I GSK 1251/23

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-11-13

Skład orzekający: Beata Sobocha-Holc, Tomasz Smoleń, Jacek Boratyn

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył przepisy postępowania i prawa materialnego, oddalając skargę na decyzję ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności rolnych, w sytuacji gdy skarżący podnosił argumenty dotyczące przeniesienia zobowiązań i braku jego winy w ewentualnych uchybieniach następcy prawnego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawny sprawy. Sąd kasacyjny stwierdził, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym dotyczące wadliwości uzasadnienia wyroku, niedostatecznego wyjaśnienia sprawy i nieprzeprowadzenia dowodów, nie zasługują na uwzględnienie. Podobnie zarzuty naruszenia prawa materialnego zostały uznane za niezasadne, w szczególności w kontekście braku wykazania przez skarżącego winy w niewypełnieniu obowiązków oraz braku podstaw do uznania siły wyższej lub błędu organu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. W. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora ARiMR. Decyzja ta ustaliła kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2014 i 2015. Skarżący kasacyjnie zarzucił WSA naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym wadliwe uzasadnienie wyroku, nieprzeprowadzenie dowodów oraz błędną interpretację przepisów dotyczących przeniesienia zobowiązań i odpowiedzialności za działania następcy prawnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od J. W. na rzecz Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 8 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Tomasz Smoleń (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant asystent sędziego Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 496/20 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia 6 marca 2020 r. nr 64/OR06/20 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. W. na rzecz Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 8 100 (osiem tysięcy sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 496/20, oddalił skargę J. W. (skarżący kasacyjnie) na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie (organ, Dyrektor ARiMR) z dnia 6 marca 2020 r., nr 64/OR06/20 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2014 r. i rolno-środowiskowo-klimatycznych za 2015 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący kasacyjnie, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając wyrok w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji; ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. (organ I instancji, Kierownik BP ARiMR) z dnia 8 stycznia 2020 r. w całości. Ponadto wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, według przedłożonego spisu kosztów. Na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.; aktualnie: t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: I. prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. przez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymaganiom art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez skarżącego w skardze zarzutów dotyczących zwłaszcza istnienia dokumentów z dnia 15 marca 2016 r. potwierdzających zawarcie umowy przeniesienia własności zwierząt, w których to umowach przejmujący zobowiązali się do kontynuowania pakietu 7, jak też wniosków nabywców zwierząt z dnia 23 marca 2016 r., które wpłynęły do BP ARiMR w L., dotyczących wstąpienia ich do toczącego się postępowania w sprawie przyznania kolejnej płatności rolnośrodowiskowo-klimatycznej w celu kontunuowania zobowiązania a także nieustosunkowanie się przez WSA w uzasadnieniu wyroku do tych zarzutów, a zwłaszcza do przyczyn pominięcia przez organy obu instancji wniosków skarżącego o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania nabywców w celu ustalenia powodów złożenia wniosków t.zw. kontynuacyjnych, wreszcie brak analizy treści powołanego przez organ w uzasadnieniu decyzji art. 47 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez europejski fundusz rolny na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (t.j. Dz.U.UE.L.2013.347.487 z dnia 2013.12.20; dalej: rozporządzenie nr 1305/2013), podczas gdy treść tego przepisu jest w sprzeczności z treścią § 29 ust. 1-4 w zw. z § 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowo-klimatycznego z 2015 r., albowiem w rozporządzeniu nr 1305/2013 mowa jest o zwierzętach i przejęciu i w całości lub w części, a w rozporządzeniu krajowym posłużono się określeniem stada, a płatności przyznawane są rolnikowi za każdą sztukę a nie do całego ryczałtowo do stada; - art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 113 p.p.s.a., na skutek wydania przez WSA wyroku mimo niedostatecznego wyjaśnienia sprawy i nie przeprowadzenia przez WSA z urzędu uzupełniającego dowodu z dokumentów w postaci wniosków nabywców z dnia 