2012 r. sygn. akt I FSK 1972/11 i 3 listopada 2011 r. sygn. akt I FSK 2071/09). Ustalenia w zakresie stanu faktycznego można kwestionować podnosząc zarzuty w zakresie drugiej podstawy kasacyjnej, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono, a w konsekwencji podniesiony zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie mógł osiągnąć skutku. Tym samym nie podważona została ocena Sądu I instancji co do charakteru opieki sprawowanej faktycznie przez skarżącą i związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą a obowiązkiem sprawowania opieki nad matką. Jeśli chodzi zaś o wykładnię normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., to prawidłowo Sąd I instancji przyjął, że świadczenia opiekuńcze, do których należy między innymi świadczenie pielęgnacyjne, przyznawane są z powodu niemożności wykonywania pracy zarobkowej w związku z koniecznością zapewnienia stałej opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny, a nie jedynie z tytułu sprawowania opieki. Zgodnie z art. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zasadnie Sąd I instancji uznał, że pod pojęciem opieki stałej należy także rozumieć stałą pieczę nad osobą wymagającą opieki, stałą gotowość i możliwość udzielenia pomocy w sytuacji, gdy tylko taka potrzeba w danym momencie zaistnieje. Jak wskazuje się w orzecznictwie świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną matką, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania (wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 351/21). Wskazać jeszcze trzeba, że u.ś.r. nie zawiera definicji "sprawowania opieki", jednakże w orzecznictwie wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia te wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. np. wyrok NSA z 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20 i wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11). Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16). Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje. Zatem organ administracji ma obowiązek, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Tym samym musi ustalić rozmiar faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 in fine P.p.s.a.