23 marca 2016 r. i decyzji wydanych po ich rozpatrzeniu, a zwłaszcza gdy przeprowadzenie tego dowodu było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a ponadto nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, tym bardziej, że organ w uzasadnieniu decyzji a w ślad za nim sąd I instancji powołują się na nałożenie kary w związku z nieskutecznym przekazaniem zobowiązania co do wariantu 7.1.1., a zgodnie z rozporządzeniem możliwe jest nałożenie kary przy spełnieniu dwóch warunków - nie przekazania zobowiązania i nie złożenia wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności kara jest wymagalna, w tej sprawie zarówno przekazanie zwierząt oraz złożenie wniosków kontynuacyjnych miało miejsce; - art. 134 § 1 oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, 8, 76 § 1, 77 § 1, 78 § 1 i 2, 80 i 84 § 1, 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579; aktualnie: t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: k.p.a.) oraz w zw. z art. 27 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2298; dalej: ustawa o wsparciu PROW 2014-2020) oraz w zw. z art. 48 ust. 3a, 51 ust. 2, 53 ust. 1d i ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji UE Nr 809/14 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (t.j. Dz. Urz. UE. L. 2014. 227.69 z 31.07.2014r., str. 69 z późn. zm.; dalej: rozporządzenie nr 809/14) poprzez naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania w zakresie dokonanych ustaleń faktycznych skutkujących przyjęciem, iż organy I i II instancji stały na straży praworządności i w związku z powyższym wszechstronnie wyjaśniły, rozpatrzyły okoliczności sprawy oraz cały materiał dowodowy, a rozstrzygnięcie zostało podjęte w oparciu o prawidłowo i należycie przeprowadzone postępowania dowodowe, podczas gdy: - w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji nie wskazano dlaczego organ oparł się na ustaleniu, że przejęcie zobowiązania było nieskuteczne, podczas gdy nie dokonał analizy treści przepisów wyższej ragi, w oparciu o który a mam na myśli m.in: a) art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005 – w przypadku gdy całość lub część gruntów objętych zobowiązaniem lub całe gospodarstwo rolne jest przekazane innej osobie w okresie trwania tego zobowiązania, osoba ta może przejąć zobowiązanie lub część zobowiązania odpowiadającą przekazanym gruntom na pozostały okres lub zobowiązanie to może stracić ważność, a w odniesieniu do okresu, w którym zobowiązanie było ważne, nie wymaga się zwrotu: b) art. 64 ust. 2 pkt a i c i d rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (t.j. Dz. U. L. 347 z 20.12.2013 r.; dalej: rozporządzenie nr 1306/2013), zgodnie z którym w odniesieniu do kar administracyjnych, o których mowa w art. 63 ust. 2, niniejszy artykuł stosuje się w przypadku nieprzestrzegania kryteriów kwalifikowalności, zobowiązań lub innych obowiązków wynikających ze stosowania sektorowego prawodawstwa rolnego, z wyjątkiem tych, o których mowa w rozdziale II niniejszego tytułu art. 67-78 oraz w tytule VI art. 91-101 oraz tych podlegających karom przewidzianym w art. 89 ust. 3 i 4. Nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku gdy: - niezgodność jest wynikiem działania siły wyższej, podczas gdy organ nie uzasadnił prawidłowo a w ślad za nim sąd administracyjny przyczyn odmowy jej przyjęcia i nie ustalił czy wpłynęła ona w terminie, w jakim skarżący mógł ją złożyć; - niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu oraz w przypadku gdy błąd ten nie mógł zostać w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna albowiem wnioski transferowe zostały złożone bezpośrednio Kierownikowi BP ARiMR w L. przy pomocy pracownika organu Pani W.; - dana osoba może dowieść w sposób zadowalający właściwemu organowi, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 1, lub właściwy organ w inny sposób przekona się, że nie nastąpiło to z winy danej osoby, podczas gdy z akt sprawy wprost wynika, że pełnomocnik przejmujących zwierzęta stawił się osobiści w BP ARiMR w L. 9 dnia po zawarciu umów sprzedaży i złożył wnioski takie, jakie organ mu przedłożył i w tym czasie nie wskazywało nic na powstanie jakichkolwiek uchybień czy nie wypełnienia zobowiązania w tym przedmiocie; - pominięcie, że skarżący przekazując zwierzęta wskutek niemożności pracy przy nich z uwagi na stan zdrowia, nie miał żadnego wpływu na to czy następca prawny złoży prawidłowo wniosek o płatność i czy będzie kontynuował zobowiązanie, ponieważ nawet nie był stroną tego postępowania i wierzył, że pracownicy ARiMR działają prawidłowo i dopilnują, by nabywcy złożyli prawidłowe wnioski po przejęciu zwierząt, co oznacza, że zebrany przez organy materiał dowodowy, a w szczególności wyniki zawarte w uzasadnieniu wyroku są wewnętrznie sprzeczne; c) pominięcia przez organy, bez żadnego merytorycznego uzasadnienia, wniosku dowodowego skarżącego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania osób przejmujących zwierzęta, mimo iż wniosek taki został dwukrotnie zgłoszony przez skarżącego w toku postępowania odwoławczego, a okoliczności, które były objęte przedmiotem tego dowodu, miały znaczenie dla sprawy, bowiem stanowiły podstawę do nałożenia przez organ kary administracyjnej; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a., polegające na nieuwzględnieniu skargi mimo naruszenia przez organy I i II instancji przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 76 § 1, 77 § 1, 78 § 1 i 2, 80 i 84 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 24 ust. 1 lit. a, b, art. 26 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 w zw. z art. 64 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 1306/2013, w zw. z art. 44 ustawy o wsparciu PROW 2014-2020, poprzez wybiórczą i stronniczą ocenę materiału dowodowego sprawy wyrażającą się w zignorowaniu wniosków dowodowych skarżącego i błędnym uznaniu przez organy obu instancji, że skarżący ponosi winę za działania osób trzecich, na jakie nie miał wpływu przy przenoszeniu zobowiązania a tym samym zwolnił organy od obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego zwłaszcza, gdy skarżący klarownie wyjaśnił swój zarzut dotyczący błędnego ustalenia, że jest winny i nie zaszła w tym konkretnym przypadku siła wyższa oraz błędnego ustalenie, że zgłoszenia jej dokonano po terminie, podczas gdy do daty jej zgłoszenia skarżący pozostawał w przekonaniu, że nabywcy jego zwierząt wstąpili do postępowania i kontynuują przejęte zobowiązanie z pakietu 7. II. prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie lub błędną interpretację mające wpływ na wynik sprawy: - § 29 ust. 1-4 w zw. z § 1 pkt 3 i § 34 i 34a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Działanie rolnośrodowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 415 z późn. zm.; dalej: rozporządzenie z dnia 18 marca 2015 r.), poprzez błędne przyjęcie niewłaściwej podstawy prawnej orzekania, podczas gdy te przepisy dotyczą sytuacji zaniechania przez Beneficjenta kontynuowania programu a nie sytuacji, w której przenosi on zwierzęta wraz z pakietem na następcę prawnego – nabywcę; - art. 4 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (t.j.Dz.U.UE.L.2014.181.48 z dnia 2014.06.20; dalej: rozporządzenie nr 640/2014) i art. 29 ust. 3 i 4 ustawy o wsparciu PROW 2014-2020 w związku z art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez nieustalenie, kiedy zgłoszenie siły wyższej przez skarżącego było możliwe i celowe i arbitralne przyjęcie daty przez organ, bez poczynienia i przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów w tym zakresie, podczas gdy do daty zgłoszenia siły wyższej skarżący kasacyjnie nie miał podstaw ani informacji, że jego zobowiązanie nie jest kontynuowane przez nabywców; - art. 64 ust. 2 lit. c, d, e rozporządzenia nr 1306/2013, poprzez jego niezastosowanie, mimo iż w sprawie wystąpiła niezgodność będąca wynikiem błędu właściwego organu (ustalenie przez organ że przejęcie zwierząt na które przyznawana jest płatność do konkretnej sztuki, przez kilka osób, nie jest możliwe a winno nastąpić przekazanie stada jako całości), a zwłaszcza w sytuacji, w której skarżący dowiódł w sposób wystarczający, że nie jest winny niewypełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 1 ww. artykułu, a po dokonaniu poprawnej interpretacji prawa w zakresie definicji "zwierzęcia" czy "stada" okazałoby się, że przejęcie było w tym okresie możliwe i nie musiało nastąpił co do całości a mogło być także w części. Sąd pominął przy tym, że § 29 i § 26 rozporządzenia z dnia 18 marca 2015 r., gdzie przyjęto termin "STADO" są sprzeczne z treścią art. 43 ustawy o wsparciu PROW 2014-2020 oraz § 11 rozporządzenia z dnia 13 maja 2015 r. gdzie posługuje się terminem ZWIERZĘ lub KROWA; - art. 44 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (t.j. Dz.U.UE.L.2006.368.15 z dnia 2006.12.23; dalej: rozporządzenie nr 1974/2006) w zw. z art. 7 rozporządzenia delegowanego Parlamentu Europejskiego i Rady nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (t.j. Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014; dalej: rozporządzenie nr 807/2014) poprzez ich niezastosowanie, a według którego nie można stosować kar za zobowiązania niewykonalne przez Beneficjenta a takim z pewnością jest przełożenie nań kary za działanie następcy prawnego, mimo że dołożył należytej staranności w zakresie przeniesienia własności zwierząt z zapisem w umowie o wstąpieniu w jego prawa i obowiązki w zakresie programu w ARiMR; - art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013 poprzez jego błędną interpretację, podczas gdy prawidłowa ani literalna wykładnia tego przepisu nie wskazuje, by nie można było przekazać części zwierząt czy części gospodarstwa nabywcy. Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie od skarżącego na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto oświadczył, że żąda przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie. Skarżący kasacyjnie, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem procesowym z dnia 13 lutego 2023 r. zatytułowanym: "RIPOSTA NA ODPOWIEDŹ NA SKARGĘ KASACYJNĄ (...)" przedstawił dodatkowe stanowisko w sprawie, wnosząc m.in. "o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej złożonej przez skarżącego w sprawie I SA/Kr 1263/18". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez Sąd I instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Wszystkie zarzuty przedstawione w petitum skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty oparte na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez ten Sąd przepis prawa materialnego. W pierwszej kolejności odnosząc do zarzutu z pkt I. tiret pierwsze petitum skargi kasacyjnej, to jest art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przypomnieć trzeba, że art. 3 § 1 p.p.s.a. jest przepisem ogólnym o charakterze kompetencyjnym. Norma ta określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Art. 3 p.p.s.a. wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych wskazanego przepisu nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem (por. wyrok NSA z 4 września 2008 r. sygn. akt I OSK 266/08). Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy Sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, jak to ma miejsce w realiach niniejszej sprawy, nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 635/16; wyrok NSA z 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1636/11; wyrok NSA z 7 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 745/11). W rozpoznawanej sprawie kontrolą Sądu I instancji objęta została działalność Dyrektora ARiMR występującego jako organ administracyjny w zakresie wydanej decyzji administracyjnej. Tym samym prawidłowo została zastosowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie norma kompetencyjna objęta art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którą sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej w zakresie obejmującym orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zarzucając naruszenie art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. nie może skarżący kasacyjnie doprowadzić do kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie prawidłowości oceny dokonanej przez Sąd I instancji czynności dowodowych i wyjaśniających przeprowadzonych przez organ w postępowaniu zmierzającym do wydania zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji dokonał właściwej kontroli zaskarżonej decyzji, pod względem zgodności z prawem, a także zastosował środek prawny adekwatny do wyniku tej kontroli (art. 151 p.p.s.a.). Sporządzone przez Sąd I instancji uzasadnienie wydanego przez niego wyroku odpowiada zaś wymogom ustawowym, określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten stanowi normatywny wzorzec kontroli wyroków, a w związku z tym do jego naruszenia dochodzi jedynie wówczas, gdy Sąd I instancji uchybi zasadom sporządzania uzasadnienia w sposób wykluczający kontrolę instancyjną jego orzeczenia. Celem prawidłowo sporządzonego uzasadnienia jest bowiem wyjaśnienie powodu wydania określonej treści rozstrzygnięcia w sferze prawnej oraz faktycznej i umożliwienie stronom postępowania oraz sądowi kasacyjnemu, na wypadek wniesienia skargi kasacyjnej, prześledzenie toku rozumowania Sądu I instancji, które do takiego rozstrzygnięcia doprowadziło (wyroki NSA z: 11 maja 2016 r., II GSK 1551/16, 28 lipca 2016 r., I GSK 639/15, 9 marca 2016 r., II GSK 301/16 i 13 stycznia 2012 r., I FSK 1696/11, tamże). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko judykatury, że Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku, wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a., nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów podniesionych w skardze oraz innych pismach procesowych sprawy i do każdego z argumentów przytoczonych na ich poparcie, ale może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to, aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (wyroki NSA z 18 listopada 2016 r., II GSK 702/15; z 19 czerwca 2018 r., II GSK 2336/16; z 18 kwietnia 2018 r., II GSK 2671/16; z 4 października 2018 r., II GSK 2983/16, tamże). Podkreślić również należy, że nie można mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów. Celem uzasadnienia jest wprawdzie przekonanie stron postępowania o trafności rozstrzygnięcia, ewentualna wadliwość argumentacji, bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu, niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi jednak o naruszeniu przez Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a., gdy uzasadnienie zawiera odniesienie się do wszystkich zarzutów mających znaczenie z punktu widzenia potrzeb rozstrzygnięcia sprawy, poprzez odwołanie się do treści przepisów prawa i wyjaśnienie ich zastosowania w konkretnej sprawie. Część analityczna uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na odtworzenie toku rozumowania Sądu I instancji, który doprowadził do stanowiska o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a tym samym możliwa była kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Brak zgody skarżącego kasacyjnie z oceną prawną Sądu I instancji wyrażoną w wyroku nie umożliwia jego skutecznego zakwestionowania z perspektywy naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zakres postępowania dowodowego określony w ww. art. 106 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest dostosowany do funkcji tego postępowania, której celem jest ocena zgodności z prawem procesu zastosowania przez organy administracji publicznej norm prawa do określonego stanu faktycznego. Postępowanie dowodowe i dokonywanie w jego trakcie ustaleń faktycznych przez sąd administracyjny jest dopuszczalne jedynie w powyższym zakresie. Celem postępowania dowodowego prowadzonego przed sądem administracyjny jest jedynie ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. To zaś oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania nowego stanu faktycznego sprawy. W postępowaniu przed sądem administracyjnym strona nie może oczekiwać, iż Sąd będzie prowadził postępowanie dowodowe i ustalał stan faktyczny sprawy (por. wyrok NSA z 11 czerwca 2024 r. sygn. akt II OSK 2243/21; wyrok NSA z 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2747/14). Ponadto z treści art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika, że dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, nie zaś obowiązkiem sądu, a brak przeprowadzenia dowodu (czy z urzędu, czy na wniosek) nie może być postrzegany jako naruszenie prawa procesowego w rozumieniu wskazanego przepisu (por. wyrok NSA z 14 lipca 2023 r. sygn. akt III OSK 2499/21; wyrok NSA z 25 stycznia 2024 r. sygn. akt II OSK 1438/21). Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wnioskowane w sprawie dowodowy nie są niezbędne do wyjaśnienia jakichkolwiek istotnych okoliczności w tej sprawie. Okoliczności sprzedaży nie są sporne, a jedynie ocena w zakresie obowiązujących przepisów - tylko w tym zakresie wystąpił spor wobec wyraźnie odmiennej oceny skarżącego. Bezspornym pozostaje sprzedaż zwierząt ze stada strony pięciu rożnym rolnikom. Jak trafnie stwierdził Sąd I instancji, zaskarżona decyzja zawiera szczegółowe i wystarczające uzasadnienie w tym opis i ocenę stanu faktycznego i prawnego będącego przesłanką jej wydania. Jasno wskazuje na czym polegały nieprawidłowości i jakie były tego konsekwencje. Wszelkie szczegóły zawierania i realizacji transakcji sprzedaży krów ze stada, czy też tła decyzji podejmowanych przez skarżącego kasacyjnie nie zmieniają tego, że złożono do ARiMR pięć odrębnych wniosków transferowych (z innymi wnioskodawcami) w zakresie tego stada, zamiast jednego co do całości tego stada. Zatem zarzut zawarty w pkt I. tiret drugie petitum skargi kasacyjnej nie jest zasadny. Jak wskazuje orzecznictwo, dla spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny (zob. np. wyrok NSA z 5 listopada 2019 r., II FSK 3864/17). Należy podkreślić, że trzeba wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z tych przepisów, który w ocenie kasatora naruszył Sąd pierwszej instancji (wyrok NSA z 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18). W świetle art. 174 p.p.s.a. wskazanie szeregu przepisów prawnych, które miał rzekomo naruszyć Sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie, na czym polega naruszenie każdego z nich, jest nieprawidłowe. Pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny (por. np. wyrok NSA z 19 grudnia 2014 r., II FSK 2957/12 i powołane tam orzecznictwo). Obowiązek wskazania w skardze kasacyjnej naruszonych przepisów oczywiście nie wyłącza możliwości objęcia jednym zarzutem kilku przepisów. Takie wyliczenie musi jednak być połączone z wykazaniem, że wymienione przepisy tworzą normę zachowania, której naruszenie jest zarzucane sądowi pierwszej instancji. Przyjmowane w doktrynie i orzecznictwie rozróżnienie między przepisem i normą prawną każe uznać taką praktykę za dopuszczalną, wymienione przepisy muszą jednak pozostawać ze sobą właśnie w takim związku normatywnym, a jego wykazanie obciąża sporządzającego skargę kasacyjną, który powinien przedstawić treść naruszonej normy, czyli wskazać, jaka reguła zachowania ustanowiona tymi przepisami została naruszona. Zarzut pozbawiony takiego sprecyzowania nie poddaje się rozpoznaniu, albowiem Naczelny Sąd Administracyjny nie może samodzielnie budować zarzutów, a taki byłby skutek ustalania przez Sąd Kasacyjny we własnym zakresie treści normy prawnej objętej zarzutem. Kwalifikowane wymogi formalne skargi kasacyjnej, unormowane w art. 174-176 p.p.s.a., wiążą się z tym, że ten środek zaskarżenia nie tylko inicjuje postępowanie przed sądem administracyjnym drugiej instancji, ale także wyznacza jego merytoryczny zakres. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.). Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej lub odniesienie się do nich w sposób pobieżny skutkuje brakiem możliwości zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy administracji. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia. Wprawdzie wadliwość w sformułowaniu zarzutów nie musi jednocześnie uniemożliwiać rozpoznania skargi kasacyjnej i Naczelny Sąd Administracyjny może zbadać jej podstawy (zob. uchwała pełnego składu NSA z 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09), jednakże może w znacznym stopniu ograniczyć kontrolę Sądu. Poczynienie powyższych uwag na temat wymogów, jakie powinna spełniać skarga kasacyjna, było konieczne ze względu na to, że oceniana skarga kasacyjna w kilku przypadkach ich nie spełnia. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazane w pkt I. tiret trzecie petitum skargi kasacyjnej obejmują po kilka przepisów, jednakże w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie została wyrażona norma prawa wynikająca z przywoływanych przepisów, która miałaby zostać naruszona zaskarżonym wyrokiem. Należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może samodzielnie budować zarzutów, a taki byłby skutek ustalania we własnym zakresie treści normy prawnej objętej zarzutem. Zarzuty te nie nadają się zatem do kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. Nie jest zasadny zarzut podniesiony w pkt I. tiret czwarte petitum skargi kasacyjnej, iż w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji nie wskazano dlaczego organ oparł się na ustaleniu, że przejęcie zobowiązania było nieskuteczne, podczas gdy nie dokonał analizy treści przepisów wyższej ragi. W tej kwestii wypowiedział się zarówno organ I, jak i II instancji. W przypadku zaskarżonej decyzji znalazło się to na stronie 8 i od 15 do 19 jej uzasadnienia. Prawidłowość przedstawionego tam stanowiska Sąd I instancji zasadnie zaakceptował. Fakt, że skarżący kasacyjnie stanowiska tego nie podziela nie świadczy, że doszło do naruszenia przepisu art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013. Jeżeli zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 64 ust. 2 pkt a i c i d rozporządzenia nr 1306/2013, to w zakresie zaistnienia siłę wyższą i "nadzwyczajne okoliczności" Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w wyroku z 5 marca 2024 r. sygn. akt I GSK 314/20 rozpoznając skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 1263/18, w sprawie skarżącego kasacyjnie w przedmiocie odmowy uznania działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. NSA uznał, że skarżący kasacyjnie nie wykazał, że jego stan zdrowia spełnia kryteria nadzwyczajnych okoliczności, uznał również, iż nie została wykazana okoliczność o charakterze siły wyższej. Ponadto NSA wskazał, że skarżący nie zgłosił przypadków, które według jego oceny miały charakter siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, w odpowiednim czasie do Kierownika BP ARiMR, tj. w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać takiej czynności. Powyższe ustalenia są wiążące, a ponadto skład orzekający w pełni je podziela. W sytuacji gdy skarżący kasacyjnie nie złożył wniosku o płatności w wariancie 7.1.1 za 2016 r. a przejęcie realizacji tego zobowiązania okazało się nieskuteczne, organy ARiMR zasadnie uznały, że doszło do zaniechania realizacji tego zobowiązania, co skutkowało brakiem przyznania płatności za 2016 r. i wszczęciem postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2014 r. i rolno-środowiskowo-klimatycznych za 2015 r. W tych okolicznościach nie ma podstaw do przyjęcia, że skarżący kasacyjnie nie jest winny niewypełnienia obowiązków realizacji zobowiązania dotyczących przedmiotowych płatności w wariancie 7.1.1, zapoczątkowanego w 2014 r. Nietrafne jest również stanowisko skarżącego kasacyjnie, że niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu. Jak stwierdził Sąd I instancji " ... Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. nie rozpatrywał spraw transferowych, a sprawy płatności dla skarżącego i sprawę ustaleniową. Informacje o losie wniosków transferowych zostały powzięte przez ww. Kierownika dopiero po ich rozpatrzeniu przez właściwych Kierowników biur powiatowych ARiMR, a więc już po wypłaceniu stronie płatności za 2015 r. Ponadto jak wyżej wskazano ustalenie płatności nienależnych jest wyłączone tylko jeżeli jednocześnie zaistnieje pomyłka po stronie organu i brak możliwości dowiedzenia się przez stronę o nieprawidłowości (art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014). Do pomyłki po stronie organów ARiMR faktycznie nie doszło, a strona nie mogła być zupełnie nieświadoma wymogów kontynuowania rozpoczętego zobowiązania, zgłaszania okoliczności o charakterze siły wyższej oraz przejmowania praw do płatności.". Stanowisko powyższe jest prawidłowe. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 151 p.p.s.a., należy wskazać, że normy prawne zawarte w tych przepisach są normami o charakterze "wynikowym", regulującymi jedynie sposób rozstrzygnięcia skargi. Przepisy te kształtują zakres orzekania w odniesieniu do skarg na decyzje administracyjne oraz postanowienia. Dla potwierdzenia zasadności zarzutów naruszenia tych przepisów niezbędne jest wskazanie naruszenia innych przepisów prawa (materialnych lub procesowych), którym Sąd pierwszej instancji uchybił. Ewentualne naruszenie w zakresie ustalenia podstaw do uwzględniania skargi następuje w fazie wcześniejszej niż etap orzekania, czyli w fazie kontroli zaskarżonego aktu lub czynności poprzedzającej wydanie orzeczenia (zob. wyrok NSA z 7 czerwca 2022 r., III OSK 5055/21, Lex nr 3352759). W konsekwencji niezasadnie zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. Artykuł 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest podstawą uchylenia decyzji w razie stwierdzenia, że miało miejsce naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to powinno mieć wpływ na wynik tej sprawy, która została zakończona decyzją zaskarżoną do sądu administracyjnego. Natomiast art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. jest podstawą uchylenia decyzji jeżeli stwierdzone zostanie naruszenie przepisów prawa materialnego. Ponieważ Sąd I instancji nie stwierdził takich naruszeń, słusznie nie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., a zatem nie naruszył ich. To samo dotyczy przepisu art. 151 p.p.s.a. Do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. lub 151 p.p.s.a. mogłoby dojść wówczas, gdyby Sąd I instancji uznał skargę za zasadną, a pomimo to skargę oddalił albo skargi nie uwzględnił, a mimo to uchylił zaskarżoną decyzję. Taka sytuacja nie wystąpiła. Wskazane wyżej przepisy powiązane zostały z szeregiem innych przepisów. Jednakże podobnie jak w pkt I. tiret trzecie petitum skargi w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie została wyrażona norma prawa wynikająca z przywoływanych przepisów, która miałaby zostać naruszona zaskarżonym wyrokiem. Ponadto w powołanym zarzucie procesowym wskazano przepisy, które w sprawie w ogóle nie miały zastosowania, a mianowicie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. W przypadku art. 8 k.p.a. i art. 44 ustawy o wsparciu PROW 2014-2020 dzielą się na jednostki redakcyjne (ustępy). Brak dokładnego określenia przepisu którego zarzut dotyczy pozbawia Sąd II instancji merytoryczne odniesienie się do jego zasadności. Zwrócić również należy uwagę, że zgodnie z postanowieniami art. 174 pkt 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Artykuł 174 pkt 2 p.p.s.a. stawia zatem wymóg wykazania, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej odnośnie tego zarzutu prowadzi do wniosku, że jej autor nie dokonał próby wykazania, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie skarżącego kasacyjnie nie może zastąpić Naczelny Sąd Administracyjny. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że zarzuty naruszenia prawa procesowego okazały się niezasadne. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego należy wskazać, że niezasadny jest zarzut postawiony w pkt II. tiret pierwsze petitum skargi kasacyjnej. Analizując jego sformułowanie przypomnieć w tym miejscu jeszcze raz należy, iż w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., strona może powoływać się na błąd wykładni oraz na błąd subsumcji. Pierwsze z powyższych uchybień polega na wadliwym zrekonstruowaniu normy prawnej z przepisu prawa, wyrażającym się w mylnym zrozumieniu przez Sąd jego treści, a więc wadliwym ustaleniu wpisanego w ten przepis sensu normatywnego. W tym przypadku skarżący kasacyjnie winien wskazać, jak naruszony przepis zinterpretował Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu, a jaka, zdaniem strony, powinna być jego prawidłowa wykładnia. Błąd subsumpcji polega natomiast na błędnym uznaniu stanu faktycznego ustalonego w sprawie za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w danej normie prawnej. Wskazując na drugą postać naruszenia prawa materialnego, wnoszący skargę kasacyjną zobowiązany jest do wyjaśnienia, dlaczego przepis (hipoteza wyprowadzonej z tego przepisu normy prawnej), który Sąd pierwszej instancji przyjął za mający zastosowanie w sprawie, "nie przystaje" do stanu faktycznego ustalonego w sprawie i jaki przepis powinien mieć zastosowanie. Brak powołania się przez skarżącego kasacyjnie na którąkolwiek ze wskazanych podstaw naruszenia prawa materialnego wyszczególnionych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., czyni podniesiony zarzut nieskutecznym. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem powołany do uzupełniania ani interpretowania niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych, ani też nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych. Nie jest też rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego stawianie jakichkolwiek hipotez i snucie domysłów w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych (wyrok NSA z dnia 31 października 2017 r., sygn. akt I GSK 2343/15). Jak już wcześniej wskazano, kwestia wystąpienia siły wyższej oraz terminu jej zgłoszenia została przesądzona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjny z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt I GSK 314/20. Stanowisko tam przedstawione jest dla składu orzekającego w niniejszej sprawie wiążące. Zgodnie bowiem z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 stycznia 2023 r., II OSK 126/20, wyraził następującą ocenę prawną: "Wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających." Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku. W tej sytuacji zarzut z pkt II. tiret drugie petitum skargi kasacyjnej nie jest zasadny. W pkt II. tiret trzecie petitum skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 64 ust. 2 lit. c, d, e rozporządzenia nr 1306/2013, poprzez jego niezastosowanie. W związku z tym wskazać należy, że ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie (czy niezastosowanie) jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię - niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). W rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie nie podważył skutecznie ustalonego przez organ i zaakceptowanego przez Sąd I instancji stanu faktycznego. Dlatego też omawiany zarzut naruszenia prawa materialnego okazał się niezasadny. Takie same uwagi należy odnieść do zarzutu z pkt II. tiret czwarte petitum skargi kasacyjnej, gdzie podniesiono zarzut naruszenia art. 44 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nr 1974/2006 w zw. z art. 7 rozporządzenia nr 807/2014 przez ich niezastosowanie. Ponadto wskazać trzeba, że art. 7 rozporządzenia nr 807/2014 składa się z pięciu ustępów, a niektóre dzielą się na litery. Jeżeli zaś chodzi o art. 44 rozporządzenia nr 1974/2006, ust. 1 tego przepisu nie dzieli się na punkty. Tak nieprecyzyjne określenie przepisów, które miałyby być naruszone w rozpoznawanej sprawie nie dają szansy na ich merytoryczną ocenę, zarzuty zatem są nietrafne. Na aprobatę nie zasługuje również zarzut art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013 poprzez jego błędną interpretację. Przepis art. 47 rozporządzenia nr 1305/2013 zawiera przepisy dotyczące płatności obszarowych. W myśl art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w przypadku gdy całość lub część gruntów objętych zobowiązaniem lub całe gospodarstwo rolne jest przekazane innej osobie w okresie trwania tego zobowiązania, osoba ta może przejąć zobowiązanie lub część zobowiązania odpowiadającą przekazanym gruntom na pozostały okres lub zobowiązanie to może stracić ważność, a w odniesieniu do okresu, w którym zobowiązanie było ważne, nie wymaga się zwrotu. Złożona skarga kasacyjnej nie zawiera jak prawidłowo winien być interpretowany ten przepis. Ponadto wbrew zarzutowi z pkt II. tiret piąte petitum skargi kasacyjnej, WSA w zaskarżonym wyroku nie dokonał jego wykładni, dlatego nie można zasadnie Sądowi I instancji zarzucać, że dokonał tego błędnie. Natomiast WSA odniósł się do zarzutu skarżącego kasacyjnie błędnego zastosowania § 29 ust. 6 rozporządzenia z dnia 18 marca 2015 r. zamiast § 29 ust. 2 rozporządzenia z dnia 18 marca 2015 r. Dokonując oceny tego zarzutu doszedł do wniosku, że znaczenie dla rozpoznawanej sprawy miał fakt, iż skarżący kasacyjnie jeszcze przed złożeniem wniosków transferowych zaprzestał kontynuowania realizacji zobowiązania dotyczącego płatności wariantu 7.1.1. Pogląd ten jest prawidłowy. Jak bowiem wynika z ustaleń poczynionych w sprawie, skarżący kasacyjnie sprzedał stado 15 marca 2016 r. Wniosek o przyznanie płatności za 2016 r. skarżący kasacyjnie złożył 16 czerwca 2016 r. Decyzja co do płatności za 2015 r. została doręczona skarżącemu kasacyjnie 25 maja 2016 r., a decyzję za 2016 r. doręczono w dniu 7 lipca 2017 r. a po jej uchyleniu w dniu 26 czerwca 2018 r. Konsekwencją niezadeklarowania wariantu 7.1.1 na 2016 r. wynikającą z regulacji zawartej w § 34 ust. 2 pkt 3 i 4 rozporządzenia z dnia 18 marca 2015 r. i § 39 ust. 2 pkt 3 i 4 rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r., jest obowiązek zwrotu całości płatności uzyskanych przez skarżącego kasacyjnie w ramach ww. wariantu za lata 2014 i 2015. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu, dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalono skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło